Hoi ngh thng nh quoc te

lan th nhat ve t do ton giao

 

Hoi ngh thng nh quoc te lan th nhat ve t do ton giao.

Linh Tien Khai

Washington (Vat. 25-07-2018) - Phong van ngoai trng Hoa Ky Mike Pompeo, ve hoi ngh thng nh quoc te lan th nhat ve t do ton giao.

Hoi ngh thng nh quoc te lan th nhat ve t do ton giao ang dien ra tai thu o Washington trong cac ngay t 24 en 26 thang 7 nam 2018 va quy tu 80 phai oan vi hn 40 ngoai trng tham d. Hoa Ky la mot quoc gia dan chu a luon luon ton trong va benh vc quyen t do ton giao, la mot trong cac quyen can ban cua con ngi, va coi viec mot chnh quyen ton trong quyen nay nh tien e cho moi bao am khac. Cac quyen con ngi la cac quyen moi ngi eu co ngay t khi con trong long me, v chung phat xuat t pham gia la ngi, ch khong phai do ai ban cho. V vay moi chnh quyen eu phai ton trong va co nhiem vu thang tien, tao moi ieu kien thuan li cho moi cong dan hng cac quyen o.

Nen van hoa hy lap dung ba t e dien ta ban v con ngi: th nhat la sarx, tc tht xac vi cac nhu cau cu the cua no nh oi th an, khat th uong, met moi th ngu ngh; th hai la psyche, tc tam ly vi tat ca cac tam tnh va cam nhan cua tam tr con ngi, trong o co that tnh la bay tnh cam thng anh hng sau am tren cuoc song va cung cach hanh x cua con ngi: o la hy, no, ai, cu, ai, o, duc (vui mng, gian d, bi thng, s set, yeu, ghet, them muon); va t th ba la Pneuma tc than kh, linh hon cua con ngi la phan cao quy va tham sau nhat, khien cho con ngi cao vt va khac vi moi thu tao khac. Ton giao dien ta nhu cau cua linh hon con ngi. Nhng rat tiec cac chu thuyet duy vat ch chu y ti cac nhu cau cua than xac va tam ly, ma lai l la, quen i hay khc t chieu kch tinh than thieng lieng sieu viet cua ban v con ngi. Chnh v the a khong co che o duy vat nao, duy vat cong san, duy vat xa hoi chu ngha cung nh duy vat t ban a co the tao dng c cuoc song quan bnh hai hoa va hanh phuc ch that cho con ngi va cho xa hoi. V ch coi con ngi nh thu vat, nen cac che o duy vat khinh re cha ap pham gia va cac quyen con ngi, trong o ng au la quyen t do ton giao. ac biet cac che o oc tai cong san va xa hoi chu ngha vo than coi ton giao la thuoc phien ru ngu nhan dan, nen thang tay an ap moi ton giao. Nhng khi lam nh the ho khong ch vi pham cac quyen con ngi, ma con huy hoai phan cao quy nhat cua ban v con ngi. Khi khc t va triet tieu cac gia tr linh thieng sieu viet, cac che o duy vat vo than khien cho cuoc song con ngi tr thanh ngheo nan, que quat, ong cui va giet chet cac kha nang phat trien cua con ngi.

Trong lch s lap quoc cua Hoa Ky ay a la quyen au tien c minh nhien trong Hien phap. Vao nam 1789, Quoc hoi au tien cua Hp chung quoc Hoa Ky a thong qua 12 tu chnh Hien Phap, va gi ti cac tieu bang e phe chuan. Cac tu chnh nay, goi chung la Tuyen ngon nhan quyen, c soan thao e bao ve cac quyen c ban cua cong dan Hoa Ky nh t do ngon luan, t do bao ch, t do hoi hop, va t do ton giao, cung nh quyen c xet x cong bang va quyen mang vu kh e t ve, ong thi bao am cac quyen khong c trao cho chnh phu lien bang th c trao cho cac tieu bang va nhan dan.

Chu anh hng cua ao luat ve cac quyen cua Anh nam 1689, Tuyen ngon nhan quyen Hoa Ky c soan thao tren nen tang ban Tuyen ngon nhan quyen cua bang Virginia do George Mason soan thao nam 1776. Mason, cong dan Virginia, la ngi suot i tranh au cho cac quyen t do ca nhan. Nam 1787, ong tham gia Hoi ngh Lap hien va ch trch ban hien phap chnh thc thieu s bao ve hien nh danh cho cac quyen chnh tr c ban. Trong qua trnh phe chuan hien phap dien ra sau o, Mason va cac nha phe bnh khac a ong y phe chuan hien phap e oi lai s am bao rang cac tu chnh hien phap se lap tc c thong qua.

Thang 12 nam 1791, Virginia tr thanh tieu bang th 10 tren 14 tieu bang phe chuan 10 tren 12 tu chnh, giup Tuyen ngon nhan quyen c hai phan ba so tieu bang can thiet thong qua e co hieu lc. Trong hai tu chnh cha c phe chuan, tu chnh th nhat lien quan en he thong ai dien, trong khi tu chnh con lai cam cac ieu luat thay oi mc lng cua cac ngh s co hieu lc trc khi cuoc bau c (ha vien) c to chc. Tu chnh th nhat nay cha bao gi c phe chuan, con tu chnh th hai a c phe chuan sau hn 200 nam, vao nam 1992, tr thanh Tu chnh th 27 cua Hoa Ky.

Tu chnh au tien lien quan ti T do tn ngng, t do ngon luan va bao ch; quyen hoi hop va kien ngh Quoc hoi se khong ban hanh mot ao luat nao nham thiet lap ton giao hoac ngan cam t do tn ngng, t do ngon luan, bao ch va quyen cua dan chung c hoi hop va kien ngh Chnh phu sa cha nhng ieu gay bat bnh.

Nam 1948 Lien Hiep Quoc a cong bo Ban Tuyen Ngon Nhan Quyen va ghi ro ieu 18 nh sau: " Ai cung co quyen t do t tng, t do lng tam va t do ton giao; quyen nay bao gom ca quyen t do thay oi ton giao hay tn ngng va quyen t do bieu th ton giao hay tn ngng qua s giang day, hanh ao, th phung va nghi le, hoac rieng mnh hoac vi ngi khac, tai ni cong cong hay tai nha rieng."

Hoi ngh thng nh quoc te lan th nhat noi tren cung nham muc ch tai khang nh cac ieu khoan nay.

Sau ay chung toi xin gi ti quy v noi dung bai phong van ngoai trng Mike Pompeo cua Hoa Ky danh cho phai vien Devin Watkins cua Vatican News, ve quyen t do ton giao.

Hoi: Tha ngoai trng, Bo thang tien t do ton giao cua chnh quyen Hoa Ky nham muc ch nao va au la s menh cua bo nay?

ap: S menh cua bo la pho bien tam quan trong cua quyen t do ton giao oi vi moi ca nhan tren the gii. Chnh quyen cua tong thong Donal Trump coi ay la u tien ch thc. Tn hu cua moi ton giao co quyen song niem tin nh ho muon, va neu ho khong muon co tn ngng, th ho cung c phep lam nh the. Khi cac ca nhan c phep hanh ong va song t do vi viec ton trong niem tin cua ho, th ho co kha nang lam nhng ieu cao ca, ln lao.

Hoi: Tha ngoai trng, vay th au la vai tro cua cac v lanh ao ton giao va tinh than trong cuoc song xa hoi?

ap: Gii lanh ao ton giao cung nh cac chnh quyen phai co vo t do ton giao cho niem tin cua chnh ho va cua cac tn hu cua ho, cung nh bao am s t do o cho moi tn ngng. V the chung toi ngh Giao Hoi cong giao co the gi vai tro quan trong s menh ma Giao Hoi ang co gang chu toan qua viec quy tu cac am ong tai Washington trong nhng ngay nay.

Hoi: Tha ngoai trng, ngoai trng cung la khach mi tham d hoi ngh thng nh quoc te ve t do ton giao cung vi cac phai oan en t nhieu nc tren the gii. Quy v hy vong at c nhng g vi hoi ngh thng nh nay?

ap: Quy v hay xem. ay that la mot ieu ang ghi nhan. Chnh quyen cua tong thong Trump a coi t do ton giao nh la mot u tien ch thc trong hoat ong cua mnh. V the chung toi ang ieu hanh hoi ngh nay vi hn 80 phai oan cac nc tham d va 40 ngoai trng nh toi en t khap ni tren the gii. ay la hoi ngh ln nhat t trc ti nay. Va s menh cua chung toi la thang tien va no la s menh quan trong. o la pho bien rong rai tam quan trong cua quyen t do ton giao. Chung toi muon thuc ay ieu nay. Co cac quoc gia chia se s hieu biet nay cua Hoa Ky. Nhng cung co nhng quoc gia khong chia se quan iem nay cua Hoa Ky, v the chung toi muon thuc ay ho tien ti trong chieu hng ung an nay, tien ti cho gia tang quyen t do ton giao. Tn hu cac ton giao phai co quyen th phng nh ho muon, hay neu ho chon khong co ton giao, th ho cung c phep lam nh vay.

Hoi: Ngoai trng thay c Thanh Cha Phanxico va Giao Hoi cong giao nam gi vai tro nao trong viec thang tien t do ton giao?

ap: Chung toi ngh rang c Thanh Cha Phanxico va Giao Hoi cong giao co the nam gi vai tro trong yeu. Toi ngh rang that vo cung quan trong, khong phai ch co cac chnh quyen - nh Bo ngoai giao Hoa Ky - nhng ca cac v lanh ao cac ton giao na cung hieu rang ho can thuc ay co vo t do ton giao cho tn ngng va cac tn o cua ho. Nhng ho cung phai gi vai tro bao am cho nhng tn o cac ton giao khac quyen t do tn ngng khac vi ton giao cua ho. V vay chung toi ngh rang Giao Hoi cong giao co the nam gi mot vai tro quan trong trong hoi ngh thng nh quoc te ve t do ton giao dien ra tai Washington trong cac ngay nay.

Hoi: Ngoai trng thay tng quan nao gia t do ton giao, cac quyen con ngi va cac li loc kinh te?

ap: ay la mot cau hoi ln! Toi ngh chung lien quan chat che vi nhau. Chnh quyen cua tong thong Trump va toi eu ong y rang t do ton giao co cac li ch khong lo cho cac quoc gia. Khi cac ca nhan c hanh ong va song mot cach t do trong viec ton trong tn ngng cua ho, th ho co kha nang lam nhng ieu cao ca. Nh the chung ta thay co moi day noi ket sau rong gia t do ton giao nh la quyen can ban cua con ngi va cac li nhuan kinh te chay vao trong cac quoc gia co quyen t do ton giao rong rai. Cac tac nhan thng mai coi cac ni co t do ton giao nh la cac moi trng rong m hn va t nguy hiem hn. Chung toi ngh rang t do ton giao va cac quyen con ngi va thanh cong kinh te lien he mat thiet vi nhau - noi lien chat che vi nhau - va chung toi ngh rang chnh sach oi ngoai cua My c li, khi cung co ieu nay.

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page