c Thanh cha gap g

gii ai hoc va van hoa Hungary

 

c Thanh cha gap g gii ai hoc va van hoa Hungary.

G. Tran c Anh, O.P.

Budapest (RVA News 30-04-2023) - Chieu Chua nhat, ngay 30 thang T nam 2023, c Thanh cha Phanxico a gia t Toa S than Toa Thanh tai Hungary cung vi cac nhan vien va an nhan a giup to chc cuoc vieng tham, e ti Phan khoa Tin hoc va khoa Sinh hoc ky thuat, thuoc ai hoc Cong giao Peter Pazmany, cach o hn nam cay so ri.

ay la phan khoa duy nhat tai Hungary va Au chau v lien ket viec nghien cu ien t va tin hoc vi khoa sinh hoc phan t va than kinh vi y khoa. Chng trnh nghien cu do khoang 30 nha nghien cu va giao s noi tieng quoc te e ra, di s hng dan cua giao s Tamas Roska, thuoc Han lam vien Hungary ve khoa hoc, nham huan luyen cac ky s tin hoc, nhan manh ve cac khoa hoc lien quan en c the con ngi, ac biet la he than kinh va mien nhiem, cung nh di truyen hoc. Cac khoa hoc ve s song, nhat la khoa than kinh, gi vai tro quan trong trong s phat trien nhng hng i mi trong viec nghien cu tin hoc, khoa ma cac giao s tai ay la nhng chuyen gia noi tieng quoc te.

Nam 2023, phan khoa nay ky niem 25 nam thanh lap. Ngay 01 thang Bay nam 1998, c cha Istvan Segely, theo e ngh cua c Hong y Peter Erdoe, bay gi la Vien trng ai hoc Cong giao Hungary, a thanh lap Phan khoa Tin hoc, lam nen tang cho viec ao tao cap ai hoc nghien cu a nganh. Viec huan luyen cap hau tien s c du nhap hoi mua thu nam 2000 va ban tien s ky s va Tin hoc c thanh lap nam 2001. Con khoa hoc mi ve sinh hoc ky thuat phan t nhan manh nhieu hn en viec day cac khoa hoc s song, ngay t viec giao duc c ban, th c du nhap hoi nam 2008.

en ai hoc luc 4 gi chieu, c Thanh cha a c giao s Vien trng ai hoc va giao s khoa trng phan khoa on tiep, va hng dan tien len buc cao, trc c toa ong ao cac giao s va sinh vien, tong cong khoang hn 200 ngi trong hoi trng.

Sau li chao mng cua linh muc Vien trng, va chng t cua mot giao s va mot sinh vien, c Thanh cha a ngo li vi moi ngi.

Dien van cua c Thanh cha

Tham trang ky thuat thong tr con ngi

Len tieng trong dp nay, c Thanh cha noi en tng quan gia khoa hoc va van hoa, ac biet la s anh hng va u the cua ky thuat tren i song con ngi, nh mot so hoc gia a canh giac, nh linh muc than hoc gia Romano Guardini, ngi c a canh giac cach ay 100 nam khi viet trong tac pham "Nhng la th t Ho Como. Ky thuat va con ngi" (Lettere dal Lago di Como. La tecnica e l'uomo), Brescia 2022, p.61). "Cha Guardini khong coi re ky thuat, no giup song tot ep hn, giao tiep va co nhieu li ch, nhng canh giac ve nguy c ky thuat ieu khien, neu khong noi la thong tr cuoc song. Theo ngha o, cha thay mot nguy c ln: 'Con ngi mat tat ca nhng moi quan he noi tam von mang lai cho con ngi cam thc ve mc o va nhng hnh thc dien ta trong s hoa hp vi thien nhien" va "trong khi ni noi tam, con ngi tr nen khong con ng net, khong mc thc o lng, khong hng i, th ben ngoai no lai t y thiet nh nhng muc tieu cua mnh va ep buoc cac sc manh cua thien nhien do con ngi thong tr, phai thi hanh nhng muc tieu ay" (p.60). Va con ngi e lai cho hau the mot cau hoi ang lo au: "Cuoc song se ra sao neu rot cuoc no ket thuc di cai ach ay?" [...] ieu g se xay ra [...] khi chung ta ng trc s troi vt cua nhng menh lenh cua ky thuat? T nay, i song b ong khung trong mot he thong cac may moc [...]. Trong he thong nh the, cuoc song con co the sinh ong hay khong?" (p.61).

Bien thai tieu chuan hanh ong

c Thanh cha noi them rang: "Chung ta hay ngh en s thieu nhng gii han, ngh en tieu chuan, theo o "nhng g ngi ta co the lam, th o la ieu hp ly".

"Chung ta hay ngh en y muon at e v tr trung tam tat ca moi s khong phai la con ngi vi nhng tng quan cua no, nhng la con ngi ch ngh en nhng nhu cau cua mnh, ham ho kiem li va muon nam bat thc tai. Va chung ta hay ngh en hau qua cua s hao mon cac moi quan he cong ong, khien cho s co n va s hai, bien nhng nhng hoan canh song thanh hoan canh xa hoi cua con ngi. Bao nhieu ngi b co lap, ho s dung rat nhieu cac mang xa hoi, nhng lai t co i song xa hoi, nh mot cai vong lan quan. Ho chay theo nhng an ui cua ky thuat e lap ay s trong rong ma ho cam thay, miet mai chay ua, b mot th chu thuyet t ban rng ru khuat phuc. Ho cam thay nhng yeu uoi cua mnh nh ieu au kho nhat trong mot xa hoi, trong o van toc ben ngoai i song oi, cung nhp bc vi s mong manh gion mong noi tam".

Canh giac ve s ong nhat hoa

c Thanh cha cho biet ngai noi nhng ieu o khong phai v muon tao nen thai o bi quan, nhng suy t ve s kieu cang cua s hien hu va s hu". Ngai nhac en cuon tieu thuyet cua Robert Benson, ta e "Ong chu the gii" (Il padrone del mondo, Verona 2014) cach ay hn 100 nam, trong o tac gia mo ta mot tng lai b ky thuat thong tr va trong o, tat ca nhan danh s tien bo, c ong nhat vi nhau: khap ni ngi ta co vo mot th chu thuyet "nhan ao mi", xoa bo nhng khac biet, loai bo cuoc song cua cac dan toc va bai bo cac ton giao, cac y thc he oi nghch nhau e hoi tu trong mot s ong nhat hoa, thc thi s thc dan y thc he; con ngi, khi tiep xuc vi cac may moc, ngay cang tr thanh phang ly, trong khi cuoc song chung tr nen buon tham va hoa hiem (p.45).

Vai tro cua Van hoa ai hoc

c Thanh cha giai thch rang ngai noi nhng ieu tren ay e xac nh vai tro cua van hoa va ai hoc. ai hoc la ni t tng nay sinh, tang trng va chn mui, ci m va hoa hp. o la "mot en th", trong o kien thc c keu goi t giai thoat mnh khoi nhng bien cng chat choi cua s s hu cua cai va chiem hu, e tr thanh van hoa, ngha la vun trong con ngi va nhng tng quan c ban: vi sieu viet, vi xa hoi, vi lch s va thien nhien".

Khiem ton nhan gii han

c Thanh cha cho biet ngai anh gia cao ieu ma giao s Vien trng ai hoc Cong giao Hungary va noi trong bai phat bieu: "Trong moi khoa hoc gia chan chnh, co mot cai g o cua ngi ky luc, cua ngi t te, ngon s va than b", va "vi s ho tr cua khoa hoc, chung ta khong phai ch muon hieu, nhng con muon thi hanh ieu tot, ngha la kien tao mot nen van minh nhan ban va lien i, mot nen van hoa va mot moi trng lau ben. Chnh nh long khiem ton ma chung ta co the khong nhng leo len nui cua Chua, nhng leo ca nui ca khoa hoc na. Thc vay: cac nha tr thc ln th khiem ton. ang khac, mau nhiem s song c to lo cho nhng ngi biet i vao trong nhng ieu be nho".

Hai y tng hng dan

c Thanh cha cung e cao vai tro cua van hoa, no ong hanh vi chung ta, giup nhan biet chnh mnh. Ngai noi: "Toi nh en li sam noi tieng cua Delfi: 'Hay biet chnh mnh". o la mot trong hai cau hng dan toi muon e lai cho anh ch em trong phan ket luan bai nay:

Biet mnh

"Hay biet chnh mnh" co ngha la g? Ngha la biet nhn nhan nhng gii han cua mnh, va nh o co the ngan chan s t phu t man cua mnh. Thai o nay mu ch cho chung ta, v, trc tien, chnh khi nhn nhan mnh la nhng thu tao, chung ta co the tr thanh nhng ngi sang tao, hoa mnh vao the gii thay v thong tr no. Va trong khi t tng ky thuat theo uoi mot s tien bo khong nhn nhan nhng gii han, con ngi thc te cung tr thanh mong manh, gion mong, va nhieu khi chnh tai o con ngi hieu mnh le thuoc Thien Chua va lien he vi ngi khac cung nh vi thien nhien. V the, cau sam cua Delfi mi goi nhn nhan rang khi khi hanh t thai o khiem ton vi s gii han, ta kham pha nhng tiem nang tuyet vi, i xa hn nhng tuyet vi ve ky thuat. Noi khac i, biet mnh oi phai lien ket s mong manh vi s cao ca cua con ngi. T s kinh ngac v s oi nghch nay, nay sinh van hoa: khong bao gi man nguyen va luon tm kiem, thao thc va co tinh than cong ong, co ky luat trong s tinh te va ci m oi vi tuyet oi. Toi cau chuc anh ch em hang say kham pha chan ly!

S that giai thoat

c Thanh cha noi: "Y tng hng dan th hai la cau noi cua Chua Giesu: "S that se giai thoat chung con" (Ga 8,32).

c Thanh cha giai thch rang: Hungary a thay nhng y thc he noi tiep nhau, va chung t ap at nh chan ly, nhng khong mang lai t do. Va ca ngay nay, nguy c ay khong bien mat: toi ngh en s chuyen tiep t "comunismo en consumismo": t che o cong san ti chu ngha duy tieu thu. Lien ket hai chu thuyet nay thc la mot y tng sai lam ve t do: t do cua che o cong san la mot th "t do" b cng bach, b gii han t ben ngoai, do mot ngi nao o quyet nh; con t do duy tieu thu la mot "t do thao th", duy khoai lac, phang ly, bien chung ta thanh no le cho s tieu thu va s vat. That la de i t nhng gii han ap at cho t duy, nh trong che o cong san, e tien ti s suy ngh vo gii han, nh trong chu ngha duy tieu thu! T t do b cam ham en t do vo gii han. Trai lai, Chua Giesu cong hien mot loi thoat, khi Ngai noi rang chan ly giai thoat con ngi khoi nhng le thuoc va khep kn. Cha khoa e tien en chan ly ay la mot nhan thc khong bao gi tach ri khoi tnh thng, co tng quan, khiem ton va ci m, co tnh cong ong, can am va xay dng. o la ieu cac ai hoc c keu goi vun trong va c tin c keu goi nuoi dng."

Cuoc gap g ket thuc vi kinh Lay Cha va c Thanh cha ban phep lanh cho moi ngi.

Sau o, c Thanh cha ra phi trng quoc te cua thanh Budapest va tai ay, Pho Thu tng cung vi c Hong y va c cha Chu tch Hoi ong Giam muc Hungary tien biet ngai, trc khi may bay cat canh luc 6 gi chieu gi a phng e bay tr ve Roma.

Tren chuyen bay dai hai tieng ong ho, nh thng le, c Thanh cha a m cuoc hop bao vi cac ky gia cung i.

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page