Tom Lc Tai Lieu Lam Viec

cua Thng Hoi ong cho Vung Amazon

 

Tom Lc Tai Lieu Lam Viec cua Thng Hoi ong cho Vung Amazon.

Vu Van An

Vatican (VietCatholic News 29-06-2019) - 'Instrumentum Laboris' (Tai lieu Lam viec) cua Phien ac biet cua Thng hoi ong giam muc cho khu vc Toan - Amazon (Pan-Amazonia) c cong bo tai Vatican. Thng hoi ong dien ra t ngay 6 en 27 thang 10 nam 2019 vi chu e "Vung Amazon: nhng neo ng mi cho Giao hoi va mot he sinh thai toan dien".

Trong tam Tai lieu Lam viec cua Thng Hoi ong la tieng keu cua Amazon xin Giao hoi tr thanh ong minh cua no e vn tay ra vi moi ngi, nhat la vi ngi ngheo, khi ho tm kiem s thanh toan chan thc va nhan pham trong cuoc song cua ho.

Tai lieu lam viec a c trnh bay trc bao gii hom Th Hai, ngay 17 thang 6 nam 2019, bi Van phong Tong Th ky Thng Hoi ong Giam muc. No la ket qua cua mot dien trnh lang nghe bat au t chuyen c Giao Hoang Phanxico tham Puerto Maldonado Peru, vao thang 1 nam 2018, va tiep tuc vi cac cuoc tham khao khap Vung Amazon va Cuoc hop lan th hai cua Hoi ong tien Thng hoi ong vao thang 5 nam 2018.

Hay lang nghe Chua, e cung vi Ngi, chung ta co the nghe thay tieng keu cua ngi ta; cho en khi ht th c khao khat ma Thien Chua ang mi goi chung ta

Vung Amazon, trung tam Nam My, bao gom mot khu vc rong 7.8 trieu kilo met vuong. No bao gom lanh tho thuoc 9 quoc gia khac nhau: Brazil, Bolivia, Peru, Ecuador, Colombia, Venezuela, Guyana, Suriname va French Guyana. Khu rng nhiet i rong 5.3 trieu kilo met vuong cua no la khu rng ln nhat the gii va la nguon nc ngot, oxy va a dang sinh hoc khong the thay the cho hanh tinh nay.

Hay nghe bao cao cua chung toi

"Tieng noi Amazon" la tieu e cua phan au tien cua tai lieu va no trnh bay thc tai cua lanh tho va cac dan toc cua no. Phan nay tap chu vao moi lien he gia s song va nc, bang cach lam noi bat viec cac dong song ln chay qua khu vc nay chu yeu ra sao khong nhng oi vi he thc vat va ong vat cua lanh tho va cua trai at, ma con oi vi sinh ke, van hoa va linh ao cua hang ngan cong ong ban a, cac nhom thieu so khac va cac nong dan song khu vc Amazon.

S song b e doa

S song Amazon b e doa bi s huy hoai va khai thac moi trng, bi s vi pham co he thong cac nhan quyen can ban cua ngi dan Amazon: ac biet la vi pham cac quyen cua ngi ban a, nh quyen at ai, quyen t quyet, quyen phan nh at ai, tham khao y kien va s ong y trc.

Theo cac cong ong tham gia vao dien trnh lang nghe cua Thng Hoi ong, s song cua ho b e doa bi li ch kinh te va chnh tr cua cac nhom thong tr trong xa hoi ngay nay, ac biet la cac cong ty khai thac mo. Ngoai ra, viec bien oi kh hau va s gia tang can thiep cua con ngi (pha rng, hoa hoan va thay oi viec s dung at) a khien Amazon ri vao tnh trang khong the quay tr lai, vi ty le pha rng cao, buoc ngi dan phai di di va o nhiem khien he sinh thai cua no gap nguy hiem va gay ap lc len cac nen van hoa a phng.

Tieng keu cua trai at va cua ngi ngheo

Trong phan th hai, viec phan tch tai lieu a phat sinh va cung cap cac e ngh lien quan en nen sinh thai toan dien. Theo cac bao cao cua cac Giao hoi a phng ma Van phong Tong th ky cua Thng hoi ong a nhan c, Vung Amazon ngay nay la "mot nhan sac b thng va bien dang, mot ni au n va bao lc".

Bao lc, hon loan va tham nhung tran lan. Lanh tho a tr thanh mot ni xung ot va huy diet cac dan toc, van hoa va cac the he

Co nhng ngi b buoc ri khoi at ai cua ho; ho thng ri vao tay cac mang li toi pham, buon ban ma tuy va buon ban ngi (ac biet la phu n), lao ong tre em va mai dam. o la mot thc tai bi tham va phc tap, vt ra ngoai cac ranh gii cua luat phap va quyen li.

Lanh tho cua hy vong va "song tot"

Cac dan toc goc Amazon co nhieu ieu e day chung ta. Trong hang ngan nam, ho a cham soc at ai, nc va rng cua ho va a co gang bao ton chung cho en ngay nay e nhan loai co the hng li t cac hong phuc nhng khong do Thien Chua sang tao. Nhng neo ng truyen giang Tin Mng mi phai c xay dng trong oi thoai vi s khon ngoan cua to tien, trong o nhng hat giong cua Li Chua c bieu lo.

Thng Hoi ong Amazon la mot dau hieu hy vong cho ngi dan Amazon va cho nhan loai

Cac dan toc tai cac vung ngoai vi

Tai lieu Lam viec cung phan tch tnh hnh cua cac Dan toc Ban a trong Vung Co lap T nguyen. Theo d lieu t cac nh che giao hoi chuyen nganh, co t 110 en 130 dan toc ban a t nguyen co lap khac nhau, song ben le xa hoi hoac ch tiep xuc le te vi xa hoi. Ho de b thng ton trc cac e doa cua nhng ke buon ban ma tuy, cac sieu d an c s ha tang va cac hoat ong bat hp phap lien ket vi ky nghe khai khoang.

Ngi dan Amazon ra i

Amazon la mot trong nhng khu vc co tnh di ong noi bo va quoc te cao nhat My Latinh. Theo thong ke, dan so o th cua Amazon a tang theo cap so nhan; hien co khoang t 70 en 80% dan so song cac thanh pho, ni thng xuyen nhan c mot so lng ln ngi di c en va khong the cung cap cac dch vu thiet yeu ma ngi di c can. Mac du Giao hoi a ong hanh vi lng di c nay, nhng no a e lai nhng khoang phan cach muc vu can c lap ay.

Mot Giao hoi co tnh Tien tri Amazon: Cac Thach thc va Hy vong

Cuoi cung, phan cuoi cua Tai lieu Lam viec mi cac Ngh phu Thng hoi ong Amazon thao luan ve iem th hai cua chu e do c Giao Hoang e ngh: nhng neo ng mi cho Giao hoi trong khu vc.

Cac cong ong a phng can mot Giao hoi biet tham gia, co mat trong i song xa hoi, chnh tr, kinh te, van hoa va sinh thai cua c dan; mot Giao hoi biet chao on s a dang ve van hoa, xa hoi va sinh thai e co the phuc vu cac ca nhan hoac cac nhom khong co bat c s ky th nao; mot Giao hoi co oc sang tao co kha nang ong hanh cung ngi dan cua mnh trong viec thc thi cac ap ng mi cho cac nhu cau cap thiet; mot Giao hoi hoa hp nham co vu cac gia tr hoa bnh, thng xot va hiep thong.

Cac B tch va Long ao c Bnh dan

Cac cong ong thng gap kho khan khi c hanh B tch Thanh The v thieu linh muc. "Giao hoi rut ta s song cua mnh t B tch Thanh The" va B tch Thanh The xay dng Giao hoi. V ly do nay, thay v e cac cong ong khong co B tch Thanh The, cac tieu chuan la chon va chuan b cac tha tac vien c uy quyen c hanh no nen c thay oi. Cac cong ong yeu cau c anh gia cao hn, c ong hanh va va c co vu long ao c bnh dan nh o nhieu ngi phat bieu c tin cua ho qua cac hnh anh, bieu tng, truyen thong, nghi le va cac b tch khac. o la s bieu lo tui khon va linh ao von tao nen mot moi trng than hoc ch thc vi tiem nang truyen giao ln lao.

ieu thch hp la xem xet lai y niem nay: viec thi hanh quyen tai phan (quyen cai quan) phai c lien ket vi moi lnh vc (b tch, phap che, hanh chnh) va mot cach thng hang, vi B tch Truyen chc thanh.

Cac Tha tac vu mi

Ngoai tnh a nguyen van hoa cua vung Amazon, cac khoang cach con tao ra mot van e muc vu nghiem trong khong the giai quyet bang cac phng tien c hoc va ky thuat ma thoi. ieu can la co vu cac n goi ban x e nam gii va phu n ap ng cac nhu cau cham soc muc vu b tch; s ong gop co tnh quyet nh cua ho he viec thuc ay truyen giang Tin Mng ch thc theo quan iem ban a, phu hp vi phong tuc va tap quan cua ho. Ho la nhng ngi ban a rao giang cho nhng ngi ban a khac vi mot kien thc sau sac ve van hoa va ngon ng cua ho, co kha nang truyen at s iep Tin Mng mot cach manh me va hu hieu cua nhng ngi co nen tang van hoa cua chnh ho.

ieu can la chuyen dch t mot "Giao hoi i tham vieng" sang mot "Giao hoi lai nha", ong hanh va hien dien qua cac tha tac vien a phng.

Trong khi khang nh rang oc than la mot hong an cho Giao hoi, Tai lieu qua quyet rang, oi vi nhng vung xa xoi nhat trong khu vc, kha the phong chc linh muc se c nghien cu oi vi nhng ngi an ong a ket hon co gia nh. Nham bao am cac B tch e ong hanh va ho tr i song Kito hu, ieu khoan nay nh ro rang nhng ngi an ong nay u tien phai la nhng ngi ln tuoi ban a c cong ong cua ho ton trong va chap nhan.

Vai tro phu n

Loai tha tac vu chnh thc co the c trao cho phu n van con phai c nhan dien, lu y en vai tro chnh ma ngay nay phu n ang ong trong Giao hoi Amazon.

Co ngi yeu cau rang vai tro cua phu n phai c cong nhan, khi i t cac ac sung va tai nang cua ho. Ho yeu cau c tai chiem hu khong gian ma Chua Giesu tng danh cho phu n, "ni moi ngi chung ta eu co the tm thay chnh mnh". Cung co e ngh phai bao am e ho co quyen lanh ao, cung nh cac khong gian rong ln va co lien quan nhieu hn trong lanh vc ao tao: than hoc, giao ly, phung vu va trng phai c tin va chnh tr.

i song thanh hien

Do o, co e ngh phai co vu mot mo hnh thay the va co tnh tien tri cho i song thanh hien, co tnh lien hoi dong va lien nh che. Tren het, phai co mot cam thc san sang "e hien dien ni khong ai muon hien dien va vi ngi khong ai muon hien dien vi". Co e ngh cho rang viec ao tao oi vi i song tu tr nen bao gom cac dien trnh tap chu vao tnh lien van hoa, hoi nhap van hoa va oi thoai.

ai ket

Tai lieu nay cung nhan manh mot hien tng quan trong can c lu y, o la s phat trien nhanh chong cua cac giao hoi Tin Lanh gan ay co nguon goc Ngu Tuan, ac biet cac vung ngoai vi: "Ho ch cho chung ta mot cach khac e lam Giao Hoi, ni moi ngi cam thay ho la nhng ngi chu ao va la ni tn hu co the t phat bieu mot cach t do khong b kiem duyet, khong duy giao ieu hay ky luat nghi le".

Giao hoi va quyen lc: neo ng thap gia va t ao

Tr thanh Giao hoi vung Amazon co ngha la tra van quyen lc mot cach tien tri, v trong khu vc nay, ngi dan khong co c hoi e khang nh cac quyen cua ho trc cac doanh nghiep kinh te ln lao va cac nh che chnh tr. Ngay nay, tra van quyen lc trong viec bao ve at ai va nhan quyen, co ngha la at s song cua ngi ta vao the nguy hiem, t m cho mnh "mot neo ng thap gia va t ao". Con so cac t ao Amazon rat ang bao ong (v du, ch rieng Brazil, t nam 2003 en nam 2017, a co 1,119 ngi ban a b giet v bao ve at ai cua ho). Giao hoi khong the th oi vi ieu nay; ngc lai, no phai ho tr viec bao ve nhng ngi bao ve nhan quyen va tng nh cac v t ao cua no, bao gom ca cac nha lanh ao phu n, nh N tu Dorothy Stang.

Trong thi gian can thiet e soan thao Tai lieu Lam viec, tieng noi Amazon a c lang nghe di anh sang c tin; mot no lc a c thc hien e ap lai tieng keu cua ngi dan va cua Amazon muon co nhng neo ng mi cho Giao hoi va cho mot he sinh thai toan dien nham phat huy kha nang noi tien tri vung Amazon. Nhng tieng noi Amazon nay keu goi Thng hoi ong giam muc a ra mot ap ng mi cho cac tnh huong khac nhau va tm nhng neo ng mi nham tao nen mot hoang kim thi ai (kairos) cho Giao hoi va the gii.

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page