Ñöùc Hoàng y Quoác vuï khanh
leân aùn chieán tranh phoøng ngöøa taïi Iran
Ñöùc Hoàng y Quoác vuï khanh leân aùn chieán tranh phoøng ngöøa taïi Iran.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Vatican (RVA News 06-03-2026) - Laàn ñaàu tieân keå töø khi chieán tranh ôû Iran baét ñaàu, Ñöùc Hoàng y Pietro Parolin, Quoác vuï khanh Toøa Thaùnh, ñöa ra nhaän ñònh toaøn dieän vaø mang tính pheâ phaùn ñoái vôùi haønh ñoäng cuûa Hoa Kyø vaø Israel.
Trong cuoäc phoûng vaán daønh cho Truyeàn thoâng Vatican, truyeàn ñi ngaøy 04 thaùng Ba naêm 2026, Ñöùc Hoàng y Quoác vuï khanh ñaõ ñaët nghi vaán veà caùc lyù do bieän minh cho cuoäc chieán vaø maïnh meõ pheâ bình meõ caùc cuoäc khoâng kích cuûa Israel vaø Myõ nhaèm vaøo Iran. Ngaøi nhaéc laïi raèng theo Hieán chöông Lieân Hieäp Quoác, moät cuoäc taán coâng chæ ñöôïc pheùp tieán haønh sau khi taát caû caùc coâng cuï ñoái thoaïi chính trò vaø ngoaïi giao ñaõ ñöôïc söû duïng heát. Ñieàu naøy, Ñöùc Hoàng y noùi theâm, chæ coù theå xaûy ra trong khuoân khoå cuûa moät traät töï ña phöông.
Ñöùc Hoàng y noùi: "Neáu caùc quoác gia ñöôïc trao quyeàn tieán haønh moät "cuoäc chieán tranh phoøng ngöøa" theo caùc tieâu chí rieâng cuûa mình vaø khoâng coù khuoân khoå phaùp lyù sieâu quoác gia, thì toaøn boä theá giôùi coù theå buøng chaùy."
Theo Ñöùc Hoàng y, hieän nay quyeàn löïc cuûa luaät phaùp ñaõ bò thay theá bôûi luaät cuûa keû maïnh.
Ñaøn aùp khoâng phaûi laø lyù do ñuû ñeå gaây chieán
Theo Ñöùc Hoàng y Parolin, vieäc cheá ñoä giaùo só Hoài giaùo ôû Iran ñaøn aùp nhaân quyeàn cuõng khoâng phaûi laø lyù do ñuû ñeå tieán haønh chieán tranh. Ngaøi nhaán maïnh raèng ngöôøi daân Iran coù quyeàn soáng trong moät xaõ hoäi baûo ñaûm cho moïi ngöôøi ñöôïc töï do vaø coâng khai baøy toû yù kieán cuûa mình. Tuy nhieân, caàn phaûi ñaët caâu hoûi lieäu coù thöïc söï tin raèng giaûi phaùp coù theå ñeán töø vieäc baén teân löûa vaø thaû bom hay khoâng.
Ñöùc Hoàng y Parolin cuõng maïnh meõ keâu goïi quay trôû laïi moät traät töï ña quoác gia, ñoàng thôøi nhaéc laïi baøi hoïc cuûa theá kyû XX: "Sau Theá Chieán thöù hai, cuoäc chieán ñaõ khieán khoaûng 60 trieäu ngöôøi thieät maïng, nhöõng ngöôøi saùng laäp Lieân Hieäp Quoác muoán giuùp con chaùu hoï traùnh khoûi nhöõng kinh hoaøng maø chính hoï ñaõ traûi qua. Vì vaäy hoï ñaõ ghi vaøo Hieán chöông Lieân Hieäp Quoác nhöõng quy ñònh roõ raøng veà caùch giaûi quyeát xung ñoät. Tuy nhieân, hieän nay nhöõng nguyeân taéc nhö quyeàn töï quyeát cuûa caùc daân toäc, chuû quyeàn laõnh thoå vaø caùc quy taéc cuûa luaät chieán tranh ñang bò ñaët daáu hoûi.
Ñöùc Hoàng y Parolin ñaõ nhaéc laïi trieát gia Immanuel Kant, ngöôøi ñaõ vieát hoài naêm 1795 raèng: "Söï vi phaïm phaùp quyeàn taïi moät ñieåm treân Traùi Ñaát seõ ñöôïc caûm nhaän ôû moïi nôi."
Ngaøi nhaán maïnh raèng "Khoâng coù ngöôøi cheát haïng nhaát vaø haïng hai, vaø cuõng khoâng coù nhöõng con ngöôøi coù quyeàn soáng nhieàu hôn nhöõng ngöôøi khaùc chæ vì hoï sinh ra treân moät luïc ñòa hay trong moät quoác gia nhaát ñònh."
Vieäc tuaân thuû luaät nhaân ñaïo quoác teá khoâng ñöôïc phuï thuoäc vaøo caùc lôïi ích chieán löôïc. Sau 80 naêm keå töø khi Lieân Hieäp Quoác ñöôïc thaønh laäp, traät töï quoác teá ñaõ thay ñoåi saâu saéc. Vì vaäy, theo Ñöùc Hoàng y Parolin, caàn phaûi: "thuùc ñaåy vieäc cuûng coá caùc chuaån möïc sieâu quoác gia giuùp caùc quoác gia giaûi quyeát tranh chaáp cuûa mình moät caùch hoøa bình thoâng qua ngoaïi giao vaø chính trò."
(KAP 4-3-2025)