Querida Amazonia - Amazon yeu quy,

Tong huan cua c Thanh Cha

cho mot Giao hoi co khuon mat Amazon

 

Querida Amazonia - Amazon yeu quy, Tong huan cua c Thanh Cha cho mot Giao hoi co khuon mat Amazon.

Bai tom cua Alessandro Gisotti

Vatican (Vatican News 12-02-2020) - Tong huan hau thng Hoi ong giam muc ve Amazon lan theo nhng bc ng mi ve loan bao Tin Mng, cham soc moi trng va ve ngi ngheo. c Thanh Cha Phanxico hy vong co mot thuc ay truyen giao mi va khuyen khch vai tro cua giao dan trong cac cong oan Giao hoi.

"Amazon yeu dau to mnh ra trc the gii vi tat ca s long lay, kch tnh, huyen b cua no". ay la cau khi au cua Tong huan hau Thng hoi ong, Querida Amazonia (Amazon Yeu quy). c Thanh Cha, trong nhng so au tien, (2-4) giai thch "y ngha cua Tong huan nay" vi nhieu tham chieu en tai lieu cua cac Hoi ong Giam muc cua cac quoc gia vung Amazon va ca th ca cua cac tac gia lien quan en Amazon na. ieu nay noi len c muon "dien ta s cong hng" ma Thng hoi ong a gi len ni ngai. Ro rang rang ngai khong muon thay the, cung khong muon lap lai Ban van chung ket ma ngai mi oc toan bo.

c Thanh Cha Phanxico chia se nhng "c m ve Amazon" (5-7), mien at ma tat ca moi ngi phai quan tam ve so phan cua no bi v mien at nay cung la "cua chung ta". Tong huan bao gom "bon c m ln": (1) Amazon "au tranh cho quyen cua nhng ngi ngheo nhat", (2) "bao ve s phong phu van hoa", (3) "hang say gn gi ve ep thien nhien tuyet dieu", va (4) cuoi cung, cac cong oan Kito giao cung "co kha nang dan than va nhap the vao Amazon".

c m xa hoi: Giao hoi ng ve pha nhng ngi b ap bc

Chng au tien cua tong huan Querida Amazonia - Amazon Yeu quy - tap trung vao "c m xa hoi" (so 8). Ngai nhan manh rang "mot loi tiep can sinh thai thc s" cung la "mot loi tiep can xa hoi". Va trong khi anh gia cao "cuoc song tot ep" cua ngi dan ban a, ngai cung canh bao ve "chu ngha bao ton" ch quan tam en moi trng. Vi li van manh me, ngai e cap en "s bat cong va toi ac" (so 9-14). Ngai nh lai rang c Bien c XVI a to cao "s tan pha moi trng cua Amazon". Cac dan toc ban a phai b ep "tr thanh no le" do bi cac quyen lc a phng cung nh ben ngoai. oi vi c Giao hoang, cac hoat ong kinh te gay nen tan pha, giet choc, tham nhung, th xng ang vi ten goi "bat cong va toi ac". Va cung vi c Gioan Phaolo II, ngai nhac lai rang toan cau hoa khong c tr thanh chu ngha thc dan mi.

c g ngi ngheo c lang nghe ni tng lai cua Amazon

oi dien vi qua nhieu bat cong, c Thanh Cha yeu cau "s phan no va cau xin s tha th" (so 15-19). oi vi c Thanh Cha Phanxico, "mang li lien i va phat trien" la can thiet va ngai keu goi s dan than cua tat ca moi ngi, bao gom ca nhng nha lanh ao chnh tr. Do o, c Thanh Cha tap trung vao chu e "y thc cong ong" (so 20-22). Ngai nhac nh rang oi vi ngi dan Amazon, cac moi quan he con ngi "tham nhuan t thien nhien xung quanh". V the, ho thc s b "bat re" khi b "buoc phai di c ra thanh pho".

Phan cuoi cua chng au tien danh rieng e noi ve "cac to chc thoai hoa" (23-25) va "oi thoai xa hoi" (26-27). c Giao hoang to cao toi ac tham nhung au oc nha nc va cac to chc cua no. Va ngai hy vong rang Amazon se tr thanh "mot ni oi thoai xa hoi", trc het vi "nhng ngi rot het". Ngai khuyen cao rang tieng noi cua ngi ngheo phai la "tieng noi manh me nhat" ve Amazon.

c m van hoa: cham soc khoi a dien Amazon

Chng th hai danh rieng cho "c m van hoa". c Thanh Cha Phanxico ngay lap tc noi ro rang "thang tien Amazon" khong co ngha la "thc dan hoa ve van hoa" (so 28). Do o, ngai trch dan mot hnh anh ma ngai yeu thch: "khoi a dien Amazon" (ss. 29-32). Can au tranh vi loai "thc dan hoa hau hien ai". oi vi c Phanxico, can cap thiet "gn gi nhng coi nguon" (ss. 33-35). Trng dan hai tai lieu Laudato s, va Christus vivit, ngai nhan manh rang "loi nhn tieu thu cua con ngi" co xu hng "lam cho cac van hoa tr nen ong nhat" va ieu nay tac ong ac biet en nhng ngi tre. c Thanh Cha mi goi ho "lanh lay trach nhiem ve coi nguon", "phuc hoi ky c b thng tch".

Noi khong vi chu ngha ban a ong kn, can s gap g lien van hoa

Tong huan tap trung vao "cuoc gap g gia cac nen van hoa" (ss. 36-38). Ngay ca "cac nen van hoa ro rang tien tien hn" cung co the hoc hoi t nhng dan toc "a phat trien mot kho tang van hoa nh lien ket vi thien nhien". Do o, s a dang khong phai la "mot ranh gii" ma la "mot cay cau" va noi khong vi "chu ngha ban a hoan toan ong kn".

Phan cuoi cua chng II danh rieng cho chu e "cac nen van hoa b e doa, cac dan toc ng trc nguy c" (ss. 39-40). c Thanh Cha khuyen ngh: Trong bat ky d an nao cho Amazon cung "can phai at trong cai nhn ve quyen cua cac dan toc". Nhng ieu nay "kho co the c bao ton khoi thng ton" neu moi trng, ni ho c sinh ra va phat trien b "xau i".

c m sinh thai: ket hp cham soc moi trng va cham soc ca nhan

Chng th ba, "Mot giac m sinh thai", la chng ket noi trc tiep nhat vi Thong iep Laudato s. Phan gii thieu (ss. 41-42) nhan manh rang tai Amazon co moi quan he chat che gia con ngi va thien nhien. Ngai nhac lai: Cham soc anh ch em chung ta nh Chua cham soc chung ta, o "la he sinh thai au tien chung ta can". Cham soc moi trng va cham soc ngi ngheo la hai ieu "khong the tach ri nhau".

Ke en, c Thanh Cha Phanxico chu y en "giac m lien quan en nc" (ss. 43-46). Ngai trch dan nha th Pablo Neruda va cac nha th a phng khac ve sc manh va ve ep cua song Amazon. Vi nhng bai th cua ho, ngai viet, "ho giup chung ta giai phong ban than khoi mo hnh duy cong nghe va tieu thu lam nghet th thien nhien".

Lang nghe tieng keu cua Amazon, s phat trien ben vng

oi vi c Thanh Cha, viec nghe "tieng keu cua Amazon" la rat cap bach (ss. 47-52). Ngai nhac rang s can bang cua hanh tinh phu thuoc vao sc khoe cua no. Ngai viet: Co nhng li ch ln lao khong ch a phng, ma ca quoc te. Do o, giai phap a ra khong phai la "quoc te hoa" Amazon; nhng phai tang "trach nhiem cua cac chnh phu cac nc".

S phat trien ben vng oi hoi rang ngi dan phai luon c thong bao ve cac d an lien quan en ho va hy vong tao ra "mot he thong quy nh" vi "nhng gii han bat kha vi pham". Do o, ngai mi goi hay lang nghe "li tien tri cua chiem niem" (53-57). Bang cach lang nghe nhng ngi ban a, chung ta co the yeu Amazon "va khong ch s dung no"; chung ta co the tm thay trong no "mot ni than thieng, mot khong gian ni Thien Chua to mnh va keu goi con cai mnh".

Phan cuoi cua Chng III tap trung vao "giao duc va thoi quen sinh thai" (ss. 58-60). c Thanh Cha nhan manh rang sinh thai hoc khong phai la mot van e ky thuat, nhng luon bao gom "mot kha canh giao duc".

c m Giao hoi: phat trien mot Giao hoi vi khuon mat Amazon

Chng cuoi cung, ay u nhat, danh noi ve, cach "trc tiep hn", cac muc t va tn hu Cong giao,va tap trung vao "giac m Giao hoi". c Thanh Cha mi chung ta "phat trien mot Giao hoi vi khuon mat Amazon" thong qua mot "cuoc loan bao tin mng v ai" (s. 61), mot "cuoc loan bao khong the thieu tai Amazon" (ss. 62-65). oi vi c Thanh Cha, ch mang "thong iep xa hoi" thoi th khong u. Nhng dan toc nay co "quyen c nghe loan bao Tin Mng", neu khong th "moi cau truc Giao hoi se tr thanh" mot to chc phi chnh phu.

Ke en, mot phan ang ke c danh cho e tai hoi nhap van hoa. Lay lai Hien che Gaudium et spes, ngai noi ve s "hoi nhap van hoa" (66-69) nh mot qua trnh mang lai "s tron ven di anh sang Tin mng" cho nhng g tot ep trong cac nen van hoa cua Amazon.

Mot s canh tan hoi nhap van hoa cua Tin Mng Amazon

c Thanh Cha chu y hn en chieu sau khi ch ra "nhng cach thc hoi nhap van hoa tai Amazon" (ss.70-74). Cac gia tr ton tai trong nhng cong oan ban a phai c chu y en "trong viec loan bao Tin Mng".

Trong hai oan ke tiep, ngai tap trung vao "s hoi nhap van hoa ve xa hoi va thieng lieng" (ss. 75-76). c Thanh Cha nhan manh rang, vi ieu kien ngheo kho cua nhieu c dan tai Amazon, s hoa nhap phai co "dau an xa hoi manh me". Tuy nhien, ong thi, chieu kch xa hoi phai c ket hp vi chieu kch thieng lieng.

e cac b tch co the en vi moi ngi, ac biet la nhng ngi ngheo

Tong huan ch ra "iem xuat phat cho s mot thanh thien cua Amazon" (ss. 77-80) khong c sao chep "nhng khuon mau t nhng ni khac". Ngai nhan manh rang "co the on nhan mot cach nao o mot bieu tng ban a, ma khong nhat thiet phai coi no nh la th than tng". Ngai noi them, co the nhan ra gia tr mot huyen thoai vi "y ngha thieng lieng" ma khong coi o la "mot loi ngoai ao". ieu tng t cung ap dung oi vi mot so ngay le ton giao "cha ng mot y ngha thanh thieng", mac du oi hoi mot "qua trnh thanh tay".

Mot oan quan trong khac cua Tong huan la s hoi nhap van hoa ve phung vu (ss. 81-84). c Thanh Cha lu y rang Cong ong Vaticano II a yeu cau mot no lc "hoi nhap van hoa ve phung vu ni cac dan toc ban a". Ngai cung nhac nh rang tai Thng hoi ong "e xuat soan thao mot nghi le Amazon a c a ra". Ngai thuc giuc: Cac b tch "phai co the c tiep can, ac biet la cho ngi ngheo". Nhac lai tong huan Amoris laetitia, ngai nhan manh rang Giao hoi khong the bien mnh thanh mot "ca hai quan".

Xin cac giam muc My Latinh gi cac nha truyen giao en Amazon

Lien ket vi ieu nay la chu e "s hoi nhap van hoa ve s vu" (ss. 85-90) oi Giao hoi phai a ra mot cau tra li "can am". oi vi c Thanh Cha, "viec c hanh Thanh The thng xuyen hn" phai c am bao. Ve van e nay, ngai nhac lai, ieu quan trong la "xac nh nhng ieu cu the hn ve linh muc". Cau tra li la ni b tch Chc Thanh cua linh muc quy nh rang ch co linh muc c hanh Thanh The. Nh the, lam the nao e "am bao s vu linh muc" ni nhng vung xa xoi? c Thanh Cha Phanxico keu goi tat ca cac giam muc, ac biet la nhng v chau My Latinh, "hay quang ai hn", nh hng cho nhng ngi "to ra co n goi truyen giao" chon Amazon va ngai mi cac giam muc xem xet lai viec huan luyen cac linh muc.

Ung ho vai chnh cua giao dan trong cac cong oan

Sau cac b tch, tong huan Querida Amazonia tap trung vao "cac cong oan tran ay sc song" (ss. 91-98), trong o giao dan phai am nhan nhng "trach nhiem quan trong". That vay, oi vi c Thanh Cha, ay khong phai la van e "ch lien quan en s hien dien nhieu hn cua cac tha tac vien co chc thanh". Muc tieu se "b gii han" neu khong khi day "mot cuoc song mi trong cong oan". Do o, "nhng viec phuc vu cua giao dan" rat can thiet. Ch khi giao dan ong vai chnh, th Giao hoi mi co the ap lai c "nhng thach thc cua Amazon". oi vi c Thanh Cha, nhng ngi tan hien cung co mot v tr ac biet, ong thi ngai cung nhac lai vai tro cua cac cong oan can ban, nhng ngi bao ve cac quyen xa hoi va ac biet khuyen khch cac hoat ong cua REPAM va cua "cac nhom truyen giao lu ong".

Khong gian mi cho phu n, ma khong phai chc thanh

c Thanh Cha danh mot v tr ac biet noi ve sc manh va mon qua cua phu n (ss. 99-103). Ngai tha nhan rang mot so cong ong Amazon t ho tr mnh ch "nh s hien dien cua nhng ngi phu n manh me va quang ai". Nhng ngai canh bao rang "Giao hoi khong c giam thieu thanh nhng cau truc chc nang". V neu nh the th vai tro cua ho ch co the c thay neu ho co chc thanh. oi vi c Thanh Cha, viec phong chc cho phu n b t choi nhng thay vao o la on nhan s ong gop theo cach phu n, noi dai "sc manh va s du dang cua c Maria". Ngai khuyen khch cac hnh thc phuc vu mi cua phu n, vi s cong nhan cua cac giam muc, anh hng en cac quyet nh cho cac cong oan.

Kito hu cung nhau au tranh bao ve ngi ngheo Amazon

oi vi c Thanh Cha, chung ta phai "m rong tam nhn vt len nhng xung ot" (ss. 104-105) va e mnh b Amazon thach thc e "vt qua nhng tam nhn gii han" von "van con b ong khung tng phan". Chng IV ket thuc vi chu e "cung chung song ai ket va lien ton" (106-110). c Thanh Cha mi cac tn hu "tm khong gian e oi thoai va hanh ong cung nhau v li ch chung". c Thanh Cha at cau hoi: "Sao chung ta khong the cung nhau chien au? Sao chung ta khong the cau nguyen cung nhau va lam viec cung nhau e bao ve ngi ngheo cua Amazon"?

Trao pho Amazon va cac dan toc cho c Maria

c Thanh Cha Phanxico ket luan tong huan Querida Amazonia bang li cau nguyen vi c Me cua Amazon (111). "Lay Me, xin nhn en nhng ngi ngheo cua Amazon bi v ngoi nha cua ho b pha huy v nhng li loc nho nhen (...) ung en s nhay cam cua nhng quyen lc bi v, du chung con cam thay a muon, Me ang keu goi chung con cu lay nhng g con ang song".

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page