Ñöùc cha Shomali keâu goïi
ñöøng queân Gaza vaø mieàn Bôø Taây
Ñöùc cha Shomali keâu goïi ñöøng queân Gaza vaø mieàn Bôø Taây.
Phuùc Nhaïc
Gaza (RVA News 03-04-2026) - Ñöùc cha William Shomali, Giaùm muïc Phuï taù cuûa Ñöùc Thöôïng phuï Coâng giaùo Latinh ôû Jerusalem, keâu goïi dö luaän quoác teá ñöøng giaûm bôùt söï chuù yù ñoái vôùi daân Palestine taïi Gaza vaø mieàn Bôø Taây.
Trong moät cuoäc phoûng vaán daønh cho truyeàn thoâng Vatican, truyeàn ñi ngaøy 01 thaùng Tö naêm 2026, Ñöùc cha Shomali noùi: Taïi Daûi Gaza, "vaãn coøn hai trieäu ngöôøi ñang chòu ñau khoå". ÔÛ Palestine, baïo löïc cuûa nhöõng ngöôøi Do thaùi ñònh cö choáng laïi ngöôøi Palestine vaø caùc coäng ñoàng Kitoâ dieãn ra haèng ngaøy. Taát caû nhöõng ñieàu naøy "caûn trôû vieäc hình thaønh moät Quoác gia Palestine".
"Gaza ñang bò laõng queân. Hieän nay moïi söï chuù yù ñeàu doàn vaøo Iran vaø mieàn nam Liban, nhöng taïi Daûi Gaza vaãn coøn hai trieäu ngöôøi ñang chòu ñau khoå: vaán ñeà chöa ñöôïc giaûi quyeát."
Tröôùc tình traïng ñoù, Ñöùc cha keâu goïi duy trì söï quan taâm ñoái vôùi nhöõng gì vaãn ñang dieãn ra taïi hai mieàn naøy: Neàn kinh teá ôû Gaza ñaõ suïp ñoå, vaø nhieàu thöù vaãn coøn thieáu: thuoác men, khaùng sinh, thieát bò y teá ... An ninh cuõng khoâng coù. Moãi ngaøy ngöôøi Palestine ôû Gaza bò gieát, trong khi cöûa khaåu Rafah khoâng hoaït ñoäng nhö döï kieán." Sau cuøng laø vaán ñeà taùi thieát: "Khoâng coøn ai nhaéc ñeán nöõa", nhöng "80% cô sôû haï taàng vaãn bò phaù huûy", ngaøi nhaán maïnh. Nhöõng ai coù theå thì rôøi khoûi vuøng naøy; nhieàu ngöôøi sang UÙc, nôi khoaûng 50 gia ñình ñaõ ñöôïc tieáp nhaän.
Vaán ñeà caùc khu ñònh cö ôû mieàn Bôø Taây
Caêng thaúng cuõng raát cao taïi mieàn Bôø Taây hay coøn goïi laø Cisjordani, thuoäc Nhaø nöôùc Palestine. Ñöùc cha noùi theâm raèng: "Coù moät vaán ñeà lôùn: ñoù laø caùc khu ñònh cö cuûa ngöôøi Do thaùi. Coù khoaûng 200 khu vaø vaãn tieáp tuïc gia taêng. YÙ ñònh cuûa Israel laø giôùi haïn söï hieän dieän cuûa ngöôøi Palestine chæ trong ba khu vöïc, xaây döïng caùc khu ñònh cö bao quanh caùc thaønh phoá ñeå chieám ñaát, vaø tieán tôùi saùp nhaäp mieàn Bôø Taây döôùi teân goïi Giuñeâ vaø Samaria."
"Ngöôøi ta muoán laøm cho queân ñi raèng coù moät daân toäc Palestine, daân toäc naøy daàn daàn seõ trôû thaønh thieåu soá: muïc tieâu cuûa taát caû nhöõng ñieàu naøy laø ngaên caûn vieäc hình thaønh moät Nhaø nöôùc Palestine."
Khoâng theå tìm ñöôïc ñaát ñeå xaây döïng
Ba khu vöïc maø Israel muoán doàn ngöôøi Palestine vaøo laø Hebron- Bethlehem, Ramallah, vaø sau cuøng laø Nablus vaø Jenin. "Trong khi ñoù, doïc theo tuyeán ñöôøng töø baéc xuoáng nam laø caùc khu ñònh cö ngaøy caøng gia taêng." Nhö vaäy, Israel ngaên caûn "söï phaùt trieån cuûa caùc thaønh phoá, vì raát khoù tìm ñaát ñeå xaây döïng: 53% laõnh thoå Palestine naèm trong khu vöïc C, nhöng ôû ñoù khoâng ñöôïc pheùp xaây döïng baát cöù thöù gì", vì ñaây laø "vuøng bò chieám ñoùng döôùi söï kieåm soaùt hoaøn toaøn cuûa Israel. Trong khi ñoù, ngöôøi ñònh cö xaây döïng ôû baát cöù nôi naøo hoï muoán trong khu vöïc naøy."
Coäng ñoàng Kitoâ höõu cuõng laø muïc tieâu
Caùc coäng ñoàng Kitoâ höõu cuõng trôû thaønh muïc tieâu cuûa baïo löïc. Taïi Taybeh, ngöôøi Do thaùi ñònh cö "töï do xaâm nhaäp, ñoát xe coä vaø ngaên caûn noâng daân laøm vieäc treân ruoäng cuûa hoï" trong muøa thu hoaïch oâliu. Ñaây chæ laø moät vaøi ví duï trong soá nhöõng haønh vi aùp böùc dieãn ra haèng ngaøy.
Ñöùc cha Shomali noùi: "ÔÛ nhöõng nôi khaùc hoï gieát ngöôøi, nhö taïi caùc laøng Bir Zeit hoaëc Aboud." "Chuùng toâi raát ít, chæ khoaûng 50.000 ngöôøi" taïi mieàn Bôø Taây vaø Ñoâng Gieârusalem. Ngöôøi ñònh cö "laáy baát kyø lyù do naøo ñeå gaây baïo löïc: chæ caàn moät thanh nieân toá caùo ai ñoù thì seõ bò neùm ñaù. Hoï raát hung haêng, ngöôøi daân thì sôï haõi."
Hieän thôøi, ngöôøi Do thaùi saép xaây döïng "moät khu ñònh cö môùi gaàn Bethlehem, taïi Beit Sahour, trong khu vöïc goïi laø Osh Ghrab, treân ñaát thuoäc sôû höõu cuûa caùc gia ñình Kitoâ höõu. Hoï thaäm chí khoâng ñöôïc pheùp ñeán gaàn." Taát caû nhöõng ñieàu naøy "ñoùng baêng töông lai cuûa vieäc hình thaønh Nhaø nöôùc Palestine".
Söï suy giaûm lieân tuïc cuûa Kitoâ höõu
Ñöùc cha Shomali cuõng ghi nhaän raèng "tyû leä Kitoâ höõu" ñang giaûm gaàn nhö lieân tuïc vaø coù theå seõ tieáp tuïc giaûm. "Chuùng toâi töøng laø ña soá trong nhöõng theá kyû ñaàu (töø theá kyû IV ñeán VII), nhöng sau ñoù baét ñaàu suy giaûm."
Naêm 1847, khi Toøa Thöôïng phuï Latinh ñöôïc taùi laäp, "chuùng toâi chieám 10% daân soá taïi Palestine (luùc aáy khoaûng 21,000 ngöôøi). Ngaøy nay, tình hình traùi ngöôïc: "veà soá löôïng thì ñoâng hôn - coù khoaûng 180,000 Kitoâ höõu noùi tieáng AÛ Raäp taïi Israel, Gaza vaø Palestine - nhöng tyû leä laïi thaáp." Tuy nhieân, vaãn coù nieàm tin raèng "Thieân Chuùa seõ khoâng ñeå Giaùo hoäi bieán maát khoûi Thaùnh ñòa, nhöng chuùng toâi seõ laø moät ñaøn chieân nhoû beân caïnh caùc Nôi Thaùnh... Coù theå döôùi 1% daân soá."
Thoûa thuaän cöû haønh leã Phuïc sinh
Trong cuoäc phoûng vaán noùi treân, Ñöùc cha Shomali nhaéc laïi raèng: Nhôø thoûa thuaän vôùi chính quyeàn Israel, sau nhöõng "hieåu laàm" vaøo Chuùa nhaät Leã Laù, caùc Kitoâ höõu seõ coù theå cöû haønh Tam Nhaät Phuïc Sinh trong giôùi haïn an ninh.
Hai tuaàn tröôùc, Ñöùc Hoàng y Pierbattista Pizzaballa ñaõ göûi thö xin ñöôïc cöû haønh, duø vôùi soá ngöôøi haïn cheá. Hieän caûnh saùt ñaõ phaûn hoài. Khoâng ai coù theå ñi ngöôïc laïi "Status Quo" - moät khuoân khoå phaùp lyù ñöôïc quoác teá coâng nhaän. Caùc nghi leã seõ dieãn ra vôùi toái ña möôøi ngöôøi: cöûa Moä Thaùnh seõ ñöôïc môû khi vaøo vaø ñoùng laïi ngay sau ñoù; sau khi keát thuùc, cöûa laïi ñöôïc ñoùng.
(Vatican News 1-4-2026)