c Phanxico ti Peru

trong nhieu cang thang chnh tr cua nc nay

 

c Phanxico ti Peru trong nhieu cang thang chnh tr cua nc nay.

Peru (VietCatholic News 19-01-2018) - Khi bc chan xuong Lima, Peru, ngay 18 thang 1 nam 2018, c Phanxico se gap mot Giao Hoi Cong Giao kha nao nhiet mi gianh c chien thang oi vi y thc he phai tnh, trong khi ang phai ng au vi nhng cuoc phuc kch mi cua "chu ngha thc dan y thc he" nh kieu noi c Phanxico thng dung e mo ta cac mu toan cua ngoai quoc nham pha hoai cac gia tr Kito Giao tai cac nc ngheo hn.

ong thi, Giao Hoi tai Peru kha manh, va phi chnh tr, u e co the co vu hoa bnh gia 1 tong thong ang b vay khon va mot quoc hoi tng muon an hac ong hoi thang trc.

c Giao Hoang Phanxico a Chile 3 ngay va d tnh danh 3 ngay na, 18 en 21 thang 1 nam 2018, e Peru trc khi tr lai Roma.

Hai sang kien cao cap tren, khi co gang tm kiem hoa giai va hoa bnh ong thi manh me thach thc cac sang kien chong lai gia nh, a manh me len khuon cho Giao Hoi Cong Giao Peru trong 17 nam qua, ke t khi ket thuc cuoc chien tranh tan pha von lay mat khoang 70,000 sinh mang.

Giao hoi co s lanh ao manh me cua c Hong Y Juan Luis Cipriani, ngi tng la Tong giam muc cua Lima t nam 2001. Mot phan ba tong so 32.4 trieu dan Peru song Thu o Lima. Hoi ong giam muc gom 50 thanh vien cua quoc gia Chau My Latinh nay cung cam ket sau sac vi cac sac dan ban a vung cao nguyen va rng gia cua at nc.

Lanh ao Cong Giao

Khi chu tch ngan hang au t Pedro Pablo Kuczynski, 79 tuoi, anh bai xt xao ngi dan tuy trung hu Keiko Fujimori, 42 tuoi, con gai cua cu Tong thong Alberto Fujimori, vi 50.1% phieu bau vao thang 6 nam 2016, viec nay a khien c Hong Y Cipriani a hai oi thu chnh tr, ca hai eu la ngi Cong Giao, lai vi nhau trong mot cuoc gap g lan th nhat 6 thang sau cuoc bau c.

o khong phai ch la mot hanh ong lch s, ma con la van e on nh chnh tr. Trong khi Kuczynski cai tr at nc, th Fujimori kiem soat Quoc hoi: ang cua ba, goi la Lc Lng Nhan Dan, gi 71 trong tong so 130 ghe, trong khi ang Ngi Peru e Thay oi cua Kuczynski hien ch co 15 ghe.

Thang 10 nam 2016, trong 1 ba an sang e cau nguyen hang nam, "PPK", nh v Tong thong c goi tat, a dang chnh ong, gia nh ong va Cong Hoa Peru cho Thanh Tam Chua Giesu va Trai Tim Vo Nhiem c Me Maria. Khong co tong thong nao a tng tham d bien co nay, mot bien co danh cho chu e thng xot, tiep theo tuyen bo nam thanh cua c Giao Hoang Phanxico.

The nhng, cang thang gia hai chnh tr gia hang au nay van tac ong manh me trong phan ln nam 2017.

Vu an xa nhan Le Giang sinh

Bat ng, vao em Giang sinh, Tong Thong Kuczynski a an xa Alberto Fujimori, 79 tuoi, b ket an nam 2009 en 25 nam tu giam ve toi giet ngi va bat coc do cac lc lng an ninh di s giam sat cua ong thc hien.

Luc con cam quyen, t nam 1990 en nam 2000, Fujimori c nhieu ngi nh en v a anh bai phong trao du kch theo chu ngha Mao, tc Con ng Rc Sang, nhng cac chien thuat phi phap ro rang la mot phan cua chien lc.

Mo ta hanh vi cua mnh nh mot hanh ong nhan ao v benh tat cua Fujimori, quyet nh cua PPK a gay ra nhieu cuoc phan oi va phan ng tieu cc chnh phat xuat t cac nha quan sat phng Tay.

Cac chuyen gia cua Lien Hiep Quoc len an vu an xa nay; t The Economist (Nha kinh te hoc) mo ta no la "gay rac roi."

Hau het cac nha phan tch chnh tr cho rang tong thong a tang mon qua Indulto de Navidad (An Xa nhan le Giang sinh) cho gia nh Fujimori e oi lay s ung ho chu yeu cua Kenji Fujimori trong viec ngan chan viec gan an hac PPK vao tuan trc o.

Kenji la con trai cua tong thong c an xa, mot thanh vien cua Quoc hoi trong ang chnh tr cua em gai mnh. Ong a lanh ao khoi 10 ngi khong bo phieu an hac, ve toi tham nhung, mot viec ma Keiko Fujimori ung ho.

Tuy nhien, ngi Cong Giao Peru a oc tnh huong nay cach khac: c Hong Y Cipriani Roma au thang 12 e at ke hoach cho chuyen i cua c Thanh Cha; Tong Thong Kuczynski Vatican thang Chn.

Mot nguon tin Roma noi c Hong Y a co s ho tr cua Vatican trong viec khuyen khch s hoa giai chnh tr, von la chu e chu ao cua c Phanxico, mot at nc ang giai quyet mot qua kh bao lc. Theo quan iem nay, Giao Hoi Cong Giao khuyen khch viec lay mot hanh ong thng xot lam hau canh cho chuyen tham vieng c nhieu ngi mong i cua c Thanh Cha.

Nha thng thuyet

Hai mi mot nam trc ay, khoang 15 ngi khung bo theo chu ngha Macxt co vu trang a ot nhap vao nha cua ai s Nhat Lima trong mot ba tiec mng ngay sinh nhat cua hoang e. Phe noi loan a bat gi hang tram yeu nhan lam con tin, bao gom cac nha ngoai giao, vien chc chnh phu, doanh nhan va me cung em gai cua Fujimori.

The la bat au cuoc khung hoang con tin keo dai trong bon thang. Mot trong nhng ngi trung gian chnh la Giam Muc Juan Luis Cipriani, luc o la muc t cua Ayacucho, mot tnh mien Nam b anh hng nang ne cua chien tranh du kch.

Mac du c Cha Cipriani noi rang ngai ch cham soc muc vu va dang Thanh Le ben trong tru s do quan phien loan kiem soat, nhng, theo t New York Times, qua ngai a ong "mot vai tro quan trong" trong viec "giai phong con tin"; t bao nay mo ta ngai nh "ban than cua Ong Fujimori. "

Cha Raymond Finch, be tren ca cua cac cha va anh em Maryknoll, a phuc vu 23 nam tai Peru nh la mot nha truyen giao cho ngi dan ban a pha nam cao nguyen Andes trong cuoc xung ot noi bo ay bao lc nay.

Ngai xac nh vi t National Catholic Register rang " Peru, Giao hoi luon c nhn nh mot trong nhng nh che ang cay nh va ang tin nhat trong viec co vu hoa bnh."

Cha Finch noi quoc gia nay a tham d qua trnh hoa giai dan toc trong 10 nam qua, mot qua trnh can c tiep tuc: "Khoang 70,000 ngi a b giet, hau het la nhng ngi bang quan thng dan vo toi."

V the cac no lc cua Giao Hoi Cong Giao e co vu hoa giai gia cac phe phai chnh tr anh am nhau la mot phien ban cua mot no lc ln hn nham co vu hoa bnh mot quoc gia b tan nat.

Y thc he phai tnh

Mac du Tong thong Kuczynski thng c goi la ngi thc dung, ong a chap nhan ngh trnh cua phe ta thieu so trong 18 thang au nhiem ky - mot trong nhng nguon gay cang thang gia chnh phu ong va Lc Lng Nhan Dan.

Trong so nhng sang kien khong c hoan nghenh la viec chnh phu n phng ap dung mot hoc trnh mi cho cac trng tieu hoc toan quoc, e the hien "y thc he phai tnh", tc y niem cho rang phai tnh la mot s la chon ca nhan tach ri khoi sinh hoc. Hoc trnh nay cung buoc phai day ve quyen tnh duc va sinh san, pha thai, ong tnh luyen ai va chuyen gii.

Ngi Cong Giao khap Peru a phan ng nhanh chong va d doi. Cac cuoc dien hanh 26 thanh pho thu hut khoang 1,5 trieu ngi - va s chu y cua hoan cau.

Hoi ong Giam muc Peru, vi 50 thanh vien, a ap ng mot cach that nhanh, nhan manh rang tai lieu nay a mau thuan vi hien phap Peru, von nh ngha hon nhan la "s ket hp gia mot ngi an ong va mot ngi an ba."

Mot nhom giao dan, tc nhom Cha Me Hanh ong, a e n kien Bo Giao Duc v cho thi hanh tai lieu hng dan nay ma khong tham khao y kien cac ben lien he chu chot, la cha me, va a mu toan nhoi so tre em.

Toi Cao Phap Vien a phan quyet ung ho cac cha me vao thang 8 nam 2018.

Hai thang trc o, chnh phu n phng rut lai hoc trnh gay tranh cai tren, khoi phuc an ban nam 2009 cua cac tai lieu hng dan giao duc von khong co cac gia thiet xuc pham.

Juan Carlos Puertas Figallo, mot luat s Cong Giao va la ngi sang lap ra Hiep Hoi Scalia, mot hiep hoi a tham gia bang mot ban bao cha tom tat co tnh thien nguyen (amicus brief) nham ho tr nhom Cac Cha Me Hanh ong, a ien thoai cho t Register hay: vu kien chong Bo Giao duc van ang ch giai quyet: thang toa th nhat, van se c x mot toa an cao hn trong nam nay.

Luat s tren nhan nh "ngi Cong Giao la ngi biet suy ngh ve nhng nguy hiem cua y thc he phai tnh. e chien thang, moi ngi Cong Giao phai cung nhau anh tran anh nay."

Cn ac mong tai xuat

Ch mot thang sau khi ky niem viec chnh phu rut lai mot d ban cua y thc he phai tnh, mot y thc he khac a xuat hien: Gia Le Giang Sinh va Ngay au Nam, thng la thi ky ngh ngi cua bat ky bo may hanh chanh nao, Van Phong Tong Th Ky cua Hoi ong Bo trng trieu tap mot cuoc hop ngay 28 thang 12 nam 2018 e phe chuan "Ke Hoach Nhan Quyen Quoc Gia: 2017-2021," o la tin cua hang tin Cong Giao ACI Prensa.

Ke hoach tren xac nh cac thanh vien cua cong ong "ong tnh, lng tnh, oi tnh" (tat la LGBTI) la nhng ngi "de b ton thng," do o oi c bao ve - tren thc te, la mot ac quyen. Hai giai cap de b ton thng mi a c ke hoach tao ra: cong nhan lam viec nha va nhng ngi bao ve nhan quyen.

Nh Steven Mosher, Chu Tch Vien Nghien Cu Dan So, a noi vi t Register, "ieu nay lam suy yeu khai niem bnh ang theo luat!"

Ong noi: "ieu chung ta co ay la mot no lc na nham tao ra mot giai cap c bao ve va ap at hnh phat len nhng ngi b buoc toi ky th nhng ngi nay." o la "mot giai cap tng tng ve phng dien luan ly co xu hng thu nho hoac m rong tuy thuoc s thch ca nhan, khong nh mot bo lac vi cac thanh vien ro rang."

Ong Mosher noi: Hoat ong tai Peru, Vien Nghien Cu Dan So a theo doi cach thc" cac nhom c ben ngoai tai tr hau hnh Canada, Hoa Ky va Lien Hiep Chau Au i ti cac nc tng oi ngheo nh Peru, tuyen dung ngi cho mot mat tran a phng va pha hoai cac nen dan chu a phng bang cach ap at cac gia tr ngoai lai."

Ong noi tiep, "Sau chu ngha e quoc nga thai va chu ngha e quoc pha thai, bay gi chung ta co chu ngha e quoc phai tnh."

Juan Carlos Puertas Figallo ong y. Ong noi vi t Register: "Hau het viec tai tr, va suy ngh, nham thuc ay cac sang kien y thc he phai tnh phat xuat t ben ngoai, t Lien Hiep Quoc, t [George] Soros, t Planned Parenthood. Ho gi tien bac cho cac c quan phi chnh phu Peru."

Cac lc lng hu hieu

Phan ng cng quyet cua Peru chong lai y thc he phai tnh dng nh phu thuoc vao ba nguon sau ay: huy ong giao dan, hp tac ai ket va s ho tr cua cac giam muc chu chot. Ben canh viec van ong quan chung Cong Giao, phong trao Kito hu Tin Lanh ang ln manh cua Peru a ap ng nhanh chong oi vi thach o va hai nhom c tin a phoi hp mot cach hu hieu.

Theo cac d kien nam 2014 cua Trung Tam Nghien Cu Pew, 76% dan so Peru la Cong Giao, 17% la Tin Lanh, 4% khong co ton giao, va 3% theo ao "khac".

Trong khi Giao Hoi Cong Giao va cac ong minh cua giao hoi nay a at c chien thang trong nam 2017 chong lai y thc he phai tnh, cuoc chien au chong lai cac hnh thc mi cua chu ngha e quoc nay se tiep tuc trong tng lai Peru va cac ni khac.

c Giao Hoang Phanxico chac chan nhan thc c hau canh nay.

Ngay 5 thang 1 nam 2018, trong bai dien van vi cac nha ngoai giao ben canh Toa Thanh (mot bai dien van quan trong hang nam lien quan en cac u tien quoc te cua c Giao Hoang), c Thanh Cha ch ra "nguy c ma, nhan danh chnh cac nhan quyen, chung ta se thay: xuat hien cac hnh thc hien ai cua chu ngha thc dan y thc he cua ngi manh hn va giau co hn, gay thiet hai cho ngi ngheo hn va de b ton thng nhat ", mot hien tng ma ngi Cong Giao Peru biet qua ro.

(Dch bai Peru's Perilous Politics: Papal Visit Comes Amid Tensions cua Victor Gaetan, ang tren National Catholic Register, ngay 17 thang 1 nam 2018.)

 

Vu Van An

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page