Baøi Giaûng cuûa Ñöùc Thaùnh Cha
Leã Troïng kính Ñöùc Maria, Meï Thieân Chuùa,
ngaøy Hoøa Bình Theá Giôùi laàn thöù 59
Baøi Giaûng cuûa Ñöùc Thaùnh Cha Leã Troïng kính Ñöùc Maria, Meï Thieân Chuùa, ngaøy Hoøa Bình Theá Giôùi laàn thöù 59.
J.B. Ñaëng Minh An dòch
Vatican (VietCatholic News 01-01-2026) - Thaùnh leã ñaàu naêm döông lòch 2026, cuõng laø Thaùnh Leã Meï Thieân Chuùa vaø cuõng laø ngaøy hoøa bình theá giôùi laàn thöù 59 ñaõ dieãn ra luùc 10g saùng ngaøy ñaàu naêm môùi 1/1/2026 taïi Ñeàn Thôø Thaùnh Pheâroâ.
Ngaøy 4 thaùng 10 naêm 1965, trong dieãn vaên lòch söû ñoïc tröôùc Ñaïi hoäi ñoàng Lieân hieäp quoác nhaân dòp kyû nieäm 20 naêm ngaøy thaønh laäp cuûa toå chöùc naøy, Ñöùc Phaoloâ VI ñaõ long troïng nhaéc laïi söù vuï khoù khaên, nhöng laø söù meänh cao quyù nhaát cuûa Lieân hieäp quoác: ñoù laø "Haønh ñoäng ñeå noái keát caùc quoác gia, ñeå lieân keát nöôùc naøy vôùi nöôùc khaùc, laø nhòp caàu, laø maïng löôùi töông giao giöõa caùc daân toäc, laø kieán taïo tình huynh ñeä khoâng phaûi chæ cho moät soá, maø cho taát caû caùc daân toäc..." vaø ngaøi tha thieát keâu goïi: "Ñöøng bao giôø coù chieán tranh! Hoøa bình phaûi höôùng daãn vaän meänh caùc daân toäc vaø cuûa toaøn theå nhaân loaïi".
Ñeå bieåu loä quyeát taâm cuûa Giaùo Hoäi ñoái vôùi vaán ñeà coâng lyù vaø hoøa bình, naêm 1967, Ñöùc Phaoloâ VI thieát laäp Hoäi ñoàng Giaùo hoaøng "Coâng lyù vaø Hoøa bình". Keå töø naêm 1968, ngaøi thieát laäp theâm ngaøy "Hoaø bình Theá giôùi". Haèng naêm theo thoâng leä, vaøo ngaøy 01 thaùng Gieâng, caùc vò Giaùo hoaøng coâng boá moät söù ñieäp hoøa bình vôùi moät chuû ñeà roõ raøng.
Chuû ñeà cuûa Ngaøy Hoøa Bình Theá Giôùi laàn thöù 59 laø "Höôùng tôùi moät neàn hoøa bình khoâng vuõ trang vaø giaûi tröø quaân bò". Ñöùc Thaùnh Cha Leâoâ XIV vieát raèng:
Lôøi chaøo raát coå xöa naøy, ngaøy nay vaãn coøn ñöôïc söû duïng haèng ngaøy trong nhieàu neàn vaên hoùa, vaøo chieàu toái Phuïc Sinh ñaõ ñöôïc truyeàn söùc soáng môùi treân moâi mieäng cuûa Chuùa Gieâsu Phuïc Sinh. "Bình an cho anh em" (Ga 20,19.21) laø Lôøi cuûa Ngöôøi - khoâng chæ laø moät lôøi chuùc bình an, nhöng coøn thöïc söï thöïc hieän moät söï bieán ñoåi quyeát ñònh nôi nhöõng ai ñoùn nhaän, vaø qua ñoù nôi toaøn theå thöïc taïi. Chính vì theá, nhöõng ngöôøi keá vò caùc Toâng ñoà, moãi ngaøy vaø treân khaép theá giôùi, caát leân tieáng noùi cuûa cuoäc caùch maïng thaàm laëng nhaát: "Bình an cho anh em!". Ngay töø chieàu toái ngaøy toâi ñöôïc tuyeån choïn laøm Giaùm muïc Roma, toâi ñaõ muoán keát hôïp lôøi chaøo cuûa chính mình vaøo lôøi loan baùo chung aáy. Vaø toâi muoán khaúng ñònh laïi raèng ñaây laø bình an cuûa Chuùa Kitoâ Phuïc Sinh - moät neàn hoøa bình khoâng vuõ trang vaø giaûi tröø quaân bò, khieâm nhöôøng vaø kieân trì. Bình an aáy phaùt xuaát töø Thieân Chuùa, Thieân Chuùa Ñaáng yeâu thöông taát caû chuùng ta caùch voâ ñieàu kieän.
Trong baøi giaûng, Ñöùc Thaùnh Cha noùi:
Anh chò em thaân meán,
Hoâm nay, trong Leã troïng kính Ñöùc Maria, Meï Thieân Chuùa, vaøo ñaàu naêm môùi, Phuïng vuï mang ñeán cho chuùng ta lôøi chuùc phuùc tuyeät vôøi: "Nguyeän Chuùa chuùc laønh vaø gìn giöõ anh em! Nguyeän Chuùa töôi neùt maët nhìn ñeán anh em vaø duû loøng thöông anh em! Nguyeän Chuùa gheù maét nhìn vaø ban bình an cho anh em!" (Ds 6:24-26).
Trong saùch Daân soá, lôøi chuùc phuùc naøy theo sau nhöõng chæ daãn veà vieäc thaùnh hieán nhöõng ngöôøi khaán Nadia, nhaán maïnh chieàu kích thieâng lieâng vaø hieäu quaû cuûa vieäc daâng leã vaät trong moái quan heä giöõa Thieân Chuùa vaø daân Israel. Con ngöôøi daâng leân Ñaáng Taïo Hoùa taát caû nhöõng gì mình ñaõ nhaän ñöôïc, vaø Ngaøi ñaùp laïi baèng aùnh maét nhaân töø höôùng veà hoï, gioáng nhö Ngaøi ñaõ laøm vaøo buoåi bình minh cuûa coâng cuoäc saùng taïo (xem Saùng theá kyù 1:31).
Hôn nöõa, daân Israel, ñoái töôïng ñöôïc chuùc phuùc naøy, laø moät daân toäc ñaõ ñöôïc giaûi phoùng - hoï laø nhöõng ngöôøi nam vaø nöõ ñöôïc taùi sinh sau moät thôøi kyø daøi noâ leä, nhôø söï can thieäp cuûa Thieân Chuùa vaø söï ñaùp laïi roäng löôïng cuûa toâi tôù Ngaøi, Moâiseâ. ÔÛ Ai Caäp, hoï ñaõ ñöôïc höôûng moät soá tieän nghi nhaát ñònh: coù thöùc aên, choã ôû vaø moät möùc ñoä oån ñònh nhaát ñònh. Tuy nhieân, nhöõng ñieàu naøy phaûi traû giaù baèng söï töï do cuûa hoï; ñoù laø bò noâ leä hoùa, hoï bò aùp böùc bôûi moät cheá ñoä chuyeân cheá ñoøi hoûi ngaøy caøng nhieàu trong khi cho ñi ngaøy caøng ít (xem Xuaát Haønh 5:6-7). Giôø ñaây, trong sa maïc, nhieàu tieän nghi tröôùc ñaây ñaõ maát ñi. Nhöng ñoåi laïi hoï ñöôïc töï do, ñöôïc theå hieän nhö moät con ñöôøng roäng môû höôùng tôùi töông lai, ñöôïc tìm thaáy trong moùn quaø cuûa moät luaät leä khoân ngoan vaø trong lôøi höùa veà moät vuøng ñaát nôi hoï coù theå soáng vaø phaùt trieån maø khoâng bò xieàng xích hay goâng cuøm. Toùm laïi, ñoù laø moät söï taùi sinh.
Vì vaäy, khi naêm môùi ñeán, Phuïng vuï nhaéc nhôû chuùng ta raèng ñoái vôùi moãi ngöôøi, moãi ngaøy ñeàu coù theå laø khôûi ñaàu cuûa moät cuoäc soáng môùi, nhôø tình yeâu quaûng ñaïi cuûa Chuùa, loøng thöông xoùt cuûa Ngaøi vaø söï ñaùp laïi töï do cuûa chuùng ta. Thaät ñeïp khi nhìn nhaän naêm môùi theo caùch naøy: ñoù laø xem ñoù nhö moät cuoäc haønh trình roäng môû ñeå khaùm phaù. Thaät vaäy, nhôø aân suûng, chuùng ta coù theå töï tin daán thaân vaøo cuoäc haønh trình naøy - töï do vaø mang ñeán söï töï do, ñöôïc tha thöù vaø mang ñeán söï thöù tha, trong khi tin töôûng vaøo söï gaàn guõi vaø loøng toát cuûa Chuùa, Ñaáng luoân ñoàng haønh cuøng chuùng ta.
Chuùng ta ghi nhôù chaân lyù naøy khi cöû haønh maàu nhieäm thieân chöùc laøm meï cuûa Ñöùc Meï Maria. Qua lôøi "xin vaâng" cuûa Meï, Meï ñaõ giuùp hieän thaân cho nguoàn maïch cuûa moïi loøng thöông xoùt vaø nhaân aùi: ñoù laø dung maïo cuûa Chuùa Gieâsu. Qua ñoâi maét cuûa Ngöôøi - tröôùc heát laø khi coøn beù thô, roài khi tröôûng thaønh vaø khi chín chaén - tình yeâu cuûa Chuùa Cha ñeán vôùi chuùng ta vaø bieán ñoåi chuùng ta.
Vì vaäy, khi chuùng ta böôùc vaøo nhöõng ngaøy môùi vaø ñoäc ñaùo ñang chôø ñôïi, chuùng ta haõy caàu xin Chuùa giuùp chuùng ta caûm nhaän ñöôïc trong töøng khoaûnh khaéc, xung quanh vaø treân chuùng ta, hôi aám cuûa voøng tay yeâu thöông cuûa Cha vaø aùnh saùng cuûa caùi nhìn nhaân töø cuûa Ngaøi. Baèng caùch naøy, chuùng ta coù theå hieåu roõ hôn vaø luoân ghi nhôù mình laø ai vaø ñang höôùng tôùi vaän meänh tuyeät vôøi naøo (xem Coâng ñoàng Vatican II, Hieán cheá Muïc vuï Gaudium et Spes Vui Möøng vaø Hy Voïng -, 41). Ñoàng thôøi, chuùng ta cuõng haõy toân vinh Thieân Chuùa qua lôøi caàu nguyeän, ñôøi soáng thaùnh thieän vaø baèng caùch trôû thaønh taám göông phaûn chieáu loøng nhaân haäu cuûa Ngaøi cho nhau.
Thaùnh Augustinoâ daïy raèng, trong Ñöùc Maria, "Ñaáng Taïo Hoùa cuûa loaøi ngöôøi ñaõ trôû thaønh ngöôøi phaøm: ñeå duø Ngaøi saép ñaët caùc vì sao, Ngaøi vaãn coù theå buù söõa meï; duø Ngaøi laø Baùnh (xem Ga 6:35), Ngaøi vaãn coù theå ñoùi khaùt (xem Mt 4:2)... ñeå giaûi thoaùt chuùng ta, duø chuùng ta khoâng xöùng ñaùng" (Baøi giaûng 191, 1.1). Baèng caùch naøy, Thaùnh Augustinoâ nhaéc laïi moät trong nhöõng ñaëc ñieåm cô baûn cuûa dung maïo Thieân Chuùa: ñoù laø tình yeâu voâ ñieàu kieän troïn veïn cuûa Ngaøi. Nhö toâi ñaõ nhaán maïnh trong Thoâng ñieäp cho Ngaøy Hoøa bình Theá giôùi naøy, Thieân Chuùa hieän dieän vôùi chuùng ta "khoâng vuõ trang vaø khoâng bò raøng buoäc", traàn truïi vaø khoâng coù khaû naêng töï veä nhö moät ñöùa treû sô sinh trong noâi. Ngaøi laøm ñieàu naøy ñeå daïy chuùng ta raèng theá giôùi khoâng ñöôïc cöùu roãi baèng caùch maøi göôm, cuõng khoâng phaûi baèng caùch phaùn xeùt, aùp böùc hay loaïi boû anh chò em cuûa chuùng ta. Thay vaøo ñoù, theá giôùi ñöôïc cöùu roãi baèng caùch khoâng ngöøng noã löïc ñeå hieåu, tha thöù, giaûi phoùng vaø ñoùn nhaän moïi ngöôøi, khoâng tính toaùn vaø khoâng sôï haõi.
Ñaây laø dung maïo cuûa Thieân Chuùa maø Ñöùc Meï Maria ñaõ cho pheùp hình thaønh vaø lôùn leân trong loøng mình, hoaøn toaøn bieán ñoåi cuoäc ñôøi Meï. Ñoù laø dung maïo maø Meï ñaõ loan baùo qua aùnh maét raïng rôõ nhöng dòu daøng khi mang Ngöôøi trong cung loøng mình; dung maïo maø Meï haèng ngaøy chieâm ngöôõng veû ñeïp trong gia ñình khi Chuùa Gieâsu lôùn leân töø thô aáu, thieáu nieân ñeán thanh nieân; vaø dung maïo maø Meï ñaõ doõi theo vôùi taám loøng cuûa moät moân ñeä khieâm nhöôøng, khi Ngöôøi böôùc ñi treân con ñöôøng söù meänh, cho ñeán taän thaäp giaù vaø söï phuïc sinh. Ñeå laøm ñöôïc ñieàu ñoù, Meï cuõng ñaõ töø boû moïi söï phoøng thuû, khöôùc töø nhöõng kyø voïng, ñoøi hoûi vaø söï thoaûi maùi - nhö nhieàu ngöôøi meï thöôøng laøm - hieán daâng troïn ñôøi mình cho Con Thieân Chuùa maø Meï ñaõ nhaän ñöôïc nhôø aân suûng, ñeå roài, ñeán löôït mình, Meï coù theå trao Ngöôøi laïi cho theá giôùi.
Trong thieân chöùc laøm meï cuûa Ñöùc Meï Maria, chuùng ta thaáy söï gaëp gôõ cuûa hai thöïc taïi bao la, "khoâng vuõ trang": ñoù laø Thieân Chuùa, Ñaáng töø boû moïi ñaëc aân cuûa thaàn tính ñeå ñöôïc sinh ra trong xaùc thòt (xem Philíp 2:6-11), vaø ñoù laø moät con ngöôøi, ngöôøi ñaõ tin töôûng vaø hoaøn toaøn ñoùn nhaän thaùnh yù cuûa Thieân Chuùa. Trong moät haønh ñoäng yeâu thöông hoaøn haûo, Meï daâng hieán cho Ngaøi söùc maïnh lôùn lao nhaát maø Meï sôû höõu: ñoù laø söï töï do cuûa Meï.
Suy ngaãm veà maàu nhieäm naøy, Thaùnh Gioan Phaoloâ II môøi goïi chuùng ta chieâm nghieäm nhöõng gì caùc muïc ñoàng tìm thaáy ôû Beâlem: "söï dòu daøng ñeán nao loøng cuûa Haøi nhi, söï ngheøo khoù ñaùng ngaïc nhieân maø Ngöôøi ñöôïc tìm thaáy vaø söï giaûn dò khieâm nhöôøng cuûa Ñöùc Meï Maria vaø Thaùnh Giuse". Nhöõng thöïc taïi naøy ñaõ bieán ñoåi cuoäc ñôøi hoï, bieán hoï thaønh "söù giaû cuûa ôn cöùu ñoä" (Baøi giaûng trong Thaùnh leã troïng kính Ñöùc Meï Maria, Ngaøy Hoøa bình Theá giôùi laàn thöù 34, ngaøy 1 Thaùng Gieâng naêm 2001).
Ngaøi ñaõ noùi nhöõng lôøi naøy vaøo cuoái Ñaïi leã naêm 2000, vôùi nhöõng lôøi leõ vang voïng trong suy tö cuûa chuùng ta ngaøy nay: Ngaøi khaúng ñònh "Bieát bao ôn phöôùc ñaïi leã naøy ñaõ mang ñeán cho caùc tín höõu bieát bao dòp ñaëc bieät! Trong kinh nghieäm veà söï tha thöù ñöôïc nhaän vaø trao ñi, trong vieäc töôûng nhôù caùc vò töû ñaïo, trong vieäc laéng nghe tieáng keâu than cuûa ngöôøi ngheøo treân theá giôùi# chuùng ta cuõng ñaõ thoaùng thaáy söï hieän dieän cöùu ñoä cuûa Thieân Chuùa trong lòch söû. Chuùng ta, nhö theå, ñaõ caûm nhaän ñöôïc tình yeâu cuûa Ngaøi moät caùch höõu hình, tình yeâu laøm môùi boä maët cuûa traùi ñaát" (ibid.). Sau ñoù, Ngaøi keát luaän: "Cuõng nhö Ngaøi ñaõ yeâu caàu caùc muïc ñoàng voäi vaõ ñeán thôø laïy Ngaøi, Chuùa Kitoâ yeâu caàu caùc tín höõu, nhöõng ngöôøi maø Ngaøi ñaõ ban cho nieàm vui ñöôïc gaëp gôõ Ngaøi, moät söï saün saøng can ñaûm ñeå moät laàn nöõa leân ñöôøng loan baùo Tin Möøng cuûa Ngaøi, cuõ vaø luoân luoân môùi. Ngaøi sai hoï ñi ñeå laøm soáng ñoäng lòch söû vaø vaên hoùa nhaân loaïi cuûa chuùng ta baèng söù ñieäp cöùu ñoä cuûa Ngaøi" (ibid.).
Kính thöa anh chò em, trong ngaøy Leã troïng naøy, khi baét ñaàu naêm môùi vaø gaàn keát thuùc Naêm Thaùnh Hy Voïng, chuùng ta haõy ñeán gaàn caûnh Chuùa Giaùng Sinh vôùi ñöùc tin. Chuùng ta haõy ñeán ñoù nhö nôi bình an "khoâng vuõ trang vaø giaûi tröø vuõ khí" tuyeät vôøi nhaát - moät nôi ñaày ôn phöôùc, nôi chuùng ta nhôù laïi nhöõng pheùp laï Chuùa ñaõ thöïc hieän trong lòch söû cöùu ñoä vaø trong chính cuoäc soáng cuûa chuùng ta. Roài, gioáng nhö nhöõng chöùng nhaân khieâm nhöôøng taïi hang ñaù, chuùng ta haõy leân ñöôøng moät laàn nöõa, "toân vinh vaø ngôïi khen Thieân Chuùa" (Lc 2:20) vì taát caû nhöõng gì chuùng ta ñaõ thaáy vaø nghe. Nguyeän xin ñaây laø cam keát vaø quyeát taâm cuûa chuùng ta trong nhöõng thaùng saép tôùi, vaø thöïc söï, trong suoát cuoäc ñôøi Kitoâ giaùo cuûa chuùng ta.
(Source: Dicastery for Communication - Libreria Editrice VaticanaHOLY MASS ON THE SOLEMNITY OF MARY, MOTHER OF GOD PAPAL MASS - HOMILY OF POPE LEO XIV)