Lyù thuyeát Big Bang coù ñuû ñeå giaûi thích
veà nguoàn goác cuûa vuõ truï vaø con ngöôøi hay khoâng?
Lyù thuyeát Big Bang coù ñuû ñeå giaûi thích veà nguoàn goác cuûa vuõ truï vaø con ngöôøi hay khoâng?
Lm. Pheâroâ Traàn Ñình Löông
(WHÑ 12-02-2025) - Thieân Chuùa vónh cöûu ñaõ ban moät khôûi ñieåm cho taát caû nhöõng gì hieän höõu beân ngoaøi Ngaøi (Giaùo lyù Hoäi thaùnh Coâng giaùo, soá 290).
Vuõ truï baét nguoàn töø ñaâu vaø seõ quay veà ñaâu? Vuõ truï coù ñieåm khôûi ñaàu khoâng vaø neáu coù thì ñieàu gì xaûy ra tröôùc ñoù? Baûn chaát cuûa theá giôùi naøy laø gì? Chuùng ta töø ñaâu tôùi? Chuùng ta sinh ra vaø soáng ôû ñôøi naøy ñeå laøm gì? Cuoäc soáng sau khi cheát seõ nhö theá naøo? Ñoù laø nhöõng caâu hoûi lôùn maø con ngöôøi trong moïi thôøi ñaïi luoân quan taâm vaø khaéc khoaûi, vaø ñeå traû lôøi cho nhöõng caâu hoûi ñaày tính hieän sinh ñoù, cho ñeán nay lòch söû ñaõ chöùng kieán nhieàu giaûi ñaùp vaø lyù thuyeát khaùc nhau nhaèm giaûi thích vaø chöùng minh nguoàn goác ra ñôøi cuûa vuõ truï vaø con ngöôøi, moät trong nhöõng lyù thuyeát ñöôïc caùc nhaø khoa hoïc hieän ñaïi vaø con ngöôøi thôøi nay chaáp nhaän nhieàu, ñoù chính laø lyù thuyeát Big Bang (Vuï Noå Lôùn).
Lyù thuyeát Big Bang laø moät coâng trình nghieân cöùu ñaùng keå nhaát veà nguoàn goác cuûa vuõ truï vaø ñaây ñöôïc xem laø moät giaû thuyeát quan troïng nhaát cuûa vuõ truï hoïc hieän ñaïi. Nguoàn goác ra ñôøi cuûa lyù thuyeát Big Bang, theo nhaø thieân vaên hoïc Trònh Xuaân Thuaän, nhaø vaät lyù lyù thuyeát Stephen Hawking vaø nhieàu hoïc giaû noåi tieáng khaùc thì thuyeát Big Bang ñöôïc khôûi söï vôùi coâng trình nghieân cöùu cuûa nhaø khoa hoïc ngöôøi nga Alexandre Friendman (1888-1925) vaø cuûa moät linh muïc ngöôûi Bæ teân laø Georges Lamaitre (1894-1966). Naêm 1948 nhaø vaät lyù ngöôøi myõ goác nga George Gamow (1904-1968) ñaõ keá thöøa quan ñieåm cuûa Alexandre Friendman vaø Georges Lamaitre, cuøng vôùi lyù thuyeát töông ñoái roäng cuûa Albert Einstein ñeå cho ra ñôøi moät lyù thuyeát vuõ truï noùng vaø ñaëc, coù ñieåm khôûi ñaàu. Tuy nhieân, teân goïi Big Bang laïi do Hermann Bondi, Thomas Gold vaø Fred Hoyle moät ñòch thuû cuûa thuyeát naøy ñaët ra vôùi yù chaâm bieám[1]. Giaû thuyeát Big Bang daàn daàn ñöôïc cuõng coá khi vaøo naêm 1929 nhaø thieân vaên hoïc ngöôøi myõ Edwin Hubble ñaõ duøng kính thieân vaên quan saùt vuõ truï. OÂng ñaõ ngaïc nhieân khi phaùt hieän ra raèng ña soá caùc thieân haø ñeàu coù quang phoå dòch veà phía ñoû, chuùng ñang chuyeån ñoäng ra xa chuùng ta. Nhö theá, vuõ truï cuûa chuùng ta khoâng phaûi laø tónh nhö tröôùc kia ngöôøi ta vaãn thöôøng nghó, maø thöïc teá noù ñang giaûn nôû, khoaûng caùch giöõa caùc thieân haø ngaøy caøng taêng leân theo thôøi gian. Theo lyù thuyeát naøy, vuõ truï ñang giaûn nôû khaép nôi vaø khoâng toàn taïi moät ñieåm trung taâm. Vôùi söï quan saùt cuûa nhaø thieân vaên hoïc Hubble, ngöôøi ta ñi ngöôïc laïi thôøi gian ñeå trôû veà tröôùc caùch ñaây khoaûng 15 - 16 tyû naêm ñaõ coù moät vuï noå lôùn xaûy ra ñoù chính laø Big Bang, phaùt hieän naøy ñaõ laøm thay ñoåi nhieàu quan nieäm veà vuõ truï hoïc.
Theo caùc nhaø thieân vaên, vuõ truï vaø vaät lyù hoïc, vuõ truï cuûa chuùng ta luùc ñaàu voâ cuøng nhoû, noùng vaø ñaëc (maät ñoä voâ haïn). Vaán ñeà laø vuõ truï naøy baét ñaàu töø ñaâu? Hieän nay, caùc nhaø khoa hoïc vaø trieát hoïc ñeàu cho raèng vuõ truï cuûa chuùng ta baét ñaàu töø moät ñieåm goïi laø ñieåm kì dò, taïi thôøi ñieåm kì dò ñoù, thuyeát töông ñoái roäng, caùc ñònh luaät vaät lyù vaø toaùn hoïc ñeàu khoâng aùp duïng ñöôïc vaø chuùng khoâng coøn ñuùng nöõa, ngöôøi ta khoâng theå tieân ñoaùn ñieàu gì seõ xuaát hieän töø ñieåm kì dò ñoù. Ngay khi lyù thuyeát Big Bang vöøa môøi ra ñôøi, vì tính hôïp lyù cuûa noù neân ñaõ ñöôïc nhieàu nhaø khoa hoïc uûng hoä vaø chaáp nhaän. Ñoàng thôøi, Giaùo Hoäi Coâng Giaùo ñaõ naém laáy moâ hình vuï noå lôùn vaø naêm 1951 ñaõ chính thöùc tuyeân boá thuyeát Big Bang hoaøn toaøn phuø hôïp vôùi Kinh thaùnh[2]. Trong thôøi gian ñoù, Ñöùc Giaùo hoaøng Pioâ XII ñaõ uûng hoä maõnh meõ thuyeát vuï noå lôùn, thaäm chí caû tröôùc khi ngöôøi ta thieát laäp neân caùi neàn taûng khoa hoïc vöõng chaéc ñeå cuûng coá cho noù[3].
Vaøo nhöõng naêm 1980, Toøa Thaùnh coù toå chöùc moät cuoäc hoäi thaûo vôùi chuû ñeà veà vuõ truï hoïc döôùi söï chuû trì cuûa caùc tu só Doøng Teân taïi Vatican. Cuoái hoäi nghò, Thaùnh Giaùo Hoaøng Gioan Phaoloâ II noùi raèng: Vieäc nghieân cöùu söï tieán trieån cuûa vuõ truï sau vuï noå lôùn laø ñuùng, song Giaùo Hoäi khoâng tìm hieåu veà baûn thaân vuï noå lôùn, vì ñoù laø thôøi ñieåm cuûa saùng taïo, neân thuoäc coâng vieäc cuûa Thieân Chuùa[4]. Nhö vaäy, maëc duø ñöôïc nhieàu nhaø khoa hoïc vaø con ngöôøi thöøa nhaän nhöng cho ñeán nay lyù thuyeát Big Bang vaãn coøn laø moät giaû thuyeát chöa ñöôïc kieåm chöùng moät caùch xaùc thöïc, maø lyù thuyeát thì coù theå ñuùng hoaëc sai, lyù thuyeát chæ toàn taïi trong ñaàu oùc cuûa con ngöôøi chöù khoâng coù moät thöïc taïi naøo khaùc, duø noù coù yù nghóa gì ñi chaêng nöõa. Vì theá, thuyeát Big Bang chöa phaûi laø moät chaân lyù hieån nhieân vaø nhö vaäy noù khoâng ñuû ñeå giaûi thích nguoàn goác vuõ truï vaø con ngöôøi. Chính vì theá, trong cuoäc soáng chuùng ta khoâng neân xem thuyeát Big Bang nhö moät ñònh ñeà toaùn hoïc.
Chuùng ta phaûi ñaët vaán ñeà: Tröôùc thôøi ñieåm kì dò laø caùi gì? Ai saùng taïo ra noù? Ai laøm cho noù noå? Ai taïo ra nhöõng traät töï trong vuõ truï? Vaø vuõ truï naøy cuoái cuøng seõ ñi veà ñaâu?... Ñoù laø nhöõng caâu hoûi maø Kinh thaùnh vaø Giaùo lyù Kitoâ giaùo coù lôøi giaûi ñaùp thöïc söï. Saùch Kinh thaùnh ñaõ trình baøy Thieân Chuùa laø Ñaáng taïo döïng trôøi vaø ñaát (x. St 1,1-2,4a). "Trôøi xanh töôøng thuaät vinh quang Thieân Chuùa, khoâng trung loan baùo vieäc tay Ngaøi laøm" (Tv 18, 2). "Ngaém taàng Trôøi tay Chuùa saùng taïo, muoân traên sao Chuùa ñaõ an baøi" (Tv 8, 4). Trong Tin möøng, Thaùnh söû Gioan cuõng ñaõ noùi: "Nhôø Ngoâi Lôøi vaïn vaät ñöôïc taïo thaønh vaø khoâng coù Ngöôøi, thì chaúng coù gì ñöôïc taïo thaønh" (x. Ga 1, 1-3) vaø Thieân Chuùa vónh cöûu ñaõ ban moät khôûi ñieåm cho taát caû nhöõng gì hieän höõu beân ngoaøi Ngaøi (Giaùo Lyù Hoäi Thaùnh Coâng giaùo, soá 290).
Söï ra ñôøi cuûa lyù thuyeát Big Bang laø moät cuoäc caùch maïng lôùn coù tính ñoät phaù trong lòch söû vuõ truï hoïc. Vì theá, hieän nay lyù thuyeát Big Bang ñöôïc caùc nhaø khoa hoïc treân theá giôùi uûng hoä, khuyeán khích nghieân cöùu. Tuy nhieân, chuùng ta phaûi xaùc ñònh raèng khoa hoïc vaø toân giaùo laø hai lónh vöïc khaùc nhau vì chuùng coù ñoái töôïng khaùc nhau, nhöng khoa hoïc vaø toân giaùo khoâng taùch bieät nhau maø coøn boå tuùc vôùi nhau raát chaët cheõ. Neáu thuyeát Big Bang coù ñuùng ñi chaêng nöõa, chuùng ta vaãn khaúng ñònh raèng noù vaãn laø coâng trình do Thieân Chuùa taïo döïng. Ngaøi taïo döïng vuõ truï vaø con ngöôøi baèng söï khoân ngoan vaø tình yeâu cuûa Ngaøi. Chuùng ta tin Thieân Chuùa taïo döïng vuõ truï maø khoâng caàn moät thöù gì ñaõ hieän höõu tröôùc, Ngaøi taïo döïng moïi söï töø hö voâ. Vì Ngaøi taïo döïng vuõ truï naøy moät caùch khoân ngoan neân coâng trình taïo döïng cuûa ngaøi raát coù traät töï: "Chuùa ñaõ saép xeáp coù chöøng möïc, ñaõ tính toaùn vaø caân nhaéc caû roài" (Kn 11, 20). Thieân Chuùa luoân quan phoøng vaø chaêm soùc moïi söï moät caùch cuï theå vaø tröïc tieáp: "Thieân Chuùa chuùng ta ôû treân trôøi, muoán laøm gì laø chuùa laøm neân" (Tv 115, 3). Vaø "loøng con ngöôøi aáp uû bao döï tính, duy keá hoaïch cuûa Chuùa môùi tröôøng toàn" (Cn 19, 21). Nhôø lyù trí chuùng ta coù theå thaáy ñöôïc nguoàn goác cuûa vuõ truï qua nhöõng coâng trình cuûa Ngöôøi, taát caû ñeàu do Thieân Chuùa taïo döïng nhôø Ngöôøi vaø cho Ngöôøi (x. Cl 1,16). Nhö vaäy, lyù thuyeát Big Bang laø moät giaû thuyeát cho ñeán nay ñöôïc nhieàu ngöôøi uûng hoä, noù khoâng chæ thu huùt söï quan taâm cuûa caùc nhaø khoa hoïc maø coøn thu huùt söï chuù yù cuûa nhieàu nhaø trieát hoïc vaø thaàn hoïc. Tuy nhieân, lyù thuyeát Big Bang vaãn laø moät giaû thuyeát, vì theá noù chöa ñuû cô sôû khoa hoïc ñeå giaûi thích veà nguoàn goác cuûa vuõ truï vaø con ngöôøi.
Lm. Pheâroâ Traàn Ñình Löông, Giaùo phaän Baø Ròa
- - - - - - - - - - - - - -
Thö Muïc Taøi Lieäu Tham Khaûo:
1) Nguyeãn Hoàng Giaùo, Thaàn lyù hoïc, Ñaïi Chuûng Vieän Giuse Saøi Goøn, 2003.
2) STEPHEN HAWKING, Cao Chi vaø Phaïm Vaên Thieàu, dg., Löôïc söû thôøi gian, nxb. Treû, 2006.
3) FRANCIS S. COLLINS, Leâ Thò Thanh Thuûy, dg., Ngoân ngöõ cuûa Chuùa, nxb. Lao ñoäng, 2007.
4) Nguyeãn Vieät Long, Thieân vaên vuõ truï, nxb. Khoa hoïc vaø kó thuaät, 2006.
5) Trònh Xuaân Thuaän, Phaïm Vaên Thieàu vaø Ngoâ Vuõ, dg., Nguoàn goác, nxb. Treû. 2012.
6) Trònh Xuaân Thuaän, Phaïm Vaên Thieàu vaø Ngoâ Vuõ, dg., Nhöõng con ñöôøng cuûa aùnh saùng, taäp 1, 2012.
- - - - - - - - - - - - -
[1] Nguyeãn Vieät Long, Thieân vaên vuõ truï, nxb. Khoa hoïc vaø kæ thuaät, 2006, tr. 225.
[2] STEPHEN HAWKING, Cao Chi vaø Phaïm Vaên Thieàu, dg., Löôïc söû thôøi gian, nxb. Treû, 2006, tr. 82.
[3] FRANCIS S. COLLINS, Leâ Thò Thanh Thuûy, dg., Ngoân ngöõ cuûa Chuùa, nxb. Lao ñoäng, 2007, tr. 109.
[4] STEPHEN HAWKING, Cao Chi vaø Phaïm Vaên Thieàu, dg., Löôïc söû thôøi gian, nxb. Treû, 2006, tr. 172.
(Nguoàn: Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Vieät Nam)