c Thanh cha gap g

cong ong Do thai Bratislava, Slovakia

 

c Thanh cha gap g cong ong Do thai Bratislava, Slovakia.

G. Tran c Anh, O.P.

Bratislava (RVA News 14-09-2021) - Hoat ong th t cua c Thanh cha trong ngay th Hai 13 thang 9 nam 2021 tai thu o Bratislava, la cuoc gap g luc 5 gi chieu vi cong ong Do thai, tai Quang trng Rybne Namestich khu vc co thanh, cach Trung tam Bethlehem 4 cay so va khong xa nha th chnh toa thanh Martino.

Lch s

Tai Quang trng Rybne nay trc kia co Hoi ng Do thai Neolog, b nha nc cong san Tiep Khac pha huy vao nam 1959 cung vi toan the khu ghetto cua ngi Do thai, e lay cho xay cau Toan quoc Slovakia Noi day, quen goi la Cau Mi. Cong ong Do thai tai khu vc nay c thanh lap nam 1871 va Hoi ng cua ho c dng len 22 nam sau o (1893), co hai thap bat giac vi mot mai vom. Trong the chien th II, Hoi ng nay khong b h hai.

Ngay nay tai Quang trng Rybne co ai tng niem cuoc diet chung Do thai: tng nh 105,000 ngi Do thai Slovakia b c Quoc xa tieu diet va nhac nh Hoi ng Neolog b Nha nc cong san pha huy. ai tng niem mot mot bc tng en, tren o co ve lai hnh Hoi ng Do Thai do kien truc s Peter Zalman thc hien hoi nam 1995, cung vi mot tac pham ieu khac tru tng bang ong cao 5 met, vi ngoi sao David tren nh, at tren mot e bang a mau en, co khac ch "Zachor" tieng Do thai va ch "Pamataj" tieng Slovakia co ngha la "tng nh".

Qua bao the ky, Bratislava la trung tam quan trong cua ngi Do thai, nhng trong so 15,000 ngi song tai ay hoi nam 1940 khi the chien th II mi bat au, ch co 3,500 ngi song sot sau cuoc diet chung cua c quoc xa. Ngay nay, tai Slovakia ch con lai khoang 2,000 ngi Do thai, trong o co 500 ngi song tai thu o Bratislava.

Gap g

en quang trng Rybne luc gan 5 gi chieu, c Thanh cha a c ong Chu tch Lien hiep trung ng cac Cong oan do thai giao tai Cong hoa Slovakia on tiep va chao mng, trc khi co hai chng t c trnh bay:

Mot n tu dong Ursuline a ke lai nhng hoat ong cua cac n tu cung dong, va nhieu cu n sinh cac trng cua dong, a m ca on nhan va cho nhng ngi Do thai tru an trong thi ky ho b bach hai. Khi cac n tu di tan t Bratislava en mot lau ai Svaty Kriz, cac ch a on tiep va san soc trong lau ai mot nhom tre em, trong o co ca cac tre n Do thai, cho en khi cac em tm c ni an nap hoac tron khoi Bratislava. Cung co nhng gia nh Do thai c t nan tai toa nha nay la tru s Toa S than Toa Thanh.

Giao s Lang, 79 tuoi (1942) ngi a song sot cuoc diet chung, ke lai tnh canh cua ong: gia nh b tan nat, cha cua ong b bat giai i ve hng mat tran pha ong va mat tch. Ch 50 nam sau, khi nghien cu van kho, ong mi biet than phu a chet tai Ucraina.

Ong vi me, nhng nam 1944, luc ong mi c 2 tuoi, ba me b bat a i khoi Budapest trong mot oan xe. Nhng ngi tr ve cho biet ba a chet tai c trong luc b giai i, i bo. Ve phan ong, khi ong b benh va a vao nha thng, cac n y ta can am a bao ve ong. Ho gan tren ca phong o mot tam bang co hang ch "Benh truyen nhiem", the la nhng ngi lnh luc soat khong vao phong o. Trong vu nha thng b doi bom, co 15 tre em va mot n y ta song sot.

Giao s Lang noi: "Toi rat tiec ve sau khong tm c vet tch y ta ay e cam n". Ve sau ong thanh hon va co c 2 ngi con va 6 ngi chau. Trong 20 nam gan ay, ong chuyen nghien cu ve lch s diet chung Do thai mien nam Slovakia. Ong viet mot lu ky cho tng lai, e qua kh khong bao gi b quen lang. Trong lch s au buon cua cuoc diet chung Slovakia, co mot ch ln c viet len: ten cua c ong Giuseppe Burzio, ai bien Toa S than Toa Thanh Slovakia, ngi a khong ngng tm cach ngan chan s bai Do thai cua che o sat nhan thi o. Khong co chnh tr gia Slovakia nao thi o cong khai chong lai che o nay.

Dien t cua c Thanh cha

Trong dien t, c Thanh cha nhac en tai Quang trng ni dien ra cuoc gap g danh Thien Chua a b xuc pham: trong ien ro oan ghet, thi the chien th hai, hn 100,000 ngi Do thai Slovakia a b giet. Va khi ho muon xoa bo vet tch cua cong oan, Hoi ng Do thai tai ay a b pha huy... Tai ay, oi dien vi lch s cua dan toc Do thai, c anh dau bang s tham thng khon ta nay, chung ta xau ho ma nhan rang bao nhieu lan danh khon ta cua ang Toi Cao a b lam dung v nhng hanh vi vo nhan ao! Bao nhieu ke ap bc a tuyen bo "Thien Chua vi chung toi", nhng chnh ho la nhng ngi khong vi Thien Chua.

c Thanh cha noi: "Anh ch em than men, lch s cua anh ch em cung la lch s cua chung toi, au kho cua anh ch em cung la au kho cua chung toi... Chung ta hiep nhau tai len an moi bao lc, moi hnh thc bai Do thai, va cung dan than e hnh anh Thien Chua ni con ngi khong b xuc pham.

"Nhng, anh ch em than men, quang trng nay cung la ni anh sang hy vong bng len. Tai ay, moi nam anh ch em en thap len anh sang au tien tren cay nen Chanukia. V the, trong toi tam, xuat hien s iep cho thay tan pha va chet choc khong co tieng noi cuoi cung, nhng chnh s oi mi va s song. Va neu Hoi ng tai ni nay a b pha huy, cong oan van con hien dien, sinh ong va ci m oi thoai. Tai ay lch s chung ta tai gap nhau. ay cung nhau chung ta khang nh trc mat Chua y ch tiep tuc con ng xch lai gan nhau va than hu.

c Thanh cha cung nhac en cuoc gap g tai Roma hoi nam 2017 vi cac ai dien cua cac cong oan Do thai va Kito. Ngai noi: "Toi vui mng v sau o mot Uy ban oi thoai vi Giao hoi Cong giao c thanh lap va a cung cong bo cac van kien quan trong. That la tot khi chia se va thong truyen nhng g lien ket chung ta. That la tot khi theo uoi trong s that va chan thanh, hanh trnh huynh e thanh tay va ky c e cha lanh nhng vet thng qua kh, cung nh nhac nh nhng ieu tot lanh a lanh nhan va trao tang. Theo sach Talmud, ai huy hoai mot ngi la pha huy toan the gii, ai cu mot ngi thoi th cung cu toan the gii. Moi ngi eu ang ke, ieu ma anh ch em lam qua s chia se cua anh ch em rat ang ke. Xin cam n anh ch em vi nhng canh ca anh ch em m ca hai ben. The gii ang can nhng canh ca m. o la nhng dau hieu phuc lanh cho nhan loai."

Tiep kien hai nhan vat chnh quyen

Sau huan t, c Thanh cha va moi ngi cau nguyen vi mot thanh vnh va ngai tr ve Toa S than Toa Thanh. Tai ay luc 6 gi, ngai lan lt tiep kien Chu tch Quoc hoi Slovakia, ong Boris Kollar roi sau o la Thu tng Eduard Heger.

Ong Boris Kollar nam nay 56 tuoi (1965). Von la mot nha luat hoc, nam 40 tuoi, ong thanh lap ang Sme Rodina, ngha la "Chung ta la mot gia nh", co khuynh hng quoc gia va bao thu. Trong cuoc bau c quoc hoi nam 2016, ang nay at c 11 ghe va hoi thang Ba nam ngoai, ong Kollar c bau lam Chu tch Quoc hoi. Ong co 10 ngi con.

Con Thu tng Eduard Heger cua Slovak nam nay 45 tuoi (1976). Sau khi tot nghiep kinh te, ong trai qua 1 nam ri My, roi tr ve nc, lam tham van tai Bo quoc phong, cho en nam 2016, ong la thanh vien cua Hoi ong quoc gia Slovakia, ai dien ang "Thng dan va Nhan vat oc lap" (OL'aNO), cho en nam ngoai khi ong c bo nhiem lam Pho Thu tng va bo trng tai chanh. T ngay 01 thang 4 nam 2021, ong lam thu tng cua Slovakia.

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page