Nam Sudan:
Baïo löïc buøng phaùt khieán taát caû
caùc nghi thöùc Phuïc sinh bò ñình chæ
Nam Sudan: Baïo löïc buøng phaùt khieán taát caû caùc nghi thöùc Phuïc sinh bò ñình chæ.
Phuùc Nhaïc
Western Bar El Ghazal (RVA News 07-04-2026) - Caùc leã nghi Tuaàn Thaùnh vaø Phuïc Sinh taïi Nam Sudan ñaõ bò ñình chæ vì baïo löïc buøng noå.
Quaân ñoäi ñaõ phong toûa caùc con ñöôøng taïi bang Western Bar El Ghazal vì giao tranh leo thang. Linh muïc thöøa sai Federico Gandolfi ngöôøi YÙ cho bieát: ngöôøi ngheøo phaûi gaùnh chòu moïi haäu quaû, nhöng "Ñaáng Phuïc Sinh hieän dieän trong ñôøi soáng cuûa nhöõng con ngöôøi, duø trong moïi hoaøn caûnh, vaãn nôû nuï cöôøi vaø soáng baùc aùi, giuùp ñôõ nhau, trôû thaønh moät chöùng taù veà söï kieân cöôøng vaø ñöùc tin".
Boán giôø ñi boä, caû ñi laãn veà, laø khoaûng caùch giöõa nhaø cuûa hoï vaø nhaø thôø - moät khoaûng thôøi gian coøn keùo daøi hôn trong muøa möa, khi nöôùc soâng daâng cao, ngaäp luït vaø buøn laày laøm chaäm treã, thaäm chí ngaên caûn moïi vieäc di chuyeån. Nhöng trong nhöõng ngaøy qua, ñieàu ngaên caûn hoï ñeán tham döï thaùnh leã Phuïc sinh coøn laø caùc cuoäc giao tranh buøng phaùt trong nhöõng ngaøy gaàn ñaây: quaân ñoäi ñaõ ñoùng caùc con ñöôøng daãn vaøo thaønh phoá, moïi cöû haønh coâng coäng ñeàu bò ñình chæ, "vaø chuùng toâi bò coâ laäp; may maén laø chuùng toâi coøn coù gieáng nöôùc vaø moät ít löông thöïc".
Ngöôøi daân röøng
Cha Federico Gandolfi, Doøng Phanxicoâ, ñaõ soáng taïi Nam Sudan möôøi moät naêm. Ñeå cöû haønh Tam Nhaät Thaùnh, cha ñaõ rôøi thuû ñoâ Juba ñeán bang Western Bar El Ghazal, taïi Ngodakala, caùch thuû phuû Wau khoaûng moät giôø laùi xe, nôi ngaøi cuøng caùc anh em ñaõ môû moät ñieåm truyeàn giaùo môùi cho ngöôøi Balanda - "moät coäng ñoàng khoâng quaù ñoâng, thöôøng hieàn hoøa, soáng baèng vieäc saên baén vaø canh taùc". Khoâng phaûi laø moät laøng, maø laø nhöõng cuïm tuùp leàu raûi raùc trong röøng raäm. Nhöng naêm 2026, "ngöôøi daân trong röøng" naøy khoâng coù thaùnh leã Phuïc sinh - voán laø cöû haønh duy nhaát thu huùt ñoâng ngöôøi - vì "ñoái vôùi hoï, ñoù laø kyù öùc veà nhöõng gì Thieân Chuùa ñaõ laøm cho chuùng ta".
Moät ñöùc tin ñôn sô
Cha Gandolfi giaûi thích raèng toaøn boä daân cö, tuy nhaän mình laø Coâng giaùo, nhöng aûnh höôûng cuûa caùc nghi leã truyeàn thoáng vaãn coøn raát maïnh, ñaëc bieät trong caùc nghi thöùc tang leã. Tam Nhaät Thaùnh coøn ít ñöôïc bieát ñeán trong boä toäc naøy, voán vaãn coøn khaù bieät laäp. Nhöõng naêm daøi truyeàn giaùo tröôùc ñaây vaø coâng vieäc muïc vuï cuûa chuùng toâi trong naêm ñaàu tieân chaêm soùc khu vöïc naøy raát quan troïng."
Ñoái vôùi hoï, ñieàu quan troïng nhaát laø: "Thieân Chuùa hieän höõu, laø Thieân Chuùa soáng ñoäng vaø chaân thaät. Ngaøi khoâng phaûi laø yù thöùc heä, khoâng phaûi saûn phaåm cuûa nghieân cöùu hay suy luaän trieát hoïc, maø laø Thieân Chuùa hieän dieän trong ñôøi soáng hoï." Ñaây laø veû ñeïp lôùn cuûa ñöùc tin ñôn sô nôi hoï. Hoï thöôøng tham döï thaùnh leã, duø trong muøa möa - naêm nay ñeán sôùm baát thöôøng - hoï khoâng phaûi luùc naøo cuõng ñeán ñöôïc.
Nhöõng côn möa döõ doäi keùo daøi haøng giôø gaây ngaäp luït caû ôû thuû ñoâ laãn caùc laøng maïc, laøm saäp caùc tuùp leàu nôi ngöôøi daân sinh soáng. "Nhöõng lôøi keâu cöùu ñeå xaây laïi hoaëc söûa chöõa nhaø cöûa ñang doàn daäp, vaø tình hình seõ khoâng khaù hôn vì möa coøn keùo daøi ñeán taän thaùng Möôøi Moät vaø Möôøi Hai, neáu may maén."
Baïo löïc taùi dieãn
Ñieàu ngaên caûn "ngöôøi daân trong khu röøng" ñeán tham döï leã Phuïc sinh chính laø laøn soùng baïo löïc ñang buøng phaùt trôû laïi, mang daáu hieäu baùo tröôùc moät cuoäc noäi chieán môùi, töông töï cuoäc chieán töø 2013 ñeán 2018 ñaõ taøn phaù ñaát nöôùc treû nhaát theá giôùi naøy - voán ñaõ ngheøo ñoùi vaø baát oån, ñang chìm trong khuûng hoaûng nhaân ñaïo nghieâm troïng.
Trong nhöõng ngaøy gaàn ñaây, haøng chuïc ngöôøi - phaàn lôùn laø thôï moû - ñaõ bò gieát taïi bang Equatoria do caùc nhoùm vuõ trang khoâng roõ danh tính. Caùc naïn nhaân laø giaùo daân cuûa cha Gandolfi. Sau khi phaùt hieän moû vaøng trong khu vöïc giaùo xöù, "chæ trong chöa ñaày moät naêm, khu vöïc töøng gaàn nhö hoang vaéng ñaõ coù hôn 10.000 ngöôøi töø nôi khaùc ñeán". Söï giaøu coù naøy cuõng thu huùt söï quan taâm cuûa moät soá töôùng lónh quaân ñoäi, maø theo phe ñoái laäp, coù theå laø nhöõng keû ñöùng sau vuï thaûm saùt.
Ngheøo ñoùi cuøng cöïc
Ngoaøi möa gioù, noãi sôï bò saùt haïi cuõng khieán ngöôøi daân khoâng daùm ñeán nhaø thôø. Cha Gandolfi cho bieát: "Tuaàn tröôùc ñaõ xaûy ra giao tranh treân con ñöôøng chính, taùm ngöôøi, taát caû ñeàu laø daân thöôøng, ñaõ thieät maïng. Chuùng toâi ñang theo doõi saùt tình hình ñöôøng noái Wau vaø caùc khu vöïc xung quanh ñeán giaùo xöù."
Nam Sudan coøn chòu haäu quaû töø vieäc caét giaûm vieän trôï phaùt trieån cuûa Lieân Hieäp Quoác vaø nhieàu toå chöùc phi chính phuû. Linh muïc thöøa sai noùi: "Nhöõng caét giaûm naøy aûnh höôûng tröïc tieáp ñeán ngöôøi ngheøo. Hoï luoân laø nhöõng ngöôøi phaûi gaùnh chòu haäu quaû. Thuoác men gaàn nhö khoâng theå tieáp caän, giaù caû thöïc phaåm taêng 40% - moät gaùnh naëng lôùn cho ngöôøi daân." Ñieàu naøy laøm gia taêng baát maõn, caêng thaúng vaø xuaát hieän tình traïng toäi phaïm.
Kieân cöôøng vaø ñöùc tin
Tuy vaäy, hy voïng vaãn khoâng maát ñi: "Ñaáng Phuïc Sinh vaãn hieän dieän - nhaø truyeàn giaùo keát luaän - trong ñôøi soáng cuûa nhöõng con ngöôøi, duø trong hoaøn caûnh naøo, vaãn mæm cöôøi, soáng baùc aùi, giuùp ñôõ nhau. Hoï laø chöùng taù soáng ñoäng cuûa söï kieân cöôøng vaø ñöùc tin."