Gia taêng caêng thaúng
giöõa Giaùo hoäi vaø Nhaø nöôùc Armenia
Gia taêng caêng thaúng giöõa Giaùo hoäi vaø Nhaø nöôùc Armenia.
Phuùc Nhaïc | RVA
St. Poelten (RVA News 17-02-2026) - Moái töông quan giöõa Giaùo hoäi Armenia Toâng truyeàn vaø Nhaø nöôùc ngaøy caøng caêng thaúng theâm: Chính quyeàn nöôùc naøy ñaõ khôûi toá hình söï ñoái vôùi Toång Thöôïng phuï Karekin II cuûa Giaùo hoäi naøy, ñoàng thôøi caám ngaøi xuaát caûnh.
Ñaây laø moät söï leo thang môùi trong caêng thaúng giöõa chính phuû Armenia, do Thuû töôùng Nikol Pashinyan laõnh ñaïo vaø Ban laõnh ñaïo Giaùo hoäi Armenia Toâng truyeàn, do Ñöùc Karekin II laõnh ñaïo. Hai ngaøy tröôùc ñoù, töùc laø ngaøy 13 thaùng Hai, Thuû töôùng ñaõ tuyeân boá seõ laøm moïi caùch ñeå ngaên caûn cuoäc hoïp giaùm muïc taïi St. Poelten.
Trong nhieàu thaùng qua, chính quyeàn Armenia ñaõ coù caùc bieän phaùp ngaët ngheøo ñoái vôùi Giaùo hoäi Armenia Toâng truyeàn, laø Giaùo hoäi coå kính hieän coù khoaûng chín trieäu tín höõu, phaàn lôùn ôû nöôùc ngoaøi vaø chæ coù khoaûng ba trieäu ôû trong quoác noäi. Moät soá giaùm muïc Armenia ñaõ bò baét giam. Ban laõnh ñaïo Giaùo hoäi phaûn öùng baèng caùch baõi nhieäm nhöõng giaùm muïc theo chính phuû choáng laïi Ñöùc Toång Thöôïng phuï. Coù möôøi giaùm muïc bò coi laø ñöùng veà phe Thuû töôùng.
Tröôùc ñoù vaøi ngaøy, saùu giaùm muïc vaø moät giaùo só cao caáp khaùc thuoäc Hoäi ñoàng Thöôøng vuï cuûa Giaùo hoäi naøy ñaõ bò khôûi toá vaø caám xuaát caûnh. Nay bieän phaùp naøy nay cuõng aùp duïng ñoái vôùi chính Ñöùc Toång Thöôïng phuï.
Theo truyeàn thoâng Armenia, caùc giaùm muïc vaø Catholicos bò caùo buoäc cuøng moät toäi danh, ñoù laø ban laõnh ñaïo Giaùo hoäi ñaõ tuyeân boá baõi nhieäm giaùm muïc ñoái laäp Gevorg Saroyan taïi Giaùo phaän Masyatsotn. Moät toøa aùn daân söï ñaõ huûy quyeát ñònh naøy vaø yeâu caàu phuïc chöùc, nhöng Giaùo hoäi khoâng thi haønh vaø coøn hoaøn tuïc vò giaùm muïc.
Ban laõnh ñaïo Giaùo hoäi Armenia leân aùn maïnh meõ ñoäng thaùi môùi nhaát cuûa coâng toá vieän, cho raèng hoaøn toaøn mang ñoäng cô chính trò. Theo hoï, söï can thieäp nhö theá laø "vi hieán vaø baát hôïp phaùp", xen mình vaøo ñôøi soáng noäi boä Giaùo hoäi, khoâng nhöõng caûn trôû hoaït ñoäng cuûa Ñöùc Toång Thöôïng phuï Karekin II nhöng coøn xuùc phaïm haøng trieäu tín höõu vaø truyeàn thoáng Giaùo hoäi laâu ñôøi - voán laø truï coät cuûa quoác gia Armenia.
Ñaïi hoäi Giaùm muïc Armenia döï kieán dieãn ra töø ngaøy 17 ñeán ngaøy 19 thaùng Hai naêm 2026 taïi thaønh phoá St. Poelten, vôùi söï tham döï cuûa hôn 50 giaùm muïc töø Armenia vaø haûi ngoaïi. Hieän chöa roõ dieãn bieán môùi seõ aûnh höôûng theá naøo ñeán khoùa hoïp. Theo thoâng leä, chính Ñöùc Toång Thöôïng phuï laø vò chuû toïa Ñaïi hoäi.
Nhöõng tieáng noùi quan ngaïi
Dieãn bieán leo thang naøy ñaõ ñöôïc baùo tröôùc trong nhieàu thaùng. Thaùng Möôøi Moät naêm 2025, Hoäi ñoàng Giaùm muïc AÙo baøy toû lo ngaïi, cho raèng töï do toân giaùo taïi Armenia ñang bò ñaët daáu hoûi.
Caùc giaùm muïc AÙo noùi ñeán söï vi phaïm nguyeân taéc phaùp quyeàn vaø nhaân quyeàn, coi ñaây laø "cuoäc taán coâng vaøo coäng ñoàng ñöùc tin". Theo caùc vò, Giaùo hoäi Armenia Toâng truyeàn laø "tieáng noùi cuûa löông taâm vaø xaõ hoäi", daán thaân cho hoøa bình, coâng lyù vaø hoøa giaûi.
Hoäi ñoàng Ñaïi keát caùc Giaùo hoäi Kitoâ taïi AÙo cuõng ñöa ra tuyeân boá töông töï. Gaàn ñaây, chuyeân gia Ñöùc veà nhaân quyeàn vaø töï do toân giaùo, muïc sö Peter Fuchs, sau chuyeán thaêm Armenia, ñaõ nhaän ñònh töï do toân giaùo taïi ñaây ñang bò ñe doïa nghieâm troïng. Muïc sö cho raèng Thuû töôùng Pashinyan ñang tìm caùch xen mình khoâng theå chaáp nhaän ñöôïc vaøo Giaùo hoäi.
Ngaøy 26 thaùng Gieâng naêm 2026, moät nhoùm luaät sö vaø hoïc giaû caùo buoäc chính phuû vi phaïm Hieán phaùp vaø caùc ñieàu öôùc quoác teá. Hieán phaùp Armenia coâng nhaän Giaùo hoäi Toâng truyeàn Armenia laø Quoác Giaùo vôùi söù maïng ñaëc bieät trong ñôøi soáng tinh thaàn vaø vaên hoùa cuûa daân toäc. Quan heä giöõa Nhaø nöôùc vaø Giaùo hoäi ñöôïc ñieàu chænh do luaät naêm 2007. Nguyeân taéc phaân taùch giöõa toân giaùo vaø Nhaø nöôùc buoäc chính quyeàn phaûi baûo ñaûm quyeàn töï do trong caùc hoaït ñoäng noäi boä cuûa Giaùo hoäi vaø khoâng ñöôïc can thieäp tuøy tieän.
Nhöõng haønh ñoäng vöôït quaù giôùi haïn ñoù, keå caû döôùi danh nghóa "caûi caùch", bò cho laø vi hieán, gaây chia reõ trong Giaùo hoäi, xaâm phaïm quyeàn töï do löông taâm cuûa tín höõu vaø laøm suy yeáu neàn taûng traät töï hieán ñònh. Ngoaøi ra, moät baûn kieán nghò ñang ñöôïc lan truyeàn treân maïng xaõ hoäi ñeå baøy toû uûng hoä Ñöùc Toång Thöôïng phuï Karekin II, yeâu caàu "chaám döùt ngay chieán dòch choáng Giaùo hoäi, khoâng can thieäp vaøo coâng vieäc noäi boä cuûa Giaùo hoäi, traû töï do cho caùc giaùo só bò giam giöõ vaø huûy boû moïi cuoäc truy toá baát hôïp phaùp."
(Kathpress 15-2-2026)