Lch s, phat trien va truyen giao

t au cho ti ngay nay cua Giao Hoi Iraq

 

Lch s, phat trien va truyen giao t au cho ti ngay nay cua Giao Hoi Iraq.

Roma (SD 17-02-2016) - Ngay 17 thang 2 nam 2016, c Hong Y Fernando Filoni, Tong trng Bo Truyen Giao, a tham d ai hoi ve "cac hau qua ton giao cua viec di c trong cac xa hoi au chau", trieu tap tai ai hoc Budapest thu o Hungaria. c Hong Y a thuyet trnh ve e tai "Giao Hoi tai Iraq: lch s, phat trien va truyen giao t au cho ti ngay nay". ay cung la e ta cuon sach cua c Hong Y ang c dch sang cac th tieng Anh, Tay Ban Nha va A rap.

Sau ay la noi dung bai thuyet trnh cua c Hong Y. M au bai noi chuyen c Hong Y khang nh rang cac xa hoi au chau a khong bao gi la "mot" trong qua kh, trong hien tai va trong tng lai. ung hn Au chau giong nh mot cai thung cha, trong o lch s a cho chung ta thay cac bien co cua qua kh, cac dan toc, tieng noi, van hoa khac nhau, cac xung khac, cac che phuc, cac bien gii c vach ra, b cat thanh cac mieng nho, roi c ve lai.

Co ba yeu to khien cho Au chau c hiep nhat, mac du co s khac biet. Th nhat la ton giao: no cung thng la nguon goc gay ra cac xung khac va chia re. Th hai la y niem ve quyen li gan lien vi ban v con ngi, c phat trien trong boi canh cua t tng thi hau phuc hng. Yeu to th ba hap dan, v oi khi no khi day s kham phuc va ganh ua, va trong nhieu dp khac s ghen tng. Chac chan rat thng khi no la "khuc xng" ngi ta tranh gianh nhau. Toi muon noi ti ve ep va nghe thuat. Ba yeu to: ton giao, cac quyen con ngi va nghe thuat a tao thanh cac dan toc, cac quoc gia va cac t tng tai Au chau mot cach khong the tay xoa c.

Cac xa hoi au chau tan tien va hau tan tien ngay nay a cat chat mnh khoi ba goc re nay, gi ay ang tm kiem can tnh cua mnh mot cach vo ch. ieu nay co the thc s xay ra khong? Ben trong tnh trang khung hoang cua xa hoi hien nay c coi nh "long leo", ma lai van co the dng len cac hang rao ngan cach, be gay chung, va e ra mot loai phan khang nh la viec bao ve chong lai s khac biet, gay s hai, kho chu va bat an hay sao? Lam sao s hap dan cua c mong kn an va sau tham cua con ngi muon hanh phuc va song trong bnh an lai co the b lang xuong en o khien chung ta tr thanh ngi xa la va dng dng vi nhng ngi ang tron chay chien tranh, tm s cu thoat hay khong co cong an viec lam?

Khi thay cac xa hoi au chau cua chung ta tr thanh niem hy vong va giac m cua cac am ong dan chung en t Afghanistan, Pakistan, Syria, Iraq, Kurdistan, Palestina va vung Phi chau nam sa mac Sahara, toi t hoi: nhng ngi nay, a so la cac dan toc tuyen xng niem tin vao Hoi giao, cac dan toc b au kho v cac cuoc noi chien, cac dan toc khong co cong an viec lam hay vien tng thc s nao cho mot cuoc song tot ep hn, tai sao ho lai en Au chau hay tm qua Hoa Ky, Canda hoac Australia? Tai sao ho khong di c sang cac vung ma ho co the chia se cac quan iem chnh tr, ton giao va ngon ng giong ho; cac vung phong phu dau hoa va ngay nay c coi la cac xa hoi giau su? ng nhien la con ngi khong ch song v cm banh ma thoi!

Cac xa hoi au chau hap dan, bi v c xay dng tren nguyen tac nhan chung hoc ve ban v con ngi, ve cac ly tng t do, huynh e va bnh ang hoi hau ban the ky XVII, trong o ton giao khong con la yeu to gay chien tranh na, cung nh khong co vai tro bat buoc nao. Cac xa hoi au chau a thang vt c hon nhan nguy hiem gia ton giao va chnh tr, va gi ay thng xuyen chay en vi he thong bau c chnh tr, trong o ngi dan uc t do thanh lap gia nhap hiep hoi, ma khong s b an ap hay bao hanh. Chnh v cac ly do nay ma cac xa hoi au chau xem ra cong hien cho cac dan toc di c nay mot cuoc song hap dan hn vi cac bao am t do, khong giong cac xa hoi than quyen, ma ho khong con tin tng na.

Tiep tuc bai thuyet trnh c Hong Y Filoni cho biet ngai a song nhieu nam ben vung Trung ong va nhan thay rang oi vi nhieu ngi tieng keu mi tiep on va mien Tay t do thc s tr thanh ieu khong the cng lai c. Ngi tre ang tron chay cac xa hoi than quyen thong tr. ang khac, neu cac xa hoi au chau nam trong tay cac che o oc tai thuoc u moi loai, th lieu chung co cung sc hap dan nhu the khong? Chung co tiep tuc la ch iem e at ti khong, ca khi ngi ta lieu mat mang song?

Tuy nhien, ly do cot noi gay ra cuoc xuat hanh cua cac dan toc vung Trung ong, co cac chieu kch cua cuoc xuat hanh trong Thanh Kinh, o la viec thieu hoa bnh. Moi ngi eu co quyen song trong an bnh, la khat vong ln nhat trong cac khat vong. Moi cuoc di c ln eu bat au vi chien tranh. Co the nao quyen c song trong hoa bnh b khc t hay sao? Cac quyen t do va hoa bnh a khong hien dien trong con tim cua ngi dan Hungari cach ay 30 nam sao?

Tm kiem hoa bnh giong nh mot tro chi chung, trong o hoa bnh la hnh anh chnh lang tranh can c kham pha ra. Nhng hnh ay neu no c hieu mot cach tot ep, can c giai thoat khoi cac ham ho, th du ngi Latinh xa kia noi: "Neu ban muon hoa bnh hay sa soan chien tranh". Nhieu ngi khac th ngh rang hoa bnh can c chiem hu bang cach loai bo s khac biet, lam nh the no la nguon goc cua s bat on. Ngi khac na th ngh ti hoa bnh trong cac pham tru cua viec khc t cac quyen dan s va ton giao cua ngi khac. Ngi ta lai con cho rang hoa bnh co the at c bang cach lam cho moi kha nang ca nhan suy t khac nhau chay vao mot au oc gian dng.

Tat ca nhng ieu tren ay dan toi ti viec trnh bay ve Giao Hoi tai Iraq, la mot cong oan kito co xa v trong 2,000 nam a song trong vung at Lng Ha. Trong vung nay cach ay 100 nam so ngi kito chiem 15% tong so dan. Ngay nay giam xuong ch con 1 hay 2%. T thi ky xay ra cuoc diet chung ngi Armeni khien cho 1.2 trieu ngi chet va tan sat 250,000 ngi Cane, Armeni va Siri, ca cong giao lan chnh thong, khien cho ngi dan trong vung bat au xuat c. Ngay nay cac cuoc di c o at nay a gia tang manh me, v chien tranh, ky th, thieu cuoc chung song hoa bnh va thieu cong an viec lam. Toi a viet cuon sach nay e loi keo s chu y tren lch s hay ep cua Giao Hoi Co ong Phng, c biet ti nh Giao Hoi Cane. Toi ngh no can thiet, v toi a khong tm thay lch s tron ven cua Giao Hoi nay, t au cho ti nay. That ra ta e cuon sach noi len ieu ay: "Giao Hoi tai Iraq: lch s, phat trien va truyen giao t au cho ti nay".

Toi ngh viec hieu biet lch s cua Kito giao tai vung Trung ong - ngay nay la Iraq - khong phai la mot s li bieng van hoa thai qua, nhng ung hn la mot tiep can cho phep hieu biet cac ly do va cac bien co the tham cua vung nay, va anh gia cuoc song va van hoa cua no, cung nh cac chng ta c tin va cac ly do ang sau s gan bo cua cac kito hu vi vung at nay, cung nh s thu ghet cua cac ke thu nghch vi ho. ong thi ngi ta cung hieu tam hon cao quy cua dan toc nay a c toi luyen bi hai thc tai nen tang: th nhat ho la mot thieu so: s kien nay lam nay sinh ra cac moi day gan bo vi cac gia tr rieng cua ho, vi goc gac va nen van hoa cua ho; va la nhng ngi tha t cua cac v t ao va cac v tuyen tn, la nhng ngi mang cac gia tr noi tai vi c tin cua cha ong, ma khong ai khac co the khoe khoang trong cung mot cach thc.

Bat c ai a song gia dan toc nay hay a oc va hieu biet ho khong the khong yeu thng ho, v s hieu biet gan bo va lam cho ngi ta co the chia se va tham gia. Lch s la mot chien thang tren s ngu dot, tren chu ngha ngu dan va bat khoan nhng. No thang tien s knh trong va la mot kch thch ng lap lai cac sai lam qua kh. Chnh v cac ly do o ma toi ngh rang viec viet ra lch s nay la ieu ch li.

Lch s cho phep ngi ta hieu rang cac cong oan song sot sau hang the ky b ap che, phai tra thue khoa nang ne, chu ng cac vu hon nhan c gian xep trc, cac cam oan, ky th thu ghet, bat khoan nhng, ghen tng va sau cung ca cac bach hai na! Khong ch chong c lai tat ca nhng th o, cac kito hu a co the song con ma khong nhng bo bat c g lien quan ti c tin, v kha nang kien tr khong the tng tng noi cua ho, cung nh v kha nang thch ng tren bnh dien thc tien va van hoa. Khi Chua tr lai, Ngai se co con tm thay c tin tren trai at nay khong?

Cuon sach nay hien co bang tieng Y, nhng se c dch ra tieng Anh, Tay Ban Nha cung nh A rap, hy vong cong hien mot s hieu biet tot ep hn lien quan ti s sinh ra, bien chuyen va phat trien cua cong oan kito tai Medopotamia. Nhng no cung hy vong cho thay ve ep, cac cuoc khung hoang va nhuc nha no a phai ganh chu. Trong boi canh xa hoi chnh tr chung giai thch s cng quyet va chng ta c tin trc va trong cuoc bach hai hien nay. Cong oan kito nay, giong nh mot cong oan kito thi cac tong o, em theo mnh kinh nghiem cua hai mi mot the ky cua tnh yeu oi vi Chua Kito va Giao Hoi Ngai; mot cong oan san sang t bo moi s hn la cui xuong au hang cac ke chien thang vay quanh. ay la mot Giao Hoi anh hung, nh c Thanh Cha Bien c XVI va c Thanh Cha Phanxico a nh ngha. Khong co ho, ngha la vi ho - toi ang ngh ti tat ca cac Giao Hoi cua vung Trung ong ang mang cung mot danh hieu - vung nay se khong con nh the na. Hn na toi khong the khong ngh ti cac chung toc va cac thieu so ton giao khac, thng b bach hai va kho au trong vung nay. ay chung ta co mot bc kham a mau cua cac quoc gia, cac ton giao va cac niem tin, ma khong co chung vung at nay se b tan pha vnh vien. ay la s kien c tha nhan bi ca cac chnh quyen hoi giao, cung nh ngi dan thng, nh ho a lap lai vi toi nhieu lan. Va ay la mot ieu tch cc. Tuy nhien, phai noi them rang can tao de dai cho s tiep tuc va cuoc song cua cac nhom thieu so trong vung nay.

Hoi thang 8 nam 2014 khi c Thanh Cha Phanxico gi toi qua Iraq nh ac s cua ngai e quan sat, gap g, noi chuyen, om hon, cau nguyen va lien i vi cac nan nhan kho au v khuynh hng cuong tn cua Nha nc hoi IS, toi a vo cung cam kch va xuc ong.

Cuon sach nay uc viet e lam chng cho cac nan nhan nay ma toi a gap ben Iraq - kito cung nh khong kito, nam gii, phu n - e noi vi ho: "Xin cam n long can am cua anh ch em" Cung xin cam n nhng ngi a xoa du cac s hai va au lo cua ho vi tnh yeu thng va long hy sinh. c chi long can am va niem hy vong cua ho khong bao gi sup o!

Tiep en c Hong Y Filoni a gii thieu noi dung cuon sach. Sach dai 255 trang gom 5 chng. Chng I trnh bay cong oan kito co xa t khi rao giang Tin Mng cho ti khi Giao Hoi ben ong thanh hnh; cac lac giao, viec tach ri va co lap hoa cua Giao Hoi ong Phng. Chng II trnh bay Giao Hoi ong Phng qua cac thi ai: A rap (637-1259); Mong Co (1258-1410); va Tho Nh Ky (1410-1508). Chng III trnh bay Giao Hoi Latinh ben Medopotamia. Chng IV trnh bay cac bien co the ky XX: cac bien ong a ly va dan so, s chao i cua Iraq. Chng V noi ve cac lien lac gia Toa Thanh va Iraq.

Ket luan, chung ta ng quen rang lch s cua vung at nay la mot quan qut cac con ngoi va cac bien co. Hien tai cua no khong the coi thng qua kh. Vai khia canh xem ra c lap i lap lai: nhieu cuoc xam lang cua Medopotamia, cac cuoc chien kinh khung khien no am mau, cac che o chuyen che cng hiep no, va long tham lam nghien ngau no. Cac ln lao va ban cung, cac tan pha va cup boc, bat coc va tong tien, tnh yeu va cai chet, tat ca eu a hien dien ay t thi khong the nh c na. Thanh Kinh ke lai no, cac o nat noi len ieu o, va cac tran bao cat keu len ieu ay, sach v tai lieu va s bien ngay nay ghi chep no. Cau hoi cuoi cung cua toi o la: se van con co mot tng lai tot ep hay khong cho at nc nay, cho ngi dan cua no, ke ca cac kito hu?

(SD 17-2-2016)

 

Linh Tien Khai

(Radio Vatican)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page