Söù ñieäp Ngaøy Theá giôùi Truyeàn thoâng Xaõ hoäi
laàn thöù 59 naêm 2025
Haõy chia seû nieàm hy voïng
trong taâm hoàn anh chò em caùch hieàn hoøa
(x. 1 Pr 3,15-16)
Söù ñieäp Ngaøy Theá giôùi Truyeàn thoâng Xaõ hoäi laàn thöù 59 naêm 2025 - Haõy chia seû nieàm hy voïng trong taâm hoàn anh chò em caùch hieàn hoøa (x. 1 Pr 3,15-16)
Chuyeån ngöõ: UÛy ban Truyeàn thoâng Xaõ hoäi
Vatican (WHÑ 21-02-2025) - Ngaøy 24 thaùng 01 naêm 2025, ngaøy leã kính nhôù thaùnh Phanxicoâ ñeä Saleâ, boån maïng caùc nhaø baùo, Ñöùc Thaùnh Cha Phanxicoâ ñaõ coâng boá Söù ñieäp nhaân Ngaøy Theá giôùi veà Truyeàn thoâng Xaõ hoäi laàn thöù 59, coù chuû ñeà: "Haõy chia seû nieàm hy voïng trong taâm hoàn anh chò em caùch hieàn hoøa" (x. 1 Pr 3,15-16).
Sau ñaây laø baûn dòch Vieät ngöõ cuûa UÛy ban Truyeàn thoâng Xaõ hoäi tröïc thuoäc Hoäi ñoàng Giaùm muïc Vieät Nam:
Söù ñieäp cuûa Ñöùc Thaùnh Cha Phanxicoâ
Nhaân Ngaøy Theá giôùi Truyeàn thoâng Xaõ hoäi
laàn thöù 59 - naêm 2025
Haõy chia seû nieàm hy voïng trong taâm hoàn anh chò em caùch hieàn hoøa (x. 1 Pr 3,15-16)
Anh chò em thaân meán!
Trong thôøi ñaïi cuûa chuùng ta, ñöôïc ñònh hình bôûi nhöõng thoâng tin sai leäch vaø phaân cöïc, khi moät soá trung taâm quyeàn löïc kieåm soaùt khoái löôïng döõ lieäu vaø thoâng tin khoång loà chöa töøng coù, toâi muoán ngoû lôøi vôùi anh chò em nhö moät ngöôøi bieát roõ taàm quan troïng - hôn bao giôø heát - cuûa coâng vieäc maø anh chò em ñang thöïc hieän vôùi tö caùch laø nhöõng nhaø baùo vaø nhöõng ngöôøi laøm truyeàn thoâng. Anh chò em can ñaûm noã löïc theå hieän traùch nhieäm caù nhaân vaø taäp theå vaøo troïng taâm truyeàn thoâng, ñaây quaû laø ñieàu thaät caàn thieát.
Khi suy tö veà Naêm Thaùnh maø chuùng ta ñang cöû haønh trong naêm nay nhö khoaûng thôøi gian aân suûng trong nhöõng thôøi ñieåm khoù khaên hieän nay, qua Söù ñieäp naøy, toâi muoán môøi goïi anh chò em trôû thaønh nhöõng "nhaø truyeàn thoâng cuûa hy voïng", baét ñaàu töø söï ñoåi môùi coâng vieäc vaø söù meänh cuûa mình theo tinh thaàn Tin Möøng.
Giaûi Tröø Vuõ Khí Trong Truyeàn Thoâng
Ngaøy nay, truyeàn thoâng raát thöôøng taïo ra khoâng phaûi laø nieàm hy voïng, maø laø noãi sôï haõi vaø tuyeät voïng, ñònh kieán vaø oaùn giaän, cuoàng tín vaø thaäm chí laø haän thuø. Noù raát thöôøng xuyeân ñôn giaûn hoùa thöïc teá ñeå kích ñoäng nhöõng phaûn öùng theo baûn naêng; noù söû duïng töø ngöõ nhö löôõi dao; noù thaäm chí söû duïng thoâng tin giaû hoaëc bò boùp meùo caùch kheùo leùo ñeå göûi nhöõng thoâng ñieäp nhaèm kích ñoäng, khieâu khích hoaëc gaây toån thöông.
Toâi ñaõ nhieàu laàn noùi veà nhu caàu "giaûi tröø vuõ khí trong truyeàn thoâng" vaø thanh loïc noù khoûi thoùi hung haêng. Chaúng ích gì khi giaûn löôïc thöïc teá thaønh nhöõng khaåu hieäu.
Taát caû chuùng ta ñeàu thaáy raèng - töø caùc chöông trình troø chuyeän treân truyeàn hình ñeán caùc cuoäc taán coâng baèng lôøi noùi treân maïng xaõ hoäi - ñang coù nguy cô taïo ra söï thaéng theá cuûa moâ hình caïnh tranh, ñoái laäp, thoáng trò, sôû höõu, vaø thao tuùng dö luaän ra sao.
Moät hieän töôïng khaùc cuõng raát ñaùng lo ngaïi, maø chuùng ta coù theå goïi laø "vieäc phaân-taùn-söï-chuù-yù ñöôïc laäp trình" nhôø caùc heä thoáng kyõ thuaät soá, baèng caùch ñònh hình chuùng ta theo logic cuûa thò tröôøng, laøm thay ñoåi nhaän thöùc cuûa chuùng ta veà thöïc taïi.
Keát quaû laø, chuùng ta thöôøng baát löïc khi chöùng kieán moät hình thöùc phaân reõ caùc moái quan taâm, ñieàu naøy cuoái cuøng laøm xoùi moøn neàn taûng ñôøi soáng coäng ñoàng, khaû naêng cuøng höôùng tôùi lôïi ích chung, laéng nghe nhau ñeå thaáu hieåu quan ñieåm cuûa nhau. Nhö theá, xaùc ñònh moät "keû thuø" ñeå taán coâng döôøng nhö laø moät vieäc baét buoäc ñeå khaúng ñònh baûn thaân. Nhöng khi chuùng ta bieán ngöôøi khaùc thaønh "keû thuø", khi chuùng ta phôùt lôø chính hoï vaø phaåm giaù cuûa hoï ñeå cheá gieãu vaø nhaïo baùng hoï, chuùng ta cuõng ñaùnh maát khaû naêng gieo nieàm hy voïng. Nhö Don Tonino Bello töøng noùi, moïi xung ñoät "baét ñaàu khi khuoân maët cuûa töøng caù nhaân môø nhaït vaø bieán maát"[1]. Chuùng ta khoâng ñöôïc ñaàu haøng naõo traïng naøy.
Thaät vaäy, hy voïng khoâng phaûi laø ñieàu deã daøng. Georges Bernanos töøng noùi: "Chæ nhöõng ai ñuû can ñaûm ñeå khoâng coøn troâng chôø gì vaøo nhöõng aûo töôûng vaø doái traù maø hoï töøng xem laø nôi an toaøn - vaø nhaàm laãn ñoù laø hy voïng - thì môùi coù khaû naêng hy voïng... Hy voïng laø moät söï maïo hieåm caàn phaûi chaáp nhaän. Ñoù laø maïo hieåm treân moïi söï maïo hieåm"[2]. Hy voïng laø moät nhaân ñöùc kín aån, beàn bæ vaø kieân nhaãn. Ñoái vôùi Kitoâ höõu, hy voïng khoâng phaûi laø moät tuyø choïn, maø laø moät ñieàu kieän caàn thieát. Nhö Ñöùc Giaùo Hoaøng Beâneâñictoâ XVI ñaõ vieát trong Thoâng ñieäp Spe Salvi, hy voïng khoâng phaûi laø söï laïc quan thuï ñoäng, maø ngöôïc laïi, ñaây laø moät nhaân ñöùc "naêng ñoäng" coù khaû naêng thay ñoåi cuoäc soáng chuùng ta: "Ngöôøi coù hy voïng thì seõ soáng khaùc; ngöôøi hy voïng ñöôïc ban taëng moùn quaø laø moät cuoäc soáng môùi" (soá 2).
Giaûi Thích Veà Nieàm Hy Voïng Cuûa Chuùng Ta Moät Caùch Hieàn Hoøa
Trong Thö thöù nhaát cuûa Thaùnh Pheâroâ (3,15-16), chuùng ta gaëp thaáy moät söï toång hôïp tuyeät dieäu trong ñoù nieàm hy voïng gaén lieàn vôùi chöùng taù vaø truyeàn thoâng Kitoâ giaùo: "Haõy toân Ngöôøi laøm Chuùa ngöï trò trong loøng anh em. Haõy luoân saün saøng traû lôøi cho baát cöù ai chaát vaán veà nieàm hy voïng cuûa anh em. Nhöng phaûi traû lôøi caùch hieàn hoaø vaø vôùi loøng kính troïng." Toâi muoán cuøng anh chò em suy tö veà ba thoâng ñieäp maø chuùng ta coù theå ruùt ra töø nhöõng lôøi daïy naøy.
"Haõy toân Ñöùc Kitoâ laø Chuùa trong loøng anh em". Nieàm hy voïng cuûa caùc Kitoâ höõu coù moät khuoân maët - khuoân maët cuûa Ñöùc Chuùa Phuïc Sinh. Lôøi Ngaøi höùa luoân hieän dieän vôùi chuùng ta qua aân suûng Thaùnh Thaàn seõ giuùp ta luoân hy voïng ngay caû khi khoâng coøn gì ñeå hy voïng, giuùp ta nhaän ra söï thieän haûo vaãn aâm thaàm hieän dieän ngay caû khi xem ra ñaõ maát heát moïi söï khaùc.
Thoâng ñieäp thöù hai nhaéc chuùng ta luoân saün saøng giaûi thích nieàm hy voïng trong loøng mình. Ñieàu ñaùng chuù yù laø Thaùnh Pheâroâ môøi goïi chuùng ta traû lôøi "cho baát cöù ai" ñoøi hoûi ñieàu naøy. Caùc Kitoâ höõu chuû yeáu khoâng phaûi laø nhöõng ngöôøi "noùi veà" Thieân Chuùa, maø laø nhöõng ngöôøi phaûn chieáu veû ñeïp tình yeâu cuûa Ngaøi vaø traûi nghieäm moïi söï theo caùch thöùc môùi. Tình yeâu soáng ñoäng cuûa hoï khôi leân nhöõng caâu hoûi vaø mong ñöôïc traû lôøi: Taïi sao baïn soáng nhö theá? Taïi sao baïn laïi nhö theá?
Vaø sau cuøng, trong nhöõng lôøi cuûa Thaùnh Pheâroâ, chuùng ta gaëp ñöôïc thoâng ñieäp thöù ba: chuùng ta phaûi traû lôøi vaán ñeå naøy "vôùi thaùi ñoä hieàn hoøa vaø loøng kính troïng". Truyeàn thoâng Kitoâ giaùo - vaø toâi muoán noùi, caû truyeàn thoâng noùi chung - caàn phaûi thaám ñaãm neùt hieàn hoøa vaø gaàn guõi, nhö moät cuoäc troø chuyeän giöõa nhöõng ngöôøi baïn ñoàng haønh treân ñöôøng ñi. Ñaây chính laø caùch maø nhaø truyeàn thoâng vó ñaïi nhaát cuûa moïi thôøi, Chuùa Gieâsu thaønh Nadareùt, khi ñi cuøng hai moân ñeä thaønh Emmaus, ñaõ troø chuyeän vôùi hoï, laøm cho loøng hoï böøng chaùy khi Ngaøi giaûi thích caùc söï kieän döôùi aùnh saùng cuûa Thaùnh Kinh.
Toâi mô öôùc veà moät neàn truyeàn thoâng coù theå laøm cho chuùng ta trôû thaønh nhöõng ngöôøi baïn ñoàng haønh, cuøng böôùc ñi beân caïnh anh chò em mình vaø khích leä hoï hy voïng trong nhöõng thôøi ñieåm khoù khaên naøy. Moät neàn truyeàn thoâng coù theå noùi vôùi traùi tim, ñeå khôi leân khoâng phaûi laø nhöõng phaûn öùng phoøng veä vaø giaän döõ, maø laø thaùi ñoä côûi môû vaø thaân thieän. Moät neàn truyeàn thoâng bieát caùch höôùng ñeán veû ñeïp vaø hy voïng, ngay caû giöõa nhöõng tình huoáng xem ra tuyeät voïng nhaát, vaø taïo ra söï daán thaân, ñoàng caûm vaø quan taâm ñeán tha nhaân. Moät neàn truyeàn thoâng coù theå giuùp chuùng ta "nhaän ra phaåm giaù cuûa moãi con ngöôøi, vaø laøm vieäc cuøng nhau ñeå chaêm soùc ngoâi nhaø chung cuûa chuùng ta" (Dilexit Nos, 217).
Toâi mô veà moät neàn truyeàn thoâng khoâng gieo raéc aûo töôûng hay sôï haõi, nhöng mang ñeán lyù do ñeå hy voïng. Martin Luther King ñaõ töøng noùi: "Neáu toâi coù theå giuùp ñôõ ai ñoù khi ñi vôùi hoï, neáu toâi coù theå laøm ai ñoù vui leân baèng moät lôøi noùi hay baøi haùt... thì ñôøi toâi seõ chaúng voâ ích"[3]. Muoán laøm ñöôïc ñieàu ñoù, chuùng ta caàn ñöôïc chöõa laønh khoûi "caên beänh" töï ñeà cao vaø quy ngaõ, vaø traùnh nguy cô lôùn tieáng vôùi ngöôøi khaùc ñeå hoï phaûi nghe mình noùi.
Moät ngöôøi truyeàn thoâng toát seõ giuùp ngöôøi nghe, ngöôøi ñoïc hoaëc ngöôøi xem ñöôïc tham gia, ñöôïc ñeán gaàn, ñöôïc chaïm ñeán phaàn toát ñeïp nhaát cuûa chính hoï vaø böôùc vaøo caâu chuyeän vôùi nhöõng thaùi ñoä aáy. Truyeàn thoâng theo caùch theá naøy seõ giuùp chuùng ta trôû thaønh "nhöõng ngöôøi haønh höông cuûa hy voïng", nhö khaåu hieäu cuûa Naêm Thaùnh naøy.
Cuøng Nhau Hy Voïng
Hy voïng luoân laø moät döï aùn coäng ñoàng. Haõy daønh chuùt thôøi gian suy nghó veà söï tuyeät vôøi cuûa thoâng ñieäp maø Naêm Hoàng AÂn naøy mang laïi. Taát caû chuùng ta - khoâng tröø moät ai - ñeàu ñöôïc môøi goïi baét ñaàu laïi, ñeå cho Thieân Chuùa naâng chuùng ta daäy, oâm laáy chuùng ta vaø tuoân ñoå loøng thöông xoùt cuûa Ngaøi. Vôùi goùc nhìn naøy, caù nhaân vaø coäng ñoàng lieân keát khaéng khít vôùi nhau: chuùng ta cuøng nhau böôùc ñi, ñoàng haønh vôùi nhieàu anh chò em, vaø cuøng nhau ñi qua Cöûa Thaùnh.
Naêm Thaùnh bao haøm nhieàu yù nghóa xaõ hoäi. Haõy nghó ñeán, chaúng haïn, thoâng ñieäp veà loøng thöông xoùt vaø nieàm hy voïng daønh cho nhöõng ai ñang soáng trong caûnh tuø ñaøy, hay lôøi môøi goïi gaàn guõi vaø dòu daøng vôùi nhöõng ngöôøi ñau khoå vaø bò gaït ra beân leà xaõ hoäi. Naêm Thaùnh nhaéc nhôû raèng nhöõng ai kieán taïo hoøa bình "seõ ñöôïc goïi laø con caùi Thieân Chuùa" (Mt 5,9), vaø qua ñoù, Naêm Thaùnh khôi daäy nieàm hy voïng, chæ cho ta thaáy caàn coù neàn truyeàn thoâng bieát nieàm nôû, dòu daøng vaø saâu saéc, coù theå höôùng ñeán nhöõng con ñöôøng ñoái thoaïi. Chính vì theá, toâi khuyeán khích anh chò em haõy khaùm phaù vaø chia seû nhieàu caâu chuyeän veà loøng toát aån giaáu trong caùc baûn tin, gioáng nhö nhöõng ngöôøi tìm vaøng ñaõi caùt khoâng meät moûi ñeå tìm ñöôïc moät haït vaøng nho nhoû. Thaät laø tuyeät vôøi khi tìm kieám vaø chia seû nhöõng haït gioáng hy voïng nhö theá. Ñieàu naøy giuùp theá giôùi chuùng ta bôùt ñieác laùc tröôùc tieáng keâu cuûa ngöôøi ngheøo, bôùt thôø ô, vaø bôùt kheùp kín vaøo chính mình. Öôùc gì anh chò em luoân tìm thaáy nhöõng tia saùng aáy cuûa loøng toát, taïo caûm höùng khôi daäy hy voïng cho chuùng ta. Caùch truyeàn thoâng naøy coù theå giuùp xaây döïng hieäp thoâng, laøm ta bôùt coâ ñôn vaø taùi khaùm phaù taàm quan troïng cuûa vieäc cuøng nhau böôùc ñi.
Ñöøng Queân Traùi Tim
Anh chò em thaân meán, tröôùc nhöõng thaønh töïu kyø dieäu cuûa coâng ngheä, toâi môøi goïi anh chò em haõy chaêm soùc traùi tim mình, chaêm soùc ñôøi soáng noäi taâm. Ñieàu ñoù coù nghóa laø gì? Toâi xin chia seû moät vaøi suy tö.
Haõy soáng hieàn hoøa vaø ñöøng bao giôø queân khuoân maët cuûa ngöôøi khaùc; haõy noùi vôùi traùi tim cuûa nhöõng ngöôøi maø anh chò em phuïc vuï khi laøm vieäc.
Ñöøng ñeå nhöõng phaûn öùng baûn naêng daãn daét hoaït ñoäng truyeàn thoâng cuûa anh chò em. Haõy luoân gieo hy voïng, ngay caû khi khoù khaên, ngay caû khi phaûi traû giaù, ngay caû khi döôøng nhö khoâng mang laïi keát quaû.
Haõy noã löïc thuùc ñaåy moät neàn truyeàn thoâng coù theå chöõa laønh nhöõng veát thöông cuûa nhaân loaïi.
Haõy doïn choã cho nieàm tin chaân thaønh, nieàm tin töïa nhö moät boâng hoa maûnh mai nhöng kieân cöôøng, khoâng khuaát phuïc tröôùc söï taøn phaù cuûa cuoäc ñôøi, nhöng böøng nôû vaø phaùt trieån ôû nhöõng nôi khoâng ngôø nhaát. Nieàm tin aáy hieän dieän trong nieàm hy voïng cuûa nhöõng ngöôøi meï haèng ngaøy caàu nguyeän mong thaáy con mình trôû veà töø chieán haøo xung ñoät, trong nieàm hy voïng cuûa nhöõng ngöôøi cha phaûi di cö giöõa bao hieåm nguy, mong tìm ñöôïc moät töông lai toát ñeïp hôn. Noù cuõng hieän dieän trong nieàm hy voïng cuûa nhöõng ñöùa treû vaãn chôi ñuøa, vui cöôøi vaø tin vaøo cuoäc soáng, ngay caû giöõa ñoáng ñoå naùt cuûa chieán tranh vaø trong nhöõng con phoá ngheøo naøn ôû khu oå chuoät.
Haõy laø chöùng nhaân vaø thuùc ñaåy moät neàn truyeàn thoâng khoâng gaây haán; haõy giuùp lan toûa vaên hoùa chaêm soùc, xaây nhöõng nhòp caàu vaø phaù boû nhöõng raøo caûn höõu hình laãn voâ hình cuûa thôøi ñaïi.
Haõy keå nhöõng caâu chuyeän thaám ñaãm nieàm hy voïng, haõy quan taâm ñeán vaän meänh chung cuûa chuùng ta, vaø noã löïc cuøng nhau vieát neân lòch söû cho töông lai.
Taát caû nhöõng ñieàu naøy anh chò em coù theå laøm, vaø chuùng ta coù theå laøm nhôø ôn Chuùa maø Naêm Thaùnh giuùp chuùng ta laõnh nhaän caùch doài daøo. Ñaây laø ñieàu toâi caàu nguyeän vaø vôùi lôøi caàu nguyeän aáy, toâi chuùc laønh cho töøng ngöôøi vaø cho coâng vieäc cuûa anh chò em.
Roâma, Ñeàn Thaùnh Gioan Lateâranoâ, ngaøy 24 thaùng 01 naêm 2025,
Leã Kính Thaùnh Phanxicoâ Saleâsioâ
Phanxicoâ
Chuyeån ngöõ: UÛy ban Truyeàn thoâng xaõ hoäi tröïc thuoäc Hoäi ñoàng Giaùm muïc Vieät Nam
- - - - - - - - - - - - -
[1] "La pace come ricerca del volto" (Hoøa bình nhö haønh trình kieám tìm khuoân maët), trong Omelie e scritti quaresimali (Nhöõng baøi giaûng vaø baøi vieát muøa Chay), Molfetta 1994, trang 317.
[2] La liberteù, pour quoi faire? (Töï do, ñeå laøm gì?), Paris 1995.
[3] "The Drum Major Instinct" (Baûn naêng ngöôøi chæ huy), Baøi giaûng (ngaøy 4-2-1968).
(Nguoàn: Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Vieät Nam)