Phac hoa chan dung mot v thanh:

c Hong Y John Henry Newman

 

Phac hoa chan dung mot v thanh: c Hong Y John Henry Newman.

Gm. Phero Nguyen Van Kham - gi en Vatican News

Saigon (Vatican News 9-10-2019) - Ngay 1 thang 7 nam 2019, Toa thanh Vatican loan bao Chan phc John Henry Newman va 4 v khac se c tuyen phong hien thanh vao ngay 13 thang 10 nam 2019. Chan phc Newman c anh gia la mot trong nhng bac thay v ai cua Hoi Thanh, v the se that hu ch khi nhn lai cuoc i va giao huan cua ngai e on nhan nhng bai hoc can thiet cho i song va s vu cua Hoi Thanh ngay nay.

Mot cuoc i kiem tm chan ly

c hong y John Henry Newman sinh tai Luan on, Anh Quoc, ngay 21 thang 2 nam 1801. Ngai c day do trong truyen thong Anh giao va t nho a co thien hng ton giao, cu the la sieng oc Kinh Thanh. Kinh Thanh giup ngai song ao c, nhng moi quan tam tri thc lai khien ngai at nhng cau hoi nen tang va muon tm kiem cau tra li ro rang, chnh xac. V the khi mi 14 tuoi, ngai a b cam do bo ao: "Toi muon song tot nhng khong can theo ao; toi khong hieu Thien Chua yeu thng co ngha g".

Chnh trong giai oan o, Chua go ca long Newman. Trong nhng ngay ngh le nam 1816, Newman oc cuon Force of Truth (Sc manh cua chan ly) cua Thomas Scott, va tac pham o a gay an tng rat sau en noi ngai coi o nh "cuoc hoan cai au tien" va la mot trong nhng n ban ln nhat trong i. Newman bat au nhan thc cach sau sac s hien hu va hien dien cua Thien Chua cung nh cua the gii vo hnh. Ngai cung rut t tac pham cua Thomas Scott hai cau ghi dau an suot i ngai: "Tm kiem s thanh thien hn la bnh an", va "Bang chng duy nhat cua s song la s tang trng".

Sau cuoc hoan cai au tien nay, Newman at Thien Chua tren het moi s va het long bc theo Chan ly nh ngai dien ta trong tac pham Apologia pro vita sua: "Khi toi 15 tuoi (mua Thu nam 1816), mot s thay oi ln lao ve t tng dien ra trong toi. Toi at mnh di s hng dan cua Kinh Tin knh va tam tr on nhan ao ly c tin, o la nhng ieu nh long Chua thng xot, se khong bao gi lu m hoac b xoa nhoa". Newman bat au nhan ra tam quan trong cua nhng tn ieu trong Kito giao: s Nhap the cua Con Thien Chua, cong trnh cu o cua c Kito, an hue Thanh Than ng xuong trong linh hon ngi chu Phep Ra, c tin khong n thuan la mot ly thuyet nhng can c dien ta trong chng trnh song.

Sau khi hoan tat chng trnh hoc tai Trinity College, Oxford, Newman tr thanh muc s Anh giao va sau nay phu trach nha th Saint Mary, nha th cua ai hoc Oxford. Trong thi gian nay, ngai quan tam nghien cu cac Giao phu, ong thi cam thay quan ngai trc tnh trang thieng lieng cua Giao hoi Anh giao trc s gia tang anh hng cua chu ngha t do (liberalism) tai Oxford cung nh tren khap nc Anh. e chong lai xu hng nay, Newman cung vi mot vai ngi ban lap nen Phong trao Oxford (Oxford Movement) nam 1833. Phong trao nay phe phan viec Anh Quoc khong con thc hanh c tin, va keu goi phai tr ve vi Kito giao nguyen thuy thong qua cuoc cai cach ch thc ve moi mat: tn ly, thieng lieng, phung vu. Vi muc ch nay, phong trao thc hien nhng an pham nho, de pho bien, co gang gay tac ong tren hang giao s cung nh cac tn hu n thanh, ang b giang co gia hai thai cc la chu ngha duy cam va chu ngha duy ly.

Newman nhan ra rang cuoc tranh luan chong lai chu ngha t do ve mat ton giao can co mot nen tang giao thuyet vng chac, va ngai xac tn ngai a tm c nen tang o ni nhng van ban cua cac Giao phu ma ngai coi la cac s gia va tien s ch thc cua c tin Kito. T o, Newman khai trien ly thuyet c goi la Via media (con ng trung dung). Newman cung tm cach chng minh rang Anh giao la ngi tha ke hp phap cua Kito giao nguyen thuy va la Giao hoi ch thc trong c Kito, v ni Anh giao khong co nhng sai lam ve giao thuyet nh Tin Lanh, cung khong co nhng lam dung ma ngai cho la ang co trong Cong giao Roma.

The nhng khi nghien cu lch s Giao hoi the ky IV, Newman kham pha mot ieu quan trong la Kito giao trong thi ai ngai ang song lai phan anh 3 nhom ton giao the ky IV, co the so sanh nh sau: Tin Lanh giong nh phai Ario; Cong giao Roma giong nh cac tn hu Roma; Anh giao giong nh ngi theo thuyet Ario na vi (semi-Arianism). Kham pha o bat au gi len nhng nghi ng ve Anh giao. Khong lau sau o, Newman oc mot bai viet trong o tac gia so sanh Anh giao vi nhng ngi theo thuyet Donatism chau Phi thi thanh Ausgustino. Va ngai se khong bao gi quen cau noi cua thanh Augustino: "Hoi Thanh pho quat, trong phan quyet cua mnh, la s bao am cho Chan ly" (Securus judicat orbis terrarum). Newman nhan ra rang nhng xung ot ve giao thuyet thi Hoi Thanh s khi c giai quyet khong ch da vao nguyen tac ve tnh co xa (antiquity) nhng con la tnh Cong giao (catholicity), ngha la y kien cua Hoi Thanh xet nh mot toan the chnh la li tuyen bo bat kha ngo.

Trung thanh vi nguyen tac phai ton trong Chan ly, Newman quyet nh lui ve Littlemore, mot lang nho gan Oxford, danh thi gi cho viec cau nguyen va nghien cu. Ngai bat au lien ket nhng ng day suy tng xuat hien trong nhng nam qua. Cau hoi at ra la neu Hoi Thanh Cong giao Roma thc s la tong truyen th lam sao co the ly giai nhng giao thuyet ben Cong giao xem ra khong phai la di san c e lai t Kito giao nguyen thuy?

T o hnh thanh nhng suy ngh dan en nguyen ly ve s phat trien chnh thc ma Newman khai trien e giai thch nhng giao huan mi trong i song Hoi Thanh: nhng tn ieu sau nay la s phat trien chnh thc mac khai nguyen thuy. Newman trnh bay lap luan nay trong bai An Essay on the Development of Christian Doctrine (S phat trien giao thuyet Kito), trong o ngai phi bac quan iem cho rang chan ly hoac sai lam trong cac van e ton giao ch la nhng y kien khac nhau, va n cu o khong le thuoc vao li tuyen xng c tin ung an. Newman khang nh: "Chan ly va gia doi c at trc mat chung ta e th long chung ta; chon la cua chung ta la chon la ang s v c cu o hay b choi bo tuy thuoc vao o; trc moi s, phai bam chat vao c tin Cong giao".

Gia nhap Hoi Thanh Cong giao

Khi Newman nghien cu ve s phat trien giao thuyet Kito, ngai nhan ra rang Hoi Thanh Roma la Hoi Thanh cua cac Giao phu, Hoi Thanh ch thc cua c Kito. V the ngay 9 thang 10 nam 1845, ngai tuyen xng c tin Cong giao, c Chan phc Dominic Barberi, ngi Y, dong Passionist, on nhan vao Hoi Thanh Cong giao.

Quyet nh cua Newman gia nhap Hoi Thanh Cong giao a gay chan ong ln trong Giao hoi Anh giao. Co ngi cam phuc trc quyet nh can am cua ngai nhng khong t ngi coi o nh s phan boi, va Newman phai chu nhieu au kho v quyet nh nay. D luan van con bam theo ngai trong nhieu nam sau en o co luc bao ch tung tin Newman cam thay lac long trong Hoi Thanh Cong giao, nen se tr lai Giao hoi Anh giao. The nhng Newman rat vng tam nh ngai viet cho mot ngi quen: "Ke t khi c on nhan vao Hoi Thanh Cong giao, toi khong co luc nao b lung lay trong niem tin vao Hoi Thanh. Toi tin chac, va se mai chac chan rang c Giao hoang la trung tam cua s hiep nhat va la ang ai dien Chua Kito; toi mai mai tin vao Kinh Tin knh Hoi Thanh tuyen xng, moi tn ieu trong o; toi hoan toan thoa man vi viec th phng, ky luat, giao huan cua Hoi Thanh; va du rat kho khan, toi van mong moi nhieu ngi ban cua toi theo Tin Lanh cung se c chia se niem hanh phuc cua toi".

Sau khi tr thanh linh muc Cong giao, Newman lap chi nhanh Dong Thanh Philip Neri Birmingham[1]. Trong nhieu hoat ong than hoc va muc vu, ngai chu trong nhieu nhat en viec ao tao tr thc va thieng lieng cho cac tn hu Cong giao, cac anh em trong dong va cac tan tong. Ngai xac tn rang trong thi ai hien nay vi nhng thay oi rat nhanh ve van hoa va xa hoi, can phai co mot c tin co kha nang bay to nhng ly do cua niem hi vong Kito giao. V the ngai lam viec khong ngi ngh e huan luyen nhng giao dan co hoc thc, song trong the gii, lam viec trong anh sang c tin va co kha nang bao ve c tin cua mnh.

Cha John Henry Newman c c Giao hoang Leo XIII nang len hang Hong y ngay 15 thang 5 nam 1879, nhng ngai xin la khong chu chc Giam muc va van lai Birmingham. Trong dp nay, ngai co bai phat bieu noi tieng, c coi nh nhng li tien tri ve thi ai chung ta ngay nay:

"Chu ngha t do ve ton giao la hoc thuyet chu trng khong co chan ly tch cc trong ton giao, niem tin nao cung tot nh nhau, va ay la chu trng ang chiem u the tng ngay. Chu trng nay khong chap nhan bat c ton giao nao la chan ly, v moi ton giao ch la chuyen y kien rieng. Ton giao mac khai khong phai la chan ly nhng ch la tnh cam va cam nhan; khong phai s kien khach quan; o la quyen cua moi ngi noi ra ieu mnh thch. ao c khong nhat thiet phai xay nen tren c tin. Ngi ta co the i nha th Tin Lanh hay Cong giao, co the thay ch li cua ca hai nhng khong thuoc ben nao ca. Ngi ta co the lam ban vi nhau ve t tng va tnh cam thieng lieng ma khong co chung niem tin va cung khong can phai co. Bi le ton giao la chuyen ca nhan, ac thu, rieng t nen khong can phai biet en trong nhng tng giao con ngi. Neu mot ngi c moi ngay lai theo mot ao th mac m g en ban? That khong thch hp neu ngh ve ton giao cua mot ngi nh ngh en nguon li tc hoac viec ieu hanh gia nh cua ho. Ton giao khong lien quan g en moi day xa hoi ca".

Nhng g c hong y Newman noi ve chu ngha t do, ngay nay co the goi la chu ngha tng oi va chung ta khong the quen cum t noi tieng cua c Beneicto XVI ve "s chuyen che cua chu ngha tng oi"! Loi ngh va loi song ma c hong y Newman canh giac xem ra ngay cang pho bien va thang the, vi nhng hau qua tai hai rat ln cho i song c tin, nhat la chieu kch van hoa va xa hoi cua c tin. c hong y Newman nhac nh moi Kito hu, muc t cung nh giao dan, rang Chan ly la kho tang quy gia ma chung ta on nhan bang c tin, chan ly ay phai c loan bao cach trung thc va bao ve bang moi gia.

Ngay 11 thang 8 nam 1890, c hong y Newman qua i tai nha dong Edgbaston. Vao thi iem o, t Times of London (Thi bao Luan on) viet: "Du Roma co tuyen thanh cho Hong y Newman hay khong, ngai cung se c tuyen thanh trong suy ngh cua nhng ngi ao c thuoc nhieu niem tin nc Anh".

S nhn nhan cua Roma

Trong dp c Leo XIII nang cha John Henry Newman len hang Hong y, Toa Thanh Vatican a gi en Hong y Newman s iep ngay 15 thang 3 nam 1879: "c Thanh Cha tran trong cach sau sac tai nang va hoc thc noi troi cua hien huynh, long ao c va s nhiet thanh cua hien huynh trong viec phuc vu Tac vu thanh, s tan tuy va s gan bo hieu thao cua hien huynh vi Toa Thanh, va s phuc vu ang ke cua hien huynh trong nhieu nam oi vi ton giao, (ngai) quyet nh danh cho hien huynh bang chng cong khai va cao quy ve s tran trong va thien y cua ngai".

Trong dp ky niem 100 nam ngay Newman c nang len hang hong y, Thanh Giao hoang Gioan Phaolo II a gi th cho c cha George Patrick Dwyer, Tong giam muc Birmingham, trong o ngai viet: "T tng triet hoc va than hoc cung nh linh ao cua c hong y Newman bam re sau va c phong phu hoa nh Kinh Thanh va giao huan cua cac Giao phu, (t tng o) van con nguyen gia tr va tnh oc ao cua no#.Toi hi vong rang dung mao va giao huan cua v hong y v ai nay se tiep tuc truyen cam hng cho viec thi hanh s menh cua Hoi Thanh trong the gii ngay cang hieu qua hn, va giup canh tan i song thieng lieng cua cac thanh vien trong Hoi Thanh cung nh thuc ay viec phuc hoi s hiep nhat gia cac Kito hu".

Ngay 19 thang 9 nam 2010, c Beneicto XVI nang c hong y Newman len hang Chan phc. Trong gi canh thc trc ngay tuyen phong, tai cong vien Cofton Park, Luan on, c Beneicto XVI a neu cao tam gng cua Newman: "Newman day chung ta rang neu chung ta a on nhan chan ly cua c Kito va trao pho i song cho Ngi, th khong the co s tach biet gia ieu chung ta tin va cach chung ta song. Moi t tng, li noi, viec lam cua chung ta phai quy hng ve vinh quang Thien Chua va m rong Vng quoc cua Ngi. Newman a hieu c ieu nay va a la nha vo ch ang knh trong s vu tien tri cua ngi Kito hu. Ngai thay ro rang rang chung ta khong on nhan chan ly nh mot hanh ong thuan tri thc cho bang (on nhan) trong mot tien trnh nang ong thieng lieng, va chan ly ay tham vao tan tam kham chung ta. Chan ly c thong truyen khong ch bang giao huan, du la ieu quan trong, nhng con bang chng ta cua nhng cuoc i a song chan ly ay trong s toan ven, trung tn va thanh thien; nhng ai song trong va nh chan ly se t nhien nhan ra nhng g la gia doi, va v gia doi nen cung la thu nghch cua cai ep, cai thien von song hanh vi ve huy hoang cua cai that, Veritatis splendor".

Ket luan

Trong mot bai thuyet trnh ve c hong y Newman nhan ky niem 100 nam ngay qua i cua ngai (1990), c hong y Joseph Ratzinger (c Beneicto XVI sau nay) a noi: "oi vi toi, ac iem cua v Tien s Hoi Thanh la ngai khong ch day chung ta bang t tng va li noi nhng con bang i song cua ngai, v ni ngai, t tng va i song an quyen vao nhau. Neu the, Newman cung ng trong hang ngu nhng bac thay v ai cua Hoi Thanh, v ngai va cham en con tim chung ta va soi sang suy ngh cua chung ta".

Nhan xet nay va ang quy va mang tnh tien tri. ang quy v ch cho chung ta thay dung mao thc s cua Newman: khong ch la nha than hoc vi nhng suy t sau sac nhng con la mot v thanh. Va mang tnh tien tri v nhieu ngi trong Hoi Thanh Cong giao ngay nay ang ngh en mot ngay Thanh John Henry Newman se c tuyen phong la Tien s Hoi Thanh, v tien s khong ch day chung ta th than hoc ban giay nhng con giup chung ta song nen than hoc ban quy von la ieu het sc can thiet trong thi ai tuc hoa ngay nay.

- - - - - - - -

[1] Dong Thanh Philip Neri (The Congregation of the Oratory of St Philip Neri) la Hoi dong giao hoang ve i song tong o, quy tu cac linh muc va s huynh song chung trong mot cong oan, khong co li khan cong khai nhng ch lien ket vi nhau bang moi day c ai. Thanh Philip Neri lap dong nay Roma nam 1575. John Henry Newman, sau khi thanh linh muc Cong giao, a cung vi mot vai linh muc lap chi nhanh Birmingham, cuoi cung di ve Edgbaston.

Tai lieu tham khao

Herman Geissier, On the 125th Anniversary of John Henry Newman's Becoming a Cardinal, L'Osservatore Romano, 11/18 August 2004.

Fabio Attard SDB, Blessed John Henry Newman, Theology and Holiness, www.newmanfriendsinternational.org/en/blessed-john-henry-cardinal-newman.

Benedict XVI, Prayer Vigil on the Eve of the Beatification of Cardinal John Henry Newman, www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/speeches/2010/september/documents.

John Paul II, Letter to H.E. Msgr. George Patrick Dwyer, Archbishop of Birmingham, for the first centenary of the elevation to the cardinalate of John Henry Newman, www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/letters/1979/documents.

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page