Chuyen tong du Hung gia li cua c Giao Hoang

mang en hy vong phuc hng Cong Giao,

tien bo ve hoa bnh

 

Chuyen tong du Hung gia li cua c Giao Hoang mang en hy vong phuc hng Cong Giao, tien bo ve hoa bnh.

Vu Van An

Vatican (VietCatholic News 27-04-2023) - Theo Elise Ann Allen cua tap ch CruxNow, khi c Giao Hoang Phanxico yeu cau ngi Cong Giao cau nguyen cho chuyen vieng tham cua ngai ti Hung gia li, ngai a cho thay mot cach ang chu y rang ngai ang i en trung Au, mot khu vc cua the gii c anh dau bi "nhng cn gio chien tranh" va cuoc khung hoang nhan ao ang b bo lai ang sau no.

Noi vi cac tn hu trong bai dien van luc oc kinh Lay N vng Thien ang ngay 23 thang 4 nam 2023, c Giao Hoang noi chuyen vieng tham cua ngai se la mot dp "e om lay mot Giao hoi va mot dan toc rat than thng," nhng noi them rang "o cung se la mot cuoc hanh trnh en trung tam cua Chau Au, o nhng cn gio bang gia cua chien tranh tiep tuc thoi, trong khi cac phong trao cua nhieu ngi at cac van e nhan ao cap bach len chng trnh ngh s."

Ngai chao ngi dan Hung gia li va xin moi ngi cau nguyen cho chuyen vieng tham cua ngai, ong thi keu goi cac tn hu ng quen "nhng anh ch em Ukraine cua chung ta, nhng ngi van con b anh hng bi cuoc chien nay."

Nhan nh tren ngu y Ukraine luon la u tien hang au trong tam tr cua c Giao Hoang va oi vi ngai, chuyen i nay khong ch n gian la mot chuyen vieng tham mot quoc gia va ngi dan cua ho, ma la ca mot khu vc ang chu s tan pha cua chien tranh va ang rat can hoa bnh.

Mac du phai nhap vien mot thi gian ngan vao thang Ba nam 2023 v benh viem phe quan, c Giao Hoang Phanxico se en Hung gia li t ngay 28 en 30 thang 4 nam 2023, ch tham thanh pho Budapest. Nhng ngi to chc chuyen tham cho biet ho c yeu cau to chc tat ca cac s kien trong mot thanh pho, do nhng han che ve kha nang di chuyen cua c Giao Hoang, ngi thng xuyen s dung xe lan va chong gay.

Chuyen vieng tham cua ngai, t ngay 28 en 30 thang 4 nam 2023, vi chu e "Chua Kito la tng lai cua chung ta," sau chang dng chan ngan Hung gia li vao thang 9 nam 2021 e be mac ai hoi Thanh The Quoc te cua nc nay trc khi thc hien chuyen vieng tham ba ngay ti Slovakia. Vao thi iem o, c Phanxico a ha se tr lai Hung gia li, va chuyen vieng tham cua ngai trong tuan nay ang thc hien li ha o.

Lch trnh day ac cua ngai bao gom cac cuoc gap g vi chnh quyen quoc gia, trong o co Thu tng Hung gia li Viktor Orban, ngi ma c Giao Hoang thng oi au ve van e di c. Tuy nhien, gan ay a co s tan bang gia gia hai ben ve viec Hung gia li san sang chao on nhng ngi t nan Ukraine.

Trong chuyen vieng tham, c Giao Hoang Phanxico cung se gap g cac tre em co hoan canh kho khan va khuyet tat va trong ngay th hai Budapest, ngai se gap g nhng ngi ngheo va ngi t nan.

Nhng ngi t nan en t Ukraine va nhieu quoc gia khac nhau tren khap chau A, Trung ong va chau Phi, bao gom Pakistan, Afghanistan, Iraq, Iran, Nigeria va Nam Sudan. Trong so ho cung se co mot so ngi khuyet tat, va cac thanh vien cua cong ong ngi Rom Hung gia li.

c Phanxico cung se gap g cac ban tre, cac linh muc va tu s trong nc, va ngai se c hanh Thanh le cong khai vao ngay cuoi cung cua ngai.

ang chu y, c Giao Hoang a them vao lch trnh cua ngai mot cuoc gap g vi cong ong Cong Giao Hy Lap Hung gia li, vi so lng khoang 300,000 ngi va c phuc vu bi ba giam muc.

Can c vao a chnh tr khu vc va s ung ho cua chnh c Giao Hoang Phanxico e cham dt chien tranh Ukraine mot cach hoa bnh, cuoc xung ot d kien se la iem thao luan chnh cua chuyen tham, cung vi cac van e nong bong khac nh van e di c.

Chnh ngi Cong Giao cho biet ho muon c Giao Hoang gi mot thong iep manh me va ro rang ve chien tranh, nhng ho cung bay to hy vong rang chuyen tham cua ngai, ch hai nam sau khi be mac ai hoi Thanh The cua at nc, se dan en mot cuoc oi mi i song Cong Giao mot quoc gia co dan so ngay cang khong thong thuoc ton giao.

Nga, Ukraine va li keu goi hoa bnh

Khi c Giao Hoang Phanxico at chan en Hung gia li vao th Sau, 28 thang 4 nam 2023, d kien ngay t au, mot trong nhng chu e ln nhat trong chuyen tham cua ngai se la cuoc chien xay ra ngay ben canh, gay ra bi cuoc xam lc Ukraine cua Nga vao thang 2 nam 2022.

Hung gia li va Ukraine chia se 85 dam bien gii, va cho en ngay nay co khoang 150,000 ngi dan toc Hung gia li song pha tay Ukraine, co ngha la hai nc luon chia se moi quan he khu vc chat che a c cung co hn na ke t khi no ra cuoc chien Ukraine vao nam 2022.

Ke t khi chien tranh bat au, hn 1.1 trieu ngi t nan Ukraine a chay sang Hung gia li e thoat khoi bao lc, va trong khi hau het a chuyen en cac khu vc khac cua chau Au, vai nghn ngi a lai, tm kiem t the c bao ve tam thi hoac cac hnh thc c tru khac.

Noi ve tam quan trong cua chuyen tham cua c Giao Hoang Phanxico, ai s Hung gia li tai Toa thanh Eduard Habsburg noi vi Crux rang "o la mot chuyen tham muc vu" va nh vay, khong c thc hien "v bat c muc ch chnh tr nao".

Ong noi, "Cung co mot so chu e ma Toa thanh va Hung gia li co nhng y tng tng t ve chung, va toi mong nhng chu e nay se c noi en"; nhng ong cho biet ong khong mong i c Giao Hoang a ra "bat c phat bieu nao hoac tuyen bo ve bat c chu e chnh tr nao, chang han nh cuoc chien Ukraine."

Khi noi en cuoc chien Ukraine, Habsburg cho biet ong tin rang c Giao Hoang se giai quyet van e nay vi t cach la mot muc t, cau xin hoa bnh trong li cau nguyen va nhan manh "s can thiet cua hoa bnh", ac biet trong cuoc gap g cua ngai vi cac thanh vien cua cong ong Cong Giao Hy Lap.

Ong noi, "Nhng toi khong ngh se co bat c tuyen bo chnh tr nao".

Tuy nhien, bat chap s nhan manh cua Habsburg cho rang c Giao Hoang se tranh chnh tr, Cha Csaba Torok, quan tr giao x cua nha th chnh toa Esztergom, noi vi cac nha bao trong mot cuoc thao luan ban tron gan ay tren phng tien truyen thong rang chnh ngi Cong Giao ang hy vong mot ieu g o manh me t c Giao Hoang khi e cap ti Ukraine.

Trng bo phan quan he truyen thong cua Hoi ong Giam muc Hung gia li, Cha Torok cho biet ban than ngai mong i "neu c Giao Hoang en mot at nc gan vi chien tranh, th ngai se noi ieu g o manh me va mang tnh bieu tng".

Ngai noi them, "Ngi Hung gia li chung toi cung can no, bi v trong dan chung, ca cac linh muc cung hi boi roi, v tuy chnh sach cua Orban rat thuan li cho Giao hoi, nhng ong thi mot so ac iem cua ong ay khong c yeu thch lam".

Mac du Cha Torok khong i vao chi tiet cu the, nhng Orban la ong minh lau nam cua Tong thong Nga Vladimir Putin va, trong khi van bo phieu cho ho, a ch trch cac bien phap trng phat cua Lien hiep Chau Au oi vi Mac t khoa. Khac vi hau het cac ong minh phng Tay, Hung gia li a t choi cung cap vien tr quan s cho Ukraine hoac cho phep chuyen quan qua bien gii.

Trong qua kh, chnh c Giao Hoang Phanxico, ngi a nhieu lan ch trch viec buon ban vu kh hoan cau, to ra khong chac chan ve viec gi vu kh, nghi van hieu qua cua no trong viec cham dt xung ot, nhng noi vi cac nha bao tren chuyen bay tr ve t Kazakhstan vao thang 9 nam ngoai rang ieu o co the hp phap ve mat ao c di mot so ieu kien nao o.

Cha Torok noi, "Cac giao s va ngi dan Hung gia li mong i ieu g o t c Giao Hoang".

Ngai noi them, "ng nhien, chnh phu va cac phng tien truyen thong nha nc ang co gang a ra mot li giai thch, mot cach giai thch cho chuyen vieng tham theo trnh thuat oi noi va oi ngoai cua rieng ho, nhng nhng ngi Cong Giao n gian chung toi muon mot ieu g o manh me t c Giao Hoang".

Khi c hoi lieu c Giao Hoang co d kien gap giam muc Hilarion cua Chnh thong giao Nga, ng kim Tong Giam Muc cua Budapest va Hung gia li hay khong, trong chuyen vieng tham cua ngai, Cha Torok cho biet ngai ngh "ieu o co the xay ra," v co mot ai dien cua Giao hoi Chnh thong Nga tai ai hoi Thanh The Quoc te Hung gia li vao nam 2021.

c Hong Y Peter Erdo, tong giam muc Budapest va Esztergom, cung "co moi quan he tuyet vi vi hang giao pham cua Nga," ngai noi nh the, nhng canh cao rang "ve mat chnh thc, chung toi khong biet g ca."

Theo ngai, bat ke ieu g xay ra, "toi khong ngh chuyen vieng tham Budapest nay se la iem quyet nh trong viec noi lai quan he hu ngh gia Toa Thanh va Toa Thng Phu Mac t khoa".

Mot Giao hoi tien tuyen

Mot van e ln khac co the xuat hien trong chuyen vieng tham cua c Giao Hoang la van e di c, va cuoc khung hoang nhan ao ngay cang gia tang do chien tranh Ukraine gay ra va cuoc di c o at cua nhng ngi t nan Ukraine.

Ve van e di c, Habsburg noi vi Crux rang ong se "ngac nhien neu no khong xuat hien," v cac so lieu mi nhat a ra con so ngi t nan Ukraine chay sang Hung gia li la 1,100,000.

"Mac du mot so t trong so ho van lai Hung gia li, nhng chung toi se tiep nhan bat c ai muon lai, va c Giao Hoang Phanxico biet ieu o," Ong cho biet nh the, ong thi lu y rang trc ay c Phanxico a cam n Orban va Tong thong Hung gia li Katalin Novak v a ho tr ngi t nan Ukraine.

"Hung gia li luon m ca on ngi t nan va nhng ngi tam tru, chung toi ch gap van e vi nhng ngi di c bat hp phap," Habsburg noi nh the, nhng nhan manh rang van e Ukraine la "mot ieu g o rat, rat khac. ay chung ta co mot tnh huong rat ro rang la nhng ngi ang chay tron khoi vung chien s, va o la luc moi ngi phai giup , va Hung gia li se tiep tuc lam nh vay."

Ong noi, nhng ngi Ukraine chon lai Hung gia li a c cung cap nha va cac nha tuyen dung cung nh trng hoc a c khuyen khch "tiep nhan ho", ong thi noi rang vi so lng ngi dan toc Hung gia li song Ukraine, "chung toi gan bo mot cach ay xuc cam v cuoc xung ot ang xay ra ngay luc nay."

Trong khi chnh phu cung cap ho tr rieng cho ngi t nan Ukraine, nhieu ngi a c giup bi cac to chc t thien va nhieu to chc phi chnh phu hoat ong trong khu vc, nhieu to chc trong so o do Giao Hoi Cong Giao ieu hanh.

Trong cac bnh luan vi Crux, Monica Varga, nhan vien bao ch cua Caritas Hung gia li, cho biet ho b soc trc s bung no cua chien tranh va a lam viec khong met moi "e ho tr nhng ngi va cong ong de b ton thng co cuoc song b huy hoai bi chien tranh Ukraine."

Varga cho biet ngay t ngay au tien, Caritas Hung gia li a cung cap cho cac gia nh chay tron s ho tr ngay lap tc va lau dai thong qua cham soc khan cap cho ngi t nan, cho ngan han cho ngi t nan qua canh, nha dai han cho nhng ngi tm cach lai, tr cap tai chnh, cong tac xa hoi va ho tr tam ly.

Caritas Hung gia li hien ang ieu hanh hai iem tr giup e ho tr nhng ngi t nan Ukraine qua canh ang tm ni dng chan, mot lang bien gii Barabas va mot Budapest. Cung vi nhau, cac iem tr giup nay a phuc vu 21,000 ngi.

Hn 1,000 ngi a c cung cap cho ngan han vi s giup cua Caritas Hung gia li ke t khi bat au chien tranh. Nhieu cho ngan han cung ang c cung cap bi cac giao phan a phng va cac dong tu.

Ve tac ong chung cua cuoc khung hoang oi vi xa hoi Hung gia li, Varga noi rang khi chien tranh lan au tien no ra va so lng ngi t nan mc cao nhat, "ca at nc eu chuyen ong," va ngi dan chao on nhng ngi t nan vao nha mnh va giup ho.

Varga cho biet mac du so lng ngi t nan a giam nhng mc o lien i noi chung "van mc cao va tat ca cac ben ang co gang ho tr tot nhat cho cac gia nh".

Co bay to hy vong rang chuyen vieng tham cua c Giao Hoang se "cung co niem hy vong ve hoa bnh cho cac gia nh t nan song ay. Va no se tang cng hn na tnh lien i gia ngi dan Hung gia li e tr thanh nhng ngi chu nha tot cho cac gia nh Ukraine."

Cha Torok cho biet Giao Hoi thng la mot trong nhng ben au tien can thiep khi co nhu cau, va Giao Hoi thng lam nh vay thong qua cac to chc t thien va to chc phi chnh phu.

Ngai cho biet Giao hoi Hung gia li "khong co bat c s oc lap nao trong van e tai chnh cua mnh," va phan ln phu thuoc vao nha nc e tai tr cho cac trng hoc, benh vien, to chc xa hoi va tham ch ca giao phan, khien cho giao hoi oi khi kho len tieng.

"Neu Giao hoi tr thanh ke thu cua chnh phu, th trong mot vai thang, no co the khien Giao hoi pha san, va cac trng hoc va c s khong the hoat ong c na," ngai noi nh the va cho biet v ieu nay, nhieu giam muc va linh muc chon cach gi mieng li cua ho khi cang thang chnh tr phat sinh.

Ngai noi, "Chung toi lam nhng g chnh phu muon, chung toi lam theo cach chnh phu muon, va chung toi co gang thch nghi vi hoan canh, nhng neu chung ta oi ve Giao hoi nh mot cong ong tn hu, th co rat nhieu sang kien".

Ve van e di c, Cha Torok cho biet cac bien gii a b ong ca va "ve mat chnh thc, tnh trang di c khong con ton tai", ieu nay a dan en s gia tang nan buon ngi. Ngai cao buoc chnh phu nham mat lam ng trc van e nay, va cho biet nhieu ngi Cong Giao a tm cach can thiep "ben ngoai gii han hu hnh cua Giao Hoi nh che".

Mot cuoc phuc hng Cong Giao

Mac du Hung gia li la mot xa hoi ngay cang the tuc, nhng hau het nhng ngi tuyen bo thong thuoc ton giao eu la ngi Cong Giao.

Hung gia li co tong dan so gan 10 trieu ngi, trong o gan 5.6 trieu ngi theo Cong Giao, theo thong ke cua Vatican tnh en thang 12 nam 2021.

Cha Torok at ty le phan tram thap hn mot chut, noi rang ch 39 phan tram dan so xac nh la Cong Giao so vi gan gap oi con so o 60 nam trc. Gi ay, ngai cho biet khoang 40% ngi Hung gia li khong thong thuoc ton giao nao hoac khong coi mnh la ngi co ton giao, bao hieu mot s thay oi van hoa xa ri cac ton giao co to chc.

Hung gia li cung co mot dan so theo ao Tin lanh ang ke, hau het la nhng ngi theo phai Calvin Cai cach, Cha Torok cho biet con so nay chiem khoang 25% dan so, trong khi nhng ngi theo giao phai Luthero chiem khoang 2% va cac ton giao khac, chang han nh Do Thai giao va Phat giao, cung chiem khoang 2%.

Ve tac ong ma ngai mong i chuyen vieng tham cua c Giao Hoang Phanxico, Cha Torok a ch ra phng cham cua chuyen i, "Chua Kito la tng lai cua chung ta."

"Neu chung ta nhn vao phng cham, th co ve nh o la s tr lai vi hy vong va tng lai," ngai noi the, ong thi cho biet ai hoi Thanh The Quoc te c to chc tai Budapest vao nam 2021 va chuyen vieng tham ngan ngui cua c Giao Hoang e be mac s kien nay a co tac ong ang ke oi vi Giao Hoi Hung gia li, va xa hoi Hung gia li.

Nhieu ngi Cong Giao "co mot cam thc nh tiec manh me, rang ao Cong Giao Hung gia li se tr lai," ngai noi the va them rang ngai tin chuyen tham nay cung se gop phan vao cam thc o.

Khi noi en s th ngay cang gia tang oi vi ton giao, Cha Torok cho biet cau hoi at ra cho ngai la, "lam the nao chung ta co the bat au lai, lam the nao chung ta co the chng minh tng lai, lam the nao chung ta co the chng to rang Chua Kito la tng lai cua ngi dan va at nc?"

"Chung toi khong gioi trong viec a ra cau tra li, nhng nh toi a noi, han t chnh cua chuyen tham nay se la tng lai, va tng lai cua chung ta la Chua Kito," ngai noi the, bay to hy vong rang thong iep cua c Giao Hoang Phanxico se gay c tieng vang vi moi ngi.

Tng t nh vay, Habsburg, ngi Cong Giao, cho biet ong hy vong chuyen vieng tham cua c Giao Hoang vao cuoi tuan nay se mang lai cho "c tin Cong Giao cua chung ta mot khi au mi, nh lan trc ngai a lam khi ngai en ay. Chung toi thc s co the noi rang ai hoi Thanh The va chuyen vieng tham cua c Giao Hoang a e lai an tng manh me ni ngi Cong Giao, va chung toi thay nhng dau hieu oi mi nh chuyen vieng tham nay."

Ve cach nhn nhan cua ngi Cong Giao Hung gia li oi vi c Phanxico, Habsburg cho biet ong tin rang co mot cam thc thien cam manh me oi vi v giao hoang ngi A Can nh.

Khi c Giao Hoang dng chan Hung gia li ch bay gi vao nam 2021, a co "mot s nhiet tnh ang kinh ngac," Habsburg noi nh the, bay to niem tin cua ong rang "ngi dan Hung gia li rat yeu men v giao hoang nay," va cam giac nay co tnh ho tng.

Ong noi, "Toi ngh c Giao Hoang Phanxico biet rang ngi dan Hung gia li yeu men ngai, trong i ngai va xem ngai trc het la mot muc t en tham oan chien cua mnh. Toi ngh ay se la ba ngay hoan toan tuyet vi Hung gia li".

Varga cung noi rang co rat nhieu s phan khch oi vi chuyen vieng tham cua c Giao Hoang, va s hien dien cua ngai la rat can thiet, v at nc "b anh hng sau xa bi hau qua cua cuoc chien Ukraine" do dong ngi t nan va ngi dan toc thieu so Hung gia li song mien Tay Ukraine.

Co noi: "V nhng ly do nay, viec c Thanh Cha en tham at nc chung toi rat co y ngha". V theo co, li le cua ngai "co the mang lai cho chung toi niem tn thac va hy vong thanh than ve hoa bnh cang sm cang tot."

"Tnh huong nay la mot ganh nang xuc cam ln lao oi vi tat ca nhng ngi b anh hng trc tiep hoac gian tiep va xem tin tc va hnh anh. Moi ngi eu rat can c tran an," co noi the va them, "S hien dien cua c Giao Hoang se la mot nguon lc thieng lieng cho tat ca chung ta."

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page