Söù ñieäp Ñöùc Thaùnh Cha göûi
Hoäi nghò Thöôïng ñænh Haønh ñoäng veà Trí tueä Nhaân taïo
Söù ñieäp Ñöùc Thaùnh Cha göûi Hoäi nghò Thöôïng ñænh Haønh ñoäng veà Trí tueä Nhaân taïo.
Chuyeån ngöõ: Nt. Anna Ngoïc Dieäp, OP
Vatican (WHÑ 12-02-2025) - Trong hai ngaøy 10 ñeán 11 thaùng 02 naêm 2025, taïi Grand Palais, Phaùp, ñaõ dieãn ra "Hoäi nghò Thöôïng ñænh haønh ñoäng veà trí tueä nhaân taïo" do Toång thoáng Phaùp Emmanuel Macron vaø Thuû töôùng AÁn Ñoä Narendra Modi ñoàng toå chöùc.
Hoäi nghò quy tuï nhieàu quan chöùc chính phuû, giaùm ñoác ñieàu haønh doanh nghieäp, nhaø khoa hoïc, ngheä só,... ñeå thaûo luaän veà taùc ñoäng cuûa trí tueä nhaân taïo (AI) ñoái vôùi neàn kinh teá vaø quaûn trò toaøn caàu. Nhaân dòp naøy, Ñöùc giaùo hoaøng Phanxicoâ ñaõ göûi tôùi Toång thoáng Phaùp Emmanuel Macron vaø caùc tham döï vieân Hoäi nghò moät Söù ñieäp.
Sau ñaây laø baûn dòch Vieät ngöõ toaøn vaên Söù ñieäp cuûa Ñöùc Thaùnh Cha:
Söù ñieäp Ñöùc Thaùnh Cha Phanxicoâ göûi Toång Thoáng Phaùp
Nhaân dòp "Hoäi nghò Thöôïng ñænh Haønh ñoäng veà Trí tueä Nhaân taïo"
[Paris, ngaøy 10-11 thaùng 02 naêm 2025]
Thöa ngaøi Toång thoáng,
Thöa quyù Ñaïi bieåu,
Thöa quyù Tham döï vieân,
Toâi ñöôïc bieát veà saùng kieán ñaùng ca ngôïi cuûa quyù vò trong vieäc toå chöùc Hoäi nghò Thöôïng ñænh veà Trí tueä Nhaân taïo taïi Paris töø ngaøy 10 ñeán 11 thaùng 02/2025, toâi raát vui möøng khi thaáy raèng, thöa ngaøi Toång thoáng, ngaøi ñaõ choïn Hoäi nghò naøy ñeå taäp trung vaøo haønh ñoäng trong lónh vöïc trí tueä nhaân taïo.
Trong cuoäc gaëp gôõ cuûa chuùng ta taïi Puglia trong khuoân khoå Hoäi nghò G7, toâi ñaõ coù dòp nhaán maïnh söï caáp thieát cuûa vieäc "ñaûm baûo vaø baûo veä moät khoâng gian ñeå con ngöôøi coù theå kieåm soaùt thích hôïp ñoái vôùi quaù trình ra quyeát ñònh cuûa caùc chöông trình trí tueä nhaân taïo". Toâi tin chaéc raèng, neáu khoâng coù nhöõng cô cheá naøy, trí tueä nhaân taïo, duø laø moät coâng cuï môùi "ñaày höùng khôûi", vaãn coù theå boäc loä khía caïnh "ñaùng sôï" nhaát cuûa noù, trôû thaønh moái ñe doïa ñoái vôùi phaåm giaù con ngöôøi (x. Dieãn vaên taïi Phieân hoïp G7 veà Trí tueä Nhaân taïo, ngaøy 14/06/2024).
Vì vaäy, toâi hoan ngheânh nhöõng noã löïc ñaày duõng caûm vaø quyeát taâm cuûa quyù vò trong vieäc khôûi xöôùng moät loä trình chính trò nhaèm baûo veä nhaân loaïi tröôùc vieäc söû duïng trí tueä nhaân taïo theo caùch "haïn cheá taàm nhìn cuûa theá giôùi chæ coøn nhöõng thöïc teá coù theå bieåu ñaït baèng con soá, bò goùi goïn trong caùc phaïm truø ñònh saün, loaïi boû söï ñoùng goùp cuûa nhöõng hình thöùc chaân lyù khaùc vaø aùp ñaët nhöõng moâ hình nhaân hoïc, kinh teá - xaõ hoäi vaø vaên hoùa ñoàng nhaát" (ibid.). Toâi cuõng ñaùnh giaù cao vieäc Hoäi nghò Thöôïng ñænh Paris ñaõ quy tuï nhieàu beân lieân quan vaø chuyeân gia trong moät cuoäc thaûo luaän suy tö nhaém ñeán caùc keát quaû cuï theå.
Trong Thoâng ñieäp gaàn ñaây nhaát cuûa toâi, Dilexit Nos, toâi ñaõ phaân bieät giöõa hoaït ñoäng cuûa thuaät toaùn vaø söùc maïnh cuûa "con tim" - moät khaùi nieäm quan troïng ñöôïc nhaø trieát hoïc vaø nhaø khoa hoïc vó ñaïi Blaise Pascal ñeà xuaát, ngöôøi maø toâi ñaõ daønh moät Toâng thö nhaân dòp kyû nieäm 400 naêm ngaøy sinh cuûa oâng (x. Sublimitas et Miseria Hominis, 19/06 /2023). Toâi laøm ñieàu naøy ñeå nhaán maïnh raèng, trong khi thuaät toaùn coù theå ñöôïc söû duïng ñeå thao tuùng vaø ñaùnh löøa, thì "con tim", ñöôïc hieåu laø nôi chöùa ñöïng nhöõng caûm xuùc chaân thöïc vaø saâu saéc nhaát, seõ khoâng bao giôø coù theå ñaùnh löøa con ngöôøi (x. Thoâng ñieäp Dilexit Nos, 24/10 /2024, 14-20).
Toâi keâu goïi taát caû quyù tham döï vieân Hoäi nghò Thöôïng ñænh Paris ñöøng queân raèng chæ coù "traùi tim" cuûa con ngöôøi môùi coù theå baøy toû yù nghóa cuûa söï hieän höõu cuûa chuùng ta (x. Pascal, Penseùes, Lafuma 418; Sellier 680). Toâi môøi goïi quyù vò haõy ghi nhôù nguyeân taéc maø moät trieát gia Phaùp vó ñaïi khaùc, Jacques Maritain, ñaõ dieãn ñaït raát tinh teá: "L'amour vaut plus que l'intelligence" (Tình yeâu coù giaù trò hôn trí tueä) (Reùflexions sur l'intelligence, 1938).
Thöa quyù baïn höõu, nhöõng noã löïc cuûa quyù vò laø moät ví duï ñieån hình veà moät chính saùch laønh maïnh, nôi maø caùc ñoåi môùi coâng ngheä ñöôïc ñaët trong moät döï aùn roäng lôùn hôn nhaèm tìm kieám coâng ích, vaø töø ñoù "môû ra nhöõng cô hoäi khaùc nhau maø khoâng boùp ngheït söï saùng taïo vaø khaùt voïng tieán boä cuûa con ngöôøi, maø thay vaøo ñoù, ñònh höôùng nguoàn naêng löôïng naøy theo nhöõng caùch thöùc môùi" (Thoâng ñieäp Laudato Si', 24/05/2015, 191).
Toâi tin raèng trí tueä nhaân taïo coù theå trôû thaønh moät coâng cuï maïnh meõ trong tay caùc nhaø khoa hoïc vaø chuyeân gia, nhöõng ngöôøi cuøng hôïp taùc ñeå tìm ra caùc giaûi phaùp saùng taïo vaø caûi tieán nhaèm thuùc ñaåy tính beàn vöõng sinh thaùi cuûa traùi ñaát - ngoâi nhaø chung cuûa chuùng ta - maø khoâng boû qua thöïc teá veà möùc tieâu thuï naêng löôïng cao lieân quan ñeán hoaït ñoäng cuûa caùc cô sôû haï taàng trí tueä nhaân taïo.
Trong Söù ñieäp cho Ngaøy Hoøa bình Theá giôùi 2024, daønh rieâng cho chuû ñeà trí tueä nhaân taïo, toâi ñaõ nhaán maïnh raèng "trong caùc cuoäc tranh luaän veà quy ñònh ñoái vôùi trí tueä nhaân taïo, phaûi nghe tieáng noùi cuûa taát caû nhöõng ai lieân quan, goàm caû ngöôøi ngheøo, nhöõng ngöôøi thaáp coå beù mieäng thöôøng khoâng ñöôïc laéng nghe trong caùc tieán trình ra quyeát ñònh toaøn caàu" (x. Söù ñieäp cho Ngaøy Hoøa bình Theá giôùi laàn thöù 57, 01/01/2024, 8). Vôùi tinh thaàn ñoù, toâi hy voïng Hoäi nghò Thöôïng ñænh Paris seõ thuùc ñaåy vieäc thieát laäp moät neàn taûng phuïc vuï lôïi ích coâng coäng veà trí tueä nhaân taïo, ñeå moãi quoác gia coù theå tìm thaáy nôi trí tueä nhaân taïo vöøa nhö moät coâng cuï hoã trôï phaùt trieån vaø xoùa ñoùi giaûm ngheøo, nhö moät phöông tieän baûo veä caùc neàn vaên hoùa vaø ngoân ngöõ baûn ñòa cuûa mình. Chæ baèng caùch naøy, moïi daân toäc treân theá giôùi môùi coù theå ñoùng goùp vaøo tieán trình taïo ra döõ lieäu maø trí tueä nhaân taïo söû duïng, qua ñoù coâng ngheä naøy phaûn aùnh ñöôïc söï ña daïng vaø phong phuù ñích thöïc, voán laø daáu aán ñaëc tröng cuûa gia ñình nhaân loaïi chuùng ta.
Naêm nay, Boä Giaùo lyù Ñöùc tin vaø Boä Vaên hoùa vaø Giaùo duïc cuûa Toøa Thaùnh ñaõ cuøng nhau soaïn thaûo moät "Baûn Ghi chuù veà Moái töông quan giöõa Trí tueä Nhaân taïo vaø Trí tueä Con ngöôøi". Taøi lieäu naøy, ñöôïc coâng boá vaøo ngaøy 28/01 vöøa qua, xem xeùt nhieàu vaán ñeà cuï theå lieân quan ñeán trí tueä nhaân taïo maø Hoäi nghò Thöôïng ñænh hieän ñang thaûo luaän, cuõng nhö moät soá vaán ñeà khaùc maø toâi cho laø ñaëc bieät quan troïng. Toâi hy voïng raèng caùc Hoäi nghò Thöôïng ñænh trong töông lai seõ nghieân cöùu chi tieát hôn veà nhöõng taùc ñoäng xaõ hoäi cuûa trí tueä nhaân taïo ñoái vôùi caùc moái töông quan con ngöôøi, thoâng tin vaø giaùo duïc. Tuy nhieân, caâu hoûi caên baûn vaãn luoân mang tính nhaân hoïc, cuï theå laø: giöõa nhöõng tieán boä coâng ngheä naøy, lieäu "con ngöôøi, vôùi tö caùch laø con ngöôøi, coù thöïc söï trôû neân toát hôn khoâng, töùc laø coù tröôûng thaønh hôn veà maët tinh thaàn, coù yù thöùc saâu saéc hôn veà phaåm giaù con ngöôøi, coù traùch nhieäm hôn, vaø côûi môû hôn vôùi ngöôøi khaùc, ñaëc bieät laø vôùi nhöõng ngöôøi tuùng thieáu vaø yeáu ñuoái nhaát hay khoâng" (x. Thoâng ñieäp Redemptor Hominis cuûa Thaùnh Giaùo hoaøng Gioan Phaoloâ II, soá 15). Thaùch ñoá lôùn nhaát cuûa chuùng ta vaãn seõ luoân laø chính nhaân loaïi. Mong sao chuùng ta ñöøng bao giôø ñaùnh maát ñieàu naøy!
Toâi xin caûm ôn ngaøi Toång thoáng, vaø baøy toû loøng bieát ôn ñeán taát caû nhöõng ai ñaõ ñoùng goùp cho Hoäi nghò Thöôïng ñænh naøy.
Töø Vatican, ngaøy 06 thaùng 02 naêm 2025
Phanxicoâ
Nt. Anna Ngoïc Dieäp, OP
Doøng Ña Minh Thaùnh Taâm
Chuyeån ngöõ töø: vatican.va (11/02/2025)