Pablo Fajardo

ngi nong dan luat s bao ve Amazon

 

Pablo Fajardo - ngi nong dan luat s bao ve Amazon.

Van Yen, SJ - cau chuyen cua Manuel Cubas - Jean Charles Putzolu

Amazon (Vatican News 12-06-2019) - Tiep theo loat bai ve cau chuyen cua Vatican News, chung toi xin gi en quy v cau chuyen cua mot nhan vat lien quan en e tai Amazon ma hien nay Giao hoi ang chuan b cho Thng Hoi ong Giam Muc vao thang 10 nam 2019. Du ay la Thng hoi ong ve mot vung nhng co anh hng en ca the gii.

Cac cong ty a quoc gia thng coi thng nhng nc goi la the gii th ba bang cach chiem oat tai nguyen cua ho. Cuoc au tranh cua nhng ngi nong dan va ngi dan ban a chong lai nhng ga khong lo nay dng nh luon that bai nh la nh menh. Pablo Fajardo, t nong dan en luat s, a ao ngc dong chay nay.

Nhng t nh ngheo oi, no lc, dan than a tr nen mot phan can ban lam nen lch s chau My Latinh. Nhieu ngi ni ay a at niem tin vao thanh qua cua s dan than nen ho at ca cuoc song tng ngay cua ho vao o e bien c m thanh hien thc cho at nc cua ho hoac cho cong ong a phng cua ho. Pablo Fajardo la mot trong nhng trng hp nh the. Tnh yeu cua anh danh cho con ngi va vung at cua anh a khien anh tr thanh mot luat s va bao ve 30,000 c dan cua rng Amazon, e chong lai ga khong lo nganh dau kh b cao buoc gay o nhiem. Nam 2011, cong ty Texaco-Chevron a b tuyen an phai tra 9 ty ola e khac phuc nhng thiet hai xa hoi va moi trng.

Mot gia nh ngheo

Pablo sinh ra tai mot lang que tren b bien Ecuador, t mot gia nh nong dan trong ieu kien oi ngheo cung cc. ieu kien song nay a ay chn anh em Pablo cung vi cha me tm kiem cong an viec lam xa nha, tai vung Amazon. Mot the gii hoan toan mi oi vi cau be Pablo: "Amazon tran ay than thai, nhe nhang, ay hng v, ay nhiet, nc, con trung va ong vat, noi ngan gon la tran ay sc song". Sau o, anh phat hien mot khu rng khac: "mot Amazon khac b o nhiem". S tng phan nay a lam thay oi van menh i anh.

V ly do kinh te, khong ai trong so anh em cua Pablo co the hoc en ai hoc. Chnh cai ngheo a quyet nh ai co the va khong the hoc. Roi Pablo a nhan c s ho tr cua ngi dan, cua cac cha Dong Phanxico Capuchin va cua mot so lang. Moi ngi a tr nen mot ni nang la thng cho anh ta, ca ve kinh te lan tinh than.

Chuyen en Amazon

oi vi nhng ngi Ecuador tm kiem viec lam th pha bac m ra nhieu c hoi hn. The la nam 14 tuoi, Pablo bat au lam cong viec au tien cho mot cong ty phat trien cay co chau Phi, sau o cho mot cong ty dau mo. Trong thi gian ranh roi, anh tham gia giao x do cac Cha Phanxico Capuchin coi soc. Giong nh nhieu ngi, anh lam rat nhieu nhng lai c nhan ong lng t oi. Anh noi: "toi a nhan ra co qua nhieu bat cong va boc lot".

Hai nam sau khi en Amazon, vi s ho tr cua giao x va ngi dan, Pablo a lap mot ban bao ve nhan quyen. "Chung toi lam ieu o v a co nhieu trng hp vi pham nhan quyen oi vi ngi ban a, vi phu n, nong dan va ngi da en. Ho khong co ai e cay nh giup ."

Nhan ra n goi

c at lam trng ban, Pablo, mi sau tuoi, i t lang nay sang lang khac vi cac cha Capuchin, e thu thap li khai trc tiep ve cac vi pham ho phai chu. Va khi anh i cung cac nan nhan en chnh quyen e khieu kien, th cau tra li nhan c luon luon giong nhau: ho e ngh i tm mot luat s. "Thc te la vao thi iem o khong co luat s nao muon giup chung toi. Mot ngay no toi t nhu: mnh se tr thanh mot luat s." Nhng tien khong u e chi tra cho viec hoc. Cac cha Capuchin, Pedro Jose, Jose Mara va Charlie Azcona, cach nao o a tr nen ngi than trong gia nh th hai cua Pablo, a quyen gop t nhieu ngi. Do o, Pablo co the i hoc, tot nghiep va tr thanh mot luat s. Nhng chang ng gap lam chong gai.

Gia cua s thoa hiep

Pablo ke mot cau chuyen anh dau cuoc i cua anh: Mot lan no, mot cong ty dau kh hoat ong trong khu vc muon thc hien cac kiem tra a chan. Nhng ngi th a vao khu vc ma khong quan tam en nong dan va tai san cua ho. Pablo ng ra benh vc nong dan. Va e tra thu, cong ty a sa thai nhng ngi th va o loi cho anh luat s tre. Nhng ngi th a muon x anh, nhng cuoi cung, ho a hieu c van e va cung theo anh trong cuoc chien phap ly chong lai cong ty.

Nam 2004, sau mot thi gian b an ap va e doa, mot ngi anh cua Pablo a b tra tan da man en chet. Gia nh cua Pablo a c a i mot ni xa e am bao an toan. Va ban than anh, trong nhieu thang, khong the ngu hai em lien tiep cung mot ni. S that, nan nhan khong phai la anh trai, ma chnh la Pablo. Nhng ke am sat a b nham lan. Cac moi e doa van cha ket thuc. Anh noi: "Moi toi, toi cam n Chua v toi c song them mot ngay na. Vao buoi sang, toi cau nguyen: Lay Chua, xin bao ve con e con co the tiep tuc song".

Lien he gan chat vi Amazon

"Sau ba mi nam, toi a nhan ra rang toi a hoc va van con tiep tuc hoc t ngi dan ban a. Ho co rat nhieu ieu e day cho nhan loai. Ngi ban a cua Amazon la cac th vien lu ong", Pablo mm ci noi. Nam 2003, khi phien toa xet x chong lai cong ty Chevron bat au Ecuador, vung Lago Agrio, dan chung ra ng moi ngay e bieu tnh. Nhng ngi gia khong bao gi mang giay. Mot thanh nien My en tham d phien toa a het sc ngac nhien khi thay nhieu ngi i chan at. Trong sau thang, anh a gom gop c nam ngan oi giay va gi cho nhng ngi tho dan nay, tuy nhien, ho cung chang mang. Thc te, nhng ngi gia lao khong i giay khong phai v ho ngheo, nhng v chiec giay lam t s lien ket gia ngi va at.

Trng hp cong ty Texaco-Chevron

Trong vu an, ngi ban a cung luat s cua ho a a ra bang chng ve s o nhiem at va nc do nhng chat thai oc hai va d lng t viec khai thac dau tho. Chat thai huy diet ca, ong vat rng va ngi dan ban a. oi dien vi tham kch moi trng nay, ngi dan cam thay bat lc v khong biet phai oi pho vi ga khong lo dau mo nay nh the nao. Dng nh ngay ca nha nc cung khong bao ve quyen cua ngi ban a hoac thong bao cho ho biet ve nhng hau qua tieu cc do chung gay ra.

Pablo giai thch rang trng hp cong ty Texaco-Chevron the hien s thieu hieu biet nghiem trong va thieu ton trong oi vi cac dan toc to tien ay. ong thi, vu an cung cho thay s kien cng au tranh cua cac dan toc nay v quyen li cua ho. "ieu quan trong la nhn xem cach chung toi thc hien e duy tr s oan ket trong cuoc au tranh. Sau dan toc ban a vi ngon ng, truyen thong, phong tuc va lanh tho khac nhau a cung nhau au tranh." Nhieu ngi ban a a khong u may man e co the hoc tap. Giong nh cha cua Pablo, nhieu ngi khong biet oc hoac viet. Ho khong tin cac tai lieu bang van ban lam, nhng coi trong gia tr cua li noi. Cha cua Pablo thng noi ieu nay khi cac con ong con nho: "t giay co the b xe. Con li noi th khong". Ngay nay moi th a thay oi, moi th phai c ghi chep thanh van ban, ky ten, ong dau. Khong co van ban chnh thc, li noi khong con gia tr. e bao ve nhng ngi tho dan ban a, Pablo la cau noi gia li noi cua anh, c day cho ngi tho dan va an van c viet trong cac phien toa xet x cong ty Texaco-Chevron.

Tai Amazon, cuoc song cua cac dan toc va cac the he tng lai ang b e doa: "Co le, nhieu ngi My, Chau Au hoac nhng ni khac tren the gii khong nhan ra Amazon co y ngha the nao oi vi the gii va hanh tinh. Cuoc song cua cac the he tng lai ang b e doa". Nhng li ket luan cua Pablo Fajardo, mot nong dan a tr thanh luat s cua va cho ngi dan, mang lai hy vong cho ngi tho dan: "ca the gii lang nghe chung ta".

Cau chuyen ve Pablo Fajardo a c xuat ban thanh mot truyen tranh do nha xuat ban Phap "Les arenes". Phien ban tieng Anh va tieng Tay Ban Nha ang c chuan b xuat ban.

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page