Caùc baøi suy nieäm cuûa Ñöùc Cha Erik Varden
trong cuoäc tónh taâm Muøa Chay
cuûa Ñöùc Leâoâ XIV vaø giaùo trieàu
Caùc baøi suy nieäm cuûa Ñöùc Cha Erik Varden trong cuoäc tónh taâm Muøa Chay cuûa Ñöùc Leâoâ XIV vaø giaùo trieàu.
Vuõ Vaên An chuyeån dòch Vieät ngöõ
Roma (VietCatholic News 24-02-2026) - Naêm 2026, vò giaûng thuyeát trong cuoäc tónh taâm Muøa Chay cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leâoâ XIV vaø Giaùo trieàu Roma khoâng do vò giaûng thuyeát cuûa Phuû Giaùo Hoaøng ñaûm traùch, maø ngöôøi ñöôïc môøi ñaûm nhaän laø Ñöùc Cha Erik Varden OCSO. Ngaøi voán laø moät nhaø vaên, moät ñan só doøng Trappist vaø hieän laø giaùm muïc cuûa giaùo phaän Trondheim, Na Uy.
Ñöùc Cha Varden coù nhaõ yù ñaêng taûi baûn toùm taét caùc baøi giaûng cuûa ngaøi treân trang maïng https://coramfratribus.com/life-illumined cuûa ngaøi. Chuùng toâi xin chuyeån ngöõ caùc baøi toùm taét töø ñaàu cho tôùi hoâm nay:
1. Böôùc vaøo Muøa Chay
(22 thaùng 2 naêm 2026)
Töø baøi thuyeát giaûng ñaàu tieân cuûa khoùa tónh taâm Muøa Chay tuaàn naøy.
Muøa Chay ñaët chuùng ta ñoái dieän vôùi nhöõng ñieàu thieát yeáu. Noù ñöa chuùng ta, caû veà vaät chaát laãn bieåu töôïng, vaøo moät khoâng gian loaïi boû nhöõng thöù dö thöøa. Nhöõng thöù deã laøm chuùng ta xao nhaõng, ngay caû nhöõng thöù töï chuùng laønh maïnh, cuõng ñöôïc loaïi boû trong moät thôøi gian. Chuùng ta ñoùn nhaän söï kieâng khem caùc giaùc quan.
Trung thaønh vôùi göông maãu vaø caùc ñieàu raên cuûa Chuùa Kitoâ laø daáu aán cuûa söï chaân thaønh Kitoâ giaùo. Möùc ñoä bình an maø chuùng ta theå hieän - thöù bình an mang tính bieåu töôïng "maø theá gian khoâng theå ban cho" - cho thaáy söï hieän dieän thöôøng haèng cuûa Chuùa Gieâsu trong chuùng ta. Chuùng ta phaûi nhaán maïnh ñieàu naøy ngay baây giôø, khi Tin Möøng ñoâi khi ñöôïc söû duïng nhö moät vuõ khí trong caùc cuoäc chieán tranh vaên hoùa.
Vieäc laïm duïng ngoân ngöõ vaø daáu hieäu Kitoâ giaùo caàn phaûi ñöôïc thaùch thöùc, khoâng chæ baèng söï phaãn noä yeáu ôùt, maø baèng caùch daïy caùc ñieàu khoaûn cuûa cuoäc chieán tranh taâm linh ñích thöïc. Bôûi vì bình an Kitoâ giaùo khoâng phaûi laø lôøi höùa veà söï deã daøng; ñoù laø ñieàu kieän cho moät xaõ hoäi ñöôïc bieán ñoåi.
Ñaây laø thôøi ñieåm thích hôïp ñeå khaúng ñònh tính trieät ñeå cuûa "hoøa bình" Kitoâ giaùo trong khi chuùng ta nhaéc nhôû baûn thaân vaø ngöôøi khaùc veà chaân lyù trong lôøi cuûa Thaùnh Gioan Climacus: "Khoâng coù trôû ngaïi naøo lôùn hôn söï hieän dieän cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn trong chuùng ta hôn laø söï giaän döõ."
Giaùo Hoäi thaám nhieãm chöông trình Muøa Chay cuûa chuùng ta baèng söï bình an. Giaùo Hoäi khoâng heà laøm giaûm ñi lôøi keâu goïi chieán ñaáu choáng laïi caùc thoùi xaáu vaø nhöõng ñam meâ coù haïi - ngoân ngöõ cuûa Giaùo Hoäi laø "Coù, coù", "Khoâng, khoâng", chöù khoâng phaûi "ñoâi khi theá naøy", "ñoâi khi theá kia".
Thay vaøo ñoù, khi chuùng ta baét ñaàu cuoäc chieán Muøa Chay, Giaùo Hoäi ban cho chuùng ta moät giai ñieäu bình yeân nhö moät baûn nhaïc neàn cho muøa naøy: moät baûn nhaïc tuyeät ñeïp maø, trong hôn moät nghìn naêm, Giaùo Hoäi ñaõ haùt vaøo Chuùa Nhaät ñaàu tieân cuûa Muøa Chay, ñeå giôùi thieäu caâu chuyeän veà söï caùm doã cuûa Chuùa Kitoâ trong hoang ñòa.
Baûn nhaïc naøy phoå nhaïc cho vaên baûn cuûa Thaùnh vònh 90 (91), Qui habitat (Ngöôøi naøo ôû trong söï giuùp ñôõ cuûa Ñaáng Toái Cao). Taùc phaåm chuù giaûi giai ñieäu naøy xöùng ñaùng ñöôïc chuù yù. Noù khoâng chæ laø moät di tích cuûa thaåm myõ coå ñaïi. Noù mang moät thoâng ñieäp quan troïng.
Thaùnh Bernard xöù Clairvaux ñaõ chuù yù ñeán thoâng ñieäp naøy. Trong Muøa Chay naêm 1139, ngaøi ñaõ giaûng moät chuoãi 17 baøi giaûng veà Qui habitat, suy gaãm veà yù nghóa cuûa vieäc soáng baèng aân suûng khi chuùng ta choáng laïi caùi aùc, vun ñaép ñieàu thieän, giöõ vöõng chaân lyù vaø ñi theo con ñöôøng xuaát haønh töø maát töï do ñeán vuøng ñaát höùa, khoâng nghieâng veà beân phaûi cuõng khoâng nghieâng veà beân traùi, giöõ vöõng söï bình an, yù thöùc raèng beân döôùi nhöõng gì ñoâi khi ñoái vôùi chuùng ta coù veû nhö laø moät cuoäc ñi treân daây thaêng baèng 'laø voøng tay vónh cöûu'.
Ngaøi keâu goïi chuùng ta trôû thaønh moân ñeä yeâu thöông vaø saùng suoát.
2. Bernard ngöôøi theo chuû nghóa lyù töôûng
(23 thaùng 2 naêm 2026)
Töø baøi giaûng thöù hai cuûa Khoùa tónh taâm Muøa Chay tuaàn naøy.
Thaùnh Bernard laø ngöôøi nhö theá naøo? Ngaøi ñeán töø ñaâu? Ngaøi noåi baät hôn haún phong traøo Xi-toâ theá kyû thöù möôøi hai: ñoù laø söùc huùt vaø söï caàn cuø cuûa ngaøi.
Nhieàu ngöôøi, keå caû moät soá ngöôøi ñaùng leõ phaûi hieåu roõ hôn, cho raèng ngaøi laø ngöôøi khôûi xöôùng doøng tu. Taát nhieân, ngaøi khoâng phaûi vaäy; maëc duø ngaøi ñaõ gaây ñöôïc tieáng vang lôùn khi xuaát hieän vaøo naêm 1113, ôû tuoåi 23, cuøng vôùi moät nhoùm ba möôi ngöôøi baïn ñoàng haønh.
Ñan vieän maø ngaøi gia nhaäp, Xi-toâ (Caeteaux), laø moät döï aùn vöøa mang tính ñoåi môùi vöøa mang tính caûi caùch. Nhöõng ngöôøi saùng laäp, nhöõng ngöôøi ñaõ thaønh laäp noù vaøo naêm 1098, goïi ñan vieän cuûa hoï laø novum monasterium (Taân ñan vieän). Hoï ñang laøm ñieàu gì ñoù môùi meû, khoâng chuû yeáu phaûn öùng laïi baát cöù ñieàu gì, ñieàu naøy cuõng toát thoâi, vì caùc döï aùn phaûn ñoäng sôùm muoän gì cuõng seõ thaát baïi.
Nhìn beà ngoaøi, döï aùn cuûa doøng Xitoâ coù veû baûo thuû. Tuy nhieân, nhöõng ngöôøi tieân phong cuûa noù ñaõ ñöa ra nhöõng ñieàu môùi laï. Söï ñoái thoaïi naøy ñaõ mang laïi keát quaû toát ñeïp.
Söï töï tin cuûa Bernard vaøo phaùn ñoaùn cuûa chính mình coù theå khieán ngaøi linh hoaït trong vieäc tuaân thuû caùc thuû tuïc thoâng thöôøng maø ngaøi tuyeân boá uûng hoä. Quan ñieåm cuûa ngaøi veà nhu caàu cuûa Giaùo hoäi ñoâi khi khieán ngaøi phaûi aùp duïng nhöõng laäp tröôøng cöùng ngaéc, daãn ñeán söï beø phaùi gay gaét.
Nhöng ngaøi khoâng phaûi laø keû ñaïo ñöùc giaû.
Ngaøi laø moät ngöôøi thöïc söï khieâm nhöôøng, hoaøn toaøn hieán daâng cho Chuùa, coù khaû naêng theå hieän loøng toát dòu daøng, moät ngöôøi baïn vöõng chaéc - thöïc söï, coù theå keát baïn vôùi nhöõng keû thuø cuõ - vaø laø moät nhaân chöùng thuyeát phuïc veà tình yeâu cuûa Chuùa. Ngaøi ñaõ vaø vaãn luoân laø moät ngöôøi cuoán huùt.
Dom James Fox, vò vieän phuï ñaày tham voïng cuûa tu vieän Gethsemani töø naêm 1948 ñeán 1967, töøng vieát trong söï böïc boäi veà ngöôøi ñoàng tu Thomas Merton cuûa mình: "Ñaàu oùc oâng aáy thaät quaù ñieän giaät!" Merton laøm Fox khoù chòu vôùi nhöõng yù töôûng, tröïc giaùc vaø söï khaêng khaêng cuûa mình. Tuy nhieân, Fox bieát oâng laø ngöôøi chaân thaønh. Ngaøi toân troïng oâng, thích baàu baïn vôùi oâng (khi hoï khoâng ñang ôû trong moät cuoäc tranh caõi naûy löûa), vaø ñaõ ñeán gaëp Merton ñeå xöng toäi trong phaàn lôùn thôøi gian laøm vieän phuï cuûa mình.
Thaät ngôù ngaån khi so saùnh Thomas Merton vôùi Bernard xöù Clairvaux, tuy nhieân giöõa hoï coù söï töông ñoàng veà tính khí. Maëc duø Bernard chöa bao giôø bieát veà ñieän, nhöng baûn chaát cuûa ngaøi laø moät thöù thuûy ngaân chöùa ñöïng vaø phaûi caân baèng nhöõng caêng thaúng to lôùn.
Giaùo lyù cuûa Bernard veà söï hoaùn caûi ñöôïc sinh ra töø moät neàn vaên hoùa Kinh Thaùnh khoâng gì saùnh baèng vaø töø nhöõng quan nieäm thaàn hoïc ñöôïc suy gaãm kyõ löôõng. Ñieàu ñoù cuõng baét nguoàn, vaø ngaøy caøng roõ reät hôn theo thôøi gian, töø nhöõng ñaáu tranh caù nhaân khi ngaøi hoïc caùch khoâng coi con ñöôøng mình ñang ñi luoân laø ñuùng ñaén, ñöôïc daïy doã bôûi kinh nghieäm, nhöõng toån thöông vaø nhöõng söï khieâu khích, khieán ngaøi phaûi xem xeùt laïi söï töï cho mình laø ñuùng vaø kinh ngaïc tröôùc coâng lyù ñaày loøng thöông xoùt cuûa Chuùa.
Bernard laø moät ngöôøi baïn ñoàng haønh toát, khoân ngoan cho baát cöù ai baét ñaàu cuoäc haønh trình Muøa Chay töø boû söï ích kyû vaø kieâu ngaïo, mong muoán theo ñuoåi söï chaân thaät vôùi ñoâi maét höôùng veà tình yeâu soi saùng taát caû cuûa Chuùa.
3. Söï giuùp ñôõ cuûa Thieân Chuùa
(23 thaùng 2 naêm 2026)
Töø buoåi hoäi thaûo thöù ba cuûa khoùa tónh taâm Muøa Chay tuaàn naøy.
Mary Ward, nhaø giaùo duïc Kitoâ giaùo vó ñaïi cuûa theá kyû 17, thöôøng noùi vôùi caùc nöõ tu cuûa mình: 'Haõy laøm heát söùc mình vaø Thieân Chuùa seõ giuùp ñôõ'.
YÙ nieäm cho raèng Thieân Chuùa coù theå vaø seõ giuùp ñôõ chuùng ta trong nhöõng hoaøn caûnh khoù khaên laø moät tieân ñeà trong ñöùc tin Kinh Thaùnh. Noù phaân bieät Thieân Chuùa cuûa Abraham, Isaac vaø Jacob, Thieân Chuùa ñöôïc theå hieän baèng xöông baèng thòt ñaày loøng thöông xoùt trong Chuùa Gieâsu Kitoâ, vôùi Ñaáng Voâ Di Ñoäng trong trieát hoïc.
Thaùnh vònh 90 (91) baét ñaàu baèng caâu: 'Ngöôøi naøo ôû trong söï giuùp ñôõ cuûa Ñaáng Toái Cao'. Bernard noùi raèng söï giuùp ñôõ cuûa Thieân Chuùa thöïc söï coù theå ñöôïc goïi laø moät nôi cö nguï bôûi vì noù taïo thaønh moät thöïc taïi naâng ñôõ maø trong ñoù chuùng ta coù theå soáng, di chuyeån vaø hieän höõu. Söï giuùp ñôõ cuûa Thieân Chuùa khoâng phaûi laø ñieàu thænh thoaûng môùi coù; ñoù khoâng phaûi laø dòch vuï khaån caáp maø chuùng ta goïi ñeán thænh thoaûng, khi nhaø cöûa chaùy hoaëc ai ñoù bò xe toâng, gioáng nhö caùch chuùng ta goïi 999.
Nhöng coøn nhöõng luùc nhöõng ngöôøi kính sôï Chuùa keâu caàu leân trôøi nhöng khoâng nhaän ñöôïc phaûn hoài naøo roõ reät, chæ nghe thaáy tieáng voïng coâ ñôn cuûa chính gioïng noùi mình thì sao?
Kieåu ngöôøi trong Kinh Thaùnh coù hoaøn caûnh nhö vaäy laø Gioùp, cuoán saùch huøng vó cuûa oâng coù theå ñöôïc tieáp caän nhö moät baûn giao höôûng ba chöông, töø moät lôøi than thôû saâu xa, qua söï trình baøy veà moái ñe doïa, ñeán moät traûi nghieäm hoaøn toaøn baát ngôø veà aân suûng.
Gioùp töø choái chaáp nhaän nhöõng lôøi bieän minh cuûa baïn beø mình. OÂng töø choái cho raèng Chuùa chæ ñang tính toaùn caùc con soá trong cuoäc ñôøi oâng nhö theå ñoù laø moät baûng caân ñoái keá toaùn. Khoâng ñöôïc giuùp ñôõ, oâng quyeát taâm tìm thaáy söï hieän dieän cuûa Thieân Chuùa trong noãi ñau khoå cuûa mình, anh duõng keâu leân: "Neáu khoâng phaûi laø Ngöôøi, thì laø ai?"
Laø nhöõng ngöôøi tin Chuùa, ôû moät möùc ñoä naøo ñoù, chuùng ta coù theå coi toân giaùo cuûa mình nhö moät chính saùch baûo hieåm. Chaéc chaén raèng mình seõ toàn taïi nhôø söï giuùp ñôõ cuûa Thieân Chuùa, chuùng ta coù theå nghó raèng mình ñaõ thoaùt khoûi nguy hieåm. Moät theá giôùi döôøng nhö coù theå suïp ñoå neáu - khi - tai hoïa aäp ñeán. Laøm sao toâi ñoái maët vôùi nhöõng thöû thaùch khieán haøng raøo baûo veä ñöôïc toâi caån thaän xaây döïng vaø thieát keá rieâng suïp ñoå? Moái quan heä cuûa toâi vôùi Thieân Chuùa coù phaûi laø moät söï trao ñoåi, khieán toâi, khi gaëp khoù khaên, nghe theo lôøi khuyeân cuûa ngöôøi vôï cöùng ñaàu cuûa Gioùp laø "nguyeàn ruûa Chuùa vaø cheát ñi"? Hay toâi soáng ôû chieàu saâu hôn?
Thieân Chuùa coù theå cho pheùp moät theá giôùi môùi xuaát hieän sau khi Ngöôøi ñaõ phaù boû nhöõng böùc töôøng maø chuùng ta töôûng laø theá giôùi, nhöõng böùc töôøng maø thöïc chaát chuùng ta ñaõ bò ngoät ngaït beân trong.
Soáng trong söï giuùp ñôõ cuûa Thieân Chuùa nhö Thaùnh Bernard muoán chuùng ta laøm khoâng phaûi laø baùn söï an toaøn. Ñoù laø vöôït qua Than Khoùc vaø Moái Ñe Doïa ñeå soáng moät caùch aân caàn ôû moät bình dieän saâu saéc hôn.
4. Trôû Neân Töï Do
(24 thaùng 2 naêm 2026)
Töø baøi giaûng thöù tö cuûa Khoùa Tónh Taâm Muøa Chay tuaàn naøy.
Khaùi nieäm "töï do" ñaõ trôû neân gaây tranh caõi trong dieãn ngoân coâng coäng. Töï do laø moät ñieàu toát ñeïp maø taát caû chuùng ta ñeàu khao khaùt; chuùng ta noåi daäy choáng laïi baát cöù ñieàu gì ñe doïa ñeán vieäc haïn cheá hoaëc giam haõm töï do cuûa chuùng ta. Keát quaû laø, töø vöïng veà töï do laø moät coâng cuï huøng bieän höõu hieäu.
Nhöõng lôøi aùm chæ raèng töï do cuûa moät nhoùm cuï theå ñang bò ñe doïa seõ ngay laäp töùc gaây ra phaûn öùng phaãn noä treân internet. Noù thaäm chí coù theå taäp hôïp moïi ngöôøi ra quaûng tröôøng.
Nhieàu phong traøo chính trò ôû chaâu AÂu hieän ñang söû duïng ngoân töø veà töï do. Caêng thaúng naûy sinh. Ñieàu maø moät boä phaän xaõ hoäi coi laø "giaûi phoùng" laïi bò nhöõng ngöôøi khaùc coi laø aùp böùc. Caùc maët traän ñoái laäp ñöôïc döïng leân, vôùi ngoïn côø "töï do" ñöôïc giöông cao ôû taát caû caùc phía. Xung ñoät gay gaét naûy sinh töø nhöõng chöông trình nghò söï khoâng töông thích veà söï giaûi phoùng ñöôïc cho laø coù thaät.
Tình traïng naøy ñaët ra moät thaùch thöùc cho caùc Kitoâ höõu. Ñieàu caàn thieát laø phaûi laøm roõ yù nghóa cuûa chuùng ta khi, trong boái caûnh ñöùc tin, chuùng ta noùi veà vieäc trôû neân töï do. Ñoù laø ñieàu maø Bernard ñaõ laøm khi ngaøi bình luaän veà caâu thô: "Vì Ngöôøi ñaõ giaûi thoaùt toâi khoûi baãy cuûa nhöõng keû saên ñuoåi vaø khoûi lôøi cay ñaéng."
Ñoái vôùi Bernard, roõ raøng laø töï do ñích thöïc khoâng phaûi laø "töï nhieân" ñoái vôùi con ngöôøi sa ngaõ. Ñieàu döôøng nhö töï nhieân ñoái vôùi chuùng ta laø muoán moïi thöù theo yù mình, thoûa maõn duïc voïng vaø thöïc hieän keá hoaïch maø khoâng bò caûn trôû, phoâ tröông vaø ñöôïc ca ngôïi vì taøi naêng xuaát chuùng cuûa baûn thaân. Bernard, khi noùi chuyeän vôùi con ngöôøi trong traïng thaùi aûo töôûng naøy, ñaõ mæa mai moät caùch tinh teá: "Ngöôi töï cho mình laø gì vaäy, ñoà ngu doát?! Ngöôi ñaõ trôû thaønh con thuù maø nhöõng keû baét giöõ giaêng baãy."
Söï kieän chuùng ta deã daøng vaáp ngaõ, vieäc chuùng ta cöù lieân tuïc rôi vaøo nhöõng caùi baãy cuõ rích, duø bieát roõ chuùng ôû ñaâu, ñoái vôùi ngaøi laø baèng chöùng ñuû toát cho thaáy chuùng ta khoâng töï do, khoâng theå töï mình tieán boä vöõng chaéc höôùng tôùi muïc tieâu thöïc söï cuûa cuoäc ñôøi, thay vaøo ñoù laïi bò vöôùng vaøo ñuû loaïi trôû ngaïi vaø xao nhaõng.
Döïa treân söï hieåu bieát veà töï do trong cuoán Lôøi xin vaâng cuûa Con ñoái vôùi yù muoán cuûa Cha, Bernard ñaõ taïo ra moät cuoäc caùch maïng trong caùch chuùng ta hieåu veà yù nghóa cuûa söï töï do. Töï do Kitoâ giaùo khoâng phaûi laø chieám ñoaït theá giôùi baèng vuõ löïc; ñoù laø veà vieäc yeâu thöông theá giôùi baèng moät tình yeâu chòu ñoùng ñinh, moät tình yeâu bao la ñuû ñeå khieán chuùng ta töï nguyeän, hieäp nhaát vôùi Chuùa Kitoâ, hieán daâng cuoäc ñôøi mình cho noù, ñeå noù ñöôïc giaûi phoùng.
Caàn phaûi thaän troïng khi töï do, bò giam caàm baèng vuõ löïc, bò thao tuùng nhö moät phöông tieän ñeå hôïp thöùc hoùa nhöõng haønh ñoäng cuûa caùc chuû theå voâ hình nhö 'Ñaûng', 'Neàn kinh teá', hay thaäm chí laø 'Lòch söû'. Theo caùch tö duy Kitoâ giaùo, khoâng moät chính saùch aùp böùc naøo coù theå ñöôïc cöùu chuoäc baèng nhöõng lôøi keâu goïi veà 'töï do' yù thöùc heä. Töï do coù yù nghóa duy nhaát laø töï do baûn thaân; vaø töï do cuûa moät ngöôøi khoâng theå xoùa boû töï do cuûa ngöôøi khaùc.
Ñaët mua yù nieäm Kitoâ giaùo veà töï do laø chaáp nhaän ñau ñôùn. Khi Chuùa Kitoâ noùi vôùi chuùng ta: 'Ñöøng choáng laïi ñieàu aùc', Ngöôøi khoâng yeâu caàu chuùng ta dung tuùng cho söï baát coâng. Ngöôøi cho chuùng ta thaáy raèng ñoâi khi, chính nghóa ñöôïc phuïc vuï toát nhaát baèng caùch chòu ñöïng vì noù, töø choái duøng baïo löïc ñeå ñaùp traû baïo löïc.
Bieåu töôïng cuûa töï do vaãn laø Con Thieân Chuùa, Ñaáng ñaõ 'töï haï mình'.
5. Söï huy hoaøng cuûa chaân lyù
(24 thaùng 2 naêm 2026)
Töø baøi giaûng thöù naêm cuûa khoùa tónh taâm Muøa Chay tuaàn naøy.
Bernard tieáp tuïc nhaéc nhôû chuùng ta. Ngaøi noùi: 'Toâi muoán caûnh baùo caùc baïn: khoâng ai soáng treân ñaát maø khoâng bò caùm doã; neáu ai ñoù ñöôïc giaûi thoaùt khoûi moät caùm doã, chaéc chaén ngöôøi ñoù seõ phaûi ñoái dieän vôùi moät caùm doã khaùc'. Chuùng ta phaûi nuoâi döôõng söï caân baèng ñuùng ñaén giöõa nieàm tin vaøo söï giuùp ñôõ cuûa Thieân Chuùa vaø söï nghi ngôø veà söï yeáu ñuoái cuûa chính mình, sôï haõi nhöõng caùm doã trong khi chaáp nhaän tính taát yeáu cuûa chuùng, nhôù raèng Thieân Chuùa ñeå chuùng ta chòu ñöïng chuùng vì chuùng höõu ích.
Höõu ích theo nghóa naøo?
Khi chuùng ta choáng laïi nhöõng muõi teân do Cha cuûa söï doái traù baén ra, cam keát cuûa chuùng ta ñoái vôùi chaân lyù seõ ñöôïc cuûng coá. Chuùng ta seõ ñuû söùc maïnh, khi ñaõ töø boû söï doái traù laøm suy yeáu, ñeå cuûng coá anh em mình.
Tham voïng laø moät hình thöùc ñaàu haøng ñaëc bieät tröôùc söï doái traù. Tham voïng laø moät hình thöùc tham lam ñöôïc thaêng hoa moät caùch khoâng maáy tinh teá. Khi moâ taû noù, Bernard, ngöôøi luoân huøng bieän, ñaõ vöôït qua chính mình. Ngaøi noùi raèng tham voïng laø 'moät caên beänh tinh vi, moät loaïi virus bí maät, moät loaïi saâu beänh huyeàn bí, moät keû chuû möu löøa doái; noù laø meï ñeû cuûa söï giaû taïo, laø cha meï cuûa söï ñoá kî, laø nguoàn goác cuûa caùc thoùi xaáu; noù laø chaát xuùc taùc cho toäi aùc, khieán caùc ñöùc tính bò gæ seùt, söï thaùnh thieän bò muïc naùt, traùi tim bò muø quaùng. Noù bieán caùc phöông thuoác thaønh beänh taät. Töø y hoïc, noù ruùt ra söï thôø ô'. Tham voïng baét nguoàn töø 'söï tha hoùa cuûa taâm trí'. Ñoù laø moät söï ñieân roà xuaát hieän khi söï thaät bò laõng queân. Thöïc teá laø tham voïng laø moät hình thöùc ñieân roà khieán noù trôû neân loá bòch trong baát cöù tröôøng hôïp naøo, nhöng ñaëc bieät laø khi noù xaûy ra ôû nhöõng ngöôøi taän taâm phuïc vuï voâ tö.
Khoâng phaûi ngaãu nhieân maø hình töôïng vò giaùo só ñaày tham voïng laïi aùm aûnh vaên hoïc vaø ñieän aûnh nhö moät moâ típ haøi höôùc, nhöng khoâng maáy vui nhoän - töø nhöõng vò linh muïc nònh hoùt trong taùc phaåm cuûa Jane Austen ñeán vò linh muïc trieàu thaàn chua ngoa trong boä phim noåi tieáng Ridicule cuûa Patrice Leconte.
"Chaân lyù laø gì?"
Ngöôøi ta thôøi nay ñaët caâu hoûi naøy moät caùch chaân thaønh, thöôøng vôùi thieän chí ñaùng keå, baát chaáp söï boái roái, sôï haõi vaø voäi vaõ maø hoï luoân phaûi ñoái dieän. Chuùng ta khoâng theå ñeå caâu hoûi naøy khoâng ñöôïc traû lôøi. Chuùng ta khoâng coù naêng löôïng ñeå laõng phí vaøo nhöõng caùm doã ngôù ngaån cuûa noãi sôï haõi, söï kieâu ngaïo vaø tham voïng. Chuùng ta caàn nhöõng nguoàn löïc toát nhaát cuûa mình ñeå baûo veä chaân lyù thieát yeáu, quan troïng, giaûi phoùng khoûi nhöõng thöù thay theá ít nhieàu coù veû hôïp lyù, ít nhieàu mang tính chaát quyû quyeät.
Trong hoaøn caûnh ñaày cô hoäi cuûa chuùng ta, ñieàu baét buoäc laø phaûi nhìn nhaän vaø dieãn ñaït theá giôùi döôùi aùnh saùng cuûa Chuùa Kitoâ. Chuùa Kitoâ, Ñaáng laø chaân lyù, khoâng chæ che chôû chuùng ta; Ngöôøi coøn ñoåi môùi chuùng ta, noùng loøng muoán toû baøy chính mình qua chuùng ta cho moät taïo vaät ngaøy caøng nhaän thöùc ñöôïc söï phuø phieám cuûa mình. Thaät deã bò caùm doã khi nghó raèng chuùng ta phaûi chaïy theo moát cuûa theá giôùi. Toâi cho raèng ñoù laø moät vieäc laøm ñaùng ngôø. Giaùo hoäi, moät toå chöùc vaän ñoäng chaäm chaïp, seõ luoân coù nguy cô troâng vaø nghe coù veû loãi thôøi. Nhöng neáu Giaùo hoäi noùi toát ngoân ngöõ cuûa chính mình, ngoân ngöõ cuûa Kinh Thaùnh vaø phuïng vuï, cuûa caùc baäc cha, meï, nhaø thô vaø thaùnh nhaân trong quaù khöù vaø hieän taïi, thì Giaùo hoäi seõ trôû neân ñoäc ñaùo vaø töôi môùi, saün saøng dieãn ñaït nhöõng chaân lyù coå xöa theo nhöõng caùch thöùc môùi, coù cô hoäi, nhö ñaõ töøng laøm tröôùc ñaây, ñònh höôùng vaên hoùa.
Coâng vieäc naøy coù moät chieàu kích trí thöùc quan troïng. Noù cuõng coù moät chieàu kích hieän sinh. Nhö Hoàng Y Schuster ñaõ noùi treân giöôøng beänh: "Döôøng nhö moïi ngöôøi khoâng coøn ñeå mình bò thuyeát phuïc bôûi lôøi rao giaûng cuûa chuùng ta nöõa, nhöng tröôùc söï hieän dieän cuûa söï thaùnh thieän, hoï vaãn tin, hoï vaãn quyø xuoáng vaø caàu nguyeän."
Chaúng phaûi lôøi keâu goïi phoå quaùt veà söï thaùnh thieän, lôøi keâu goïi, töùc laø, theå hieän chaân lyù, laø noát nhaïc maïnh meõ nhaát ñöôïc Coâng ñoàng Vatican II vang leân sao? Noù ñaõ vang voïng röïc rôõ nhö tieáng chieâng trong suoát caùc cuoäc thaûo luaän cuûa Coâng ñoàng. Lôøi khaúng ñònh veà chaân lyù cuûa Kitoâ giaùo trôû neân thuyeát phuïc hôn khi veû huy hoaøng cuûa noù ñöôïc theå hieän roõ raøng qua tình yeâu hy sinh trong söï thaùnh thieän, ñöôïc thanh taåy khoûi nhöõng caùm doã cuûa söï taïm thôøi.
6. Söï Sa Ngaõ Cuûa Haøng Ngaøn Ngöôøi
(25 thaùng 2 naêm 2026)
Töø baøi giaûng thöù saùu cuûa khoùa tónh taâm Muøa Chay tuaàn naøy.
Nhöõng laàn sa ngaõ coù theå khieán chuùng ta khieâm nhöôøng khi ta kieâu ngaïo, cho thaáy quyeàn naêng cöùu roãi cuûa Thieân Chuùa. Chuùng coù theå trôû thaønh nhöõng coät moác treân haønh trình cöùu roãi baûn thaân, ñeå ñöôïc nhôù ñeán vôùi loøng bieát ôn.
Tuy nhieân, chuùng ta khoâng theå caû tin. Khoâng phaûi moïi laàn sa ngaõ ñeàu keát thuùc trong söï haân hoan. Coù nhöõng laàn sa ngaõ boác muøi ñòa nguïc, mang ñeán söï huûy dieät cho keû coù toäi vaø ñeå laïi söï taøn phaù phía sau. Haäu quaû ñoù thöôøng roäng lôùn vaø keùo daøi, cuoán theo nhieàu ngöôøi voâ toäi. Chuùng ta seõ caàn söï can ñaûm ñeå tieáp caän, cuøng vôùi Thaùnh Bernard, caâu Thaùnh vònh 90 (91) baét ñaàu baèng: 'Moät ngaøn ngöôøi seõ ngaõ beân caïnh ngöôi, möôøi ngaøn ngöôøi ngaõ beân tay phaûi ngöôi.'
Khoâng coù ñieàu gì gaây ra cho Giaùo Hoäi nhieàu toån haïi bi thaûm hôn, vaø laøm toån haïi ñeán chöùng töø cuûa chuùng ta hôn, hôn laø söï tham nhuõng naûy sinh trong chính ngoâi nhaø cuûa chuùng ta. Cuoäc khuûng hoaûng toài teä nhaát cuûa Giaùo Hoäi khoâng phaûi do söï phaûn ñoái cuûa theá tuïc gaây ra, maø laø do söï sai quaáy chaïy vaïy trong giaùo hoäi. Nhöõng veát thöông gaây ra seõ caàn thôøi gian ñeå laønh laïi. Chuùng keâu goïi coâng lyù vaø nöôùc maét.
Khi ñoái dieän vôùi ñoài truïy, ñaëc bieät laø khi ñoái dieän vôùi laïm duïng, ngöôøi ta thöôøng coù xu höôùng tìm kieám goác reã cuûa vaán naïn. Chuùng ta kyø voïng tìm thaáy nhöõng daáu hieäu caûnh baùo sôùm ñaõ bò boû qua: moät soá thaát baïi trong quaù trình saøng loïc, moät moâ hình leäch laïc ban ñaàu. Ñoâi khi nhöõng daáu veát naøy hieän höõu vaø chuùng ta coù quyeàn töï traùch mình vì ñaõ khoâng phaùt hieän ra chuùng kòp thôøi. Tuy nhieân, chuùng ta khoâng phaûi luùc naøo cuõng tìm thaáy chuùng.
Chuùng ta coù theå nhaän ra nhöõng ñieàu toát ñeïp vaø vui veû thöôøng ñöôïc theå hieän trong giai ñoaïn ñaàu cuûa caùc coäng ñoàng hieän ñang gaén lieàn vôùi tai tieáng. Chuùng ta khoâng theå cho raèng ngay töø ñaàu ñaõ coù söï ñaïo ñöùc giaû veà maët caáu truùc, raèng nhöõng ngöôøi saùng laäp ñaõ ñaët ra muïc tieâu nhö nhöõng naám moà ñöôïc queùt voâi traéng. Ñoâi khi chuùng ta tìm thaáy nhöõng daáu hieäu cuûa söï truyeàn caûm höùng, thaäm chí laø daáu veát cuûa söï thaùnh thieän. Laøm theá naøo chuùng ta coù theå ñoàng thôøi giaûi thích nhöõng ñieàu naøy vaø nhöõng dieãn bieán sai leäch?
Moät tö duy theá tuïc seõ ñôn giaûn hoùa: khi gaëp tai hoïa, noù neâu danh nhöõng con quaùi vaät vaø naïn nhaân.
May maén thay, Giaùo hoäi, khi nhôù söû duïng chuùng, sôû höõu nhöõng coâng cuï tinh teá vaø höõu hieäu hôn.
Thaùnh Bernard nhaéc nhôû chuùng ta raèng ôû nôi con ngöôøi theo ñuoåi nhöõng noã löïc cao caû, caùc cuoäc taán coâng cuûa keû thuø seõ raát döõ doäi. Ngaøi nhaän xeùt raèng "nhöõng ngöôøi taâm linh trong Giaùo hoäi bò taán coâng khuûng khieáp hôn nhieàu so vôùi nhöõng ngöôøi xaùc thòt". Ngaøi cho raèng ñaây laø ñieàu maø Thaùnh vònh Qui habitat muoán truyeàn taûi vôùi ngoân ngöõ "traùi" vaø "phaûi": beân traùi töôïng tröng cho baûn chaát xaùc thòt cuûa chuùng ta, beân phaûi töôïng tröng cho baûn chaát taâm linh. Thöông vong nhieàu hôn ôû beân phaûi vì ñoù laø nôi, treân chieán tröôøng taâm linh, nhöõng vuõ khí nguy hieåm nhaát ñöôïc söû duïng.
Maëc duø ngaøi coi troïng theá giôùi ma quyû, ñieàu naøy khoâng coù nghóa laø ngaøi quy moïi beänh taät taâm linh cho nhöõng keû aùc coù söøng vaø chóa ba. Ngaøi cho raèng nam giôùi vaø nöõ giôùi phaûi chòu traùch nhieäm veà caùch hoï söû duïng söï töï do toái cao cuûa mình. Quan ñieåm cuûa ngaøi laø baûn chaát con ngöôøi laø moät. Neáu chuùng ta baét ñaàu ñi saâu vaøo baûn chaát taâm linh cuûa mình, nhöõng chieàu saâu khaùc seõ taát yeáu ñöôïc phôi baøy. Chuùng ta seõ phaûi ñoái dieän vôùi söï ñoùi khaùt hieän sinh, söï deã bò toån thöông, moät khao khaùt ñöôïc an uûi. Nhöõng traûi nghieäm nhö vaäy coù theå phaùt sinh thoâng qua söï taán coâng.
Söï tieán boä trong ñôøi soáng taâm linh ñoøi hoûi söï caáu hình laïi baûn thaân veà theå chaát vaø tình caûm phuø hôïp vôùi söï tröôûng thaønh chieâm nieäm, neáu khoâng seõ coù nguy cô laø söï phôi baøy taâm linh seõ tìm kieám söï xaû laùng (release) veà theå chaát hoaëc tình caûm; vaø nhöõng ñieån hình xaû laùng nhö vaäy ñöôïc hôïp lyù hoùa nhö theå chuùng, baèng caùch naøo ñoù, töï baûn thaân "thuoäc veà taâm linh", ñöôïc naâng cao hôn nhöõng haønh vi sai traùi cuûa ngöôøi phaøm traàn. Söï chính tröïc cuûa moät baäc thaày taâm linh seõ ñöôïc chöùng thöïc qua lôøi noùi cuûa ngaøi, nhöng khoâng chæ vaäy; noù coøn ñöôïc theå hieän qua thoùi quen tröïc tuyeán, caùch cö xöû cuûa ngaøi treân baøn aên hay ôû quaùn bar, söï töï do cuûa ngaøi ñoái vôùi söï taùn döông cuûa ngöôøi khaùc.
Ñôøi soáng taâm linh khoâng phaûi laø phaàn phuï thuoäc vaøo phaàn coøn laïi cuûa hieän sinh. Noù chính laø linh hoàn cuûa noù. Chuùng ta phaûi caûnh giaùc vôùi moïi tính nhò nguyeân, luoân nhôù raèng Ngoâi Lôøi ñaõ trôû thaønh xaùc thòt ñeå xaùc thòt chuùng ta ñöôïc thaám nhuaàn Ngoâi Lôøi. Chuùng ta phaûi luoân ñeå yù caû beân traùi laãn beân phaûi, ñoàng thôøi caån thaän, nhö Bernard nhaán maïnh, khoâng ñöôïc nhaàm laãn beân traùi vôùi beân phaûi hoaëc beân phaûi vôùi beân traùi. Chuùng ta phaûi hoïc caùch thoaûi maùi nhö nhau trong baûn chaát xaùc thòt vaø taâm linh cuûa mình ñeå Chuùa Kitoâ, Thaày cuûa chuùng ta, coù theå cai trò moät caùch hoøa bình trong caû hai.
7. Vinh quang
(25 thaùng 2 naêm 2026)
Töø baøi giaûng thöù baûy cuûa khoùa tónh taâm Muøa Chay tuaàn naøy.
Khi Chuùa Gieâsu giaûi thích roõ yù nghóa cuûa vieäc ôû laïi vôùi Ngöôøi, ñeå böôùc vaøo Nöôùc Trôøi maø Ngöôøi ñang chæ tôùi, "nhieàu moân ñeä cuûa Ngöôøi ñaõ ruùt lui vaø khoâng coøn ñi theo Ngöôøi nöõa". Hoï khoâng chòu ñöïng ñöôïc nhöõng baøi giaûng cuûa Ngöôøi veà tính hieän thöïc cuûa caùc bí tích, tính baát khaû phaân ly cuûa hoân nhaân, söï caàn thieát cuûa Thaäp giaù. Khi Chuùa Kitoâ bò ñoùng ñinh treân ñoài Can-veâ, nhoùm moân ñeä ñaõ cuøng Ngöôøi ñi saùu ngaøy tröôùc ñoù ñaõ khoâng coøn nöõa. Chæ coøn laïi hai ngöôøi theo Ngöôøi: Meï Ngöôøi vaø Gioan, moân ñeä ñöôïc yeâu meán. Gioan ñaõ moâ taû moät caùch roõ raøng veà söï khieâm nhöôøng cuûa Chuùa Gieâsu. Noù dieãn ra ôû hai bình dieän: tình yeâu thöông xoùt thaàn linh bò nghieàn naùt trong coái eùp röôïu cuûa Thaäp giaù; vaø söï phaûn boäi loøng trung thaønh cuûa con ngöôøi. Tuy nhieân, Gioan khaúng ñònh raèng caûnh töôïng bò boû rôi naøy bieåu loä vinh quang cuûa Chuùa Kitoâ.
Theo Thaùnh Bernard, "Söï toân vinh xaûy ra tröôùc söï hieän dieän cuûa dung nhan Thieân Chuùa" khi, sau khi keát thuùc cuoäc haønh trình traàn gian, cuoái cuøng chuùng ta seõ ñöôïc chieâm ngöôõng ñieàu gì trong cuoäc soáng naøy. Cuoäc soáng maø chuùng ta ñaõ vöõng loøng hy voïng, ñaët nieàm tin vaøo danh Chuùa Gieâsu. 'Spes in nomine, res in facie est'. Khoâng coù caùch naøo dieãn ñaït coâng thöùc ngaén goïn naøy ngoaïi tröø baèng caùch dieãn ñaït daøi doøng: 'Nieàm hy voïng cuûa chuùng ta ôû trong danh Chuùa; thöïc taïi maø chuùng ta hy voïng seõ ñöôïc toû baøy ra tröôùc maët.'
Tuy nhieân, moät 'vinh quang aån giaáu' vaãn coù theå caûm nhaän ñöôïc ngay caû baây giôø. Thaùnh Augustinoâ thích noùi raèng chuùng ta mang hình aûnh vinh quang trong moät 'hình thöùc môø aûo'. Moät khi chuùng ta ñaõ traûi qua cuoäc soáng naøy, hình thöùc ñoù seõ töï boäc loä roõ raøng vaø 'röïc rôõ'. Noù seõ coù khaû naêng ñöùng tröôùc maët Thieân Chuùa. Baát cöù söï bieán daïng naøo do töï do bò laïm duïng seõ ñöôïc caûi taïo laïi, ñeå hình thöùc ñoù xuaát hieän trong veû ñeïp voán coù cuûa noù: nhö 'forma formosa' [hình thöùc ñeïp ñeõ].
Thaùnh Augustinoâ, vöøa nhaân baûn saâu xa vöøa saéc saûo nhaäy beùn, nhaán maïnh raèng vinh quang cuûa hình aûnh khoâng bao giôø coù theå bò maát ñi; noù ñöôïc in daáu trong höõu theå cuûa chuùng ta. Tuy nhieân, noù coù theå bò choân vuøi döôùi nhöõng lôùp boùng toái tích tuï, vaø nhöõng lôùp boùng toái ñoù caàn phaûi ñöôïc loaïi boû.
Giaùo Hoäi nhaéc nhôû nöõ giôùi vaø nam giôùi veà vinh quang tieàm aån trong hoï. Giaùo Hoäi cho chuùng ta thaáy raèng söï taàm thöôøng vaø tuyeät voïng hieän taïi, nhaát laø noãi tuyeät voïng cuûa toâi tröôùc nhöõng thaát baïi dai daúng, khoâng nhaát thieát phaûi laø keát thuùc; raèng keá hoaïch cuûa Thieân Chuùa daønh cho chuùng ta voâ cuøng toát ñeïp; vaø raèng Thieân Chuùa, qua Mình Thaùnh Chuùa Kitoâ, seõ ban cho chuùng ta aân suûng vaø söùc maïnh, neáu chuùng ta caàu xin.
Giaùo Hoäi bieåu loä söï raïng rôõ cuûa "vinh quang tieàm aån" nôi caùc thaùnh cuûa mình. Hoï laø baèng chöùng cho thaáy ngay caû beänh taät vaø söï suy thoaùi cuõng coù theå laø phöông tieän maø Chuùa quan phoøng söû duïng ñeå thöïc hieän moät muïc ñích vinh hieån, ban söùc maïnh cho ngöôøi yeáu ñuoái vaø laøm cho hoï raïng rôõ. Giaùo Hoäi truyeàn taûi "vinh quang tieàm aån" trong caùc bí tích cuûa mình. Baát cöù ngöôøi Coâng Giaùo naøo cuõng bieát aùnh saùng naøo coù theå buøng leân trong phoøng xöng toäi, trong nghi thöùc xöùc daàu, trong leã phong chöùc hoaëc leã cöôùi. Vinh quang nhaát, vaø theo moät soá caùch naøo ñoù, kín ñaùo nhaát, laø vinh quang cuûa Thaùnh Theå. Coù vò linh muïc naøo, sau khi cöû haønh Thaùnh leã, laïi khoâng caûm nhaän ñöôïc ñieàu maø moät nhaïc só vó ñaïi töøng noùi veà nhaïc cuï trong vieäc truyeàn taûi veû ñeïp, söï chöõa laønh vaø chaân lyù röïc rôõ: "caùi cheát thöïc söï seõ khoâng phaûi laø moät bi kòch: [vì] nhöõng ñieàu toát ñeïp nhaát naèm ôû trung taâm cuoäc soáng con ngöôøi ñaõ ñöôïc nhìn thaáy vaø traûi nghieäm", traùi tim oâng böøng chaùy vôùi söï kinh ngaïc huy hoaøng?
8. Thieân Thaàn cuûa Chuùa
(26 thaùng 2 naêm 2026)
Töø baøi thuyeát trình thöù taùm cuûa khoùa tónh taâm Muøa Chay tuaàn naøy.
Trong suoát 40 ngaøy Chuùa Gieâ-su ôû trong sa maïc, Sa-tan ñeán gaëp Ngaøi, trích daãn Thaùnh Vònh 90 (91), cuï theå laø hai caâu veà caùc thieân thaàn. "Ma quyû", chuùng ta ñoïc trong saùch Maùt-theâu, "ñöa Ngöôøi ñeán thaønh thaùnh vaø ñaët Ngöôøi treân ñænh ñeàn thôø". Noù thaùch thöùc Chuùa Gieâ-su chöùng toû mình laø Con Thieân Chuùa baèng caùch gieo mình xuoáng, "vì coù lôøi cheùp raèng: 'Ngöôøi seõ truyeàn daïy caùc thieân thaàn cuûa Ngöôøi lieân quan ñeán oâng' vaø 'Hoï seõ naâng oâng treân tay, ñeå oâng khoûi vaáp chaân vaøo ñaù'".
Chæ coù Thieân Chuùa môùi coù theå môøi goïi chuùng ta nhaûy töø ñænh cao xuoáng. Tuy nhieân, lôøi keâu goïi cuûa Ngöôøi seõ laø, "Haõy nhaûy vaøo voøng tay Ta", chöù khoâng phaûi, "Haõy gieo mình xuoáng".
Söï can thieäp cuûa caùc thieân thaàn khoâng phaûi luùc naøo cuõng mang laïi söï an taâm. Caùc thieân thaàn khoâng ôû ñoù ñeå chieàu theo nhöõng yù thích thaát thöôøng cuûa chuùng ta. Trong moät lôøi caàu nguyeän phoå bieán coù nguoàn goác töø Reginald xöù Canterbury, ngöôøi cuøng thôøi vôùi Thaùnh Bernard, chuùng ta caàu xin thieân thaàn hoä meänh cuûa mình "soi saùng, gìn giöõ, cai quaûn vaø höôùng daãn" chuùng ta. Ñaây laø nhöõng ñoäng töø raát maïnh meõ. Thieân thaàn laø ngöôøi baûo veä söï thaùnh thieän.
Ñôøi soáng ñan vieän ban ñaàu ñöôïc hieåu vaø quaûng baù laø mang tính chaát thieân thaàn bôûi vì muïc ñích cuoái cuøng cuûa noù laø ca ngôïi; nhöng cuõng bôûi vì ñan só ñöôïc keâu goïi böøng chaùy vôùi tình yeâu cuûa Thieân Chuùa vaø trôû thaønh söù giaû mang tình yeâu ñoù ñeán cho ngöôøi khaùc.
Baøi ca ngôïi duy nhaát cuûa Chuùa Kitoâ, ñöôïc ñeà caäp trong moät ñoaïn vaên tuyeät ñeïp trong Sacrosanctum Concilium, vang voïng töø taän cuøng traùi ñaát ñeán taän ñænh trôøi thoâng qua moät chuoãi trung gian rung ñoäng. Caùc thieân thaàn laø thieát yeáu ñoái vôùi chuoãi ñoù, nhö chuùng ta khaúng ñònh trong phaàn cuoái cuûa moãi lôøi töïa trong kinh nguyeän Thaùnh leã.
Thaùnh Bernard nhaán maïnh vai troø cuûa caùc thieân thaàn nhö nhöõng ngöôøi trung gian cuûa söï quan phoøng cuûa Thieân Chuùa. Söï trung gian khoâng phaûi luùc naøo cuõng caàn thieát. Chuùa coù theå chaïm ñeán chuùng ta moät caùch tröïc tieáp, nhöng Ngöôøi vui thích ñeå cho caùc taïo vaät cuûa Ngöôøi trôû thaønh nhöõng keânh aân suûng cho nhau. Ngaøi khuyeân chuùng ta haõy nhìn vaøo nhöõng gì moät thieân thaàn laøm vaø laøm theo: 'Haõy haï mình xuoáng vaø toû loøng thöông xoùt vôùi ngöôøi laân caän; tieáp theo, trong moät böôùc thöù hai, haõy ñeå chính thieân thaàn ñoù naâng cao khaùt voïng cuûa baïn, haõy duøng taát caû loøng nhieät thaønh cuûa taâm hoàn ñeå höôùng tôùi chaân lyù cao caû vaø vónh cöûu nhaát'. Ngaøy nay, thaàn Cupid hieám khi ñöôïc nhaéc ñeán cuøng vôùi 'chaân lyù cao caû vaø vónh cöûu nhaát'. Söï löïa choïn töø ngöõ cuûa Thaùnh Bernard raát ñaùng chuù yù. Noù cho chuùng ta bieát raèng taát caû nhöõng khaùt voïng töï nhieân cuûa con ngöôøi, bao goàm caû nhöõng khaùt voïng ñöôïc theå xaùc hoùa, ñeàu höôùng ñeán söï vieân maõn trong Thieân Chuùa, vì vaäy caàn phaûi ñöôïc höôùng daãn ñeán ñieàu ñoù.
Haønh ñoäng baùc aùi cuoái cuøng vaø quyeát ñònh nhaát cuûa caùc thieân thaàn seõ xaûy ra khi, vaøo giôø cheát cuûa chuùng ta, caùc vò seõ ñöa chuùng ta xuyeân qua böùc maøn cuûa theá giôùi naøy vaøo coõi vónh haèng. Khi ñoù, caùc vò seõ theå hieän ñaëc tính cuûa mình: 'Caùc vò khoâng theå bò ñaùnh baïi hay quyeán ruõ, caøng khoâng theå quyeán ruõ ngöôøi khaùc'. Moïi söï giaû taïo seõ suïp ñoå vaøo giôø phuùt ñoù. Lôøi leõ hoa myõ seõ thaát baïi. Chæ coù chaân lyù seõ ñöùng vöõng vaø vang voïng, hoøa hôïp vôùi loøng thöông xoùt. Thaùnh Bernard ñaõ thaän troïng thuyeát giaûng veà nhöõng ñieàu naøy vaøo naêm 1139. 726 naêm sau, moät ngöôøi ñaøn oâng coù tính khí raát khaùc nhöng trí tueä töông töï ñaõ dieãn ñaït roõ raøng nhöõng tröïc giaùc cuûa mình trong moät baøi thô tuyeät vôøi veà caùi cheát.
John Henry Newman ñaõ suy nghó raát nhieàu veà caùc thieân thaàn. Ngaøi hình dung chöùc vuï cuûa linh muïc nhö laø chöùc vuï cuûa caùc thieân thaàn. Linh muïc caûm thaáy thoaûi maùi trong theá giôùi naøy, khoâng sôï haõi khi ñi vaøo nhöõng khu röøng toái taêm ñeå tìm kieám nhöõng ngöôøi laïc loái. Ñoàng thôøi, ngaøi luoân höôùng maét taâm trí leân khuoân maët cuûa Chuùa Cha, ñeå aùnh saùng cuûa Ngöôøi soi saùng toaøn boä thöïc taïi hieän höõu. Söï soi saùng luoân laø moät quaù trình keùp: trí tueä vaø thieát yeáu, bí tích vaø sö phaïm.
Newman, hieän laø Tieán só Giaùo hoäi, môøi goïi chuùng ta khaùm phaù laïi ngöôøi thaày, cuõng nhö laø ngöôøi soi saùng mang tính thieân thaàn. Ñoù laø moät thaùch thöùc mang tính tieân tri, khi maø phaàn lôùn ñieàu goïi laø "giaùo duïc" hieän nay ñöôïc giao phoù cho caùc phöông tieän truyeàn thoâng kyõ thuaät soá, nhaân taïo, trong khi giôùi treû khao khaùt gaëp gôõ nhöõng ngöôøi thaày ñaùng tin caäy, nhöõng ngöôøi khoâng chæ truyeàn ñaït kyõ naêng maø coøn caû ñöùc khoân ngoan.
Moät cuoäc gaëp gôõ vôùi thieân thaàn luoân mang tính baûn thaân. Noù khoâng theå ñöôïc thay theá baèng moät baûn taûi xuoáng [download] hoaëc moät chatbot.
9. Thaùnh Bernard - Ngöôøi duy hieän thöïc
(26 thaùng 2 naêm 2026)
Töø baøi thuyeát trình thöù chín cuûa khoùa tónh taâm Muøa Chay tuaàn naøy.
Baûn saéc cuûa phong traøo Xi-Toâ ñöôïc hình thaønh ôû giao ñieåm giöõa lyù töôûng vaø hieän thöïc, giöõa thi vò vaø thöïc duïng. Caùc nhaân vaät chính cuûa noù ñöôïc thöû thaùch vaø thanh loïc bôûi nhöõng caêng thaúng phaùt sinh.
Toâi ñaõ noùi veà nhöõng lyù töôûng cao caû cuûa Thaùnh Bernard, veà vieäc ngaøi thích vaïch ra moät keá hoaïch haønh ñoäng trong taâm trí, roài theo ñuoåi noù moät caùch coù phaàn taøn nhaãn. Vieäc giöõ vöõng laäp tröôøng ñeán vôùi ngaøi moät caùch töï nhieân. Khía caïnh quyeát lieät, cöùng raén naøy khoâng bao giôø rôøi boû ngaøi. Nhöng noù ñaõ ñöôïc laøm dòu ñi theo thôøi gian. Veà quaù trình naøy, chuùng ta caàn phaûi noùi ñeán. Noù ñaõ bieán ngöôøi duy lyù töôûng thaønh ngöôøi duy hieän thöïc.
Nhaø phaân taâm hoïc Jacques Lacan noùi raèng 'ñieàu thöïc' laø ñieàu maø chuùng ta va chaïm. Phaïm vi noã löïc cuûa Thaùnh Bernard trong Realpolitik (chính trò hieän thöïc) ñaõ taïo ra raát nhieàu söï va chaïm. Nhöng ngaøi trôû thaønh ngöôøi duy hieän thöïc khoâng chæ theo nghóa chaáp nhaän moïi thöù nhö chuùng voán coù. Treân heát, ngaøi ñaõ hoïc ñöôïc raèng thöïc taïi saâu saéc nhaát cuûa moïi vaán ñeà con ngöôøi laø tieáng keâu caàu loøng thöông xoùt.
Caøng nhaän ra tieáng keâu than naøy trong loøng ngöôøi, trong nhöõng gioït nöôùc maét cay ñaéng, trong nhöõng xung ñoät traàn theá, trong nhöõng chieán dòch ñieân roà choáng laïi söï ñöùng ñaén vaø chaân lyù, vaø trong tieáng thì thaàm cuûa nhöõng taùn caây trong röøng, ngaøi caøng yù thöùc ñöôïc söï ñaùp laïi ñaày aân suûng cuûa Thieân Chuùa. Ngaøi nghe thaáy ñieàu ñoù trong danh thaùnh cuûa Chuùa Gieâ-su, danh thaùnh ñaõ trôû neân voâ cuøng thaân thöông ñoái vôùi ngaøi. Trong Chuùa Gieâ-su, Thieân Chuùa baøy toû muïc ñích cöùu roãi cuûa Ngöôøi, tuoân ñoå xuoáng nhaân loaïi nhö daàu thôm, chöõa laønh vaø thanh taåy.
Thaùnh Bernard noùi vôùi caùc ñan só cuûa ngaøi: "Moïi thöùc aên cuûa taâm trí ñeàu khoâ khan neáu khoâng ñöôïc nhuùng vaøo daàu aáy; noù voâ vò neáu khoâng ñöôïc neâm neám baèng muoái aáy. Haõy vieát gì tuøy thích, toâi seõ khoâng thích neáu noù khoâng noùi veà Chuùa Gieâ-su. Haõy noùi chuyeän hay tranh luaän veà ñieàu gì tuøy thích, toâi seõ khoâng thích neáu caùc baïn khoâng nhaéc ñeán teân Chuùa Gieâ-su. Ñoái vôùi toâi, Chuùa Gieâ-su nhö maät ong trong mieäng, aâm nhaïc trong tai, baøi ca trong tim."
Thaùnh Bernard bieát nhöõng ñieàu kyø dieäu maø loøng thöông xoùt cuûa Thieân Chuùa trong Chuùa Gieâ-su coù theå laøm ñöôïc. Ñieàu naøy ñaõ mang laïi cho loøng suøng kính cuûa ngaøi chieàu saâu tình caûm. Thuaät ngöõ "affectus" (caûm giôùi) laø troïng taâm ñoái vôùi ngaøi. Noù coù phaïm vi roäng, cho thaáy aân suûng taùc ñoäng ñeán chuùng ta nhö nhöõng sinh vaät coù caûm giaùc. Nhöng Thaùnh Bernard coi Chuùa Gieâ-su, hieän thaân cuûa chaân lyù, khoâng keùm phaàn laø moät nguyeân taéc giaûi thích. Ngaøi kieân quyeát nhìn nhaän caùc tình huoáng, con ngöôøi vaø caùc moái quan heä döôùi aùnh saùng cuûa Chuùa Gieâ-su. Quan ñieåm naøy ñaõ giuùp ngaøi coù ñöôïc nhöõng ngöôøi ngöôõng moä vöõng chaéc töø beân ngoaøi Giaùo Hoäi Coâng Giaùo, töø Martin Luther ñeán John Wesley.
Chæ khi ñöôïc soi saùng moät caùch sieâu nhieân, baûn chaát cuûa chuùng ta môùi boäc loä hình daïng hoaøn haûo cuûa noù, hình daïng lyù töôûng (forma formosa). Chæ khi ñoù, nieàm vui maø cuoäc soáng traàn theá coù theå mang laïi môùi hieän roõ. Chæ khi ñoù, vinh quang aån giaáu beân trong vaø xung quanh chuùng ta môùi toûa saùng röïc rôõ, daïy chuùng ta vaø nhöõng ngöôøi khaùc coù theå trôû thaønh gì, cung caáp moät hình maãu cho moät theá giôùi ñöôïc ñoåi môùi.
Ñoù laø duy hieän thöïc maø höôùng tôùi ñoù Thaùnh Bernard ñaõ tröôûng thaønh. Noù cho pheùp ngaøi trôû thaønh khoâng chæ moät nhaø caûi caùch cao thöôïng, moät nhaø huøng bieän voâ song, moät thuû lónh cuûa Giaùo hoäi. Kieán thöùc veà thöïc taïi tuyeät ñoái cuûa tình yeâu Chuùa Kitoâ, vaø söùc maïnh cuûa noù ñeå thay ñoåi moïi thöù, ñaõ bieán Bernard thaønh moät tieán só vaø moät vò thaùnh. Vaø ñoù laø lyù do taïi sao chuùng ta yeâu meán vaø toân kính ngaøi.
Cuoán Vita Prima [Ñôøi soáng Nhaát haïng] cho chuùng ta bieát: "Ngaøi ñaõ töï do vôùi chính mình". Ñoù laø ñieàu cuoäc soáng ñaõ daïy ngaøi. Moät ngöôøi ñaøn oâng hay ñaøn baø thöïc söï töï do thaät ñaùng ngöôõng moä.