Giao Hoi Uruguay va no lc xay dng at nc

 

Giao Hoi Uruguay va no lc xay dng at nc.

Uruguay (Vat. 13-06-2018) - Hoi thng tuan thang 4 nam 2018 Hoi ong Giam Muc Uruguay a ket thuc ai hoi mua xuan nhom tai Florida, va ngay 18 thang 4 nam 2018 a cong bo tai lieu chung ket ta e "Chung ta hay xay dng cac cay cau cua tnh huynh e trong mot xa hoi b tan v". ay la mot tai lieu khuc chiet tap trung vao s kien xa hoi Uruguay b v tan thanh nhieu manh. Tai lieu hng ti cac tn hu cong giao cung nh moi ngi thien ch, va la mot ong gop cua Giao Hoi cho mot xa hoi a nguyen.

Tai lieu a c gii thieu vi gii bao ch bi c Cha Carlos Collazzi, chu tch Hoi ong Giam Muc Uruguay, c Hong Y Daniel Sturla, Tong Giam Muc Montevideo, va c Cha Milton Troccoli tong th ky Hoi ong Giam Muc. Cac Giam Muc khi hanh t mot cai nhn vao thc tai cua at nc, roi e ngh mot phan nh di anh sang cua c tin va a ra vai ieu can thc hien. Am ch cac nt ran ang t t chia re ngi dan Uruguay cac Giam Muc khang nh rang: "Mac du trong cac nam qua co cac cai tien kinh te va viec thuc ay cua cac ng loi chnh tr tai phan chia cac tai nguyen quoc gia cho ong eu hn nham giam con so cac gia nh phai song trong tnh trang ngheo tung, cung van con co nhieu lanh vc cha at c o nhanh em lai mot mc song cao hn cho cac tang lp dan chung. Trong so cac giai tang xa hoi chu thiet thoi trc het co cac tre em. Con co rat nhieu tre em phai song lang thang tren ng pho. Cac em thng la nan nhan cua ngheo tung, moi ngon cua cac bang ang bui i, nghien ngap ma tuy va bao lc.

Khi nhn vao tnh hnh xa hoi ngi ta nhan ra nhieu dau ch cua s suy oi trong cac tng quan gia con ngi vi nhau. ien hnh nhat la nan bao lc gia tang trong cac gia nh, cac c cau xa hoi, tren ng pho va tai cac ni cong cong.

Trong so cac iem tieu cc cac Giam Muc ac biet neu bat tnh trang thieu cac c may co cong an viec lam cho ngi dan, cac gia nh khong c tr giup, xa hoi mat quan bnh v s kien t nhieu nam nay so sinh tai Uruquay phan ln bat nguon t cac gia nh ngheo co t tai nguyen va cua cai nhat, trong khi ngi tre co c may c an hoc va giao duc cao cung nh co cong viec lam tot lai khong muon co con sm, va co t con. Canh xa hoi b gay vun khien cho cac tng quan gia cac the he va giai tang xa hoi suy yeu i.

Trong so cac tieu chuan do cac Giam Muc neu ra giup cai tien hien tnh xa hoi Uruguay co viec la chon benh vc va bao ve ngi ngheo. Cac Giam Muc keu goi tnh hiep thong lien i va y thc cong bang xa hoi cua moi thanh phan dan chung. Trc het can luon nh rang v con ngi a c tao dng nen giong hnh anh cua Thien Chua nen co pham gia cao quy can c ton trong. Moi ngi eu la con cai Chua va eu co pham gia nh nhau.

V the cac c cau quoc gia eu phai lay pham gia con ngi lam iem tham chieu, va phai hng ti cho ton trong pham gia ay trong moi hoat ong phuc vu cua mnh.

Trong phan cuoi cung cua tai lieu cac Giam Muc a ra vai e ngh cu the giup xa hoi Uruguay tien ti tng lai. Trc tien la viec phan biet cac trach nhiem cua xa hoi, cua chnh quyen va cua Giao Hoi. Nh la Giao Hoi chung toi duy tr mot quan niem tch cc: chung toi hng ti tiem nang cua xa hoi chung ta va hng ti s thien hien dien trong con tim cua tat ca nhng ai co thien ch kiem tm mot at nc Uruguay tot ep va thnh vng hn. Chung toi tin rang Than Kh cua Chua Giesu phuc sinh thc tnh iem tot lanh nhat ni tng ngi trong chung ta, bien oi chung ta t ben trong, va day len cac c ch tha th khch le niem hy vong cua chung ta.

Ngoai ra cac Giam Muc khuyen khch moi ngi nh sau: nh la xa hoi chung ta phai thang vt s th , s hai, va tam nhan thc cho rang cac ngi khac luon luon co loi. Can m ra cac con ng va cac khong gian giup vt thang cac hnh thai co lap khac nhau. Chung ta hay hng ti cho xay dng cac lien ket ca nhan, cac tng quan chat che, va a ra cac cau tra li tap the cho cac van e xa hoi. Chnh quyen a cung vi xa hoi dan s co gang tai phuc hoi cac khong gian cong cong co y ngha. Tuy nhien can dan than tch cc hn na. Sau cung cac Giam Muc cau mong rang t cac c ch va cong viec lam cua chung ta, moi ngi co the trong thay cac dau ch ang tin cay cua Nc Chua ma chung ta loan bao.

Cung trong no lc xay dng mot Uruguay tot lanh hn hoi au thang 5 va qua cac Giam Muc nc nay cong bo mot thong cao bay to lap trng cua mnh oi vi d luat nham cho phep ca cac tre em v thanh nien oi giong, ma khong can co s ong y cua cha me. Thong cao do Uy ban bao ve gia nh va s song cua Hoi ong Giam Muc pho bien. Trong o cac Giam Muc Uruguay t hoi rang: "co thuan ly khong, khi coi mot tre em hay ngi tre v thanh nien la a trng thanh u e quyet nh mot ieu quan trong nh the, se anh hng tren cuoc song cua chung suot i khong the quay ngc ve ang sau c na?". Ngoai ra Hoi ong Giam Muc con ghi nhan iem khi hanh cua d luat ma Quoc hoi Uruguay ang thao luan la viec cho rang phai tnh la cai g c gan cho con ngi mot cach quy c t luc sinh ra. Noi cach khac, neu cho du phai tnh sinh hoc mot ngi nhan ra mnh mot cach "t nhan thc" ni mot phai tnh khac, th khi o cung khong ung coi phai tnh khi sinh ra nh la phai tnh cua ngi o. Trai lai cac Giam Muc Uruguay cho rang phai tnh sinh hoc vt ngoai moi luat le hay quy c cua con ngi, nh khoa hoc va kinh nghiem chung cua nhan loai day.

Lien quan ti quyen cua cha me oi vi con cai b chnh quyen tc oat, cac Giam Muc a ra nhan nh cng quyet va manh me hn na nh sau: "lai khong phai ac tnh cua cac nha nc oc tai chuyen che thay quyen cua cha me vi mot ngi ai dien nha nc trong mot quyet nh phc tap nh the hay sao?".

Dau sao i na, cac Giam Muc Uruguay cung neu bat rang cac ngi oi giong van luon luon tm thay trong Giao Hoi s ton trong va tr giup, khong phai v chu trng duy tng oi van hoa, nhng v s ton trong tuyet oi oi vi moi lng tam t do. Cac v keu goi t bo triet ly duy ca nhan chu ngha a gi hng cho d luat vo ly nay va ngh ti thien ch chung cua toan xa hoi va cua chnh tng cong dan Uruguay.

Cong hoa Uruguay rong 176,220 cay so vuong, co 3.5 trieu dan, trong o co 88.2% goc Au chau. Ngi goc Italia chiem 44%, cac ngi goc Tay Ban Nha, Phap, c, Anh, Slave, Balcan chiem 44.2%. Ngoai ra co 8% ngi lai giong, 5.9% ngi goc Phi chau, 0.4% goc A chau va 0.4% la goc tho dan. Cac tho dan gom cac bo lac Charruas, Guanaes, Yaros, Chanaes tng song ve nghe san ban va hai trai, nhng hau nh b diet chung v cac th tat benh do ngi au chau mang ti hay do nan buon ban no le cua ngi Bo ao Nha ben Brasil trong hai the ky XVIII va XIX.

Theo cac thong ke nam 2008 cua Hoc vien thong ke Uruguay Giao Hoi cong giao chiem 45.7% tong so dan, tiep en 9% la tn hu cac giao hoi kito khac. 30.1% tin vao mot v than nhng khong theo ton giao nao, trong khi co 14% tuyen bo mnh vo than hay theo thuyet con ngi khong the hieu biet tat ca nhng g khong c coi la co ly v the khong a ra mot phan oan nao ca. Ngoai ra con co 0.4% theo cac ton giao khac.

Uruguay la vung at co nhieu nhom dan du muc sinh song t ngan nam th VII trc cong nguyen. Ngi Charruas la chung toc au tien nh c tai ay va van la nhom tho dan ong nhat. Lch s chnh thc cua Uruguay bat au hoi nam 1516, khi ong Juan Diaz de Solis ngi Tay Ban Nha at chan ti Rio de la Plata, va kham pha ra vung nay. Nhng ngi Bo ao Nha th cho rang vung at nay a c cac nha tham hiem Bo kham pha ra 2 nam trc o. V gap sc khang c cua cac tho dan va v Uruguay khong co vang bac nen trong hai the ky XVII-XVIII ngi thuoc a khong o at keo en ay nh c. Tuy nhien, Uruguay tr thanh vung at b tranh gianh gia hai e quoc Tay Ban Nha va Bo ao Nha. Nam 1603 ngi Tay Ban Nha du nhap bo mong, va viec chan nuoi bo a tr thanh nguon li kinh te quan trong cua nc nay.

Nam 1624 Villa Soriano nam ben b song Rio Negro tr thanh c iem nh c au tien, va cac tha sai Tay Ban Nha cung bat au rao giang Tin Mng. Nam 1830 Hien phap tuyen bo Kito giao la quoc giao. Nhng nam 1917 nha nc va Giao Hoi tach ri khoi nhau. Song song vi cong tac rao truyen Tin Mng cac tha sai cung day cho cac tho dan canh tac at ai va phat trien nong nghiep. Cac cong oan kito cung thanh hnh t o.

Nam 1726 ngi Tay Ban Nha thanh lap thanh pho Montevideo la thu o hien nay cua Uruguay. Nam 1776 Uruguay b tach ri khoi Pho vng Peru va sat nhap vao Pho vng Rio de la Plata goi la Banda Oriental. Lch s Uruguay the ky XIX gom cac cuoc ung o tranh gianh quyen bnh gia cac lc lng thc dan Anh quoc, Tay Ban Nha va Bo ao Nha nham kiem soat vung at bao gom Argentina, Brasil va Uruguay. Nam 1807 Montevideo b 10,000 quan Anh chiem ong.

Nam 1811 ong Jose Gervasio Artigas to chc mot cuoc khi ngha chong Tay Ban Nha va thanh cong. Mi nam sau o Tnh Oriental del Rio de la Plata tc Uruguay c sat nhap vao Brasil, lay ten la Provincia Cisplatina, nhng sau nhieu cuoc noi loan nam 1825 tach ri va Uruguay tr thanh mot lien bang mien vi cac tnh thong nhat vung Rio de la Plata tc Argentina ngay nay. ay la mot cuoc xam lan. Ca hai Tnh lien ket chong lai Brasil, va nam 1828 Thoa hiep Montevideo do Anh quoc tuyen bo bien Urugauy thanh mot nc oc lap. Nam 1830 Hien phap au tien c cong bo tha nhan Kito giao la quoc giao. Nam 1878 Montevideo tr thanh giao phan sau 48 nam la vung giam quan.

Giao Hoi cong giao Uruguay hien co mot tong giao phan la Montevideo, do c Hong Y Daniel Fernando Sturla Berhouet cai quan va 9 giao phan.

Cac quan sat vien chnh tr coi Uruguay la quoc gia i nhat trong cac nc chau My Latinh. Giao Hoi a khong bao gi nam gi mot vai tro noi bat nao ca trong thi ky thuoc a, v cac tho dan khang c chong lai viec loan bao Tin Mng. Sau khi c oc lap nam 1828, cac t tng bai giao s do anh hng cua Phap c cung co manh. Nam 1837 chnh quyen a tha nhan hon nhan dan s, va nam 1861 nha nc lanh trach nhiem ieu hanh cac ngha trang. Nam 1907 Uruguay chap thuan luat ly d va nam 1909 nha nc loai tr gi day ton giao ra khoi cac trng cong. Tien trnh tach ri nha nc Giao Hoi a c ay manh di thi chnh quyen cua ong Jose Batlle y Ordonhez va ket thuc nam 1917 vi viec ban hanh Hien phap van con hieu lc cho ti nay. Nam 2013 chnh quyen Uruguay a tha nhan hon nhan ong tnh.

 

Linh Tien Khai

(Vatican News)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page