Giao Hoi Philippines va tnh hnh chien s

tai Marawi tren ao Mindanao

 

Giao Hoi Philippines va tnh hnh chien s tai Marawi tren ao Mindanao.

Mindanao (Vat. 13-06-2017) - Ngay 23 thang 5 nam 2017 hn 500 phien quan hoi thuoc nhom Maute a tien chiem thanh pho Marawi tren ao Mindanao, mien nam Philippines. Cac phien quan a ot nhap nha th chnh toa bat coc lam con tin cha Teresito Suganob, thng c goi la cha Chito, cha chnh giao quan, va 15 tn hu ang cau nguyen, trong o co vai n tu. Moi ngi ang lam tuan cu nhat knh c Me phu ho cac kito hu, bon mang giao quan. Cac phien quan a noi la ot nha th chnh toa va toa Giam Muc ra tro. c Cha Edwin De la Pena, giam quan Marawi a cho biet nh tren. c Cha a thoat chet v hom trc o i tham muc vu mot giao x ngoai thanh pho Marawi. c Cha cho biet cac phien quan a chiem thanh pho va dan chung s hai ong kn ca khong dam ra ngoai. Cac phien quan hoi cung ot hai trng hoc va nha tu cua thanh pho, sau khi giai phong cac tu nhan, roi ho an nap trong cac nha cua dan chung. Phien quan a keo c en cua Nha nc Hoi tren cac dinh th thanh pho.

Tong thong Duterte a ngng chuyen vieng tham Mastcva tr ve Manila, tuyen bo lenh gii nghiem tren toan ao Mindano, ra lenh cho quan oi bao vay Marawi va tan cong tai chiem thanh pho. Cac binh s, trong o co mot so binh s Hoa Ky c trc thang yem tr, a bao vay thanh pho Marawi. a co cac oan xe ti giup dan chung di tan trong nhng vung co the ti c. Ong th trng thanh pho Marawi yeu cau khong quan Philippines ng bo bom thanh pho, v con co hang ngan dan, a so theo Hoi giao, van con trong thanh pho. c Cha Edwin De la Pena cho biet a so dan chung a di tan khoi thanh pho, nhng co mot so gia nh con b ket gia hai lan an cua quan chnh quyen va cac phien quan. Quan chnh phu co gang chiem lai thanh pho vi so thiet mang t chng nao co the. c Cha noi: "Chung toi cau xin c Me cu cac tn hu, v ch co Me co the cu giup chung toi trong luc nay. c Cha cung xin c Thanh Cha va kito hu toan the gii giup li cau nguyen cho cac tn hu, va yeu cau cac phien quan tra t do cho cac con tin. V bao lc va thu han ch em lai tan pha va chet choc cho dan chung ma thoi." c Cha cho biet a lien lac vi Giao Hoi va cac v lanh ao Hoi giao, va hy vong co the thng thuyet e cac con tin mau chong c tra t do. c Cha cung xac nhan s kien 9 kito hu b bat, b troi va b giet chet tai ca vao thanh pho. Ngai noi: "Cac phien quan rat tho bao, va khong ai biet ho ngh g trong au. Chung toi trong tay Chua." Giao Hoi Philippines a phat ong phong trao cau nguyen e cho cac kito b bat c tra t do."

c Hong Y Orlando Quevedo, Tong Giam Muc Cotabato tren ao Mindanao, a tuyen bo tren ai phat thanh Chan ly A chau nh sau: "Chung ta cau nguyen cho cac con tin c t do. Chung toi keu goi lng tam cua cac ngi bat coc e ho ng giet nhng ngi vo toi. Chung toi cung keu goi s tr giup cua cac v lanh ao Hoi giao tren ao Mindanao e tm ra giai phap hoa bnh cho cuoc khung hoang nay".

c Hong Y Luis Antonio Tagle, Tong Giam Muc Manila, cung bay to tnh lien i vi dan chung tai Marawi va noi: "Khong co li nao dien ta c noi n au va cay ang ma chung toi cam thay. Tai sao lai gay au kho cho nhng ngi vo toi nh the? Chung toi rat lo au". Giao Hoi toan nc a phat ong phong trao "cau nguyen cho Marawi" qua cac phng tien truyen thong. Trong khi o lenh gii nghiem tiep tuc co hieu lc tren toan ao Mindanao. Tong thong Duterte cho cac lc lng quan oi c toan quyen hanh ong trong viec duy tr trat t chnh tr xa hoi tai ay.

c Cha Edwin De la Pena cung cho biet them la cac phien quan a tm cach tiep xuc vi quan oi va cac c cau, bang cach quay va pho bien mot video, trong o cha Teresito Suganob a ra li keu goi tong thong Duterte cham dt cac cuoc doi bom va tan cong Marawi. c Cha bay to vui mng v thay cha con song, nhng ngai lo s cho so phan cua 200 thng dan b s dung nh thuan an cho cac phien quan.

Sau khi tong thong Duterte ban hanh lenh gii nghiem tren toan ao Mindanao, quan lc cua chnh phu a bat au bao vay Marawi, va sau mot tuan giao tranh ho a kiem soat phan ln thanh pho nay. Phien quan hoi con cam c trong 9 tren 96 khu pho. Hn 100,000 dan a ri bo thanh pho nhng van con co hang ngan ngi cha kp di tan va b ket gia hai lan an. Theo con so chnh thc a co 174 nan nhan b chet, bao gom cac thng dan, 13 binh s, 4 canh sat va 89 phien quan Maute. Trong so cac phien quan co cac ngi goc Indonesia, Malaysia, Cecinia va Yemen. c Cha Edwin De la Pena con cho biet cac con tin c a ti mot dinh th e lam thuan an cho phien quan. c Cha rat au buon, nhng khong biet phai lam g. Ngai cung khong biet quan oi chnh phu se co cac ong thai nao va phien quan se phan ng ra sao. c Cha a xin cac v lanh ao hoi giao tai Mindanao tr giup, trong khi tn hu cong giao tai ay va Giao Hoi toan nc Philippines cau nguyen cho mot giai phap tch cc. Trong vung cung co 40,000 ngi a phai di tan va hien ang song trong cac trai tam tru, hay nh nha ba con ban be chung quanh Marawi. Giao Hoi cung huy ong tnh lien i va tr giup cua cac cong oan cong giao va hiep hoi bac ai dan s.

Theo to chc UNICEF co t nhat 50,000 tre em b lien luy trong cuoc chien, va co mot so em b s dung nh chien binh. Ba Lotta Sylwander, giam oc UNICEF Philippines, rat lo au cho sinh mang cua cac em, cung nh oi vi cac chan thng ma cac em phai ganh chu trong viec phat trien tam sinh vat the ly. Trong khi o tai Manila cung a xay ra cac vu khung bo tai khu thng mai, khach san va hang quan, khien cho 36 ngi thiet mang. Cac nhom lien he ti phien quan tai Marawi a tha nhan ho la thu pham cua cac hanh ong khung bo nay. c Cha Edwin De la Pena cho biet cac phien quan e doa se cat co cha Chito. Ngai cau mong cac thng thuyet va can thiep cua quan oi giup cho cac con tin mau c tra t do an toan. c Cha cung bay to long biet n oi vi thong cao cua ong Jafaar Ghadzali, pho chu tch Mat tran giai phong hoi Moro tai Mindanao, keu goi cac phien quan Maute tra t do cho cha Chito va cac con tin, v ly do nhan ao.

Thong cao khang nh rang cac hanh ong bao lc nh the khong phu hp vi giao huan cua Hoi giao. Ca ba dan bieu hoi Samira Gutoc Tomaws cung bay to c mong cha Chito c tra t do. Cha la ngi a cung ba chia se nhieu co gang thang tien oi thoai gia Kito va Hoi giao va xay dng hoa bnh. D luan trong nc ang noi ket moi ngi vi nhau, va hy vong no co anh hng giup cham dt cuoc khung hoang va tra t do cho cac con tin.

e anh bat cac phien quan an nap trong cac dinh th cua mot vai khu pho ap dung chien thuat ban se, lc lng quan oi cua chnh phu Philippines phai tien chien tng can nha mot. c Cha Edwin de la Pena cho biet trong cac khu pho nay con co 1,500 thng dan b ket, a so la ngi gia va cac ngi au yeu a khong chay tron kp. c Cha khong biet 200 con tin hien ang b nhot tai au. Ch biet rang a co cac tiep xuc gia cac phien quan va quan oi chnh phu. c Cha noi ngai rat c an ui, v co rat nhieu anh ch em hoi bay to tnh lien i vi cong oan kito.

Nhan vat ch huy cac phien quan hoi la ong Isnilon Hapilon, 51 tuoi, lanh tu nhom Abu Sayyaf, chuyen bat coc va chat au cac du khach ngoai quoc. Xem ra ong a tuyen the trung thanh vi Nha nc Hoi t nam 2014, nhng ong t phong mnh la lanh tu Nha nc Hoi Philippines t nam 2016. Ong cung la phien quan quan trong nhat ang b truy lung. To chc FBI cua My a treo giai thng 5 trieu My kim cho ai cung cap cac tin tc giup bat gi ong. Nhom Abu Sayyaf cua ong Hapilon xuat phat t ao Basilan pha tay nam Philippines, nhng trong cac nam qua a a ngi sang ao Mindanao, va c cung co bi cac nhom phien quan nho hn. To chc Abu Sayyaf va cac nhom lien minh c them vay canh v mot ly do khac na, o la cac that bai quan s cua Nha nc Hoi trong cac thang qua ben Iraq va Siria, khien cho hang chuc phien quan hoi nhap bon vi cac phien quan Philippines e tiep tuc cuoc thanh chien cua ho. Tuy nhien, khong phai moi chuyen vien phan tch tnh hnh eu ong y vi nhau lien quan ti sc manh cua cac nhom nay. Nhieu ngi cho rang kha the cua lanh tu Hapilon thanh lap mot Nha nc Hoi tai Philippines rat la mong manh, ly do v s chia re gia cac chung toc va y thc he gia cac phien quan hoi trong vung nam Philippines khong cho phep thc hien mong c nay.

Mot sinh vien dau ten a tng theo hoc tai ai hoc Marawi trong cac nam 1977-1983 cho biet sau khi tong thong Marcos tuyen bo thiet quan luat hoi nam 1972 Mat tran giai phong Moro a to chc cac cuoc tan cong tai ao Mindanao. Chien tranh va cac cuoc am sat, phuc kch, chay loan la ieu dan chung Mindanao a tng phai song trong bao thap nien qua. Nh la sinh vien kito anh a phai cui au chu tran va rat can than chu y khong xuc pham ti ngi hoi song tai ay. Nhieu ngi a phai ri thanh pho Marawi e en song tai Iligan va cac vung khac co kito hu sinh song.

Ngay nay Nha nc Hoi Iraq va Siria a gi hng cho cac phien quan Maute tien chiem Marawi. Nhng ieu khac biet tch cc la cac kito hu va tn hu hoi tai Marawi tr giup va lien i vi nhau trong cuoc chien mi nay. Hoi thap nien 1970 cac kito hu, bao gom ca ong noi va cac chu cac co cua anh, a phai di tan t Marawi ti Iligan va cac vung khac co kito hu sinh song, trong khi ngi hoi thuoc bo toc Maranao lai t cac vung kito tm ti sinh song tai Marawi. Tren bnh dien chnh tr, cuoc chien tai Marawi khong khac biet vi qua kh. Cac nguon gi hng gia cac nhom hoi noi loan tai Mindanao thay oi theo dong thi gian. Nhng ly do chnh khien cho ho gay chien va co cac hanh ong bao lc chem giet van khong thay oi: o la c muon noi loan oi c oc lap va t tr. Cac bo toc nham muc ch chiem quyen bnh va s giau co, va khi co quyen bnh ho c phong trao Moro yem tr, nhan c nguon tai tr, thanh lap cac nhom hoi chien au khac vi cac mc o va ng loi tach ri, oc lap va thc hanh khac nhau nham thc hien mot xa hoi tng lai ma ho m c.

Tuy nhien, gi ay bo toc Maranao chac han a nhan ra rang chien tranh kieu Nha nc hoi se ch tan pha xa hoi Philippines ma thoi. Nhom hoi Maute a song kinh nghiem cay ang nay, khi chiem ong cac thanh pho Butig, Lanao va Marawi. Luat gii nghiem se khong giai quyet c cuoc chien noi loan va xung ot trong vung hoi giao tren ao Mindanao, ma ch gia tang cac ng loi chnh tr phan tan vo tan cua ngi hoi. Can thang vt hnh thc "mot nc trong mot nc" e ngi hoi Mindanao co the phat trien tren bnh dien kinh te, xa hoi va chnh tr. Cuoc chien c gi hng bi Nha nc hoi ma bo toc Maute la chon nh con ng chiem hu quyen bnh chnh tr va s giau co, bang cach ngay cang tr thanh bao lc hn, chac chan se loi keo nhieu ngi bao tr va cac moc noi nham thong tr thanh pho Marawi va ngi hoi toan ao Mindanao trong tng lai.

 

Linh Tien Khai

(Radio Vatican)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page