Dien Van au Nam 2018

cua c Phanxico vi Ngoai Giao oan

 

Dien Van au Nam 2018 cua c Phanxico vi Ngoai Giao oan.

Roma (VietCatholic News 09-01-2018) - Theo truyen thong trao oi li chc mng au nam vi cac nha ngoai giao ben canh Toa Thanh, sang mung 8 thang 1 nam 2018, c Giao Hoang Phanxico a gap g toan the ngoai giao oan va nhan dp nay, ngai a oc mot bai dien van soan san ma iem nhan manh la: "viec bao ve quyen song va s toan ven the ly cung co ngha la bao ve quyen co sc khoe cho cac ca nhan va gia nh ho".

Sau ay la ban dch Viet ng toan van bai dien van cua ngai, da theo Ban Tieng Anh cua Toa Thanh:

 

Tha quy ai s, quy ba va quy ong,

Cuoc gap g cua chung ta hom nay la mot truyen thong chao mng cho phep toi, trong niem vui keo dai cua mua Giang Sinh, c ngo cung quy v cac li chuc tot ep nhat cua ban than toi nhan dp Nam Mi va bat au va e bay to s gan gui va than ai cua toi oi vi nhan dan c quy v ai dien. Toi xin cam n V Nien Trng Ngoai Giao oan, Ngai Armindo Fernandes do Esprito Santo Vieira, ai S Angola, v nhng li chuc mng ang knh nhan danh toan the Ngoai Giao oan ben canh Toa Thanh. Toi xin ngo li chao mng ac biet ti cac v ai S khong thng tru, ma con so a gia tang tiep theo viec thiet lap lien he ngoai giao vao thang 5 nam ngoai vi Cong Hoa Lien Bang Mien ien. Toi cung chao mng con so ngay mot gia tang cac v ai S thng tru Roma, ma hien nay bao gom ai S Cong Hoa Nam Phi. Mot cach ac biet toi muon c tng niem co ai S Colombia, Guillermo Leon Escobar-Herran, ngi va qua i t ngay trc Le Giang Sinh. Toi xin cam n toan the quy v ve viec tiep tuc co nhng tiep xuc hu ch vi Phu Quoc Vu Khanh va cac Bo S khac cua Giao Trieu Roma; ieu nay chng to s lu y cua cong ong quoc te oi vi s vu cua Toa Thanh va cong viec cua Giao Hoi Cong Giao tai x s lien he cua quy v. o cung la boi canh cho cac hoat ong ket c cua Toa Thanh, cac hoat ong, vao nam ngoai, bao gom viec, hoi thang Hai, ky ket Thoa c Khung vi Cong Hoa Congo, va hoi thang Tam, ky ket Thoa c gia Phu Quoc Vu Khanh va Chnh Phu Lien Bang Nga cho phep cac ngi co ho chieu ngoai giao c du hanh khong can th thc.

Trong cac lien he cua mnh vi cac nha cam quyen dan s, Toa Thanh ch tm cach co vu phuc li tinh than va vat chat cua con ngi nhan ban va theo uoi ch chung. Cac Chuyen Tong Du ma toi a thc hien trong nam qua tai Ai Cap, Bo ao Nha, Colombia, Mien ien va Bangladesh la e noi len quan tam nay. Toi ti Bo ao Nha nh mot ngi hanh hng nhan dp ky niem mot tram nam cac lan c Me hien ra Fatima, e c hanh viec phong hien thanh cho cac tre muc ong Jacinta va Francisco Marto. ay, toi a muc kch c tin phan khi va vui ti ma Trinh N Maria a lam phat sinh ni nhieu ngi hanh hng tu tap nhau nhan dp nay. Ai Cap, Mien ien va Bangladesh cung the, toi a c gap cac cong ong Kito hu a phng, nhng cong ong, du t, nhng c anh gia cao nh cac ong gop cua ho vao s phat trien va s song chung huynh e tai cac nc nay. Le d nhien, toi cung a co nhng cuoc gap g vi cac v ai dien cac ton giao khac, nh mot dau ch cho thay cac khac biet cua chung ta khong phai la mot tr ngai cho cac cuoc oi thoai, ma ung hn la nguon ay sinh lc khuyen khch chung ta trong y muon chung hieu biet s that va thc hanh cong ly. Cuoi cung, Colombia, toi muon chuc phuc cho cac co gang va long can am cua dan toc quy yeu ay, noi bat ve y nguyen song ong c hng hoa bnh sau hn mot na the ky tranh chap noi bo.

Tha quy ai s,

Nam nay anh dau mot tram nam ngay ket thuc The Chien Th Nhat, mot cuoc tranh chap a thay oi bo mat Au Chau va toan the gii vi viec xuat hien nhieu nha nc mi thay the cho cac e quoc xa. T cac ong tro tan cua cuoc ai Chien, chung ta co the hoc c hai bai hoc, nhng bai hoc, ma buon thay, nhan loai a khong nam c ngay luc o, en noi, ch trong 20 nam, a dan en mot cuoc tranh chap mi va tan hai hn nhieu. Bai hoc th nhat la chien thang khong bao gi co ngha lam nhuc ke thu bai tran. Hoa bnh khong c xay dng tren s khoe khoang quyen lc ke chien thang tren ke chien bai. Cac hanh vi gay han tng lai khong the b tr hoan bi nh luat s set, ma ung hn bi sc manh cua ly tr bnh than, mot ly tr khuyen khch oi thoai va hieu biet lan nhau nh phng the giai quyet cac d biet (1). ieu nay dan ti bai hoc th hai: hoa bnh c cung co khi cac quoc gia co the thao luan cac van e trong cac ieu kien bnh ang. ieu nay, cach nay ung mot tram nam, a c nam vng bi nguyen Tong Thong Hiep Chung Quoc, Woodrow Wilson, ngi a e xuat viec thiet lap ra Hoi Quoc Lien nham muc ch co vu viec ho tng bao am quyen oc lap va toan ven lanh tho cho moi quoc gia, ln nho nh nhau. Viec nay at e can ban ly thuyet cho mot nen ngoai giao a phng, mot nen ngoai giao, dan dan, vi thi gian, tao c mot vai tro va mot anh hng gia tang trong cong ong quoc te nh mot toan the.

Giong moi moi lien he nhan ban, moi lien he gia cac quoc gia "cung phai c hoa hp theo cac menh lenh cua chan ly, cong ly, san sang hp tac, va t do" (2). ieu nay ham ngha "nguyen tac: moi quoc gia eu do ban chat c bnh ang ve pham gia" (3), cung nh viec tha nhan cac quyen li cua nhau va viec chu toan cac ngha vu lien he (4). Tien e can ban cua phng thc nay la viec tha nhan pham gia cua con ngi nhan ban, v viec coi thng va khinh miet pham gia nay se san sinh ra nhieu hanh vi man r tng lam phan no lng tam nhan loai (5). Thc vay, nh Ban Hien Chng Quoc Te Nhan Quyen tng qua quyet, "viec tha nhan pham gia co hu va cac quyen bnh ang va bat kha chuyen nhng cua moi thanh vien trong gia nh nhan loai chnh la nen tang cua t do, cong ly va hoa bnh tren the gii" (6).

Toi muon danh cuoc gap g hom nay cua chung ta cho van kien quan trong tren, 70 nam sau khi no c s chap thuan vao ngay 10 thang 12 nam 1948 cua ai Hoi ong Lien HIep Quoc. oi vi Toa Thanh, noi en cac nhan quyen, trc het, la tai khang nh tnh trung tam cua con ngi nhan ban, von c Thien Chua c muon va tao dng theo hnh anh va hoa anh cua Ngi. Chnh Chua Giesu, khi cha ngi phong cui, phuc hoi th lc cho ngi mu, noi chuyen vi vien chu quan, cu song ngi an ba b bat qua tang ngoai tnh va yeu cau e ngi du khach b thng c san soc, a khien chung ta hieu ro rang moi hu the nhan ban, bat ke ieu kien the ly, tam linh hay xa hoi cua ho, eu ang c ton trong va an can. Theo vien tng Kito Giao, co mot tng quan ay y ngha gia s iep Tin Mng va viec tha nhan cac nhan quyen trong tinh than cua nhng v soan thao Ban Hien Chng Quoc Te Nhan Quyen.

Cac nhan quyen ay c at tien e tren ban chat ma nhan loai co chung vi nhau mot cach khach quan. Chung a c cong bo nham loai bo moi rao can von chia re gia nh nhan loai va co vu ieu c hoc thuyet xa hoi cua Giao Hoi goi la Phat Trien Con Ngi Toan Dien, v no bao ham s co vu "viec phat trien moi con ngi va toan bo con ngi# va ca nhan loai nh mot toan the" (7). Mat khac, mot cai nhn thu hep ve con ngi nhan ban m ng cho viec phat trien bat cong, bat bnh ang va tha hoa xa hoi.

Tuy nhien ta can ghi nhan rang trong cac nam qua, nhat la sau cac roi loan xa hoi cua thap nien 1960, viec giai thch mot so quyen a t t thay oi, vi viec bao gom mot so "quyen mi" thng chong oi lan nhau. Viec nay khong luon giup viec co vu cac moi lien he than hu gia cac quoc gia (8), v ngi ta a thuc ay cac y niem nhan quyen gay tranh cai rat xa la oi vi nen van hoa cua nhieu quoc gia; cac quoc gia nay cam thay ho khong c ton trong trong cac truyen thong xa hoi va van hoa cua ho, trai lai b lam ng trc cac nhu cau thc s ma ho ang phai ng au. Nghch ly phan nao la viec co nguy c nay: nhan danh chnh cac nhan quyen, ta se thay xuat hien cac hnh thc thc dan y thc he thi hien ai cua nhng nc manh va giau co hn, gay thiet hai cho nhng nc ngheo hn va de b thng ton nhat. Cung mot luc, ta nen nh rang truyen thong cua cac dan toc ca the khong the c neu ra lam c cho s coi thng viec ton trong thch ang cac quyen li can ban c Hien Chng Quoc Te Nhan Quyen cong bo.

Sau 70 nam, that au long nhn thay khong biet bao nhieu quyen can ban tiep tuc b vi pham hien nay. Quyen au tien trong so cac quyen nay la quyen cua moi con ngi c song, c t do va c an toan ban than (9). Khong phai ch co chien tranh hay bao lc la vi pham cac quyen nay. Trong thi ai ta, co nhng phng tien tinh te hn the: trc het, toi ngh en cac tre em vo toi b vt bo ngay t luc cha c sinh ra, khong c ai muon oi khi ch v b benh hay d hnh, hay do ket qua cua long v ky ngi ln. Toi ngh en cac v cao nien, nhng ngi b ay qua mot ben, ac biet khi om au va b coi nh ganh nang. Toi ngh en cac phu n lien tiep chu bao lc va ap che, ngay trong gia nh ho. Toi cung ngh en cac nan nhan cua nan buon ngi, mot te nan vi pham viec ngan cam moi hnh thc no le. Biet bao nhieu ngi, nhat la nhng ai tron chay ngheo oi va chien tranh, ang tr thanh moi cho th thng mai do cac ca nhan vo lng tam thc hanh?

Bao ve quyen song va s toan ven the ly cung co ngha bao am quyen co sc khoe cua cac ca nhan va gia nh cua ho. Ngay nay, quyen nay a mac lay nhieu he luan vt qua cac y nh nguyen thuy cua Ban Hien Chng Qoc Te Nhan Quyen, la ban hien chng tm cach khang nh quyen cua moi ca nhan c lanh nhan viec cham soc y te va cac dch vu xa hoi can thiet (10). Ve phng dien nay, toi hy vong cac co gang se c a ra tai cac dien an quoc te thch ang e lam de, trc het, viec moi ngi c hng s cham soc va ieu tr y khoa. ieu quan trong la ket hp cac lc lng nham thc thi cac chnh sach e bao am vi ph ton phai chang viec cung cap cac thuoc men chu yeu oi vi viec song con cua nhng ngi can en, ma khong quen cac lanh vc tm toi va phat trien cac cach ieu tr, du khong sinh li ve tai chanh, nhng cot yeu cho viec cu cac sinh mang con ngi.

Bao ve quyen song cung bao ham viec tch cc mu cau hoa bnh, c pho quat tha nhan nh la mot trong cac gia tr toi cao can c tm kiem va bao ve. The nhng, cac tranh chap nghiem trong tai a phng ang tiep tuc dien ra tai nhieu ni tren the gii. Cac co gang tap the cua cong ong quoc te, cac hoat ong nhan ao cua cac to chc quoc te va nhng li keu goi lien l cho hoa bnh phat xuat t cac lanh tho ang b tan pha bi bao lc hnh nh cang ngay cang kem hu hieu hn trc cai luan ly hoc xau xa cua chien tranh. Ta khong the e cho hoat canh nay lam giam y nguyen cua chung ta va cac co gang cua chung ta cho hoa bnh. V khong co hoa bnh, ta khong the at c viec phat trien con ngi toan dien.

Giai gii toan dien va phat trien toan dien an ket qua lai vi nhau. Thc the, mu cau hoa bnh nh mot ieu kien tien quyet e phat trien oi phai au tranh chong cac bat cong va tan diet, mot cach bat bao ong, cac nguyen nhan gay bat hoa von dan ti chien tranh. Viec lan tran vu kh ro rang ang lam gia trong cac tnh the tranh chap va em lai nhieu thiet hai nhan mang va vat chat khong lo se pha hoai viec phat trien va viec mu cau hoa bnh lau dai. Thanh qua lch s at c vao nam ngoai vi viec chap thuan Hiep c Ngan Cam Cac Vu Kh Hach Nhan khi ket thuc Hoi Ngh Lien Hiep Quoc ve viec thng thao mot phng the e ngan cam vu kh hach nhan, cho thay y nguyen hoa bnh qua tiep tuc song ong biet chng nao. Viec co vu nen van hoa hoa bnh e phat trien toan dien keu goi ta phai khong ngng co gang e giai gii va giam thieu viec phai s dung lc lng vu trang e giai quyet cac vu viec quoc te. Do o, toi muon khuyen khch mot cuoc tranh luan thanh than va sau rong ve chu e nay, mot cuoc tranh luan se tranh c viec phan cc cong ong quoc te ve van e nhay cam nay. Moi co gang trong hng i nay, du nho be ra sao, van ai dien cho mot bc tien quan trong oi vi nhan loai.

Ve phan mnh, Toa Thanh a ky ket va phe chuan, nhan danh cho ca Th Quoc Vatican, Hiep c Ngan Cam Cac Vu Kh Hach Nhan. Toa Thanh lam the v tin, nh li Thanh Gioan XXIII a noi trong Pacem in Terris, rang "cong ly, le phai, va viec tha nhan nhan pham khong ngng keu gao viec cham dt cuoc chay ua vu kh. Viec tch luy vu kh tng c thc hien tai nhieu quoc gia phai c giam thieu cung khap va cung mot luc bi cac ben lien he. Cac vu kh hach nhan phai b ngan cam" (11). Thc the, cho du "kho co the tin rang ai o lai dam nhan trach nhiem khi dien viec tan sat va huy diet kinh hoang ma chien tranh co the mang theo vi no, khong ai choi cai c rang tai hoa ln lao nay co the b khi dien mot cach tnh c va trong mot hoan canh khong ai oan trc c" (12).

Do o, Toa Thanh nhac lai xac tn cua mnh rang "bat c cuoc tranh luan nao co the dien ra gia cac quoc gia phai c giai quyet bi thng thao va hiep c, ch khong bi viec s dung vu kh" (13). Viec khong ngng san xuat cac loai vu kh ngay mot tien bo hn va "tinh te" hn, va viec keo dai nhieu cuoc tranh chap, ieu ma toi von goi la "the chien th ba c anh tng mang", dan chung ta ti viec tai khang nh cau tuyen bo cua c Giao Hoang Gioan rang "thi nay, thi huenh hoang co nguyen t lc, ieu khong hp ly chut nao la chu trng cho rang chien tranh la phng the thch ang e sa sai viec vi pham cong ly# Tuy nhien, chung ta hy vong rang nh thiet lap c viec tiep xuc vi nhau va nh mot chnh sach thng thao, cac quoc gia se tien ti cho tha nhan nhieu hn cac si day t nhien noi ket ho vi nhau nh nhng con ngi. Chung ta cung hy vong rang ho se tien ti cho hieu mot cach hp tnh hp ly hn mot trong cac ngha vu chnh phat sinh t ban chat chung: la tnh yeu, ch khong phai han thu, phai thong tr cac moi lien he gia cac ca nhan va gia cac quoc gia. ac iem chnh cua tnh yeu la no loi keo ngi ta lai vi nhau bang u moi cach, thanh thc hp nhat vi nhau bang cac moi day tam tr va the chat; va ay chnh la s hp nhat t o phat sinh ra man van n phuc" (14).

Ve phng dien nay, ieu cc ky quan trong la ho tr moi co gang oi thoai ban ao Trieu Tien, nham tm ra nhng phng cach mi me e vt qua cac tranh luan hien thi, gia tang s tn cay lan nhau va bao am mot tng lai hoa bnh cho nhan dan Trieu Tien va toan the gii.

ieu cung quan trong oi vi cac sang kien hoa bnh khac nhau nham giup Syria tiep tuc, trong mot bau kh xay dng tin tng nhieu hn gia cac ben, e cuoc tranh chap lau dai tng gay nen nhng au kho vo chng cuoi cung co the tien ti cho ket thuc. Chung ta cung hy vong rang sau rat nhieu huy diet nh the, nay a en thi e tai thiet. The nhng, hn ca viec tai thiet cac c cau vat chat, ieu can la tai thiet cac tam hon, tai lap cai khung tin tng lan nhau, von la ieu kien tien quyet co tnh chu yeu oi vi s hng thnh cua bat c xa hoi nao. Do o, ieu can la co vu cac ieu kien luat phap, chnh tr va an ninh giup tai lap i song xa hoi e moi cong dan, bat ke thong thuoc nao ve sac toc va ton giao, co the tham gia viec phat trien at nc. Ve phng dien nay, ieu sinh t la cac nhom thieu so ton giao phai c che ch, ke ca cac Kito hu, nhng ngi trong nhieu the ky von tch cc gop phan vao lch s Syria.

ieu cung quan trong la nhieu ngi t nan von a c tam tru va an tru tai cac nc lang gieng, nhat la tai Giocang, Li Bang va Tho Nh Ky, nen c phep hoi hng. Cam ket va co gang cua cac nc nay trong tnh the kho khan hien nay ang c s anh gia cao va ho tr cua toan the cong ong quoc te; cong ong nay cung c keu goi tao nen cac ieu kien e hoi hng ngi t nan Syria. Co gang nay phai cu the khi au vi Li Bang, e x s than yeu nay co the tiep tuc la mot "s iep" ton trong va song chung, va la mot mau gng e bat chc, cho toan vung va toan the gii.

Y nguyen oi thoai cung can thiet tai Iraq than yeu, e giup cac nhom sac toc va ton giao khac nhau cua ho tai kham pha con ng hoa giai va chung song cung hp tac hoa bnh. o cung la trng hp Yemen va nhieu ni khac trong vung, va Afghanistan.

Toi ac biet ngh en ngi Do Thai va ngi Palestine, sau cac cang thang cua may tuan le va qua. Trong khi noi len noi au buon cua mnh trc s t vong trong cac cuoc cham tran gan ay, Toa Thanh lap lai li keu goi khan thiet cua mnh rang moi sang kien can c can than can nhac e tranh moi thu nghch gia tang, va cac li keu goi, phu hp vi cac Ngh Quyet lien he cua Lien Hiep Quoc, cung nhau cam ket ton trong hien trang cua Gierusalem, mot thanh pho thanh thieng oi vi cac Kito hu, ngi Do Thai Giao va ngi Hoi Giao. Bay mi nam chong oi nhau khien cho giai phap chnh tr khan thiet hn bao gi het nham cho phep s hien dien trong vung cua hai quoc gia oc lap ben trong cac bien gii c quoc te tha nhan. Bat ke cac kho khan, y muon san sang dan than oi thoai va tai tuc cac cuoc thng thao luon la cach the ro rang nhat e cuoi cung at c cuoc chung song hoa bnh gia hai dan toc.

Cung trong cac boi canh quoc gia, viec ci m va san sang gap nhau la ieu chu yeu. Toi ac biet ngh en Venezuela, ni ang kinh qua cuoc khung hoang chnh tr va nhan ao cang ngay cang bi at va vo tien khoang hau. Trong khi thuc giuc mot giai ap tc khac oi vi cac nhu cau hang au cua nhan dan, Toa Thanh bay to niem hy vong nay la can thiet lap cac ieu kien e cac cuoc bau c d tnh cho nam nay co the giai quyet c cuoc khung hoang hien hu, va giup ngi dan nhn ve tng lai mot cach thanh than mi me.

Cong ong quoc tre cung khong the lam ng noi au kho tai nhieu ni luc a Phi Chau, nhat la tai Nam Suang, Cong Hoa Dan Chu Congo, Somalia, Nigeria va Cong Hoa Trung Phi, ni quyen song ang b e doa bi viec khai thac ba bai cac tai nguyen, chu ngha khung bo, viec lan tran cac nhom vu trang va cac tranh chap keo dai. Ng ngang trc canh bao lc nay la ieu khong u. ung hn, moi ngi, trong hoan canh cua mnh, nen tch cc lam viec e tan diet cac nguyen nhan gay ra khon cung va xay cac cay cau huynh e, von la tien e nen tang cua viec phat trien con ngi chan chnh.

Mot cam ket chung e tai thiet cac cay cau cung la ieu khan thiet tai Ukraine. Nam va ket thuc a phai gat lay nhieu nan nhan mi trong cuoc tranh chap von ang gay sau kho cho x s, tiep tuc em lai au thng ln lao cho dan chung, nhat la cac gia nh song tai cac khu vc b chien tranh tan pha va mat mat nhieu ngi than yeu, thng la ngi cao nien va tre em.

Toi muon danh y ngh ac biet cho cac gia nh. Quyen c thanh lap mot gia nh, hieu nh mot "n v t nhien va nen tang cua xa hoi# co quyen c hng s che ch cua xa hoi va nha nc" (15) va c tha nhan bi Ban Tuyen Ngon Quoc Te Nhan Quyen nam 1948. Bat hanh thay, s that, ac biet tai Tay Phng, la gia nh b coi nh mot nh che loi thi. Ngay nay, cac moi lien he thoang qua c a thch hn s on nh cua mot d an song chung dt khoat. Nhng mot can nha xay tren ong cat gom cac lien he mong manh va hay thay oi th khong the ng vng c. Thay vao o, ieu can la mot tang a e xay nen vng chai. Va tang a nay chnh la s hiep thong tnh yeu trung thanh va bat kha tieu von noi ket ngi an ong va ngi an ba, mot s hiep thong von co ve ep chan phng va n gian, mot ac tnh thanh thieng va bat kha xam pham va mot vai tro t nhien trong trat t xa hoi (16). Do o, toi coi la khan thiet viec cac chnh sach chan chnh can c chap thuan e ho tr cac gia nh, ma tren o, tng lai va viec phat trien cua quoc gia tuy thuoc vao. Khong co ieu nay, ta khong the tao lap c cac xa hoi co kha nang giai quyet cac thach o tng lai. Viec coi thng cac gia nh con co mot hau qua bi at khac, ac biet hien dien tai mot so ni tren the gii, o la viec giam sinh suat. Chung ta qua ang kinh qua mot mua ong dan so thc s! ay la mot dau ch cac xa hoi ang lao ao v viec ng au vi cac thach o cua hien tai va do o tr nen s set hn oi vi tng lai, ket qua la ho t ong kn vao chnh ho.

ong thi, chung ta khong the quen c tnh huong cac gia nh b phan cach v ngheo oi, chien tranh va di dan. Chung ta rat thng thay bang chnh mat mnh tham kch cac tre em, khong ngi i theo, phai vt bien gii gia nam va bac the gii, va thng tr thanh nan nhan cua nan buon ngi.

Ngay nay, ngi ta ang noi nhieu ti ngi di dan va viec di dan, oi luc ch e khuay len nhng noi s nguyen s. Ta khong nen quen rang di dan luon luon dien ra. Trong truyen thong Do Thai Giao va Kito Giao, lch s cu roi, chu yeu, la lch s di dan. Ta cung ng quen t do i lai, chang han, kha nang ri bo x s mnh va tr ve o, la mot nhan quyen can ban (17). Nh the, can phai bo kieu noi quen thuoc va bat au vi viec xem xet chu yeu nay la chung ta ang x ly vi nhng con ngi.

o la ieu toi tm cach lap lai trong thong iep cua toi nhan Ngay Hoa Bnh The Gii c hanh ngay mot thang mot va roi ma chu e nam nay la "Ngi Di Dan va T Nan: Nhng Ngi Nam N Tm Kiem Hoa Bnh". Trong khi tha nhan khong phai ai ai cung luon c hng dan bi cac y nh tot nhat, ta khong nen quen rang a so ngi di dan thch lai que hng cua ho hn. Thay vao o, ho thay mnh "v ky th, bach hai, ngheo oi va moi trng xuong doc, buoc" phai ri bo no ra i# "Chao on ngi khac oi phai dan than cu the, mot mang li tr giup va thien ch, lu tam can tac va ay thien cam, quan ly co trach nhiem cac tnh the mi va phc tap ma oi khi lam cho nhieu van e hien co tr thanh tram trong them, ay la cha noi ti cac tai nguyen luon luon han hu. Bang cach thc hanh khon ngoan, cac nha lanh ao chnh phu nen a ra cac bien phap thc te e chao on, co vu, che ch, hoi nhap va 'trong cac gii han c phep nh hieu ung ch chung, cho phep [ho] tr nen thanh phan cua mo xa hoi mi' (Pacem in Terris, 57). Cac nha lanh ao co mot trach nhiem ro rang oi vi cac cong ong cua ho, ma ho phai bao am cac quyen li hp phap va viec phat trien hoa hp, keo ho tr thanh nh nha xay dng hap tap tnh toan sai lam va khong hoan tat c toa nha ma ho a bat au xay dng" (xem Lc 14:28-30) (18).

Mot lan na, toi muon cam n cac nha cam quyen cac quoc gia khong cha mot co gang nao trong cac nam qua nham tr giup nhieu di dan at chan len bien gii cua ho. Trc nhat, toi ngh en cac co gang cua mot so quoc gia A Chau, Phi chau va My Chau tng chao on va tr giup nhieu ngi. Toi tran trong cac ky niem song ong ve cuoc gap g tai Dhaka vi mot so thanh vien cua dan toc Rohingya, va toi xin lap lai cac tnh cam biet n cua toi oi vi cac nha cam quyen Bangladesh v s tr giup oi vi nhng ngi nay tren lanh tho rieng cua ho.

Toi cung muon bay long biet n ac biet cua toi vi nc Y, la nc, trong cac nam qua, a bieu lo mot tam long ci m va rong lng va a ra nhieu ien hnh tch cc cua viec hoi nhap. Toi hy vong rang cac kho khan ma nc nay ang kinh qua trong cac nam gan ay va cac hau qua cua chung van con ang tham tha, se khong dan ti cac hnh thc bac bo va ngan can, ma ung hn, dan ti viec tai kham pha ra cac goc gac va truyen thong von nuoi dng lch s phong phu cua quoc gia va tao nen kho tang vo gia cung hien cho toan the gii. Toi cung xin bay to viec toi anh gia cao cac co gang cua cac quoc gia Au Chau khac, ac biet Hy Lap va c Quoc. Ta cung ng quen nhieu ngi t nan va di dan tm cach at chan len Au Chau v ho biet rang ay ho se tm c hoa bnh va an ninh, nhng ieu von la hoa trai cua mot dien trnh lau dai phat sinh t cac ly tng cua cac Bac Cha Gia Sang Lap ra d an Au Chau sau The Chien Th Hai. Au Chau nen t hao ve di san nay, at c s tren mot so nguyen tac va vien kien ve con ngi bat nguon t lch s hang ngan nam cua no, c gi hng bi quan niem Kito Giao ve con ngi nhan ban. Viec cac di dan at chan en nen thuc ay Au Chau tai kham pha ra gia tai van hoa va ton giao cua mnh, e, vi mot y thc oi mi ve cac gia tr, tren o, luc a tng c xay dng, no co the gi cho truyen thong cua no c song ong trong khi van tiep tuc la ni chao on, s gia cua hoa bnh va phat trien.

Nam ngoai, cac chnh phu, cac to chc quoc te va xa hoi dan s a dan than vao cac cuoc thao luan ve cac nguyen tac, cac u tien nen tang va cac phng the thch hp nhat e ap ng cac phong trao di dan, tnh huong keo dai cua ngi t nan. Sau Tuyen Ngon New York nam 2016 ve Ngi T Nan va Di Dan, Lien Hiep Quoc a khi dien nhieu cuoc chuan b quan trong e chap thuan hai Thoa Thuan Hoan Cau ve ngi t nan va viec di dan an toan, co trat t va thng xuyen.

Toa Thanh tin tng rang cac co gang tren, vi cac cuoc thng thao bat au nay mai, se dan ti cac ket qua xng ang vi mot cong ong the gii cang ngay cang tr nen oc lap hn va at c s tren cac nguyen tac lien i va tr giup lan nhau. Trong tnh the quoc te hien thi, cac phng cach va phng the khong thieu e bao am cho moi ngi nam n tren trai at c hng cac ieu kien song xng ang vi con ngi nhan ban.

Trong Thong iep Ngay Hoa Bnh The Gii nam nay, toi a e ngh 4 "cot moc" hanh ong sau ay: chao on, bao ve, co vu va hoi nhap (19). Toi muon ac biet dng lai cot moc cuoi cung, von gay ra nhieu chu trng oi nghch tuy theo cach lng gia, kinh nghiem, quan tam va xac tn khac nhau. Hoi nhap la mot "dien trnh hai chieu", bao ham cac quyen li va ngha vu ho tng. Nhng ngi chao on c keu goi co vu viec phat trien con ngi toan dien, trong khi nhng ngi c chao on nhat thiet phai song theo cac qui nh cua nc on tiep mnh, vi viec ton trong ban sac va cac gia tr cua ho. Cac dien trnh hoi nhap phai luon gi viec bao ve va thang tien con ngi, nhat la nhng ngi de b thng ton, tam iem cac qui nh nham ieu hng cac kha canh khac nhau cua i song chnh tr va xa hoi.

Toa Thanh khong co y nh pha mnh vao cac quyet nh thuoc tham quyen cac quoc gia, la cac nh che, di s soi sang cua cac hoan canh chnh tr, xa hoi va kinh te lien he, va cac kha nang lan kha the tiep nhan va hoi nhap cua ho, co trach nhiem hang au trong viec chap nhan cac ngi mi en. Tuy the, Toa Thanh coi mnh co vai tro phai keu goi cac nguyen tac nhan ao va huynh e von nam nen tang moi xa hoi gan bo va hoa hp. Ve phng dien nay, hanh ong tng tac cua Toa Thanh vi cac cong ong ton giao, tren bnh dien nh che va hiep hoi, khong nen b quen lang, v cac c s nay co the ong mot vai tro ho tr co gia tr trong viec tr giup va bao ve, trong viec lam moi gii xa hoi va van hoa, va trong viec tao yen on va hoi nhap.

Trong so cac nhan quyen ma toi muon nhac en hom nay co quyen t do t tng, t do lng tam va t do ton giao, ke ca t do thay oi ton giao (20). ieu ang buon ma ai cung biet la quyen t do ton giao thng b coi thng, va ton giao rat hay tr thanh mot la dp e ngi ta bien minh ve y thc he cac hnh thc cc oan mi hai la lam c cho viec ay cac tn hu ra ben le xa hoi, neu khong muon noi la b bach hai thang thng. ieu kien e xay dng cac xa hoi co tnh bao gom la viec bao ham toan dien con ngi nhan ban, e ho cam thay mnh c thc s chap nhan khi c tha nhan va chap nhan trong moi chieu kch von tao nen ban sac ho, ke ca chieu kch ton giao.

Cuoi cung, toi muon nhac en s quan trong cua quyen co viec lam. Khong the co hoa bnh hay phat trien neu cac ca nhan khong c danh cho c hoi ch than ong gop bang chnh sc lao ong cua mnh vao viec phat trien ch chung. ang tiec thay, tai nhieu ni tren the gii, nhan dung van la ieu hiem co. oi khi, t co c hoi tm ra viec lam, nhat la oi vi gii tre. oi khi, viec lam rat de mat khong nhng do cac chu ky kinh te thay oi, ma con do s gia tang viec s dung cac ky thuat va dung cu moi ngay mot hoan hao va chnh xac hn nham thay the cac con ngi nhan ban. Mot mat, chung ta nhan thay co s phan phoi khong cong bang cac c hoi nhan dung, trong khi mat khac, khuynh hng oi hoi cac nhan cong phai lam viec vi mot nhp o khan cap hn. Cac oi hoi cua li nhuan, do viec hoan cau hoa ch th, a dan ti viec giam thieu t t thi gi va ngay ngh, ket qua mot chieu kch nen tang cua i song a mat i, tc chieu kch ngh ngi, von co muc ch phuc hoi con ngi khong ch ve phng dien the ly ma ca ve phng dien tam linh na. Chnh Thien Chua cung a ngh ngi vao ngay th Bay; Ngi chuc phuc va thanh hoa ngay nay "v vao ngay o, Ngi ngh moi cong viec Ngi a thc hien trong viec sang the" (St 2:3). Trong s luan phien lam viec va ngh ngi, con ngi nhan ban tham d vao viec "thanh hoa th gi" do Thien Chua at e va thang hoa viec lam cua ho, cu no khoi canh lien tuc b lap lai va le thoi buon nan hang ngay.

Mot nguyen c khien ta quan ngai ac biet la cac d kien cong bo gan ay bi C Quan Lao ong Quoc Te lien quan ti viec gia tang cac lao cong tre em va la nan nhan cua cac hnh thc no le mi. Tai hoa nhan dung thieu nien tiep tuc lam ton thng mot cach tram trong s phat trien the ly va tam ly ngi tre, cp mat cua ho niem vui tre th va gat lay that nhieu nan nhan vo toi. Chung ta khong the ngh en viec at ke hoach cho mot tng lai tot ep hn hoac hy vong xay dng c cac xa hoi co tnh bao gom nhieu hn, neu ta c tiep tuc duy tr cac mo thc kinh te ch nham li nhuan va khai thac nhng ngi de b thng ton hn ca, nh cac tre em chang han. Diet tr cac nguyen nhan c cau cua tai hoa nay nen la u tien cua cac chnh phu va cac to chc quoc te, la cac nh che c mi goi tang cng cac co gang chap thuan cac chien lc toan bo va cac chnh sach co phoi hp nham ket lieu hnh thc lao ong tre em di moi hnh thc cua no.

Tha Quy ai S, Quy Ba va Quy Ong,

Khi nhac lai mot so quyen trong Ban Tuyen Ngon Quoc Te nam 1948, toi khong co y bo sot mot trong cac kha canh quan trong cua no, o la, viec tha nhan rang moi ca nhan cung co cac ngha vu oi vi cong ong, e "thoa man cac oi hoi chnh ang cua luan ly, cua trat t cong cong va cua phuc li chung trong mot xa hoi dan chu" (21). Viec chnh ang keu goi ti quyen li cua moi con ngi nhan ban phai xem xet ti s kien nay la moi ca nhan eu la thanh phan cua mot c che ln hn. Giong moi c the con ngi, cac xa hoi cua ta cung hng c mot sc khoe tot neu moi chi the eu thc hien phan ong gop cua mnh vi y thc e phuc vu ch chung.

Trong cac ngha vu ac biet cap bach ngay nay, co ngha vu cham soc trai at cua ta. Chung ta biet rang thien nhien co the hung d, tham ch vt khoi trach nhiem con ngi. Chung ta a thay ieu o trong nam qua vi nhng tran ong at lam rung chuyen nhieu ni tren trai at, nhat la nhng cuoc ong at gan ay Me Tay C va Iran, vi so nan nhan kha cao va vi cac tran bao kinh hoang tan pha nhieu nc vung Caribbean, ung en ca Hiep Chung Quoc, va gan ay hn, ca Phi Luat Tan na. Du the, ta van khong nen ha thap s quan trong trong trach nhiem cua ta phai tng tac vi thien nhien. Cac thay oi kh hau, vi cac vu gia tang nhiet o hoan cau va cac hau qua tan hai cua chung, cung la hau qua hanh ong cua con ngi. Do o, ta can co gang chung trong viec nhan lay trach nhiem e lai cho cac the he ang en mot the gii ti ep va ang song hn, va lam viec, di s soi dan cua cac cam ket a c thoa thuan tai Paris nam 2015, e giam thieu viec thai cac chat kh gay hai cho bau kh quyen va sc khoe cua con ngi.

Tinh than can e hng dan cac ca nhan va quoc gia trong co gang tren co the so sanh vi tinh than cua nhng ngi xay dng cac nha th chnh toa thi Trung Co von iem xuat cho phong canh Au Chau. Nhng toa nha o so nay cho thay s quan trong cua moi ca nhan tham gia mot cong trnh vt moi gii han cua thi gian. Cac ngi xay dng cac nha th chnh toa biet rang ho khong c thay cong trnh cua ho hoan thanh. The nhng ho van lam viec cham ch v biet rang ho la thanh phan cua mot d an c e lai cho con chau ho vui hng. Nhng con chau nay, en lt chung, se iem to va m rong d an nay cho con chau cua chung. Moi ngi an ong va an ba tren the gii nay, nhat la nhng ngi co trach nhiem trong chnh phu, eu c mi goi vun si cung mot tinh than phuc vu va lien i lien the he, va bang cach nay, tr thanh dau ch hy vong cho the gii nhieu nhng cua chung ta.

Vi cac y ngh tren, toi xin lap lai vi moi quy v, vi gia nh quy v va nhan dan quy v cac nguyen chuc tot ep nhat trong li cau nguyen cua toi c hng mot nam ay tran niem vui, hy vong va bang an. Xin cam n quy v.

- - - - - - - - - - -

[1] Xem c Gioan XXIII, Thong iep Pacem in Terris, 11 thang T, 1963, 90.

[2] Ibid., 80.

[3] Ibid., 86.

[4] Ibid., 91.

[5] Xem Ban Tuyen Ngon Quoc Te Nhan Quyen , 10 thang Mi Hai, 1948.

[6] Ibid. Li Noi au.

[7] c Phaolo VI, Thong iep Populorum Progressio, 26 thang Ba, 1967, 14.

[8] Xem Ban Tuyen Ngon Quoc Te Nhan Quyen, Phan Noi au.

[9] Cf. ibid., ieu 3.

[10] Cf. ibid., ieu 25.

[11] Pacem in Terris, 112.

[12] Ibid., 111.

[13] Ibid., 126.

[14] Ibid., 127 va 129.

[15] Ban Tuyen Ngon Quoc Te Nhan Quyen, ieu 16.

[16] Xem c Phaolo VI, Dien Van Vng Cung Thanh ng Truyen Tin, Nadaret, 5 thang 1, 1964.

[17] Xem Ban Tuyen Ngon Quoc Te Nhan Quyen, ieu 13.

[18] c Phanxico, Thong iep Ngay Hoa Bnh The gii 2018, 13 thang Mi Mot, 2017, 1.

[19] Ibid., 4.

[20] Xem Ban Tuyen Ngon Quoc Te Nhan Quyen, ieu 18.

[21] Ibid., ieu 29.

 

Vu Van An

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page