Ghi chu tn ly ve mot so van e

lien quan en viec tham gia

cua ngi Cong giao vao i song chnh tr

 

Ghi chu tn ly ve mot so van e lien quan en viec tham gia cua ngi Cong giao vao i song chnh tr.

Roma (WH 5-06-2017) - Bo Giao Ly c Tin ghi chu ve mot so van e lien quan en viec tham gia cua ngi Cong giao vao i song chnh tr.

 

Bo Giao Ly c Tin

Ghi chu tn ly ve mot so van e lien quan en viec tham gia cua ngi Cong giao vao i song chnh tr

on nhan y kien cua Hoi ong Giao hoang ve Giao dan, Bo Giao ly c tin quyet nh rang viec an hanh tai lieu Ghi chu Tn ly ve mot so van e lien quan en viec tham gia cua ngi Cong giao vao i song chnh tr la ieu can thiet. Ban ghi chu nay nham vao cac Giam muc cua Hoi thanh Cong giao va mot cach cu the, cung nham en cac chnh tr gia Cong giao cung nh toan the cac thanh phan tn hu c mi goi tham gia vao i song chnh tr cua nhng xa hoi dan chu.

I. Mot giao huan khong thay oi

1. S dan than cua cac Ki-to hu tren the gii tm c nhng cach dien ta khac nhau trong suot 2,000 nam qua. Mot trong nhng cach dien ta ay la viec tham gia cua cac Ki-to hu vao i song chnh tr: nh mot cay but thi Hoi thanh tien khi viet, cac Ki-to hu "ong vai tro tron ven cua ho nh nhng ngi cong dan."[1] Trong so cac thanh, Hoi thanh ton knh nhieu v thanh nam n a phuc vu Thien Chua qua viec quang ai dan than vao lanh vc chnh tr va quyen bnh. Trong so nay, thanh Thomas More, v c tuyen phong lam quan thay cua cac chnh khach va chnh tr gia, a lam chng bang viec o mau ao v "pham gia bat kha chuyen oi cua lng tam con ngi."[2] Mac du phai chu nhieu hnh thc ap lc tam ly khac nhau, thanh nhan van nhat quyet khong nhng bo, khong bao gi t bo "long tn trung kien vng danh cho quyen bnh va the che hp phap" von la ieu lam ngai noi troi; bang chnh i song va cai chet cua mnh, ngai a day rang "khong g co the tach con ngi khoi Thien Chua, cung nh khong the tach chnh tr khoi luan ly c."[3]

ieu ang khen la trong cac xa hoi dan chu hien nay, moi ngi eu c trc tiep tham gia vao c cau chnh tr trong bau kh t do thc s.[4] Nhng xa hoi nh the mi goi cac hnh thc tham gia mi va tron ven hn cua cong dan la Ki-to hu hay ngi lng vao i song cong ong. That ra, tat ca moi ngi eu co the chung tay e phat trien nhng giai phap chnh tr va chon la phap ly ma theo ho se em lai li ch chung bang viec bo phieu bau chon nhng nha lap phap va cac vien chc nha nc, cung nh bang nhng phng the khac.[5] i song cua mot nen dan chu khong the phong phu neu khong co s tham gia tch cc, co trach nhiem va quang ai cua moi ngi, "dau cho s a dang va bo tr nhau ve cac hnh thc, mc o, cong viec cung nh trach nhiem."[6]

Bang viec lam tron ngha vu cong dan phu hp vi nhng gia tr "c hng dan bi lng tam Ki-to giao"[7], giao dan thc thi nhng bon phan ca nhan ve viec rao truyen nhng gia tr Ki-to giao vao trat t the tuc, trong khi van ton trong ban chat va quyen t tr chnh ang cua trat t o[8], ong thi cong tac vi cac cong dan khac theo kha nang chuyen mon va trach nhiem cua ho.[9] Hoa trai cua giao huan nen tang t Cong ong Vatican II chnh la "tn hu khong bao gi phai bo viec tham gia cua ho vao 'i song cong ong', tc la trong nhieu lanh vc khac nhau nh kinh te, xa hoi, lap phap, hanh chnh va van hoa nham co vo li ch chung mot cach hu c va co to chc."[10]ieu nay can bao gom viec ay manh va bao ve nhng ieu tot lanh nh trat t cong ong va hoa bnh, t do va bnh ang, ton trong s song con ngi va moi sinh, cong bnh va oan ket.

Ban Ghi Chu nay khong nham tm cach trnh bay toan bo giao huan cua Hoi Thanh ve van e nay, von c tom tat c ban trong sach Giao ly Hoi Thanh Cong Giao, nhng ch nham nhac lai mot so nguyen tac phu hp vi lng tam Ki-to giao, ieu gi hng cho viec tham gia xa hoi va chnh tr cua ngi Cong giao trong nhng nc dan chu.[11] S xuat hien nhng ieu m ho hay nhng quan iem ang ng trong thi gian gan ay, thng la do ap lc cua cac s kien tren the gii, a lam Giao hoi cam thay can phai lam sang to mot vai yeu to quan trong trong giao huan cua Hoi thanh ve lanh vc nay.

II. Nhng iem chnh yeu trong cuoc tranh luan mang tnh chnh tr va van hoa hien nay

2. Xa hoi dan s ngay nay ang trai qua mot tien trnh van hoa phc tap khi song trong thi ky cuoi cua mot ky nguyen mang theo no thi gian ay bien ong cua viec oi dien vi ieu mi me. Nhng thanh qua v ai at c thi ai chung ta minh chng cho tien trnh i len cua con ngi trong viec at c nhng ieu kien song thch hp hn vi nhan pham. S trien n ve mat trach nhiem hng en cac quoc gia ang phat trien chac chan la mot dau ch quan trong, chng to co s nhay cam hn vi li ch chung. Tuy nhien, ngi ta ong thi khong the nham mat trc nhng nguy hai thc s ma mot so khuynh hng trong xa hoi ang ay manh qua viec lap phap, ong thi ngi ta cung khong the pht l nhng he qua cua ieu nay oi vi cac the he tng lai.

Co mot loai thuyet tng oi ve van hoa ton tai trong thi ai hom nay, bieu hien ro nhat trong viec khai niem hoa va bao ve mot chu thuyet a nguyen ve ao c von chap nhan viec sa sut va tan ra cua ly tr va cac nguyen ly cua luat luan ly t nhien. Hn na, chung ta khong phai la hiem nhng lan c nghe mot quan iem dien ta trong bau kh cong ong rang thuyet a nguyen ve ao c nh the la ieu kien rat can thiet cho nen dan chu.[12] Hau qua la cac cong dan cho rang ho co the toan quyen t quyet tren cac la chon luan ly cua ho, va cac nha lap phap khang khang rang ho ang ton trong s t do chon la bang cach ban hanh nhng ieu luat ma theo o no coi nhe nhng nguyen tac ao c luan ly t nhien va nhng bo nen van hoa va xu hng ao c mau qua,[13] nh the moi quan iem ve loi song eu co gia tr ngang nhau. ong thi, gia tr cua s bao dung thng c nai en cach ranh ma khi ma mot lng ln cong dan, trong o co ca ngi Cong giao, b oi buoc khong c ong gop cho xa hoi va i song chnh tr, ngang qua nhng phng tien lap phap ma moi ngi trong xa hoi dan chu eu co the co, da tren s hieu biet rieng t cua ho ve con ngi va cong ch chung. Lch s the ky 20 ch ra rang nhng cong dan lam ung la nhng ngi nhan ra s sai lam cua thuyet tng oi va cung sai lam nh the oi vi ghi nhan cho rang khong co luat luan ly nao bat nguon t ban chat t nhien cua con ngi, von co ton tai va phai ieu khien s hieu biet cua chung ta ve con ngi, li ch chung va quoc gia.

3. D nhien la mot thuyet tng oi nh the khong lien he g en t do chnh ang cua cac cong dan la Ki-to hu e la chon gia cac quan iem chnh tr khac nhau nhng y kien phu hp vi c tin va quy luat luan ly t nhien, va e chon la theo nhng tieu chuan rieng cua mnh nhng ieu g la phu hp nhat oi vi nhng nhu cau cua li ch chung. T do chnh tr khong phai, va khong the, c da tren t tng tng oi cho rang moi quan niem ve ieu tot cho con ngi eu co cung gia tr, nhng phai da tren thc te rang chnh tr phai quan tam en viec hien thc hoa cach cu the li ch mang tnh xa hoi va nhan van ch thc tuy theo nhng boi canh lch s, a ly, kinh te, ky thuat va van hoa nhat nh. T tnh cu the cua nhiem vu trong tam tay va t s a dang cua boi canh, mot s a phc ve cac chnh sach cung nh giai phap c chap nhan ve mat luan ly a noi len. Hoi thanh khong co nhiem vu phai a ra nhng giai phap chnh tr cu the - va lai cang khong co nhiem vu e ngh mot giai phap duy nhat co the coi la chap nhan c - cho cac van e the tuc ma Thien Chua a e cho moi ngi t quyet nh da theo s phan oan t do va trach nhiem cua mnh. Tuy nhien, Hoi thanh co quyen va bon phan cung cap mot s phan xet ve mat luan ly cho cac van e tran the khi c tin va luat luan ly oi hoi.[14] Neu cac Ki-to hu phai "nhn nhan s hp phap cua cac quan iem khac nhau ve cach to chc cac cong viec the tuc,"[15] th ho cung c mi goi e loai tr mot quan niem a nguyen phan anh thuyet tng oi ve luan ly von la ieu lam ton thng i song dan chu. Nen dan chu phai c xay dng tren nen tang chan chnh va vng ben cua nhng nguyen tac ao c bat kha nhng bo, von la nhng nguyen tac cot tru i song xa hoi.

Ve mc o hanh vi chnh tr cu the, thng th co nhieu ang phai chnh tr ma ngi Cong giao co the thc thi quyen li va ngha vu cua ho e tham d vao i song xa hoi cua at nc ho, nhat la qua quoc hoi.[16] ieu nay phat sinh v ban chat bat tat cua nhng la chon la lien quan en trat t xa hoi, v co san nhieu chien lc a dang cung at c va am bao cung mot gia tr nen tang, v kha the ly giai cach rat khac nhau cac nguyen tac can ban ve thuyet chnh tr, va ve s phc tap co tnh chuyen mon cua nhieu van e chnh tr. Tuy nhien, ieu nay khong lan lon vi mot thuyet a nguyen map m ve nhng nguyen tac luan ly va nhng gia tr thiet yeu. S a dang hp phap cua cac chon la tran the he tai can cot s dan than cua ngi Cong giao ve chnh tr, ong thi lien he trc tiep en giao huan Ki-to giao ve luan ly va xa hoi. Trong anh sang cua giao huan nay ma giao dan Cong giao phai anh gia viec tham gia cua mnh vao i song chnh tr e chac chan rang i song ay c anh dau bi mot trach nhiem chat che oi vi thc tai the tran.

Hoi thanh nhan thc rang trong khi dan chu la cach dien ta tot nhat cho viec tham gia trc tiep vao nhng la chon chnh tr cua cong dan, th no ch thanh cong trong mc o da vao s hieu biet ung an ve nhan v.[17] Viec tham gia cua ngi Cong giao vao i song chnh tr khong c thoa hiep ve nguyen tac nay, bang khong th viec lam chng cho c tin Ki-to giao trong long the gii, cung nh s hp nhat va thong nhat noi tam cua tn hu ay se khong ton tai. Cac c cau dan chu ma tren o cac quoc gia hien ai c xay dng se rat de o v neu nen tang cua no khong at con ngi lam trong tam. Chnh s ton trong con ngi la ieu lam cho viec tham gia vao nen dan chu tr nen co the. Nh Cong ong Vatican II a ran day, viec bao ve "quyen li cua con ngi qua la mot ieu kien can thiet cho cac cong dan, ca nhan cung nh tap the, e ong mot phan chu ong trong i song va ieu hanh cong ong."[18]

4. Hang loat nhng van e phc tap ngay nay xuat phat ra ay, ke ca nhng van e ma cac the he trc cha bao gi phai ng au. S phat trien khoa hoc a tao ra nhng ket qua tien bo lam xao tron lng tam con ngi, nam cung nh n, va oi hoi nhng giai phap ton trong cac nguyen tac ao c mot cach chat che va nen tang. ong thi, nhng d luat c trnh bay ma khong e y en hau qua tren s ton vong va tng lai cua con ngi trong van e hnh thanh van hoa va ng x xa hoi se tan cong en ca van e bat kha xam pham cua s song cua con ngi. Trong hoan canh kho khan nay, ngi Cong giao co quyen va ngha vu phai nhac nh cho xa hoi ve mot s hieu biet sau xa ve s song con ngi cung nh ve trach nhiem cua moi ngi trong van e nay. Tiep noi nhng giao huan khong thay oi cua Hoi thanh, c thanh cha Gioan Phaolo II a nhieu lan nhac nh rang nhng ai trc tiep lien he vi c quan lap phap th phai co "nhiem vu quan trong va phu quyet ro rang" bat c luat nao vi pham en s song cua con ngi. Nhng ngi tham gia lap phap ay, cung nh moi ngi Cong giao, khong ai c co vo cho nhng luat ay va bo phieu ung ho chung.[19] Nh c thanh cha Gioan Phaolo II a day bao trong thong iep Evangelium vitae lien he en trng hp khong the lat o hay ay lui hoan toan mot khoan luat cho phep pha thai von a c ap dung hoac sap c bo phieu thong qua, "mot nha dan c ma co lap trng tuyet oi chong pha thai c moi ngi biet en co the ung ho cach hp phap nhng d luat nham han che thiet hai do nhng luat cho phep pha thai gay ra, ong thi lam giam bt nhng hau qua tieu cc tam mc cong luan va nen luan ly cong ong."[20]

Trong boi canh nay, can ghi nhan rang lng tam cua mot Ki-to hu c ao luyen tot khong cho phep mot ngi bo phieu tan ong cho mot chng trnh chnh tr hay cho mot khoan luat rieng le ma i ngc lai vi nhng noi dung can ban cua c tin va luan ly. c tin Ki-to giao la mot tong the hp nhat, va nh the, that la thieu mach lac neu tach rieng mot vai yeu to ac biet nao o rieng le, ong thi phng hai en toan bo giao thuyet hoi thanh Cong giao. Mot s gan ket chnh tr oi vi mot mang n le cua hoc thuyet xa hoi cua Hoi thanh khong lam tron nhiem vu cua mot ngi vi li ch chung c. Khong mot ngi Cong giao nao co the ngh en viec khoan trang trach nhiem Ki-to hu cua mnh cho nhng ngi khac; trai lai, Tin Mng Chua Gie-su Ki-to trao cho ngi ay trach vu nay e chan ly ve con ngi va ve the gian c cong bo va a en hanh ong.

Khi hoat ong chnh tr i ngc lai vi nhng nguyen tac luan ly von la nhng nguyen tac khong cho phep co luat tr, nhng bo hoac giam nhe, viec cam ket cua ngi Cong giao tr nen ro rang hn va cung chong chat trach nhiem hn. Trong viec oi dien vi nhng oi hoi ao c can ban va bat kha nhng bo, cac Ki-to hu phai nhan ra rang ieu ma ang b nguy hai la ieu thiet yeu cua luat luan ly, luat lien he en s tot lanh toan ven cua con ngi. o la trng hp nhng khoan luat lien quan en viec pha thai va lam chet em du (khong nen lan lon vi quyet nh bo qua nhng cha tr ngoai thng, la ieu c phep ve mat luan ly). Nhng luat nh the phai bao ve quyen song can ban t khi thu thai en luc chet mot cach t nhien. Cung vay, chung ta can phai nhac lai ngha vu ton trong va bao ve nhng quyen li cua phoi thai ngi. Loai suy tng t, gia nh can c bao ve va co vo, can c at nen tren n hon gia mot ngi nam va mot ngi n, ong thi can c bao ve tnh duy nhat va vng ben cua no trc nhng khoan luat mi ve ly hon: khong the nao at nhng hnh thc chung song khac ngang hang vi hon nhan, hay cong nhan chung cung hp phap c. ieu nay cung ung vi t do cua cha me ve viec giao duc con cai cua ho; o la quyen bat kha nhng cung c Ban Tuyen Ngon Quoc Te ve Nhan Quyen cong nhan. Cung cach thc nh vay, ngi ta phai ngh en viec bao ve the he hau due cua xa hoi va en s t do khoi nhng hnh thc no le hien ai (v du nh nghien ngap va mai dam). Them vao o, co quyen t do tn ngng va phat trien kinh te la th nam trong mang phuc vu con ngi cung nh phuc vu li ch chung, song song vi viec ton trong cong bang xa hoi; co cac nguyen tac oan ket va ho tr con ngi, theo o, cac quyen ca nhan, gia nh va cac to chc cung nh viec ap dung no phai c nhn nhan."[21] Cuoi cung, van e hoa bnh c e cap ti. Mot so nhan quan mang tnh y thc he va va ung ho hoa bnh oi khi co khuynh hng the tuc hoa gia tr cua hoa bnh, trong khi mot so trng hp khac, lai co van e n gian hoa nhng phan oan ao c ma quen mat s phc tap cua cac van e lien quan. Hoa bnh luon la "cong viec cua cong bnh va tac ong cua c ai."[22] No oi hoi mot s choi bo hoan toan va triet e van e bao ong va khung bo, ong thi oi hoi pha cac nha chnh tr mot s dan than co tnh kien nh va than trong.

III. Cac nguyen tac cua hoc thuyet Cong giao ve tnh t tr cua trat t tran the va ve thuyet a nguyen

5. Mac du s a nguyen ve phng phap tiep can cac van e tren phan anh c s a dang ve cam thc va van hoa co the la ieu hp phap, nhng khong mot ngi Cong giao nao c phep nai vao nguyen tac a nguyen va quyen t tr cua ngi tn hu tham gia vao i song chnh tr ma ung ho nhng chnh sach anh hng en li ch chung, tc la nhng chnh sach lam thng ton hay giam nhe nhng oi hoi can ban ve ao c. T ban chat cua chung, ay khong phai la van e cua "nhng gia tr tuyen tn", bi v nhng quy chuan ao c nh the bat nguon t chnh ban chat con ngi va thuoc ve luat luan ly t nhien. Chung khong oi buoc nhng ai bao ve chung mot s tuyen xng c tin Ki-to giao, mac du giao huan cua Hoi thanh luon luon va moi ni eu khang nh va bao ve chung nh la mot phan cua viec phuc vu chan ly ve con ngi va ve cong ch cua xa hoi dan s. Hn the na, khong the phu nhan rang chnh tr phai quy chieu vao nhng nguyen tac co gia tr tuyet oi chnh bi v nhng nguyen tac nay nham e phuc vu nhan pham va s tien bo chan chnh cua con ngi.

6. Viec nai en "quyen t quyet chnh ang trong viec tham gia cua cac giao dan Cong giao" vao nhng nhu cau chnh tr can phai c lam sang to. Viec thang tien cong ch xa hoi, theo lng tam cua mot ngi, khong lien quan g en "chu trng tn ieu" hay bat bao dung ton giao. oi vi giao thuyet ve luan ly cua ao Cong giao, quyen t quyet ve mang chnh tr va dan s xuat phat t mang chnh tr va dan s trong ton giao va Hoi thanh - nhng khong xuat phat t luan ly - la mot gia tr c Hoi thanh Cong giao at c va tha nhan, va cung la gia tr thuoc ve di san cua nen van minh ng ai.[23] c thanh cha Gioan Phaolo II a nhieu lan canh bao ve nhng nguy c nham lan gia pham vi ton giao vi pham vi chnh tr. "Nhng trng hp nhay cam nghiem trong xuat hien khi mot luat ton giao cu the tr thanh hay co xu hng tr nen luat cua quoc gia ma khong chu y phan biet lanh vc ac thu cua ton giao va xa hoi chnh tr. Trong thc te, viec ong hoa luat ton giao vi luat dan s co the bop nghet t do tn ngng, tham ch co the i en mc gii han hay khc t nhng quyen bat kha nhng bo cua con ngi."[24] Tat ca moi tn hu eu y thc rang cac hoat ong ton giao cu the (nh tuyen xng c tin, th phng, c hanh cac b tch, giao thuyet than hoc, trao oi gia giao quyen vi cac thanh vien cua cac ton giao) hoan toan nam ngoai trach nhiem cua nha nc. Nha nc khong c can thiep hoac oi hoi bat ky cach nao, cung khong c cam oan cac hoat ong nay, tr khi no la van e cua trat t cong cong. Viec cong nhan quyen dan s hay chnh tr, cung nh phan bo cong viec phuc vu cong ong khong c phu thuoc niem tin ton giao hay hoat ong tn ngng cua ngi dan.

Quyen li va bon phan cua ngi Cong giao cung nh cua moi cong dan e nham tm kiem chan ly vi s chan thanh va co vo cung nh bao ve nhng chan ly ve luan ly lien quan en xa hoi, cong bang, t do va cac quyen con ngi khac bang cac phng tien hp phap la ieu hoan toan khac. Thc te la mot so chan ly nay von cung co the c Hoi thanh day th khong lam giam i tnh hp phap ve chnh tr hay "quyen t quyet" chnh ang cua s ong gop ni cac cong dan cam ket vi chung; cung the viec nhan ra nhng chan ly tren cho du co da vao nhng suy t va khang quyet cua niem tin Ki-to giao th tnh hp phap cung khong b suy giam. "Quyen t quyet" nay trc het am ch thai o cua mot ngi ton trong cac chan ly c phat sinh t kien thc t nhien lien he en i song con ngi trong xa hoi, mac du nhng chan ly ay co the cung c mot ton giao cu the nao o day, bi le chan ly ch co mot ma thoi. That sai lam khi lan lon quyen t quyet chnh ang cua ngi Cong giao trong i song chnh tr vi viec tuyen bo mot nguyen tac von bat can biet en huan giao cua Hoi thanh ve luan ly va xa hoi.

Qua viec can thiep vao lanh vc nay, Huan Quyen cua Hoi thanh khong muon thc hien sc manh chnh tr hay gat bo s t do quan iem cua ngi Cong giao ve nhng van e bat tat. Thay vao o, Huan Quyen co y - theo nh chc nang chnh ang cua mnh - giao huan va soi sang lng tam cac tn hu, nhat la nhng ngi tham gia vao i song chnh tr, e nhng hanh ong cua ho co the luon phuc vu cho thang tien con ngi cach toan dien va li ch chung. Hoc thuyet xa hoi cua Hoi thanh khong phai la mot s xam pham en viec quan tr cua cac quoc gia n le. Nhng ay la bon phan ngi Cong giao phai thong nhat ve luan ly, th la duy nhat va bat kha phan chia, von c tm thay trong lng tam moi ngi. "Khong the co hai i song hien hu song song nhau: mot ben la i song c goi ten la 'i song tinh than' vi nhng gia tr va oi buoc cua no; va ben kia la i song c goi la i song 'the tuc', i song trong gia nh, ni cong s, trong cac trach nhiem xa hoi, trong cac trach vu cua i song cong ong va trong van hoa. Cai canh c thap nhap vao cay nho la c Ki-to th sinh hoa trai trong moi lanh vc cua s hien hu va hoat ong. Trong thc te, moi lanh vc cua i song ngi tn hu giao dan, vi tat ca s phong phu va khac biet, cung eu nam trong ke hoach cua Thien Chua, ang c ao rang chnh nhng lanh vc nay phai la 'nhng iem hen trong dong thi gian', ni ma tnh yeu c Ki-to c to lo va hien thc hoa hau va vinh danh Chua Cha, va phuc vu tha nhan. Moi hoat ong, moi hoan canh, moi trach nhiem cu the - th du nh tai nang va s oan ket trong cong viec, tnh yeu va s tan tam trong gia nh cung nh trong viec giao duc tre em, viec phuc vu xa hoi va i song cong ong cung viec co vo chan ly trong mang van hoa - la nhng dp c nh lieu bi s quan phong cua Chua danh cho mot 's thc thi c tin, c cay va c men cach lien tuc' (Apostolicam actuositatem, 4)."[25] Song va hanh ong theo lng tam cua chnh moi ngi ve cac van e chnh tr khong phai la viec chap nhan cach mu quang nhng lap trng xa la vi chnh tr hoac mot so th chu ngha tn ieu, nhng ung hn la cach thc ma trong o nhng ngi Ki-to hu ong gop cu the phan cua mnh e, qua i song chnh tr, xa hoi se tr nen cong bang hn va xng hp hn vi pham gia con ngi.

Trong cac xa hoi dan chu, moi d luat eu c ban thao va xem xet mot cach t do. Nhng ai da tren s ton trong lng tam ca nhan, coi bon phan luan ly cua cac Ki-to hu phai hanh x theo lng tam cua ho nh ieu loai ho ra khoi i song chnh tr, phu quyet s hp phap cua viec tham gia chnh tr ma ho xac tn se em lai li ch chung, nhng ngi nay pham loi di hnh thc chu ngha the tuc bat bao dung. Lap trng nh the se tm cach phu nhan khong ch bat ky s tham gia cua Ki-to giao vao i song cong ong hoac chnh tr, ma tham ch con phu nhan kha the cua chnh ao c t nhien. Neu ieu nay dien ra, no se m ng cho tnh trang vo chnh phu ve mat luan ly, von chang con g la hp phap ngoai chu ngha a nguyen. Hau qua hien nhien se la s ap bc cua ke manh tren ngi yeu the. Hn na, viec loai Ki-to giao ra ngoai le se chang bao trc iem lanh cho tng lai cua xa hoi hoac cho s hp nhat gia cac dan toc; qua that, no e doa nhng nen tang tinh than va van hoa cua van minh nhan loai.[26]

IV. Nhng xem xet ve cac bnh dien cu the

7. Trong nhng nam gan ay, a co nhng to chc c thanh lap da at nen tren cac nguyen tac Ki-to giao nhng lai ung ho nhng ong lc va phong trao chnh tr co lap trng trai ngc vi huan giao luan ly va xa hoi cua Hoi thanh tren cac van e ao c nen tang. Cac hoat ong nh the, von oi nghch vi nhng nguyen tac can ban cua lng tam Ki-to giao, cung khong phu hp vi thanh vien trong cac to chc va oan the xng mnh la Cong giao. Tng t, mot so bao ch Cong giao mot so nc a dien ta nhng quan iem ve la chon chnh tr map m hoac lam lac, bang viec giai thch sai lech t tng t tr ve chnh tr ma ngi Cong giao c phep va khong chu y en nhng nguyen tac c e cap tren.

Niem tin vao c Ki-to Gie-su, ang la "ng, s that va s song" (Ga 14,6), mi goi cac Ki-to hu co gang nhieu hn na trong viec xay dng nen van hoa c gi hng bi Tin Mng, von se tai khang nh cac gia tr va noi dung cua Truyen Thong Cong Giao. Viec trnh bay hoa trai cua di san tinh than, tri thc va luan ly cua ao Cong giao bang nhng ngon t de hieu oi vi van hoa hien ai la nhiem vu vo cung cap bach trong thi ai hom nay, hau cung tranh mot loai vong ban van hoa Cong giao. Hn na, nhng thanh tu van hoa va kinh nghiem trng thanh cua ngi Cong giao trong i song chnh tr nhieu quoc gia, nhat la t sau The Chien th hai, khong cho phep bat ky th "mac cam t ti" trong viec so sanh vi cac chng trnh chnh tr ma lch s nhng nam gan ay a cho thay la yeu nhc va hoan toan tai hai. That thieu sot va qua han hep khi ngh rang viec dan than cua ngi Cong giao trong xa hoi nen c gii han vao viec bien oi c cau xa hoi ma thoi, bi v neu mc o can ban ma a chang co nen van hoa nao co kha nang tiep nhan, chng minh va em ra thc hanh nhng quan iem c khai trien t c tin va luan ly, th nhng bien oi nay se luon c xay dng tren nen tang yeu t ma thoi.

c tin Ki-to giao cha bao gi c coi la ap at mot khung cng nhac tren nhng van e xa hoi va chnh tr, nhng luon y thc rang bnh dien lch s oi buoc con ngi phai song trong nhng hoan canh bat toan von cung de thay oi nhanh chong. V ly do o ma cac Ki-to hu phai gat bo nhng lap trng va hoat ong chnh tr c gi hng bi quan iem khong tng, von la nhan quan bien truyen thong cua c tin Kinh Thanh thanh mot th tam nhn tien tri ma khong he co Thien Chua, s dung ton giao mot cach benh hoan bang cach hng lng tam ve mot niem hy vong hoan toan the tuc va xoa bo hay co tai giai thch viec co gang hng ve s song vnh cu cua cac Ki-to hu.

ong thi, Hoi thanh day rang t do ch thc khong the ton tai ma khong co chan ly. "Chan ly va t do cung song hanh tay trong tay hoac cung nhau h mat trong bi thng."[27] Trong mot xa hoi ma ngi ta khong e cap en chan ly cung chang i tm kiem chan ly th moi hnh thc thc thi t do ch thc eu b suy yeu, m ng cho s meo mo phong ang va ca nhan, cung ngam ngam pha huy viec bao ve nhng ieu tot lanh cua con ngi va toan the xa hoi.

8. Ve ieu nay, that co ch khi nhac lai mot chan ly ma ngay nay thng khong c nhan thc hay hnh thanh ung an trong quan iem cong chung: quyen t do lng tam va ac biet la quyen t do tn ngng c giang day trong Tuyen ngon ve T do ton giao (Dignitatis humanae) cua Cong ong Vatican II, c da tren pham gia con ngi co tnh hu the luan, ch khong phai da tren s bnh ang khong ton tai gia cac he thong ton giao va van hoa do s sang tao cua con ngi.[28] Phan tnh tren van e nay, c Thanh Cha Phaolo VI a day rang "Cong ong khong i nao at quyen t do tn ngng nay da tren thc te rang moi ton giao va giao huan, bao gom ca nhng giao huan sai lam, eu t nhieu co gia tr nh nhau; ung hn, no c da tren pham gia con ngi, la ieu oi buoc ngi ta khong b le thuoc vao nhng gii han ben ngoai von co xu hng chen ep lng tam trong viec tm kiem ton giao chan chnh hay trong viec gan bo vi ton giao ay."[29] Do vay ma giao huan ve t do lng tam va t do tn ngng khong i ngc vi viec tn ly Cong giao ket an chu thuyet th va chu thuyet tng oi ve ton giao;[30] trai lai, no hoan toan ong thuan vi ket an nay.

V. Ket luan

9. Nhng nguyen tac nam trong Ghi chu nay c nham en muc ch soi sang mot trong nhng bnh dien quan trong nhat cho s hoi nhat i song Ki-to hu: s thong nhat gia c tin va i song, gia Tin Mng va van hoa, nh c Cong ong Vatican II gi nhac. Cong ong khuyen khch cac Ki-to hu "chu toan cac nhiem vu tran the mot cach trung tn trong tinh than cua Tin Mng. That sai lam khi ngh rang bi v chung ta khong co thanh o vnh cu ni ay, nhng la ang tm kiem thanh o sap en, nen chung ta co the sao lang cac trach nhiem tran the cua mnh; nh the la quen mat rang v c tin chung ta cang b oi buoc chu toan cach hoan hao hn cac trach nhiem nay tuy theo n goi cua moi ngi# Ch g cac Ki-to hu# hanh dien v co c hoi thc thi cac hoat ong tran the cua mnh theo cach the e hoi nhat moi kha canh nhan ban, gia nh, nghe nghiep, khoa hoc hay ky thuat vi cac gia tr ton giao va di s dan dat toi cao cua nhng gia tr nay ma moi s phai c lam e vinh danh Thien Chua."[31]

Trong buoi yet trieu ngay 21 thang 11 nam 2002, c Thanh Cha Gioan Phaolo II a phe chuan Ghi chu nay, cong nhan trong buoi hop thng nien cua Bo nay, va ban lenh an hanh.

 

Roma, t van phong Bo Giao ly c tin, ngay 24 thang 11 nam 2002, ai le knh c Ki-to Vua.

 

+ c Hong Y Joseph RATZINGER

Bo trng

 

+ Tarcisio BERTONE, S.D.B.

Nguyen Tong Giam muc Vercelli

Th ky

 

Chuyen ng: BS Tran Nh Y-Lan, C.N.D

Da tren "CONGREGATION FOR THE DOCTRINE OF THE FAITH,

DOCTRINAL NOTE on some questions regarding The Participation of Catholics in Political Life"

http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20021124_politica_en.html

 

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

 

[1] Th gi Diognetus, 5,5; Xem them Giao ly Hoi thanh Cong giao, so 2240.

[2] Gioan Phaolo II, Tong th Motu Proprio Tuyen thanh To-ma More la bon mang cua cac chnh khach va chnh tr gia, 1: AAS 93 (2001), 76.

[3] Sd., 4.

[4] Xem Cong ong Vatican II, Hien che muc vu Gaudium et spes, 31; Giao ly Hoi thanh Cong giao, so 1915.

[5] Xem Cong ong Vatican II, Hien che muc vu Gaudium et spes, 75.

[6] Gioan Phaolo II, Tong huan, Christifideles laici, 42: AAS 81 (1989), 472. Ghi chu tn ly nay thien ve viec tham gia vao i song chnh tr cua cac thanh phan tn hu. Cac giam muc cua Hoi thanh co quyen va bon phan at ra cac nguyen tac ao c lien quan en trat t xa hoi; "Tuy nhien viec tham gia tch cc vao cac ang phai chnh tr la danh cho cac giao dan tn hu." (ibid., 60). Xem Bo Giao s, Ch dan muc vu va i song giao s (31/03/1994), 33.

[7] Cong ong Vatican II, Hien che muc vu Gaudium et spes, 76.

[8] Xem Cong ong Vatican II, Hien che muc vu Gaudium et spes, 36.

[9] Xem Cong ong Vatican II, sac lenh Apostolicam actuositatem, 7; Hien che tn ly Lumen gentium, 36; Hien che muc vu Gaudium et spes, 31 va 43.

[10] Gioan Phaolo II, Tong huan Christifideles laici, 42.

[11] Trong hai the ky va qua, Huan quyen Giao hoang a noi ve nhng van e then chot lien he en trat t xa hoi va chnh tr. Xem Leo XIII, Thong iep Diuturnum illud: ASS 14 (1881-1882), 4 ff; Thong iep Immortale Dei: ASS 18 (1885-1886), 162ff; Thong iep Libertas pr#stantissimum: ASS 20 (1887-1888), 593ff; Thong iep Rerum novarum: ASS 23 (1890-1891), 643ff; Benedict XV, Thong iep Pacem Dei munus pulcherrimum: AAS 12 (1920), 209ff; Pio XI, Thong iep Quadragesimo anno: AAS 23 (1931), 190ff; Thong iep Mit brennender Sorge: AAS 29 (1937), 145-167; Thong iep Divini Redemptoris: AAS 29 (1937), 78ff; Pio XII, Thong iep Summi Pontificatus: AAS 31 (1939), 423ff; Radiomessaggi natalizi 1941-1944; Gioan XXIII, Thong iep Mater et magistra: AAS 53 (1961), 401-464; Thong iep Pacem in terris: AAS 55 (1963), 257-304; Phaolo VI, Thong iep Populorum progressio: AAS 59 (1967), 257-299; Tong th Octogesima adveniens: AAS 63 (1971), 401-441.

[12] Xem Gioan Phaolo II, Thong iep Centesimus annus, 46: AAS 83 (1991); Thong iep Veritatis splendor, 101: AAS 85 (1993), 1212-1213; Discourse to the Italian Parliament, 5: L'Osservatore Romano (November 15, 2002).

[13] Xem Gioan Phaolo II, Thong iep Evangelium vitae, 22: AAS 87 (1995), 425-426.

[14] Xem Cong ong Vatican II, Hien che muc vu Gaudium et spes, 76.

[15] Cong ong Vatican II, Hien che muc vu Gaudium et spes, 75.

[16] Xem Cong ong Vatican II, Hien che muc vu Gaudium et spes, 43 va 75.

[17] Xem Cong ong Vatican II, Hien che muc vu Gaudium et spes, 25.

[18] Xem Cong ong Vatican II, Hien che muc vu Gaudium et spes, 73.

[19] Xem Gioan Phaolo II, Thong iep Evangelium vitae, 73.

[20] Sd.

[21] Cong ong Vatican II, Hien che muc vu Gaudium et spes, 75.

[22] Giao ly Hoi thanh Cong giao, so 2304.

[23] Xem Cong ong Vaticano II, Hien che muc vu Gaudium et spes, 76.

[24] Gioan Phaolo II, Thong iep ngay the gii hoa bnh 1991: "Neu ban muon hoa bnh, hay ton trong lng tam cua moi ngi", 4: AAS 83 (1991), 414-415.

[25] Gioan Phaolo II, Tong huan Christifideles laici, 59.

[26] Xem Gioan Phaolo II, Dien van trc Ngoai giao oan tai Toa thanh: L'Osservatore Romano (January 11, 2002).

[27] Gioan Phaolo II, Thong iep Fides et ratio, 90: AAS 91 (1999), 75.

[28] Xem Cong ong Vatican II, Tuyen ngon Dignitatis humanae, 1: "Trc het Thanh Cong ong tuyen bo rang chnh Thien Chua a ch cho nhan loai biet con ng, e nh o, trong khi phung th Ngai, con ngi co the c cu roi va hanh phuc trong Chua Kito. Chung toi tin rang Ton Giao chan that, duy nhat nay ton tai trong Giao Hoi Cong Giao va Tong Truyen". ieu nay khong lam giam bt s chan thanh ton trong ma Hoi thanh danh cho cac truyen thong ton giao a dang, nhan ra ni o "nhng yeu to chan that va tot lanh." Cung xem, Cong ong Vatican II, Hien che Tn ly Lumen gentium, 16; sac lenh Ad gentes, 11; Tuyen ngon Nostra aetate, 2; Gioan Phaolo II, Thong iep Redemptoris missio, 55: AAS 83 (1991), 302-304; Bo Giao ly c tin, Tuyen ngon Dominus Iesus, 2, 8, 21: AAS 92 (2000), 742-765.

[29] Phaolo VI, Address to the Sacred College and to the Roman Prelature: in Insegnamenti di Paolo VI, 14 (1976), 1088-1089.

[30] Xem Pio IX, Thong iep Quanta cura: ASS 3 (1867), 162; Leo XIII, Thong iep Immortale Dei: ASS 18 (1885), 170-171; Pio XI, Thong iep Quas primas: AAS 17 (1925), 604-605; Giao ly Hoi thanh Cong giao, so 2108; Bo Giao ly c tin, Tuyen ngon Dominus Iesus, 22.

[31] Cong ong Vatican II, hien che muc vu Gaudium et spes, 43; cung xem Gioan Phaolo II, Tong huan Christifideles laici, 59.

 

Bo Giao ly c tin

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page