Hoäi ñoàng Giaùm muïc Hoa Kyø pheâ bình
vieäc chaám döùt hieäp öôùc giôùi haïn ñaàu ñaïn haït nhaân
ñöôïc kyù keát naêm 2010 laø "khoâng theå chaáp nhaän ñöôïc"
Hoäi ñoàng Giaùm muïc Hoa Kyø pheâ bình vieäc chaám döùt hieäp öôùc giôùi haïn ñaàu ñaïn haït nhaân ñöôïc kyù keát naêm 2010 laø "khoâng theå chaáp nhaän ñöôïc".
Phuùc Nhaïc
Washington (RVA News 05-02-2026) - Hoäi ñoàng Giaùm muïc Coâng giaùo Hoa Kyø ñaõ leân tieáng nghieâm khaéc pheâ bình vieäc saép heát hieäu löïc cuûa hieäp öôùc song phöông cuoái cuøng coøn toàn taïi veà vuõ khí haït nhaân giöõa Hoa Kyø - Nga, vaø hieäp ñònh naøy khoâng ñöôïc gia haïn.
Hoâm muøng 03 thaùng Hai naêm 2026, Chuû tòch Hoäi ñoàng Giaùm muïc Hoa Kyø, Ñöùc Toång giaùm muïc Paul Coakley, tuyeân boá raèng trong boái caûnh caêng thaúng toaøn caàu ngaøy caøng gia taêng, ñaëc bieät laø cuoäc chieán taøn khoác taïi Ucraina, vieäc chaám döùt caùi goïi laø Hieäp öôùc New START laø "hoaøn toaøn khoâng theå chaáp nhaän ñöôïc"!
Hieäp öôùc ñöôïc kyù naêm 2010 giôùi haïn soá löôïng vuõ khí haït nhaân chieán löôïc saün saøng söû duïng cuûa moãi beân ôû möùc 1,550 ñaàu ñaïn, ñoàng thôøi quy ñònh caùc cô cheá kieåm tra laãn nhau vaø trao ñoåi thoâng tin. Thoûa thuaän ban ñaàu coù thôøi haïn möôøi naêm vaø gaàn ñaây ñaõ ñöôïc gia haïn ñeán ngaøy 04 thaùng Hai naêm 2026. Hieän nay, khaû naêng gia haïn theâm hoaëc kyù keát moät hieäp öôùc keá tieáp ñöôïc xem laø raát khoù xaûy ra.
Caùc chuyeân gia an ninh caûnh baùo raèng vôùi vieäc New START heát hieäu löïc, laàn ñaàu tieân sau hôn 50 naêm seõ khoâng coøn baát kyø giôùi haïn mang tính hieäp öôùc naøo ñoái vôùi kho vuõ khí haït nhaân cuûa hai quoác gia naøy, voán cuøng nhau sôû höõu khoaûng 90% vuõ khí haït nhaân treân toaøn theá giôùi. Cöïu tröôûng ñoaøn ñaøm phaùn kieåm soaùt vuõ khí cuûa Hoa Kyø, baø Lynn Rusten, noùi ñeán nguy cô cuûa moät "cuoäc chaïy ñua haït nhaân khoâng bò kieàm cheá" vaø ruûi ro gia taêng cuûa moät cuoäc chieán tranh haït nhaân.
Cuoäc tranh luaän caøng trôû neân gay gaét hôn sau quyeát ñònh gaàn ñaây cuûa "Baûn tin cuûa caùc nhaø khoa hoïc nguyeân töû" (Bulletin of the Atomic Scientists) khi ñaët chieác "ñoàng hoà taän theá" mang tính bieåu töôïng ôû möùc 85 giaây tröôùc nöûa ñeâm. Caùc nhaø khoa hoïc cho bieát nhöõng lyù do bao goàm caùc moái ñe doïa haït nhaân ngaøy caøng taêng, caùc coâng ngheä quaân söï môùi nhö trí tueä nhaân taïo, caùc ruûi ro sinh hoïc, cuõng nhö cuoäc khuûng hoaûng khí haäu ñang tieáp dieãn.
Söï haäu thuaãn cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV
Trong thoâng caùo, Toång giaùm muïc Coakley cuõng tröng daãn caùc phaùt bieåu gaàn ñaây cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV, ngöôøi ñaõ nhieàu laàn keâu goïi gia haïn Hieäp öôùc New START vaø caûnh baùo veà moät laøn soùng chaïy ñua vuõ trang môùi. Ñöùc Giaùo hoaøng ñaëc bieät nhaán maïnh nguy cô caùc heä thoáng vuõ khí môùi ngaøy caøng döïa treân trí tueä nhaân taïo. Ngoaøi ra, Ñöùc Toång giaùm muïc Coakley cuõng nhaéc laïi ñònh höôùng caên baûn cuûa Giaùo hoäi veà moät tieán trình giaûi tröø quaân bò toaøn dieän, khoâng döïa treân raên ñe maø treân söï tin caäy laãn nhau.
Chuû tòch Hoäi ñoàng Giaùm muïc Hoa Kyø tha thieát keâu goïi caùc nhaø laõnh ñaïo chính trò tieáp tuïc caùc cuoäc ñaøm phaùn ngoaïi giao vaø ít nhaát laø duy trì nhöõng giôùi haïn hieän coù. Ngaøi nhaán maïnh raèng caùc xung ñoät quoác teá khoâng ñöôïc duøng laøm caùi côù cho vieäc ñình treä ngoaïi giao, maø traùi laïi phaûi daãn ñeán ñoái thoaïi nhieàu hôn.
Ngoaøi ra, Toång giaùm muïc Coakley coøn keâu goïi caùc tín höõu vaø nhöõng ngöôøi thieän chí treân toaøn theá giôùi caàu nguyeän cho hoøa bình vaø giaûi tröø quaân bò. Ngaøi nhaán maïnh: chæ thoâng qua nhöõng quyeát ñònh chính trò can ñaûm vaø söï hôïp taùc quoác teá, moät neàn hoøa bình beàn vöõng vaø coâng baèng môùi coù theå ñaït ñöôïc.
(KNA 4-2-2026)