Toøa Thaùnh caûnh baùo veà
nhöõng "aûo töôûng hoaøn thieän con ngöôøi"
Toøa Thaùnh caûnh baùo veà nhöõng "aûo töôûng hoaøn thieän con ngöôøi".
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Vatican (RVA News 06-03-2026) - UÛy ban Thaàn hoïc Quoác teá cuûa Toøa Thaùnh vöøa coâng boá moät Vaên kieän töïa ñeà "Hôõi nhaân loaïi, ngöôi ñi veà ñaâu? Nghó ñeán nhaân hoïc Kitoâ ñöùng tröôùc moät soá caûnh töôïng veà töông lai cuûa nhaân loaïi", ñeå caûnh baùo veà nhöõng aûo töôûng hoaøn thieän con ngöôøi.
UÛy ban naøy tröïc thuoäc Boä Giaùo lyù Ñöùc tin vaø coù ba möôi thaàn hoïc gia quoác teá thaønh vieân.
Vaên kieän do taùm thaønh vieân soaïn thaûo vaø ñöôïc UÛy ban coâng boá, keát thuùc nhieäm kyø 5 naêm suy tö vaø laøm vieäc.
Taøi lieäu naøy daøi 120,000 töø. Trong phaàn nhaäp ñeà coù noùi veà phöông phaùp laøm vieäc, nhaân kyû nieäm 60 naêm Hieán cheá Vui möøng vaø Hy voïng, Gaudium et Spes, cuûa Coâng ñoàng chung Vatican II, vaø qui troïng taâm vaøo vieäc ñoái chieáu vôùi nhöõng thaùch ñoá cuûa chuû thuyeát xuyeân vaø haäu nhaân loaïi, maâu thuaãn vôùi ñöùc tin Kitoâ giaùo.
Vaên baûn do taùm thaønh vieân cuûa UÛy ban Thaàn hoïc Quoác teá soaïn thaûo vaø ñöôïc coâng boá vôùi söï chaáp thuaän cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV. Caùc taùc giaû nhaän ñònh raèng yù töôûng vöôït qua nhöõng giôùi haïn cuûa baûn tính con ngöôøi baèng coâng ngheä vaø y hoïc hieän ñang coù aûnh höôûng raát lôùn trong xaõ hoäi. UÛy ban phaân bieät giöõa:
- Chuû nghóa xuyeân nhaân loaïi (trans-umanesimo) mang tính laïc quan, nhaèm höôùng tôùi vieäc hoaøn thieän con ngöôøi.
- Chuû nghóa haäu nhaân loaïi (post-umanesimo) mang tính bi quan hôn, cho raèng nhaân loaïi saép trôû thaønh moät loaøi loãi thôøi; thay theá con ngöôøi seõ laø nhöõng thöïc theå kyõ thuaät hoaëc moät trí tueä nhaân taïo thoáng trò toaøn dieän.
Nhöõng giôùi haïn cuûa ñôøi soáng con ngöôøi
Theo vaên kieän, ñieåm chung cuûa hai traøo löu naøy laø khoâng chaáp nhaän nhöõng maâu thuaãn vaø giôùi haïn cuûa söï toàn taïi con ngöôøi.
- Nhöõng ngöôøi theo chuû nghóa xuyeân nhaân loaïi tìm caùch vöôït qua caùc giôùi haïn naøy baèng coâng ngheä vaø y hoïc.
- Nhöõng ngöôøi theo chuû nghóa haäu nhaân loaïi laïi tuyeät ñoái hoùa caùc khieám khuyeát cuûa con ngöôøi vaø vì theá xem nhaân loaïi laø loãi thôøi.
Ngöôïc laïi vôùi nhöõng yù töôûng ñoù, tö töôûng Kitoâ giaùo tìm kieám moät söï toång hôïp cuûa nhöõng caêng thaúng saâu saéc caáu thaønh ñôøi soáng con ngöôøi. Ñoái vôùi Kitoâ höõu, nhöõng caêng thaúng aáy khoâng ñöôïc vöôït qua baèng kyõ thuaät hay thay theá, maø ñöôïc giaûi quyeát trong caùi cheát vaø söï phuïc sinh cuûa Ñöùc Gieâsu.
"Taùi caáu truùc cô theå theo yù muoán"
Taøi lieäu cuõng caûnh baùo veà nhöõng nguy cô cuûa maïng xaõ hoäi vaø khaû naêng xuaát hieän moät "Trí tueä nhaân taïo toång quaùt" (AGI) coù theå tìm caùch kieåm soaùt nhaân loaïi. Tuy nhieân, pheâ phaùn maïnh meõ nhaát cuûa uûy ban nhaém vaøo tham voïng hoaøn thieän thaân theå con ngöôøi. Theo taøi lieäu, khi ñoù cô theå bò xem nhö: "moät vaät lieäu sinh hoïc coù theå ñöôïc taêng cöôøng, bieán ñoåi vaø taùi caáu truùc theo yù muoán, gaén lieàn vôùi giaác mô traùnh khoûi ñau ñôùn, laõo hoùa vaø caùi cheát."
Taàm nhìn naøy ñoái laäp vôùi giaùo lyù Kitoâ giaùo, theo ñoù con ngöôøi ñoùn nhaän söï toàn taïi thaân xaùc cuûa mình nhö moät aân ban vaø moät ôn goïi. Caùc taùc giaû cuõng chæ trích maïnh meõ quan ñieåm cho raèng baûn saéc nam hay nöõ coù theå ñöôïc töï do ñònh hình vaø thay ñoåi. Vaên baûn vieát: "Xu höôùng hieän nay phuû nhaän hoaëc boû qua söï khaùc bieät töï nhieân giöõa hai giôùi tính, vaø thay theá noù baèng baát cöù khaû naêng naøo maø trí tueä con ngöôøi coù theå töôûng töôïng ra, seõ trôû thaønh moät caùch nguy hieåm ñeå xoùa boû baûn saéc theå lyù thöïc söï."
Theo taøi lieäu, trong vaên hoùa ngaøy nay, "moät trong nhöõng thaùch thöùc lôùn nhaát laø chaáp nhaän chính thaân theå cuûa mình trong tính nam hay nöõ cuûa noù, vaø xem ñoù nhö moät aân ban chöù khoâng phaûi moät nhaø tuø ngaên caûn toâi trôû thaønh chính mình, hay nhö moät vaät lieäu sinh hoïc caàn phaûi thay ñoåi."
Taøi lieäu Quo vadis humanitas hieän môùi chæ laø vaên baûn cuûa UÛy ban Thaàn hoïc Quoác teá mang tính tö vaán, neân chöa phaûi laø moät phaàn cuûa huaán quyeàn chính thöùc cuûa Giaùo hoäi. Tuy nhieân, trong nhieàu tröôøng hôïp, caùc vaên kieän huaán quyeàn sau naøy, nhö thoâng ñieäp Ñöùc Giaùo hoaøng thöôøng döïa treân nhöõng yù kieán cuûa uûy ban naøy.
(KAP 4-3-2026)