Chuyen tham Bao Gia Li va Macedonia

cua c Phanxico:

Nho thoi nhng co the gay anh hng ln

 

Chuyen tham Bao Gia Li va Macedonia cua c Phanxico: Nho thoi nhng co the gay anh hng ln.

Vu Van An

Sofia (VietCatholic News 04-05-2019) - Chuyen tham Bao Gia Li va Macedonia cua c Phanxico: Nho thoi nhng co the gay anh hng ln. o la nhan nh cua Elise Harris tren tap ch Crux so ngay 3 thang 5 nam 2019. N ky gia nay cho rang chuyen i "co the la trng hp ien hnh nhng chuyen ln phat xuat t nhng ieu nho mon. V du hai quoc gia nay thuoc loai ngoai vi va nho be, nhng chuyen vieng tham cua ngai mang nhieu y ngha thuoc nhieu bnh dien khac nhau ca ve phng dien ton giao lan phng dien chnh tr.

Mot ang, s hien dien cua c Giao Hoang tai hai quoc gia trc ay do Cong San thong tr ni ngi Cong Giao la thieu so nho nhoi se la mot khch le ln lao cho so dan Cong Giao a phng, ngay cang tre trung hn, ang co gang song c tin cua ho trong mot boi canh xa hoi chnh tr trong o, t do ton giao thi hau cong san, xet ve nhieu mat, van con la mot y niem mi me, ang tren a khai trien.

Chuyen vieng tham cua ngai cung ang ke ve mat ai ket, v cac Kito hu Chnh Thong chiem a so dan trong ca hai nc. ai ket von la hon a goc cua trieu giao hoang Phanxico va chuyen ngai vieng tham cac v lanh ao cac giao hoi Chnh Thong Bao Gia Li va Macedonia se giup cung co cac moi lien he cua Vatican vi cong ong Chnh Thong tai ong Au.

Ve bnh dien chnh tr, ngh trnh xa hoi cua c Phanxico cung se c lam noi bat khi x ly cac van e nh ngheo oi va di dan. Bao Gia Li von la quoc gia ngheo nhat Chau Au, con Macedonia, von ngheo nhat trong cac cong hoa Yugoslav thi tien cong san, van ang trong dien trnh phuc hoi.

Vn tay ra vi ngi ngheo va nhng ngi b ay qua ben le chac chan se mang mot y ngha ac biet khi c Giao Hoang en vieng tham Skopje, Macedonia, ni sinh cua Thanh Teresa Calcutta, c c Thanh Cha Phanxico phong hien thanh nam 2017 va von noi tieng a hien i mnh phuc vu "nhng ngi ngheo nhat trong so nhng ngi ngheo" trong cac khu bun lay nc ong An o.

Giao hoi va nha nc

Mac du chu ngha cong san Macedonia va Bao Gia Li a co nhng hnh thc khac nhau t gia nhng nam 1940 en au nhng nam 1990, nhng tac ong cua no van c cam nhan cho en ngay nay, nhat la trong nen kinh te va gia cac cong ong ton giao tng b an ap d doi.

Hau het che o cong san Macedonia la di thi Joseph Braz Tito, ngi noi tieng la nha lanh ao cong san duy nhat thi ay a pha v moi lien he vi Lien Xo va thi hanh he thong rieng, khien ong c noi tieng.

Cuoc an ap ton giao di thi Tito kha nho so vi hau het cac quoc gia cong san khac vao thi iem o. Mac du che o chnh thc kho chu oi vi ton giao, Giao hoi Chnh thong giao Macedonia, von c oc lap vao nam 1967, c phep hien hu va hoat ong t do, trong khi cac cong ong khac, trong o co Hoi giao, Cong Giao va Kito giao The phan, c phep thc hanh di nhng han che nhat nh.

Tai Bao Gia Li, Chnh thong giao c oi x u ai e oi lay s phuc tung nha nc, trong khi ngi Cong Giao va cac cong ong ton giao khac phai ng au vi mot cuoc bach hai cong khai. Tai san b tch thu, giao s va tn hu b cam tu, quay roi hoac tham ch b giet, va cac tn hu co t quyen hp phap.

Khi noi en moi lien he gia Giao hoi va nha nc ngay nay, t nhat ni ngi Cong Giao, tnh hnh tuy khong thu ch nhng phan ln th v so lng nho ngi Cong Giao moi quoc gia.

Noi vi Crux, Gonzalo Sanz, mot ngi Cong Giao t Tay Ban Nha en lam viec cho cong ty AD ve th trng nang lng va song Bao Gia Li trong 1 thap nien qua, cho biet cac moi lien he vi chnh phu "khong phai la khong hien hu", nhng chung " khong c ngh ti may".

Tuy nhien, anh cho biet, co s ton trong rat ln oi vi "cac v t ao thi cong san", va oi vi cac giam muc va linh muc a cng quyet khong t bo c tin cua ho trc cac e doa cua chnh phu.

Sanz cho biet, hau het cac cuoc tranh au hien nay la ve cac van e nh y thc he phai tnh, do chnh phu thuc ay ch e b phan oi bi ngi Chnh thong giao, Cong Giao va The phan, khien van e nay tr thanh van e thong nhat hoa oi vi moi cong ong Kito giao.

c Giam Muc Kiro Stojanov cua Skopje cho biet trong mot cuoc phong van gan ay vi trang web Cong Giao "katolici.mk", rang Macedonia, co moi lien he chat che hn vi chnh phu, ni co mot uy ban ve lien he gia cac Giao hoi va cac cong ong va nhom ton giao.

Hien phap bao am t do ton giao, chnh thc cong nhan Giao hoi Chnh thong giao Macedonia vi Toa tong giam muc Ohrid (MPC-OA), Hoi giao, Cong Giao, Giao hoi Methodist The phan va cac cong ong Do Thai giao, ma cac nha lanh ao uc to chc cac cuoc hop thng xuyen.

c Cha Stojanov noi "Co the noi rang co cac moi lien he tot ep gia cac nhom, mac du luon co c hoi e cai thien". Ngai noi them rang bnh dien chnh phu, "t do ton giao ang trong giai oan chuyen tiep, nh trng hp cac nc khac ang trong dien trnh chuyen tiep. ieu de hieu la moi s ang trong dien trnh hng ti mot nen dan chu hoan hao hn".

Mot cong ong nho be gia long Chnh thong giao

ca hai quoc gia, c Phanxico se c chao on bi cac cong ong Cong Giao nho nhng ang phat trien. Bao Gia Li, ngi Cong Giao chiem khoang 0.5% dan so 7.1 trieu ngi, trong khi Macedonia, ho ch la 1% trong so 2 trieu dan.

Xet ve moi lien he gia ngi Cong Giao va Chnh thong giao, tnh hnh, du khac nhau moi quoc gia, phan ln la than ai gia cac tn hu bnh thng nhng oi khi cang thang gia cac hang giao pham, ac biet la Bao Gia Li.

Trong cac bnh luan ngo vi Crux, Cha Pavo Sekerija, giam oc Caritas Macedonia, mot to chc t thien cua c Giao Hoang nham phuc vu ca ngi Cong Giao lan ngi ngoai Cong Giao trong khu vc va hng dan cac tnh nguyen vien cho chuyen vieng tham cua c Giao Hoang, ve s a dang cua cac cong ong ton giao, a noi rang "moi lien he ay la s phong phu ln nhat va cung la thach thc ln nhat cua chung toi".

Tam t tren a c Cha Boris Stoykov lap lai; ngai la cha x tai giao x c Me Len Tri Zhitnitsa; Ngai noi vi Crux rang at nc ngai, cac lien he gia giao dan tot ep nhng co "nhieu kho khan" khi ung ti hang giao s.

Ngai noi "Co nhieu khoan dung va ton trong bi v ay, Bao Gia Li, co nhieu ai dien cua mot so tn phai ton giao. ay la mot quoc gia trong o co nhieu ngi Hoi giao hn ngi Cong Giao, v vay cac moi lien he gia giao dan tot hn, nhng co kho khan hn ni hang giao pham".

Tng t nh the, Sanz noi rang anh a noi chuyen vi mot so linh muc Bao Gia Li; cac ngai ke lai viec nhn vao cac cong oan cua cac ngai trong mot so Thanh le Chua Nhat va thay rang gan mot na la ngi Chnh thong giao, va cac ngai hy vong nhieu ngi Chnh thong giao se tham d Thanh le ngay 6 thang 5 nam 2019 cua c Phanxico tai Rakovsky; trong thanh le nay, ngai se cho khoang 200 tre em rc le lan au.

Sanz cho biet, ly do la v mac du viec tham d thanh le hang tuan la ieu bat buoc oi vi ngi Cong Giao, nhng khong bat buoc oi vi ngi Chnh thong giao, ngha la tn hu Chnh thong giao muon i le Chua Nhat luon co the lam nh vay tai mot giao x Cong Giao.

Anh noi rang ngon ng c s dung trong phung vu cung tao s khac biet, v cac buoi phung vu cua Chnh thong giao c c hanh theo truyen thong bang cac ngon ng co trong khi cac buoi phung vu cua Cong Giao c c hanh bang tieng Bao Gia Li, lam cho Thanh le de theo doi hn. Anh cho biet moi nam co khoang 40-50 ngi gia nhap Giao Hoi Cong Giao.

Sanz cho hay: Tuy nhien, bnh dien the che, nhieu lan cac giam muc Chnh thong oi x vi cac oi tac Cong Giao cua ho, nh the ngi Cong Giao khong hien hu; anh lu y rang du se co mot cuoc gap g ai ket vi cac nha lanh ao Chnh thong giao Macedonia, Giao hoi Chnh thong Bao Gia Li, von co truyen thong trung thanh vi Mac t khoa, nen a t choi giup viec to chc chuyen vieng tham cua c Giao Hoang, ch ong y gap c Phanxico thoi ch khong co g khac hn.

Sanz nhan nh: Hau het s cang thang nay xuat phat t cam thc duy quoc gia, nhng du vay, cac cong ong ton giao van co the hp tac qua cac hoat ong bac ai va chien au e duy tr ban sac Kito giao cua Bao Gia Li gia cac ap lc the tuc.

Macedonia, cac lien he co xu hng am ap hn. c Cha Stojanov cho biet trong cuoc phong van cua ngai rang mot phai oan ai dien cho ca Chnh thong giao lan Cong Giao ang thc hien mot cuoc hanh hng hang nam en Roma e vieng mo cua Thanh Cyril, mot v thanh rat c ton knh trong ca hai truyen thong.

Ngoai ra, con co mot hoi ong lien ton, to chc cac cuoc hop thng xuyen, trong o cac nha lanh ao cua moi cong ong ton giao tap hp e thao luan cac van e lien quan en luat phap, nhan quyen, luan ly va ao c. Ho thng xuyen en tham nhau vao cac ngay le va cac cuoc hop ca nhan khong phai la ieu bat thng.

c Cha Stojanov cho biet "Nguyen tac can ban khong nhng ch la s khoan dung, ma con co s hp tac, ton trong lan nhau va ong gop chung nham vao cac tn hu va tat ca nhng ngi co thien ch".

Cha Sekerija th lu y rang co lan, c Phanxico a noi rang, "ni duy nhat khong co xung ot la ngha trang", y muon noi cac cang thang se ton tai chng nao con ngi con ton tai. Ngai keu goi phai giao duc ngi ta hn na "chu hoc tap e chap nhan s a dang va song nh mot kha the ch khong nh mot rao can".

Me Teresa va mot "nu hon cho ngi ngheo"

Co le ac iem xac nh chuyen i cua c Giao Hoang en Macedonia va Bao Gia Li se la mot tap chu vao canh ngheo. c Giao Hoang, ngi von keu goi mot Giao hoi ngheo cho ngi ngheo, se en tham ni sinh cua Me Teresa, ngi a danh ca cuoc i cua mnh e phuc vu nhng ngi ngheo nhat trong so nhng ngi ngheo.

Macedonia va Bao Gia Li eu la nhng quoc gia ngheo. Bao Gia Li hien co mc lng toi thieu thap nhat chau Au, khoang  $319 mot thang, so vi Hy Lap, ni mc lng toi thieu la $765 va B, vi $1,782 mot thang.

Mot vien chc lien oan lao ong gan ay a noi rang, "Bao Gia Li la Bangladesh cua chau Au", ngha la ho lam hang hoa gia re cho cac cong ty nc ngoai e xuat khau i ni khac.

Tai Macedonia, c tnh 39.4% dan so hn 2 trieu ngi song di mc ngheo, ngha la khoang 600,000 ca nhan hien ang song trong ngheo oi, vi nan that nghiep la mot trong nhng nguyen nhan ln nhat.

Trong khi Bao Gia Li ngay 6 thang 5, c Phanxico se en tham mot trai t nan quan Vrazhdebna cua Sofia. at ten theo quan, trai c m hoi thang 9 nam 2013 khi nhng ngi di c bat au o at o vao chau Au.

"Trai" thc ra la mot ngoi trng bo hoang c sa cha lam ni tru ngu cho di dan va ngi t nan tren ng en cac nc khac khap chau Au. Gan 500 ngi a c chao on khi trung tam lan au tien m ca, vi 20 ngi co luc b nhoi nhet vao cung mot can phong.

Theo Sanz, hien cha khoang 300 ngi, hau het en t Syria va Afghanistan, trung tam vao nam 2014 a c Quy t nan chau Au tai tr 80% va 20% t ngan sach quoc gia. No cung cap cac lp hoc ngon ng va cham soc y te, vi hau het cac vat t c cung cap bi hoi Cac Bac s Khong Bien gii, cung nh cac ba an, phong tam va cho ngu.

c Phanxico cung se gap g nhng ngi ngheo trong khi ngai en Macedonia vao ngay 7 thang 5, mot iem dng chan c to chc bi Dong truyen giao Bac ai cua Me Teresa.

Theo Cha Sekerija, nhng ngi ngheo tham d trai nghiem c "tnh yeu va s gan gui" cua cac n tu tren can ban hang ngay, tuy nhien, ho b han che ve khong gian. Trong cuoc gap g, cac n tu Dong Truyen giao Bac ai se phan phat cac ba an nong hoi.

c Cha Stojanov noi "Cac ban a biet trong cac chuyen i cua ngai, c Giao Hoang khong bao gi quen ngi ngheo. Toi muon noi chuyen tham nay cho thay mot cach tng trng 'mot nu hon cho ngi ngheo'".

Mot Giao hoi tre trung

Kito giao Bao Gia Li va Macedonia co xu hng tre trung, t hao co nhieu gia nh tre ang hoat ong va tham gia vao cac cong ong giao x. Nh ngai quen lam trong gan nh moi chuyen vieng tham quoc te, c Thanh Cha Phanxico se gap g nhng ngi tre tuoi trong bien co ai ket va lien ton vi gii tre Macedonia vao ngay cuoi cung cua chuyen vieng tham.

Noi ve c tin sau sac cua ngi Cong Giao Bao Gia Li, c Cha Stoykov noi vi Crux rang "s kien sau 45 nam cong san, nhng ngi nay, nhng ngi Cong Giao Bao Gia Li nay, van duy tr c c tin cua ho, vi toi, la mot phep la nho cua n thanh v ap lc cua che o chong lai Giao hoi rat manh me".

c Cha cho hay: Rakovsky, mot trong nhng thanh pho ln nhat Bao Gia Li, ni se c hanh Thanh le va rc le lan au cho khoang 200 tre em, co 17,000 c dan va trong so o, "co nhieu ngi se ti tham d Thanh le Chua Nhat, trong o co ca ngi tre". Ngai noi them rang the he tre a khong t bo c tin".

Theo Sanz, sau chuyen vieng tham cua Thanh Gioan Phaolo II tai Bao Gia Li vao nam 2002 "a co mot s bung no n goi", hau het la lam linh muc hoac i song tu tr. Hau het ngi Cong Giao eu tin tng rang s phan khch y nh the se dien ra sau chuyen vieng tham cua c Phanxico va Giao hoi a phng se nhan c "mot hong an" sau khi chao on c Thanh Cha.

Sanz nhan nh "Bao Gia Li la mot Giao hoi tre trung"; anh giai thch hien anh ang hp tac trong mot d an m trng Cong Giao au tien nc nay sau thi cong san. Trong thi ky cong san, ba trng Cong Giao Sofia a b ong ca, va cho en ngay nay, khong co trng nao a m ca lai.

Mac du cac trng ton giao Bao Gia Li ve mat ky thuat van b cam, d an ang dien tien va c ang ky nh mot trng hoc thong thng, phi ton giao co ten la "Regina Sofia" (N Vng Sofia). Tuy nhien, Sanz cho biet cac vien chc giao duc cua chnh phu biet ro nguon goc Cong Giao cua trng, va tham ch a xin ve tham d Thanh le cua c Giao Hoang.

Anh noi, Bao Gia Li "la mot Giao hoi ang ln dan", ni cac cho th phng ang c xay dng "tai cac khu vc u ai, ni trc ay khong co nha th nao".

Noi ve cuoc gap g sau cung gia cac ngi tre lien ton ma c Giao Hoang se to chc Macedonia, c Cha Stojanov bay to hy vong cuoc gap g se "cai thien hn na s chung song va hp tac vi ngi khac va vi nhng ngi khac vi chung ta, nh mot chnh ngha lam phong phu lan nhau, ch khong phai mot ieu khien chung ta xa cach nhau".

c Cha cho rang "tuoi tre nh mot pham tru la nhng ngi ci m nhat oi vi viec song chung trong tng lai"; ngai giai thch rang ho se co c hoi at cac cau hoi vi c Giao Hoang.

Va theo ngai, thong iep cua c Giao Hoang gi gii tre se la "Magna Carta" (ai Hien Chng) cho nen muc vu gii tre, "cung nh mot khch le oi vi viec chung song va hp tac cua cac the he tre trong tng lai, khong chia re tren c s c tin va quoc gia.

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page