Tng trnh nhanh ngay th bay

chuyen tong du My Chau La Tinh

cua c Phanxico

 

Tng trnh nhanh ngay th bay chuyen tong du My Chau La Tinh cua c Phanxico.

Paraguay (VietCatholic News 12-07-2015) - Sau ay la tng trnh ghi nhanh cua hang Associated Press ve ngay th Bay 11 thang 7 nam 2015 chuyen tong du My Chau La Tinh cua c Giao Hoang Phanxico, hien ang dien ra tai Paraguay, chang chot trong chuyen i cua ngai.

8:30 gi sang: c Giao Hoang Phanxico xem ra ang ay viec mo phong Thanh Giao Hoang Gioan Phaolo II len mot trnh o mi bang cach du hanh quanh thu o Paraguay tren cung mot chiec Peugeot trang ma Thanh Giao Hoang a s dung trong chuyen tong du ay nam 1988.

Phat ngon vien Toa Thanh, Cha Federico Lombardi noi ua "xem ra no van con lam viec c".

Dan chung Paraguay hoan ho vang doi vao hom th Bay 11 thang 7 nam 2015 ben ngoai benh vien nhi ong Acosta Nu khi oan ho tong bat thng cua ngai dng lai trong bien co cong cong au tien trong ngay cua ngai.

c Phanxico t lau von nhan manh ti viec du hanh trong nhng chiec xe chat hep hn la nhng chiec limousine bong loang hay giao hoang xa boc thep; ay la mot phan trong loi song n gian cua ngai va viec ngai nhan manh rang cac linh muc khong phai la cac ong hoang nhng la cac ngi phuc dch.

Ngai hien ang s dung chiec Ford Focus e di chuyen quanh Vatican va ngai a lam ngai c men mo Nam Han khi i lai bang chiec Kia khiem ton.

9:00 gi sang: c Giao Hoang Phanxico ang tiep nhan mot cuoc nghinh on cua ngi A Can nh tai en c Me Caacupe.

Thc vay, hang ngan ngi A Can nh a du hanh len pha bac e hien dien vi v Giao Hoang ong hng trong bien co ln au tien cua ngai tai Paraguay: o la Thanh Le tai en thanh hanh hng quan trong nhat cua nc nay va la ni c Phanxico rat sung men.

Khi con la tong giam muc Buenos Aires, c cu Hong Y Jorge Mario Bergoglio thng vieng tham mot khu o chuot von la ni c tru cua nhieu di dan Paraguay, cung ho d cac am rc kieu va c hanh b tch ra toi tai nha th cua ho: tc nha th c Me Lam Phep La Caacupe.

Quoc ky xanh trang cua A Can nh phi phi khap ni tai Caacupe vao hom th Bay 11 thang 7 nam 2015. Mot la co cau quen thuoc "Estamos Haciendo Lio" (Chung con ang gay lon xon) sang loang tren o. Cau nay co y nhac ti li keu goi cua c Phanxico tai Ngay Gii Tre The Gii nam 2013 tai Ba Tay, thuc giuc gii tre A Can nh hay lay ong s viec tai cac giao phan cua ho.

10:30 gi sang: ng mot goc khuon vien cua en thanh c Me Caacupe la Santa Cristina Rodriguez.

Ngi an ba nay noi rang ba song con nh tai bien che o nha va lam nhieu viec vat vanh khac. Qua mot nu ci ti cho thay ch con vai chiec rang, ba bao: "c Giao Hoang thng ngi ngheo ma toi th ngheo kiet xac".

Ba noi ngi Paraguay lam viec cham ch, nhng au co cong an viec lam nao.

Nhieu tn hu tin rang c Me Caacupe lam nhieu phep la. Carmen Mesa, chang han, la mot ngi trong so o. Ba co mat trong so ngi A Can nh cuoc bo ti t Clorinda, ch ben kia Song Paraguay.

Ba Mesa noi ba cau xin c Me khi a chau gai 13 tuoi cua ba vao benh vien v b nhiem trung ng ruot. Ba cho hay: "nh n Chua, con nho song sot va nay la mot thieu n khoe manh".

10:30 gi sang: c Giao Hoang Phanxico a ti en N Trinh Caacupe, ni ngai ng cau nguyen trong im lang trc tng c Me, mot bc tng ngai rat sung men.

Cau nguyen mot luc, ngai tien en be chan tng, at tay len o, va at mot nhanh bach hong trc s vo tay cua mot so ngi tu tap tai vng cung thanh ng.

Caacupe la a iem hanh hng quan trong nhat Paraguay. Hang chuc ngan ngi, trong o co cac ong bao A Can nh cua c Phanxico, a ng chat quang trng ben ngoai vng cung thanh ng e tham d Thanh Le au tien cua ngai tai Paraguay.

10:50 gi sang: Trong so nhng ngi A Can nh ti Paraguay e thay c Giao Hoang Phanxico, ngi ong bao cua mnh, co ong Jose Demetrio Barrionuevo, 50 tuoi. Ngi rao hang dc pham cung v va 4 con t Tucuman, A Can nh.

Ong Barrionuevo noi: niem t hao v c Giao Hoang Phanxico khong phai ch la van e chung mot que hng. Ong noi: "chung toi hanh dien v c khiem nhng cua ngai, v ngai thch vi ngi ngheo va ngi khong giau hn".

Ong Barrionuevo cho biet: gia nh cung d nh se tham d Thanh Le Chua Nhat tai Nu Guazu, mot canh ong ben trong can c quan s ni c Gioan Phaolo II phong thanh cho Thanh Roque Gonzalez nam 1988.

Thanh Gonzalez la mot nha truyen giao Dong Ten cho ngi ban a Guarani 2 the ky 16 va 17 tai ni bay gi la Paraguay.

11:20 gi sang: c Giao Hoang Phanxico ang ca ngi cac phu n Paraguay nh "nhng phu n ve vang nhat My Chau" v ho a giup tai dng lai at nc sau cuoc chien tranh trong vung gay ton hai trong thap nien 1860, mot cuoc chien tranh a lam mat i qua na dan so, phan ln la nam gii.

c Phanxico danh bai giang cua ngai hom th Bay tai en N Trinh Caacupe cho c Me Maria, Me Chua Giesu, va tat ca cac ba v va cac ba me cua Paraguay "nhng ngi, vi mot cai gia va s hy sinh ln lao, a co the nang day mot at nc bai tran, b tan nat va nhuc nha v chien tranh".

Luc con la mot tong giam muc A Can nh va luc a la giao hoang, c Phanxico luon len tieng ca ngi sc manh cua phu n Paraguay; ngai noi rang ho nen c lanh giai Nobel Hoa Bnh v sc manh va c tin cua ho.

B tieng vo tay lam ngng, ngai noi tiep: "cac ch la nhng ngi gn gi ky c, la mau huyet cho nhng ngi tai dng s song, c tin va pham gia ngi ta... Luc ay va luc nay, cac ch tm c sc manh nhat quyet khong e lanh tho nay mat hng cua no. Xin Thien Chua chuc phuc cho s kien vng cua cac ch. Xin Thien Chua chuc phuc va khuyen khch c tin cua cac ch. Xin Thien Chua chuc phuc cho cac phu n Paraguay, nhng phu n ve vang nhat My Chau".

11:50 gi sang: Thanh Le, ang c c hanh tai en N Trinh Caacupe cua Paraguay, co cac bai oc bang tieng ban a Guarani, trong o, thuat lai truyen Aam Eva cua Sach Sang The.

Tieng Guarani la ngon ng chnh thc tai Paraguay, song song vi tieng Tay Ban Nha, va la ngon ng oc ao trong so cac ngon ng ban a My Chau v la ngon ng duy nhat c mot ty le ln nhng ngi khong phai la ban a noi. Noi cach khac, no khong nhng song sot sau thi thc dan, ma con phat trien rc r na.

Linh muc Dong Ten Xavier Albo, mot nha nhan chung hoc ngi Bolivia, noi rang mot dau ch ky th ma ngi Guarani van con phai ng au tai Paraguay la rat nhieu ngi noi tho ng Guarani nhng lai cam thay b xuc pham khi b goi la ngi ban a.

Ngi Guarani t Paraguay lan ve hng bac ti Ba Tay va la mot trong cac sac dan ban a Nam My b cac chu nong trai va chu on ien no dch hn het.

Theo thong ke chnh thc, trong so 6.6 trieu ngi Paraguay co110,000 ngi ban a, phan chia thanh 20 sac toc. Ho ngheo mot cach bat can xng, b ay qua ben le v chnh sach pha rng lay at lam nong trai va trong au nanh.

12:25 gi tra: c Giao Hoang Phanxico a cho the gii vng cung thanh ng mi nhat cua no: cuoi Thanh Le hom th Bay 11 thang 7 nam 2015 tai en N Trinh Caacupe, a iem hanh hng quan trong nhat cua Paraguay, cac giao pham a oc to sac lenh cua Toa Thanh tuyen bo a iem nay la mot tieu vng cung thanh ng.

a v va nang cao cho thay moi lien ket ac biet cua Caacupe vi Giao Hoi Cong Giao va v giao hoang cua ho.

c Phanxico a t lau rat sung mo hnh tng c Me Caacupe; long sung mo nay phat sinh t nhng ngay ngai phuc vu cac di dan Paraguay cac khu o chuot tai Buenos Aires.

Van kien nam 1989 cua Toa Thanh, tc van kien mo ta cach ch nh cac vng cung thanh ng, noi rang cac a iem phai at c mot mc noi tieng nao o trong giao phan, "noi bat nh la mot trung tam phung vu tch cc va co tnh muc vu" ma cac ni khac lay lam mau mc, va phai co gia tr hay tam quan trong ve lch s. Khi c ch nh, mot vng cung thanh ng phai c hanh mot t ngay le phung vu va co the s dung bieu hieu "hai cha khoa giao nhau" cua giao hoang tren c quat bieu ng hay o ac trang b nh mot dau ch moi tng quan cua no vi Toa Thanh.

Hien co 4 ai vng cung thanh ng tai Roma, va hn 1,600 tieu vng cung thanh ng tren toan the gii.

2:50 gi chieu: c Giao Hoang Phanxico a lam mot c ch tng trng oi vi sac dan ban a chnh cua Paraguay bang cach oc Kinh Lay Cha bang tieng Guarani trong Thanh Le c hanh tai en N Trinh Caacupe.

Dong Ten ma c Phanxico thuoc ve co mot lch s lau i ve viec bao ve ngi Guarani khoi canh no le va ieu mot so ngi goi la "diet chung ve van hoa" thi thc dan va a giup bao ton ngon ng cua ho.

Mot linh muc Dong Ten, Cha Antonio Ruiz de Montoya, a xuat ban cuon van pham tieng Guarani au tien nam 1639. Nha ngon ng hoc hang au cua Paraguay, Miguel Angel Veron, noi rang mot tu s a viet cuon sach giao ly bang tieng Guarani nam 1588.

Ngi Guarani hien ang tran qua 8 nc, trong o, co A Can nh, Bolivia va Ba Tay.

Tai Paraguay, ho rat ngheo, v b cac chu nong trai cng bc ra khoi cac at ai truyen thong. Con so cua ho hien ang b tranh cai. Nam 2002, cuoc ieu tra dan so toan quoc at ngi Guarani mc 89,000 ngi. Chnh phu th bao ch co 30,000 ngi.

5:00 gi chieu: c Giao Hoang Phanxico a li dung luc ngh tra dai theo chng trnh e bat ng i tham mot benh xa ton giao danh cho ngi ngheo mac benh nguy kch.

Linh muc ngi Y, Aldo Trentto, la giam oc cua benh xa Fundacion San Rafael. Ngai cam nc mat khi ke lai cuoc vieng tham nay gay xuc ong ra sao oi vi cac benh nhan. Ngai cho biet: c Phanxico, co mot luc, a cui xuong hon mot benh nhan nguy kch v qua yeu khong ngoi day c.

Benh xa ch cach toa kham s Toa Thanh, ni c Phanxico c ngu, non ba dam, va hien cha 100 benh nhan.

6:45 gi toi: c Giao Hoang Phanxico ang can bang li xin loi cua ngai v cac toi ac ma Giao Hoi Cong Giao a pham oi vi ngi ban a thi thc dan chinh phuc My Chau bang li ln tieng ca ngi cac khu truyen giao cua Dong Ten tai Paraguay, nhng khu tng em Kito Giao, nen giao duc va cach to chc kinh te theo kieu Au Chau ti cho ngi ban a Guarani.

Ngai ca ngi cac khu "reducciones" cua Dong Ten, ten ngi ta goi cac khu truyen giao luc ay, gan nh la cac th nghiem xa hoi va kinh te co tnh ao tng, mot th nghiem a c bat t hoa trong cuon phim nam 1986 goi la "The Mission" (khu truyen giao). Ngai noi rang cac khu nay la "mot trong cac trai nghiem quan trong nhat cua viec phuc am hoa va viec to chc xa hoi trong lch s".

Trong mot bai noi chuyen vi cac nhom ban a, nghiep oan va nhan vat chnh tr tai Paraguay, ngai noi: " o, Tin Mng la linh hon va s song cua cac cong ong; cac cong ong nay khong he biet en oi khat, that nghiep, mu ch hay ap che. Trai nghiem co tnh lch s nay chng to cho ta rang ca ngay nay na, mot xa hoi nhan ai hn van la ieu co the".

7:15 gi toi: Mot nha tranh au hang au ngi Paraguay cho quyen li ngi ong tnh co mat trong am ong theo li mi cua Giao Hoi Cong Giao khi c Phanxico gap g xa hoi dan s tai mot van ong trng Asuncion.

Ngi "chong" cua ngi nay goi ieu tren la mot c ch khoan dung v ai.

Simon Cazal, giam oc ieu hanh cua SomosGay, c hoi ong giam muc Paraguay mi. Cazal hp phap ket hon vi mot ngi A Can nh, ten Sergio Lopez, mac du s ket hp cua ho khong c tha nhan tai Paraguay.

Lopez noi vi Hang Associated Press rang Giao Hoi Paraguay a tao lch s vi li mi nay, goi no la "mot bc chap chng" (baby step) nhng la "mot c ch khoan dung v ai oi vi to chc cua chung toi".

c Giao Hoang Phanxico chong lai hon nhan ong tnh theo giao huan cua Giao Hoi. Hoi con la tong giam muc Buenos Aires, ngai a khong thanh cong trong viec ngan can A Can nh tr thanh nc My Chau La Tinh au tien hp phap hoa "hon nhan" ong tnh.

Tuy nhien, khi la giao hoang, ngai cung a to s ci m ln lao oi vi ngi ong tnh, co vu mot Giao Hoi biet phuc vu moi ngi mot cach khong phe phan.

7:45 gi toi: Nha tranh au ngi Paraguay cho quyen li ngi ong tnh, tng tham d cuoc gap g cua c Phanxico vi 1,600 thanh vien cua xa hoi dan s, noi rang mot so ngi trong phong trao cua anh ngh ang le anh nen bo cuoc gap g ay.

Nhng Simon Cazal cho Hang Associated Press hay anh nhan li mi cua hoi ong giam muc Paraguay v anh khong ngh Giao Hoi Cong Giao se s dung viec anh tham d e tuyen truyen.

Cazal la giam oc ieu hanh cua SomosGay. Anh hai long ghi nhan li tuyen bo cua c Phanxico rang s phong phu cua ngi ta nam trong tnh a dang cua ho va khong ai nen b loai tr khoi bat c ieu g.

Cazal noi vi AP rang anh hy vong chnh phu Paraguay chu lang nghe. Anh noi: 54 vu sat hai ngi Paraguay oi giong a khong c ieu tra trong thap nien qua.

Giao Hoi va c Giao Hoang eu chong oi "hon nhan" ong tnh. Vi cac ngai, hon nhan ch co the co gia mot ngi an ong va mot ngi an ba.

Cazal "ci" mot ngi A Can nh. Cuoc ket hp cua ho khong c Paraguay tha nhan. Nam 2010, A Can nh tr thanh quoc gia My Chau La Tinh au tien hp phap hoa "hon nhan" ong tnh.

 

Vu Van An

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page