Nhaø nöôùc Nicaragua tuyeân boá traû töï do
cho "haøng chuïc" tuø nhaân sau aùp löïc töø Hoa Kyø
Nhaø nöôùc Nicaragua tuyeân boá traû töï do cho "haøng chuïc" tuø nhaân sau aùp löïc töø Hoa Kyø.
Phuùc Nhaïc
(RVA News 14-01-2026) - Döôùi söùc eùp cuûa Myõ, cuøng vôùi nhöõng dieãn bieán taïi Venezuela, Nhaø caàm quyeàn Nicaragua tuyeân toá traû töï do cho haøng chuïc tuø nhaân.
Trong moät thoâng caùo ngaén, Boä Noäi vuï Nicaragua cho bieát raèng thöù Baûy, ngaøy 10 thaùng Gieâng naêm 2026, "haøng chuïc ngöôøi töøng bò giam trong Heä thoáng Nhaø tuø Quoác gia ñaõ ñöôïc trôû veà vôùi gia ñình vaø maùi aám cuûa hoï".
Nhaø nöôùc Nicaragua khoâng cung caáp chi tieát veà danh tính nhöõng ngöôøi ñöôïc phoùng thích, nhöng haõng thoâng taán EFE cuûa Taây Ban Nha ñaõ xaùc nhaän vôùi thaân nhaân vieäc traû töï do cho baûy nhaân vaät ñoái laäp (Jessica Palacios, Mauricio Alonso, Mario Rodríguez Serrano, Pedro Loùpez, María Joseù Rojas, OÙscar Velaùsquez vaø muïc sö Tin Laønh Rudy Palacios.)
Theo baùo La Prensa, trang truyeàn thoâng ñòa phöông Divergentes cho bieát coù ít nhaát 30 tuø nhaân chính trò ñöôïc thaû, trong khi caùc cô quan truyeàn thoâng khaùc ñöa tin con soá thaáp hôn.
OÂng Arturo McFields Yescas, cöïu ñaïi söù Nicaragua taïi Toå chöùc caùc Quoác gia chaâu Myõ (OEA), hieän ñang löu vong, noùi vôùi haõng tin ACI Prensa raèng: "Nhöõng gì xaûy ra taïi Venezuela ñaõ laøm buøng leân noãi sôï haõi trong cheá ñoä ñoäc taøi vaø thaép leân nieàm hy voïng nôi ngöôøi daân... Ñieàu ñaùng chuù yù laø chæ moät thoâng caùo ñôn giaûn cuûa Ñaïi söù quaùn Hoa Kyø ñaõ khieán hoï thaû gaàn 30% soá tuø nhaân ôû Nicaragua. Ñieàu naøy cho thaáy chæ caàn moät chuùt aùp löïc töø Hoa Kyø cuõng coù theå taïo ra raát nhieàu thay ñoåi",
Ngaøy 09 thaùng Gieâng naêm 2026, Ñaïi söù quaùn Hoa Kyø taïi Nicaragua ñaõ ñaêng taûi treân maïng xaõ hoäi X thoâng tin naøy:
"Venezuela ñaõ thöïc hieän moät böôùc quan troïng höôùng tôùi hoøa bình khi traû töï do cho moät soá löôïng lôùn tuø nhaân chính trò. Taïi Nicaragua, hôn 60 ngöôøi vaãn ñang bò giam giöõ hoaëc maát tích moät caùch baát coâng, trong ñoù coù caùc muïc sö, nhaân vieân toân giaùo, ngöôøi beänh vaø ngöôøi cao tuoåi. Hoøa bình chæ coù theå coù ñöôïc vôùi töï do!"
Baøi ñaêng naøy ñi keøm vôùi baûn tieáng Taây Ban Nha cuûa moät söù ñieäp töø Toång thoáng Hoa Kyø Donald Trump treân Truth Social, trong ñoù oâng ca ngôïi vieäc Venezuela traû töï do cho "moät soá löôïng lôùn tuø nhaân chính trò nhö moät daáu hieäu cuûa "noã löïc tìm kieám hoøa bình".
OÂng McFields cho bieát ñieàu ñoù "cho thaáy raèng lôøi noùi cuûa Toång thoáng Trump luoân ñi keøm vôùi haønh ñoäng. Neáu coù moät tuyeân boá ôû caáp cao nhaát thì sao? Ñieàu ñoù coù theå daãn ñeán vieäc traû töï do cho taát caû caùc tuø nhaân. Coù moät ñoøn baåy caàn ñöôïc taän duïng, vaø caàn phaûi yeâu caàu traû töï do cho taát caû tuø nhaân ngay laäp töùc".
OÂng nhaán maïnh raèng hieän nay, trong loøng ngöôøi daân Nicaragua "ñang coù moät nieàm hy voïng aâm thaàm raèng ngöôøi ta tin caùc nhaø ñoäc taøi coù theå suïp ñoå baát cöù luùc naøo. Khoâng bieát khi naøo, nhöng coù söï xaùc tín raèng hoï coù theå suïp ñoå. Tröôùc ñaây, noùi veà söï suïp ñoå cuûa moät nhaø ñoäc taøi laø ñieàu khoâng töôûng, laø ñieân roà. Nhöng baây giôø thì khoâng - giôø ñaây ñoù laø moät thöïc teá". "Cheá ñoä ñoäc taøi bò aùm aûnh bôûi nhöõng hình aûnh cuûa Maduro, keû toaøn quyeàn, bò baét giöõ vaø laøm nhuïc. Nhöõng hình aûnh ñoù ñaõ taùc ñoäng saâu saéc ñeán cheá ñoä. Noãi sôï haõi lôùn ñeán möùc, duø hoï tuyeân boá lieân keát vôùi Maduro, hoï khoâng heà nhaéc ñeán Toång thoáng Trump".
Keát luaän, oâng McFields nhaéc laïi raèng "Ortega ñaõ caàm quyeàn baát hôïp phaùp suoát 19 naêm - baát hôïp phaùp vaø taøn baïo, vôùi vieäc baùch haïi toân giaùo, tòch thu nhaø thôø, quaáy nhieãu Giaùo hoäi, phaù hoaïi vaø xuùc phaïm caùc nôi thôø töï - moät thöïc traïng khuûng khieáp maø Nicaragua ñaõ phaûi traûi qua. Nhöng ñieàu xaûy ra hoâm nay mang laïi cho chuùng toâi moät nieàm vui voâ cuøng lôùn lao, khoâng theå ño löôøng".
Nhöõng lôøi cuûa McFields töông ñoàng vôùi baøi ñaêng treân X cuûa Vaên phoøng Caùc vaán ñeà Taây Baùn Caàu thuoäc Boä Ngoaïi giao Hoa Kyø, hoâm muøng 10 thaùng Gieâng naêm 2026: "Hoâm nay, cheá ñoä ñoäc taøi taøn baïo Murillo-Ortega "kyû nieäm" 19 naêm cai trò, maëc duø nhieäm kyø leõ ra chæ coù 5 naêm. Ngöôøi daân Nicaragua ñaõ baàu moät toång thoáng vaøo naêm 2006, chöù khoâng phaûi moät trieàu ñaïi baát hôïp phaùp troïn ñôøi. Vieäc vieát laïi Hieán phaùp vaø ñaøn aùp baát ñoàng chính kieán seõ khoâng theå xoùa boû khaùt voïng cuûa ngöôøi Nicaragua ñöôïc soáng töï do khoûi aùch chuyeân cheá."
Cheá ñoä ñoäc taøi Nicaragua ñaõ chieám ñoaït 39 taøi saûn cuûa Giaùo hoäi Coâng giaùo nhö theá naøo?
Cuõng lieân quan tôùi Nicaraqua, trong cuoäc phoûng vaán daønh cho haõng tin ACI Prensa, truyeàn ñi ngaøy 06 thaùng Gieâng naêm 2026, oâng Arturo McFields, cöïu Ñaïi söù Nicaragua taïi Toå chöùc caùc Quoác gia chaâu Myõ (OEA), hieän ñang soáng löu vong, ñaõ trình baøy veà chính saùch cuûa Nhaø caàm quyeàn Nicaragua hieän nay chieám ñoaït taøi saûn cuûa Giaùo hoäi Coâng giaùo taïi nöôùc naøy. OÂng noùi:
"Toâi tin raèng cheá ñoä ñoäc taøi ñang vi phaïm ñieàu raên thöù baûy: Ngöôi chôù troäm caép. Nhöng nhö chuùng ta ñeàu bieát, cheá ñoä ñoäc taøi naøy cöôùp boùc, tòch thu taøi saûn cuûa Giaùo hoäi, bôûi vì trong moâ hình cuûa moät cheá ñoä nhö ôû Nicaragua, quyeàn löïc xuaát phaùt töø taøi saûn, töø vuõ khí hoaëc töø tieàn baïc",
Chính vì theá, hoï quyeát taâm cöôùp laáy moïi thöù coù theå ñeå tìm caùch gaây toån haïi naøo ñoù cho coâng trình cuûa Thieân Chuùa. Nhöng hoï khoâng hieåu raèng quyeàn löïc cuûa Giaùo hoäi khoâng ñeán töø taøi saûn hay vaät chaát. Quyeàn löïc aáy ñeán töø Thieân Chuùa".
Theo moät baùo caùo chi tieát cuûa baùo Confidencial ñöôïc coâng boá vaøo thaùng Möôøi Moät naêm ngoaùi vaø ñaêng laïi treân Mosaico CSI, keå töø thaùng Hai naêm 2022, cheá ñoä ñoäc taøi cuûa Daniel Ortega vaø vôï oâng, baø Rosario Murillo - ngöôøi töï xöng laø "ñoàng toång thoáng" - ñaõ tòch thu ít nhaát 39 taøi saûn cuûa Giaùo hoäi Coâng giaùo taïi Nicaragua.
Confidencial cho bieát con soá taøi saûn bò tòch thu coù theå coøn cao hôn, nhöng khoâng theå xaùc minh theâm do söï im laëng cuûa caùc naïn nhaân, nhöõng ngöôøi lo sôï bò cheá ñoä traû thuø.
Baø Martha Patricia Molina, luaät sö, nhaø nghieân cöùu vaø taùc giaû baùo caùo "Nicaragua: Moät Giaùo hoäi bò baùch haïi", noùi vôùi ACI Prensa:
"Taïi Nicaragua, ngöôøi ta khoâng theå bieåu tình vì cheá ñoä ñoäc taøi khoâng cho pheùp; ai daùm laøm thì seõ bò truïc xuaát, boû tuø hoaëc gieát haïi. Ñieàu duy nhaát caùc tín höõu Coâng giaùo coù theå laøm laø caàu nguyeän trong caùc giaùo xöù - vì hoï cuõng khoâng ñöôïc caàu nguyeän ngoaøi ñöôøng phoá) hoaëc taïi nhaø rieâng.
Vieäc tòch thu taøi saûn cuûa Giaùo hoäi Coâng giaùo laø moät tình traïng khoâng theå ñaûo ngöôïc chöøng naøo cheá ñoä ñoäc taøi coøn naém quyeàn. Ngaøy 01 thaùng Gieâng vöøa qua, Nhaø nöôùc ñaõ caám cuoäc röôùc kieäu Mình Thaùnh Chuùa, ñieàu ñoù cho thaáy caùc nhaø ñoäc taøi seõ tieáp tuïc baùch haïi ngöôøi Coâng giaùo".
Vieäc tòch thu taøi saûn thöôøng dieãn ra sau khi nhaø nöôùc huûy boû tö caùch phaùp nhaân cuûa caùc doøng tu hoaëc caùc quyõ toân giaùo. Caùc toå chöùc naøy bò cheá ñoä caùo buoäc laø caûn trôû söï kieåm soaùt cuûa Toång cuïc Ñaêng kyù vaø Kieåm soaùt caùc Toå chöùc Phi lôïi nhuaän, trong khi chính Boä Noäi vuï laïi töø choái tieáp nhaän caùc hoà sô maø hoï yeâu caàu. Khoâng coù loái thoaùt phaùp lyù naøo.
Moät khi tö caùch phaùp nhaân bò huûy boû - khoâng coù quyeàn khieáu naïi hay khaùng caùo - chính phuû Nicaragua ra leänh chuyeån giao toaøn boä taøi saûn cuûa Giaùo hoäi cho Nhaø nöôùc.
Theo baùo caùo cuûa baùo Confidencial, 39 taøi saûn bò tòch thu thuoäc veà 9 doøng tu, 4 giaùo phaän vaø coù 5 quyõ hoaëc nhoùm giaùo daân.
Trong soá 9 toå chöùc toân giaùo bò tòch thu taøi saûn, Doøng Teân bò thieät haïi naëng neà nhaát. Ít nhaát 9 taøi saûn cuûa doøng naøy ñaõ bò chieám ñoaït, trong ñoù coù Ñaïi hoïc Trung Myõ (UCA), moät cô sôû giaùo duïc danh tieáng vôùi 63 naêm lòch söû taïi Nicaragua. Ñeå laøm ñieàu ñoù, cheá ñoä ñaõ vu khoáng tröôøng ñaïi hoïc naøy laø nôi "thuùc ñaåy khuûng boá", duø khoâng ñöa ra baát kyø baèng chöùng naøo.
Trong soá taát caû caùc doøng tu bò aûnh höôûng, chæ coù caùc tu só Doøng Teân leân tieáng coâng khai veà caùc vuï tòch thu. Ngöôøi phaùt ngoân luùc aáy laø cha Joseù María Tojeira - qua ñôøi vaøo thaùng Chín naêm 2025 - öôùc tính giaù trò caùc taøi saûn vaøo khoaûng 60 trieäu Myõ kim, trong khi baùo Confidencial tính toaùn con soá laø 77 trieäu Myõ kim, vaø löu yù raèng giaù trò thöïc teá coù theå coøn cao hôn.
Nhoùm chòu thieät haïi lôùn thöù hai, vôùi naêm cô sôû giaùo duïc bò töôùc ñoaït, laø Quyõ Fabretto, moät toå chöùc phi lôïi nhuaän hoaït ñoäng taïi Nicaragua hôn 60 naêm, laáy caûm höùng töø di saûn cuûa nhaø truyeàn giaùo Doøng Saleâdieâng Rafael María Fabretto.
Ñöùng thöù ba, vôùi ba taøi saûn bò tòch thu, laø Giaùo phaän Matagalpa, nôi coù giaùm muïc Rolando AÙlvarez - hieän ñang soáng löu vong taïi Roma vì laø ngöôøi chæ trích cheá ñoä ñoäc taøi. Moät trong caùc taøi saûn bò chieám ñoaït laø Toøa Giaùm muïc, nôi Ñöùc giaùm muïc cuøng moät nhoùm coäng söï töøng bò caûnh saùt bao vaây suoát hai tuaàn, tröôùc khi ngaøi bò baét vaø giam giöõ vaøo thaùng Taùm naêm 2022.
Theo öôùc tính cuûa toå chöùc Mosaico CSI, giaù trò ba taøi saûn bò tòch thu naøy vöôït quaù baûy trieäu Myõ kim.
Trong soá 39 taøi saûn bò chieám ñoaït, coù 12 taøi saûn naèm taïi Managua; 9 taïi mieàn Baéc ñaát nöôùc (Matagalpa vaø Jinotega); 6 taïi vuøng Las Segovias (Madriz, Estelí vaø Nueva Segovia); 4 taïi mieàn Taây (Leoùn vaø Chinandega); 4 taïi khu vöïc ñoâng nam (Rivas, Granada vaø Carazo); 2 taïi Chontales vaø 2 taïi Río San Juan.
Vaøo thaùng Taùm naêm 2024, Daniel Ortega ñaõ bieän minh cho caùc vuï tòch thu naøy trong moät nghi thöùc cuûa phong traøo Sandinista, oâng tuyeân boá raèng: "Ñieàu quan troïng laø khoái taøi saûn coù ñöôïc baát chính ñoù (...) hieän ñang naèm trong tay Nhaø nöôùc ñeå phuïc vuï nhaân daân, ngöôøi ngheøo, noâng daân vaø giôùi treû". Caùc taøi saûn vaø muïc ñích söû duïng môùi döôùi cheá ñoä ñoäc taøi Tu vieän Doøng Thaùnh Clara (caùc nöõ tu Clara) taïi Chinandega ñaõ bò bieán thaønh Trung taâm Ñaïi hoïc "Anh huøng Chinandega", tröïc thuoäc Ñaïi hoïc Noâng nghieäp Quoác gia (UNA).
Trung taâm Muïc vuï Giaùo phaän "La Cartuja" cuûa Giaùo phaän Matagalpa ñöôïc caûi taïo thaønh "Trung taâm Ñaïi hoïc Coâng ngheä Noâng nghieäp vaø Coâng ngheä Xuaát khaåu Noâng saûn vaø Tö leänh Camilo Torres Restrepoeø", cuõng thuoäc UNA.
Cô sôû San Ignacio de Loyola cuûa Ñaïi hoïc Trung Myõ (UCA) ñöôïc ñoåi thaønh "Ñaïi hoïc Quoác gia Casimiro Sotelo Montenegro".
Ñaïi hoïc Coâng giaùo Vuøng Nhieät ñôùi Khoâ cuûa Giaùo phaän Estelí bò tòch thu vaø ñoåi teân thaønh Ñaïi hoïc Quoác gia Francisco Luis Espinoza Pineda (UNFLEP).
Taïi hai cô sôû cuûa Ñaïi hoïc Gioan Phaoloâ II ôû Managua vaø Juigalpa, chính quyeàn ñaõ thieát laäp Ñaïi hoïc Quoác gia Cha Gaspar García Laviana. Boä Giaùo duïc hieän quaûn lyù ba tröôøng hoïc bò tòch thu: Tröôøng Susana Loùpez Carazo, bò tòch thu thaùng Tö naêm 2023 töø caùc nöõ tu Ña Minh Truyeàn Tin; Tröôøng Kyõ thuaät Santa Luisa de Marillac, bò tòch thu thaùng Naêm naêm 2023 töø caùc nöõ tu cuøng doøng taïi San Sebastiaùn de Yalí, Jinotega; vaø Tröôøng San Joseù, bò tòch thu töø caùc nöõ tu Doøng Giuse vaøo thaùng Taùm naêm 2025 taïi Jinotepe, Carazo.
Cheá ñoä ñoäc taøi cuõng chieám giöõ taùm nhaø doøng, trong ñoù coù toøa giaùm muïc nôi Ñöùc giaùm muïc Rolando AÙlvarez töøng cö nguï. Vaøo thaùng Ba naêm 2025, taïi ñaây ñaõ khaùnh thaønh Phoøng khaùm Dòch vuï Y teá Chuyeân bieät S.A. (SERMESA), moät coâng ty tö nhaân quaûn lyù nhieàu phoøng khaùm cuûa Vieän An sinh Xaõ hoäi Nicaragua (INSS).
Söï traû thuø cuûa cheá ñoä ñoäc taøi
Theo cha Edwing Romaùn, phoù xöù Santa Agatha taïi Miami - nôi Ñöùc cha Silvio Baùez, Giaùm muïc Phuï taù Managua, cuõng thöôøng xuyeân daâng thaùnh leã - baùo caùo cuûa baùo Confidencial "ñöôïc tö lieäu hoùa raát kyõ löôõng. Sau ñoù coøn coù theâm nhieàu vuï tòch thu vaø truïc xuaát khaùc, nhöng ñaõ rôi vaøo im laëng vì noãi sôï bò traû thuø".
Cha Romaùn noùi: "Ñieàu naøy xaûy ra nhö moät haønh ñoäng traû thuø cuûa cheá ñoä ñoäc taøi ñoái vôùi Giaùo hoäi vaø moät soá giaùm muïc, linh muïc, ñaëc bieät laø vì coâng vieäc nhaân ñaïo cuûa chuùng toâi tröôùc söï ñaøn aùp maø Nicaragua ñang phaûi chòu, nhaát laø vaøo thaùng 4 naêm 2018, khi caùc cuoäc bieåu tình daân söï noå ra".
Baø Martha Patricia Molina cho bieát theâm raèng töø naêm 2018 ñeán 2025, toång coäng ñaõ coù 43 taøi saûn cuûa Giaùo hoäi bò tòch thu, cheá ñoä ñoäc taøi ñaõ thöïc hieän 1,030 cuoäc taán coâng nhaèm vaøo ngöôøi Coâng giaùo, ñoàng thôøi caám 18,808 cuoäc röôùc kieäu.
Vì theá, baø keâu goïi "toá caùo moät caùch aån danh caùc haønh vi laïm quyeàn vaø baùch haïi, ñoàng thôøi baûo ñaûm vieäc giaùo duïc con caùi trong ñöùc tin", bôûi vì, theo baø caûnh baùo, "trong caùc tröôøng hoïc, treû em vaø thanh thieáu nieân ñang bò nhoài soï ñeå choáng laïi ñöùc tin".
Cha Romaùn giaûi thích theâm raèng: "Hieän nay, caùc coäng ñoaøn tu trì haàu nhö khoâng coù khaû naêng khaùng caùo ñeå ñoøi laïi taøi saûn, do heä thoáng tö phaùp bò tha hoùa, nôi cheá ñoä ñoäc taøi kieåm soaùt toaøn boä caùc theå cheá nhaø nöôùc, keå caû quaân ñoäi vaø caûnh saùt. Caùc taøi saûn bò cöôùp ñoaït thaäm chí khoâng coøn tieáp tuïc phuïc vuï caùc coâng trình baùc aùi: caùc vieän döôõng laõo bò ñoùng cöûa, ngöôøi giaø bò ñaåy ra ñöôøng; caùc beáp aên cho treû em cuõng bò ñoùng, khieán treû em bò töôùc ñoaït löông thöïc, y teá, giaùo duïc vaø giaùo duïc Kitoâ giaùo".
Cha Romoùn noùi theâm raèng: "Cheá ñoä ñoäc taøi coi Giaùo hoäi laø keû thuø vaø tìm caùch thao tuùng noäi boä ñeå daäp taét uy tín cuûa Giaùo hoäi. Tuy nhieân, Giaùo hoäi vaãn tieáp tuïc leân tieáng, keå caû töø nôi löu vong. Chuùng toâi khoâng laøm chính trò hay laäp ñaûng phaùi: chuùng toâi loan baùo Tin möøng vì traùch nhieäm phaûi soi saùng Daân Thieân Chuùa vaø nhöõng ngöôøi nam nöõ thieän chí trong thôøi khaéc lòch söû naøy. Khoâng theå ñöùng veà phía nhöõng keû aùp böùc". Cheá ñoä ñoäc taøi coù theå cöôùp tröôøng hoïc hay truyeàn thoâng, nhöng khoâng theå cöôùp ñöùc tin.
OÂng Arturo McFields keát luaän raèng cheá ñoä ñoäc taøi Nicaragua "coù theå cöôùp moät cô quan truyeàn thoâng, moät tröôøng hoïc, moät ngoâi thaùnh ñöôøng, nhöng khoâng theå cöôùp ñi ñieàu linh thieâng vaø cao caû nhaát maø ngöôøi daân coù, ñoù laø ñöùc tin - nieàm xaùc tín saâu xa cuûa nhaân daân Nicaragua, moät Giaùo hoäi ñang bò baùch haïi".
"Toâi tin raèng taát caû nhöõng gì chuùng ta ñang chöùng kieán veà nhöõng haønh ñoäng cuûa cheá ñoä ñoäc taøi roài cuõng seõ troâi qua, nhö ñaõ töøng xaûy ra trong nhöõng naêm vaø thaäp nieân tröôùc. Hoï ñaõ cöôùp boùc, ñaõ tòch thu, nhöng cuoái cuøng lòch söû luoân ñeå laïi nhöõng baøi hoïc lôùn lao. Ngay luùc naøy, chuùng ta ñang chöùng kieán tröïc tieáp caûnh nhöõng keû quyeàn theá töøng töï cho mình laø thaàn thaùnh hay baùn thaàn, hoâm nay phaûi quyø goái trong boä ñoà tuø nhaân".
Cha Romaùn keát thuùc lôøi cuoäc chia seû baèng moät lôøi keâu goïi: "Ñöøng sôï - Tin möøng noùi vôùi chuùng ta nhö theá, vaø ñoù cuõng laø lôøi maø thaùnh Gioan Phaoloâ II ñaõ laáy laøm khaåu hieäu töø ñaàu trieàu ñaïi Giaùo hoaøng cuûa ngaøi, nhö moät tieáng keâu mang tính ngoân söù cho theá giôùi".
(Aci Prensa 11-1-2026)