Nan bao hanh tre em tren the gii

 

Nan bao hanh tre em tren the gii.

New York (Vat. 8-11-2017) - Hom mung 1 thang 11 nam 2017 to chc UNICEF cua Lien Hiep Quoc a cong bo ban tng trnh ve nan bao hanh tre em tren the gii. Theo o c moi 7 phut th co mot tre em hay ngi tre b giet v bao lc. Tai Hoa Ky cac ngi tre da en khong phai goc noi tieng Tay Ban Nha thuoc la tuoi 10-19 co kha the b giet cao gap 19 lan mot ngi tre da trang khong phai goc noi tieng Tay Ban Nha cung la tuoi. Khi ap dung s hien nay cho thanh thieu nien da en khong phai goc noi tieng Tay Ban Nha tren toan nc, ngi ta nhan thay Hoa Ky la mot trong 10 quoc gia nguy hiem nhat the gii. Nam 2015 mot thanh thieu nien da en khong phai goc noi tieng Tay Ban Nha co kha the b giet tai My ngang vi nguy c phai chet cua mot thanh thieu nien song tai Nam Sudan, ni co cac xung ot va bao lc tap the xau xe manh at khon kho nay. Chau My Latinh va vung quan ao Caraibi la vung duy nhat co so ngi tre v thanh nien b giet gia tang trong nam 2015. Khoang phan na cac vu sat hai gii tre xay ra trong vung nay.

Ban tng trnh noi tren cua to chc UNICEF co e ta la "Mot gng mat quen thuoc: bao lc trong cuoc song cua cac tre em va thanh thieu nien".

Theo ban tng trnh trc het co nan bao hanh trong gia nh. Co khoang 300 trieu tre em t 2 ti 4 tuoi b oi x tan bao tren than xac cung nh trong tam than bi nhng ngi ang ly ra co nhiem vu yeu thng, bao boc, che ch cac em. Theo cac thong ke nhan c ngi ta cung nhan thay co ti 6 phan 10 tre em 1 tuoi thng xuyen la nan nhan cua mot nen giao duc bao hanh. Mot phan t cac em b phat bang cach loi keo xo ay, va mot phan mi cac em b anh tat vao ma, vao mat, vao au va tai. Tren the gii co mot phan t tre em di 5 tuoi, tc khoang 176 trieu em, song vi mot ba me la nan nhan cua ngi cha hay nam gii song chung bao lc.

The roi cung co khoang 15 trieu thieu n v thanh nien tuoi t 15 ti 18 b bat buoc co cac lien he tnh duc, hay chu cac loai bao hanh tnh duc khac trong cuoc song. Nhng ch co 1% cho biet c mot chuyen vien tam ly tr giup. Trong 28 quoc gia cung cap d lieu trung bnh co ti 90% thieu n b bao hanh tnh duc cho biet thu pham la mot ngi quen biet. D lieu cua 6 quoc gia cho thay ho la ban be, ban hoc cung lp hay ngi quen.

Lien quan ti cac tre n con co nan b bat buoc lap gia nh sm trc tuoi. Hang nam co 13.5 trieu be gai b bat buoc lap gia nh. Cac em b cp mat tuoi th va cac quuyen cua mnh, va hang ngay phai song trong noi am anh lo s b bao hanh tren than xac, tnh duc va tam ly t phia ngi chong cac em b bat buoc phai ci, co khi la an ong gia. ay la te nan xay ra tai nhieu ni tren the gii.

Tai cac quoc gia ang tren ng phat trien mot phan ba tre n b bat buoc lap gia nh trc tuoi trng thanh: mot phan chn trc khi len 15 tuoi. So tre n b bat buoc lap gia nh sm ong nhat la tai cac nc Niger, Ciad, Bangladesh va Guinea, ni co ti 60% n gii lap gia nh trc 18 tuoi. Tat ca cac thieu n nay khong san sang ve mat the ly cung nh tam ly, e co the ng au vi mot cuoc hon nhan, lai cang khong the ng au vi viec mang thai. Than xac cua ho cha c trng thanh va nguy c gap kho khan khi sinh con rat cao. Cac thieu n di 18 tuoi co nguy c sinh ra bao thai a chet, hay phai trong thay a con b chet khi sinh, cao hn 50 lan phu n trng thanh.

Them vao o hon nhan sm vi pham cac quyen can ban cua moi be gai. Quyen song khoe manh, c hoc hanh giao duc, c chi gin va song trong mot khung canh an ninh c bao ve, co quyen quyet nh oc lap t do la chon ngi ban i cua mnh vao luc thch hp. Rat nhieu phu n tre nay phai chu bao hanh the ly va tnh duc. Can phai gay y thc cho cac bac cha me va cong oan xa hoi, va thuyet phuc ho t bo te oan bat cac tre gai lap gia nh sm. ac biet can dan than tranh au cho cac be gai c i hoc v giao duc la phng the manh me nhat chong lai cac vu hon nhan cng bach. Tai Bangladesh hoi nam 2014 to chc "Th kien quoc te" a phat ong phong trao "Khong la co dau trc 18 tuoi" trong vung Nam Muktagacha nham chong lai nan hon nhan sm, va a thanh cong trong viec thuyet phuc chnh quyen a phng cam thoi tuc nay. The roi con co nhieu be gai va thieu n b cha me ban cho cac to chc mai dam, hay b khai thac tnh duc, thng la e tra n cho gia nh. Co rat nhieu trng hp khong bao gi c ua ra anh sang, trong o cuoc i cua cac be gai b be gay trong bong toi cua s th . Hien nay tren the gii co 1.2 trieu be gai b khai thac tnh duc. Nan khai thac tnh duc tre em co nhieu ly do: nan toi pham, gian tham hoi lo, thieu luat le bao ve tre em, nan sach bao phim anh dam o, du lch tnh duc, nan ngheo tung. Trong so cac nc co hnh thc bao lc khai thac tnh duc thnh hanh nhat co Campuchia, Thai Lan, Costa Rica, Mehico va Brasil. Cac tre em nan nhan cua viec khai thac tnh duc thng b bat buoc dung ma tuy, va b anh ap, khi cac em khong vang li cac tay anh ch au nau. Cac em phai song cac kinh nghiem thng au khong the tng tng noi: b thng tch the ly va tam ly thng xuyen suot i. Cac em co the b benh sida, nghien ngap ma tuy, hay mang thai va b bat buoc pha thai, hoac b thng tch nang ne v b anh ap tan nhan. Viec b lam dung va khai thac tnh duc e lai tren cac em cac thng tch tam ly va cam xuc co the gay nguy hai cho sc khoe tam than va s trng thanh cua cac em. Cac em cam thay s hai, tuyet vong, xau ho va khc t v cac kinh nghiem au thng phai ganh chu.

To chc "Th kien quoc te" hoat ong nham ngan chan te nan nay va tr giup cac em thang vt chan thng tam ly va tai xay dng cuoc song, qua cac chng trnh phong nga, che ch va hoi nhap cac nan nhan. Ngoai ra to chc cung yem tr cac chnh sach va thc hanh tot nham ngan chan he thong bao lc cung nh gay y thc cho cac cong oan. Mot cach cu the to chc yem tr kinh te nham giam bt nan ngheo tung la mot trong cac ly do cua nan khai thach tnh duc tre v thanh nien, va tap trung vao viec che ch gii tre v thanh nien. Sau cung to chc sat canh vi cac cong oan trong viec nhan dien cac nan nhan va cai thien cac tr giup hau chan thng, cong hien co van y khoa va phap ly cung nh ao tao nghe nghiep va tr giup kinh te.

Con co mot loai bao hanh khac na chong lai tre em o la nan tre em lao ong. Hien nay tren the gii co 264 trieu tre em tuoi t 5 ti 17 b bat buoc phai lam viec cc nhoc moi ngay nh ngi ln e mu sinh. Cac em khong ch co nguy c mat i oi mat, xng, phoi, ma con mat i ca niem vui song cua tre th, nhan pham va cac giac m tuoi tre na. Cac em phai che gach ngoi di cai nang chang chang cua mat tri, hay ngoi tren nen at e khau bong a, hoac lao lc trong cac on ien trong cay hay trong cac hang xng ky nghe det. Co 126 trieu em phai lam viec trong cac ieu kien nguy hiem cho sc khoe nh tiep xuc vi cac loai thuoc diet sau bo trong cac canh ong, hay trong s toi tam cua cac ham mo than a. Lao ong tre em la van e gan lien vi nan ngheo tung. Trong cac tnh trang gia nh ngheo, gap kho khan ve kinh te tre em b bat buoc phai ngh hoc va lao ong e gop phan nuoi song gia nh, ac biet khi gia nh ong con. oi vi cac gia nh ngheo oi, phan ong gop cua mot tre em lao ong co the giup gia nh song con. Nhng khi phai lam viec nh the ln len cac em kho co the tm c mot cong viec chuyen mon xng ang giup cai thien cuoc song, v cac em that hoc va khong c giao duc ti ni ti chon. Muc ch chnh cua to chc "Th kien quoc te" la be gay vong luan quan cua nan ngheo oi va huy bo nan tre em lao ong. Trc het bang s tr giup kinh te gia nh lam sao e cac em khong can phai lam viec, nhng co the cap sach en trng. Tiep theo la gay y thc xa hoi ve tam quan trong phai phong nga moi hnh thc khai thac boc lot sc lao ong cua tre em. Va bnh dien th ba la cac hoat ong giup hoi nhap tre em lao ong i hoc tr lai va phong nga e cac em khong bo hoc.

Iqbal Masik, mot tre em Pakistan tr thanh bieu tng cua cua cuoc chien chong nan tre em lao ong, a tuyen bo: "Khong mot tre em nao phai cam dung cu lao ong. Cac dung cu lam viec duy nhat ma mot tre em phai cam trong tay la but mc va but ch". Iqbal a b gia nh ban cho mot ong chu xng det tham va b xch vao may det, b bo oi nhng Iqbal a may man tron thoat c va bat au tham d cac buoi thao luan va bieu tnh chong nan tre em no le lao ong. Giao duc va hoc ng la kh gii anh bai te nan tre em lao ong. Phai lam sao e moi tre em c cap sach en trng. Phai tra lai cho cac em quyen song va quyen c hoc hanh vui chi, va cho phep cac em phat trien cac kha nang va tai kheo cua cac em, hau tr thanh nhng ngi ln y thc va c hng tron cac quyen lam ngi.

Con co mot hnh thc bao hanh tre em khac na o la nan tre em chien binh. Tren the gii hien nay co 300,000 tre em chien binh. That ra kho ma biet c con so chnh xac. Cac em b la gat, b bat coc, va b tuyen mo nh cac chien binh, lam giao lien, g mn, va b bien tr thanh no le tnh duc, khi la cac be gai. Sc khoe va cuoc song cua cac em gap nguy hiem, va tuoi th cua cac em b hy sinh nhan danh mot cuoc chien phuc vu cho cac tham vong cua ngi ln gian ac. a so cac tre em chien binh xuat than t cac gia nh ngheo. Mot so tre em hiep lc vi cac nhom quan s e song con, v ngi ta cong hien cho cac em c may c an uong thng xuyen, va cung co tien thng e tr giup gia nh. Nhng co rat nhieu tre em a b bat coc, va b la hay b bao hanh bat buoc tr thanh lnh chien. Cac em c huan luyen e chien au, giet ngi va thc thi bao lc, va thng b bo buoc phai dung chat ma tuy, vang li nh cai may. Neu khong chet trong khi anh nhau, cac tre em chien binh phai mang cac chan thng tam ly rat tram trong, khong phai ch v b cat chat the ly ma ca tren bnh dien tam ly na. Cac em cung co the b gia nh va cong oan khc t sau khi chien tranh a cham dt.

Ngay t khi chien cuoc bung no ben Congo hoi nam 1998 a co 30,000 tre em b bat buoc tr thanh chien binh. Gia cac nam 2002-2007 tai Sri Lanka cung co 7,000 tre em c tuyen mo. Nhng cung co nhieu nc khac trong o tre em tr thanh nan nhan cua bao lc chien tranh nh Afghanistan, Myanmar, Sierra Leone, Sudan, Liberia, Colombia va Uganda.

Theo hiep nh ve cac quyen cua tre em trong cac vung co chien tranh tre em phai c che ch ac biet. Moi tre em eu co quyen c hoc hanh, giao duc, chi ua. Chnh trong y hng nay to chc Th kien quoc te a khi xng phong trao chong viec tuyen mo chien binh tre em tai cac nc co nan toi pham tram trong nhat. Ngoai ra to chc cung ieu khien cac trung tam hoi phuc cong hien s yem tr tam ly xa hoi cho cac cu tre em chien binh nham tai hoi nhap cac em vao cuoc song xa hoi. Hien nay chung ta ang chng kien cac lan song di c o at nhieu ni. Hn phan na so ngi chay tron tren the gii la tre em. Co hn 50 trieu tre em a phai bo nha v chien tranh. Chung ta hay ngh ti Siria chang han, ni co phan na dan so, tc hn 11 trieu ngi a phai bo que hng va cuoc song cua mnh e i t nan tai cac quoc gia lang gieng nh Tho Nh Ky, Libang, Giordania va Iraq, hay tm cach vt bien a Trung Hai mong tm ti ben b Italia t do. Nhng a co hang ngan ngi bo mang tren bien ca. Cung co cac xung ot va chien tranh tai nhieu nc khac tren the gii nh Burundi, Iraq, Libia, Niger, Nigeria, Afghanistan, Cong hoa dan chu Trung Phi, Cong hoa dan chu Congo, Nam Sudan va Yemen.

Trong tat ca cac chien tranh xung ot ay tre em luon luon la cac nan nhan au tien phai tra gia mac mo nhat. Trong rat nhieu trng hp cac em a phai tan mat chng kien canh cha me va ngi than cua cac em b giet hay b bao hanh. Cac em thng b tach ri khoi gia nh hay mat gia nh. Theo ban tng trnh cua to chc Cao uy t nan Lien Hiep Quoc trong nam 2015 so tre em v thanh nien di c khong co ngi ln i kem a gia tang gap 3 lan nhieu hn so vi nam truc o, tc len en 98,400 em. Chien tranh tan pha tat ca. Cac em khong the i hoc v cac trng hoc a b trng dung cho ngi t nan va nan nhan chien tranh, hay a b bo bom hoac tan pha. Cac em khong con c san soc sc khoe na, v cac nha thng a b sap va cac bac s a bo nc ra i. Cac em khong con c bao am e hng tuoi th, v b bo buoc tr thanh ngi ln ngay tc khac e song con.

Cac tre em t nan thng gap nguy c b lam dung, khai thac boc lot hay b tuyen mo lam chien binh. Vi hang trieu gia nh gap kho khan khong the nuoi con cai nhieu cha me thuc ay con cai v thanh nien lap gia nh sm hay i lam viec kiem song. Va co rat nhieu tre em b bao hanh va lam dung, thieu dinh dng va b chan thng the ly va tinh than. To chc Th kien quoc te i tien phong trong viec tr giup tai nhieu nc nh Siria, Libang, Giordania va Iraq. T nam 2011 to chc a tr giup 2.4 trieu ngi t nan ben Siria va cac nc lan can, bang cach cung cap nc uong, thc pham thuoc men, cung nh cong hien cac tr giup tam ly va cac chng trnh giao duc e cac tre em khong b bo ri mot mnh.

 

Linh Tien Khai

(Radio Vatican)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page