Ngay quoc te chong nan bao hanh phu n

 

Ngay quoc te chong nan bao hanh phu n.

Roma (Vat. 5-12-2017) - Hom 25 thang 11 nam 2017 la Ngay quoc te chong nan bao hanh phu n. Ngay nay a c chon e loi keo s chu y cua toan the gii ti te nan bao hanh n gii ang xay ra tai khap ni. No a c chon v la ngay ky niem vu am sat tan bao xay ra hoi nam 1960 tai Cong hoa Dominicana di thi cai tr oc tai cua tng Rafael Leonidas Trujillo.

Hoi o ba ch em nha Mirabal la Patria Mercedes, Maria Argentina Minerva va Antonia Maria Teresa v cung Belgica Adele, la em gai th t, chong lai chnh sach cai tr oc tai cua chnh quyen quan phiet. Ho gia nhap "Phong trao 14 thang 6" chong chnh quyen oc tai va lay ten hieu la Mariposas cac "con bm". Gia nh Mirabal a mat moi s. Gia tai cua ho bi quoc hu hoa roi b tng Trujillo truat hu. Ngay 25 thang 11 nam 1960 khi ba ch em i tham chong ho b tu tai Puerto Plata. Xe cua ho b mat vu chnh quyen chan lai. Ho b bat buoc xuong xe, b em vao on ien trong ma va b anh chet bang gay. Sau o xac ho c em tr lai xe roi b ay xuong vc sau, lam nh the ho la nan nhan cua mot tai nan lu thong.

Ke t ngay o en nay tnh trang song cua nhieu phu n tren the gii a khong thay oi bao nhieu, trai lai a toi te them trong nhieu nc, ke ca cac nc tay au van minh tan tien.

Ngay quoc te chong nan bao hanh phu n a c Lien Hiep Quoc thanh lap ngay 17 thang 12 nam 1999, va chon ngay ba ch em nha Mirabal chet 25 thang 11 e c hanh tai khap ni tren the gii. Trong nhieu thanh pho au chau phu n a tham gia cac cuoc bieu tnh phan oi cac bao hanh va cac bat cong ma n gii a phai ganh chu va la nan nhan, trong o co nan bao hanh tnh duc. Nguon goc cua nan bao hanh phu n la s bat bnh ang trong tng quan gia nam gii va n gii. Tuyen ngon cua Lien Hiep Quoc e cap ti nan bao hanh n gii nh la "mot trong cac guong may xa hoi nh oat, qua o n gii b bo buoc song trong mot v the tuy thuoc nam gii."

Theo thong ke do Lien Hiep Quoc pho bien hien nay tren the gii co ti 35% phu n la nan nhan cua bao hanh the ly, hay tnh duc bi chnh chong mnh hay mot ngi nam khac. Thong ke cung cho biet hai phan ba cac nan nhan b sat hai trong gia nh la phu n. Tren the gii hien nay ch co 119 nc la a phe chuan cac luat le chong nan bao hanh phu n trong gia nh, va 125 nc a phe chuan cac luat le lien quan ti bao hanh tnh duc n gii. Nghien cu cua Lien Hiep Quoc cung cho biet tnh trang ky th n gii van tiep tuc trong lanh vc cong an viec lam. So phu n that nghiep luon luon cao hn so nam gii that nghiep. Va ong lng cua cac phu n ch c t 70 ti 90% so vi lng cua nam gii.

Rieng tai Italia trong nam 2015 a co 6.8 trieu phu n b bao hanh the ly hay tnh duc, va 31.5% cac nan nhan la phu n t 16 ti 70 tuoi, tc hau nh c 3 phu n th co mot ngi b bao hanh. Trong nam nam qua cac vu bao hanh the ly va tnh duc n gii co hi giam, nhng con so con cai phai chng kien canh bao hanh me chung lai gia tang.

Ban tng trnh th t cua to chc Eures lien quan ti viec sat hai n gii cho biet trong 10 thang au nam 2017 a co 116 phu n b giet tai Italia. Nam 2016 so phu n b sat hai la 150 ngi va nam 2015 la 142 ngi. Tong thong Italia Sergio Matarella noi: "Bao hanh chong phu n la ieu khong the chap nhan c. No la mot vet thng gia long xa hoi. Loai tr no la mot muc tieu ma moi quoc gia van minh phai quyet tam theo uoi. Bao lc, lam dung, b s dung nh dung cu ap at, an ap la mot gng mat cua mot quan iem nguyen thuy cua cac tng quan gia con ngi trc het can phai c cong oan phan khang. Vet thng cua bao lc chong lai phu n van cha lanh".

Ba Margaret Chan, tong giam oc to chc sc khoe cua Lien Hiep Quoc, a nh ngha nan bao hanh phu n la "mot van e y te co cac chieu kch benh dch". Ban tng trnh a la nghien cu rong ln nhat cha tng co lien quan ti nan bao hanh va lam dung the ly va tnh duc phu n tren the gii. Theo o co ti 35% phu n toan the gii la nan nhan cua cac vu bao hanh, ke ca cac vu hon nhan qua sm khi ho con la cac be gai. Theo ban tng trnh nam 2015 cua to chc UNICEF cua Lien Hiep Quoc tren the gii co 200 trieu phu n va be gai b cat chat bo phan sinh duc. Theo van phong bao ve quyen li n gii cua Lien Hiep Quoc ngay tai cac quoc gia au chau cung co 62 trieu phu n b oi x tan te bi chong mnh. Con tai My chau th c 15 giay co mot phu n b tan cong, thng la bi chnh chong ho. Nan bao hanh xay ra tai nhng ni khong the tng tng c, va khong ch gay thng tch cho cac be gai, hay cac phu n yeu uoi gion mong, ma ca cac phu n co hoc va quyen the na. Theo ket qua mot cuoc ieu tra tai Washington nam 2016 hn mot phan t phu n b sach nhieu tnh duc tren cac phng tien di chuyen cong cong. Mot cuoc ieu tra khac tai 23 tieu bang Hoa Ky cho biet co ti 23% cac n sinh vien b tan cong tnh duc trong nam au tien theo hoc ai hoc; va 82% cac n dan bieu tham d mot cuoc nghien cu cua Lien hiep dan bieu tai 39 quoc gia tren the gii a tha nhan la nan nhan cua bao hanh tam ly trong nhiem ky cua mnh.

Ong Pietro Grasso, chu tch Thng Vien Italia, a khang nh rang: "Tat ca nhng g han che mot phu n trong can tnh va s t do cua ho eu la mot bao hanh loai nay. Va ong a trch lai li cua co Noemi Durini nan nhan viet tren trang Facebook may ngay trc khi co b ngi ban trai nh hon giet chet: "Khong phai la tnh yeu, neu ho lam ban au n. Khong phai la tnh yeu, neu ho kiem soat ban. Khong phai la tnh yeu neu, ho lam cho ban s hai ieu ban la" .

e c hanh Ngay quoc te chong nan bao hanh phu n 25 thang 11 nam 2017 ba Laura Boldrini, chu tch Ha Vien Italia, a mi 1,300 phu n, nan nhan cua bao hanh, tham d mot cuoc hop tai tru s Ha Vien Montecitorio Roma, e chu y lang nghe ho noi va ke lai kinh nghiem n au cua ho, ong thi cung la e huy ong d luan cong cong toan nc ve te nan bao hanh n gii, la te nan khong ch lien quan ti n gii, ma lien quan ti tat ca moi thanh phan xa hoi.

Sau ay chung toi xin gi ti quy v bai phong van ba Nives Favero, tac gia cuon sach mi xuat ban ta e "Yeu thng khong lam nhau au". Cuon sach phan tch mot xa hoi, trong o nam gii thng co cac cau tra li tan pha va khong tien bo.

Hoi: Tha ba Favero, trong mot xa hoi tng la y thc va trng thanh hn, ma tai sao lai xay ra cac trng hp bao hanh n gii. Tai sao vay?

ap: Neu toi khi hanh t nen giao duc tam ly cua toi, toi co the noi rang nhan loai ang trong mot tnh trang vo cung kho khan, bi v xa hoi, nen kinh te, ky thuat va cac tng quan gia phai tnh trong hai the ky qua ang thay oi mot cach chong mat, nhng tam ly chung ta lai khong c cau truc mot cach hoa hp c mot cach hoan toan vi cac thay oi trong mot thi gian qua nhanh chong nh the. Nao bo cua chung ta c cau truc thanh nhieu lp tien trien khac nhau, cung hien hu vi nhau kha nang hoc biet, oc sang tao ngoai thng cung nh cac cung cach hanh x cng nhac theo ban nang, ma chung ta chia se vi cac loai bo sat va cac ong vat co vu. Lam nh the chung ta phai lam mot cuoc du hanh lien luc a, bang cach di chuyen ong thi bang may bay, bang tau va bang xe la, nhng cung bang chan va bi loi na. Chung ta ang ng au vi mot van e phc tap khong lo. Mot trong cac ieu kien met nhoc nhat oi vi con ngi la quan ly s bat lc cua chnh mnh. Nhng ngi bao lc khong thanh cong trong viec co mot cau tra li tien trien va xay dng cho s bat lc ho cam nhan, khi ho b khc t mot cach vnh vien bi ngi ban i cua mnh, ma ho tin tng va ho a ra cac cau tra li theo ban nang cu ky nhat e thu hoi mot y ngha cua quyen bnh tren thc tai.

Hoi: Tai sao cac cong thc thuoc long va cac thanh kien am re sau a tng luon luon la phan cua kieu giao duc lai troi len tr lai trong cung cach hanh x cua con ngi tha ba?

ap: Tat ca cac kieu cam nhan, suy ngh va hanh x cua chung ta a c ghi nh nh khac sau trong oc cua chung ta, va chung cang cu bao nhieu th lai cang de boc lo bay nhieu. ng trc cac van e cua cuoc song, con ngi ap tra bang hai kieu nen tang: bang cach thay oi chnh mnh va bang cach thay oi thc tai. V the, neu ieu mi me khien cho chung ta lac hng, va chung ta cam thay mnh gap kho khan trong viec thch ng vi no, th rat co the la chung ta tm cach lam cho thc tai lui lai ang sau, lui lai vi cac hnh thc c hieu biet hn, e co kha nang quan ly no.

Hoi: Tha ba, co that la giai phap cho van e nam s "bnh ang" khong, va v the nh ngi ta a luon luon hieu o la tiep can va ong hoa phu n vi mo thc nam gii? Hay co mot con ng gia hn, thch hp hn bao am pham gia tron ven cho phu n nh la phu n, ch khong phai la mot "ban sao" cua nam gii?

ap: Phan ln viec tap tanh xay ra qua "cac th thach va cac sai lam" trong mot tien trnh lien tuc cua cac lan th lai, kiem thc cac ket qua va sa cha lai viec nham ban. Phu n a au kho, va ngay nay van con au kho biet bao nhieu v s ha nhuc, b coi nh thua kem va ng nhien la cac bc au tien cua phong trao n quyen a ay theo hng chng minh cho thay ho ngang bang nam gii, va song theo cac mo thc cua nam gii. Toi tin rang chung ta phai vo cung biet n tat ca cac ch em phu n a au tranh va tan hien cuoc i ho e be gay cai trat t ngan i o. Nhng ngay nay, trong cac thap nien qua, kinh nghiem a c tat ca moi phu n y thc lam cho chn mui; sau tham kch cua hai the chien, cua che o c quoc xa, cai dai dang cua nan ky th chung toc ang lam vang len y thc ve tat ca cai bao lc the tham va ap bc keo dai gia cac tang lp xa hoi, oi vi cac tre em, oi vi thien nhien, va chung ta ang hieu rang s khc t cong ly, khc t khai thac boc lot, khc t quyen bnh bao lc cua con ngi phai i ti cac lap trng vt thang cac tnh trang chuyen biet. Ngay nay chung ta co the khc t moi cung cach hanh x gay thiet hai cho cuoc song chung ta va cho cuoc song cua hanh tinh nay, bat ky no en t ai.

Hoi: Tha ba Favero, nh vay co mot loi thoat trong tnh yeu thng hay khong? Va neu co th o la tnh yeu nao?

ap: Loi thoat la tnh yeu chn mui, co y thc. Mot tam tnh sau am phat xuat t xac tn rang khong the co mot hanh phuc ca nhan ch that, neu no c chiem hu bi cac kho au cua ngi khac. Lien quan ti s thu nghch gia nam n, toi tin rang viec thay oi lo trnh va theo uoi giac m mot lien minh ch thc, da tren s hieu biet va tran quy cac ac tnh khac biet ma chung ta mang theo trong ngi, co ngha la xay dng mot thc tai t gia tr vo gia. Toi khong tin rang co mot con ng nao khac, neu khong phai la con ng tnh yeu thng trao ban gia tr cho cuoc song va toi tin rang chung ta ang i ung hng, ca khi vi s met nhoc vo bien.

 

Linh Tien Khai

(Radio Vatican)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page