Nhan nh ve

chuyen vieng tham Tho Nh Ky

cua c Phanxico

 

Nhan nh ve chuyen vieng tham Tho Nh Ky cua c Phanxico.

Istanbul, Tho Nh Ky (VietCatholic News 2-12-2014) - Chuyen vieng tham Tho Nh Ky cua c Phanxico co hai muc tieu ro rang: noi chuyen vi ngi Hoi Giao va noi chuyen vi anh em Kito Giao.

Giong moi quoc gia a so theo Hoi Giao khac, ngi Hoi Giao co mat khap ni tai Tho Nh Ky va ranh gii gia nha nc va Hoi Giao het sc m nhat, thanh th cuoc noi chuyen vi Hoi Giao dien ra ngay dinh tong thong va Nha Giam oc ton giao s vu (diyanet). Cuoc noi chuyen nay khong cham dt vi chuyen vieng tham ba ngay tai Tho Nh Ky, ma con keo dai tren chuyen bay cua c Phanxico t Istanbul tr ve Roma.

Va chnh tong thong Recep Tayyip Erdogan va giam oc ton giao s vu, Mehmet Gormez, m man cuoc "noi chuyen" ve Hoi Giao nay bang cach "anh phu au" ma cho rang hien ang co trao lu "ky th Hoi Giao" moi ngay mot dang cao hn tai Tay Phng.

Tong Thong Erdogan, trong bai dien van chao mng c Phanxico hom th Sau 28 thang 11 nam 2014, noi rang, ang co "mot khuynh hng rat nghiem trong va phat trien rat nhanh cua chu ngha chung toc, ky th, va ghet bo ngi khac, nhat la ky th Hoi Giao, tai Tay Phng". Tat nhien e c Giao Hoang coi ay la mot van e.

Ong Mehmet Gormez cung phat bieu cung mot quan iem ay. Ong noi: "chung toi cam thay lo lang va u t oi vi tng lai khi benh hoang tng ky th Hoi Giao, mot benh von rat thnh hanh trong cong luan Tay Phng, ang c s dung lam c gay ap lc nang ne, e doa, ky th, tha hoa, va tan cong thc s anh ch em Hoi Giao cua chung toi tai Tay Phng".

Hai nhan vat nay d nhien muon nhan nhe c Phanxico rang: neu ngai muon Tho Nh Ky giup chong lai bon ISIS va phong trao qua khch Hoi Giao noi chung, th ngai phai chong lai thien kien bai Hoi Giao ngay tai vn nha cua ngai.

Theo John Allen, du phat ngon vien Toa Thanh, vao ngay em o, noi rang c Giao Hoang Phanxico khong co phan ng nao ac biet oi vi hai nhan nh tren, nhng ai cung oan c phan ng cua cac phu ta tai Vatican va nhieu nha bnh luan Cong Giao khac. D nhien, Giao Hoi Cong Giao phai chong oi bat c th ky th ton giao nao, du no ung ti ai i na. Ay the nhng, so sanh nhng g ang xay ra cho cac Kito hu va cac nhom thieu so khac tai Iraq va Syria hien nay, vi so phan ngi di dan Hoi Giao tai Phap hay tai B th qua a lan lon tao vi cam roi.

Ty le ngi tre that nghiep cao hay cam ngh b cho ra ra qua la nhng van e thc s, nhng lam sao so sanh c vi nhng e doa triet ha hang loat cong ong Kito Giao, nhng cuoc tan cong the ly qui mo, ln en o kho ma khong ket luan ay la mot chng trnh thanh trng ton giao thc s.

S dung "viec ky th Hoi Giao" co tnh bieu kien lam c e tr hoan khong chu hanh ong g oi vi chu ngha cc oan duy Hoi Giao, nhe nhat, cung b coi la khong trung thc. Ma te nhat, phai b coi la ong loa vao viec gay ra au kho cho ngi khac.

Co ngi cho rang Erdogan s dung chieu bai "ky th Hoi Giao" chang phai v ong thc s quan tam ti van e t do ton giao cho bang v ong co tham vong muon tr thanh dch ban cua e Quoc Ottoman trong the ky 21.

Nhan nh tren khong han vo ly v ong von chieu ai c Phanxico tai mot dinh tong thong mi xay ln nhat the gii hien nay, ln hn ca ien cua N Hoang Elisabeth II. Ong muon nh v mnh trong hang ngu cac ai vng xa cua e Quoc Hoi Giao.

Nhng theo Allen, co nhieu ly do khien c Phanxico lu y ti cac nhan nh tren. Th nhat, nhieu di dan Hoi Giao Tay Phng qua ang gap cac thach thc thc s, khien c Phanxico von a lu y ti ho roi. Ngai van thng xuyen keu goi ngi ta phai co thien cam hn na oi vi cac di dan nay.

Th hai, bat chap tham vong cua Erdogan co ra sao, Tho Nh Ky van la mot the lc chnh Trung ong hien nay. Sat bien gii vi ca Iraq lan Syria, cac chnh sach cua nc nay oi vi ISIS la ieu chu yeu va cach oi x cua ho oi vi so ngi t nan t hai quoc gia nay, trong o, nhieu ngi la Kito hu, cung chu yeu khong kem. Lam cho nc nay tch cc hn trong hai kha canh nay ma cai gia phai tra ch la viec ngai von lam xa nay, th au co g goi la thiet thoi, tnh theo loi tnh the tuc!

Th ba, ngi ta von lo ngai trc hng i cua Tho Nh Ky di s lanh ao cua Erdogan. Ong ta khong ngai chi la bai duy Hoi Giao khi can thiet oi vi muc tieu chnh tr cua mnh. Loi ong ta vao bat c lien minh nao vi Tay Phng cung co the lam ong ta on hoa hn.

Noi nh the khong nhat thiet co ngha c Phanxico se phai mem du hn trong cac quan iem cua ngai ve cuoc bach hai cac Kito hu tai Trung ong hay cuoc hoi nhap hai chieu cua ngi di dan Hoi Giao tai Tay Phng.

Thc vay, tren chuyen bay tr ve Roma, c Phanxico cho cac ky gia hay ngai noi vi Tong Thong Erdogan rang se tot ep xiet bao "neu moi nha lanh ao Hoi Giao, ke ca cac chnh tr gia, cac nha lanh ao ton giao, va cac nha khoa bang, len tieng ro rang" chong lai chu ngha qua khch Hoi Giao.

Cung trong cuoc hop bao tren, c Phanxico cho hay: "tat ca chung ta can co s len an khap the gii, ca t chnh ngi Hoi Giao, nhng ngi von cho rang 'chung toi khong nh the. Kinh Korang khong nh the'".

Ngai cung cng quyet canh cao trc tnh the cua cac Kito hu tai Trung ong. "Thc s, toi khong muon dung cac t ng boc ng. Cac Kito hu ang b xua uoi ra khoi Trung ong. oi khi, nh ta thay Iraq, khu vc Mosul, ho phai ra i trong khi phai e lai moi s".

Nhng khong thay ngai nhac g ti so phan ngi Cong Giao Acmeni tai Tho Nh Ky va cuoc diet chung ho vao au the ky 20, mot cuoc diet chung ma nha nc Tho Nh Ky cha bao gi tha nhan. Ve iem nay, v ai dien tong toa ngi Cong Giao Acmeni tai Giocan va Gierusalem, la c Cha Kevork Noradounguian, cho hay: "Trong vai tro ng au mot quoc gia nho nhat tren the gii va la v ke nhiem Thanh Phero, c Thanh Cha a a ra mot quyet nh kho khan nhat nhng ung an. Trong nen chnh tr the gii, moi ieu eu la tnh toan va quyen li. Cac cuoc vieng tham va hoi kien gia cac v vong la ket qua cua nhieu tng nhng, thoa hiep va khe c at c trc khi cuoc hoi kien xay ra. Khi khong at c thoa hiep, cuoc vieng tham khong dien ra. c Giao Hoang a lam mot quyet nh kho khan la i trc cai a ma khong a ra bat c ieu kien nao cho cuoc vieng tham. Hoi kien la phng thuoc hay nhat tr moi cau hoi va van e".

c Cha cho rang du khong trc tiep nhac en van e, nhng c Giao Hoang co mac nhien nhac en no v tai Nha Ton Giao S Vu (Diyanet), ngai noi rang "chung ta co bon phan phai to cao moi vi pham ti nhan pham va nhan quyen". c Cha cho biet them, khi khong the noi bang li c Phanxico se s dung c ch va ay chnh la mot trong cac c ch cua ngai trong chuyen vieng tham Tho Nh Ky.

ai ket

Neu c Phanxico t nhan manh ti cuoc oi thoai lien ton vi ngi Hoi Giao, th chu e ai ket hien nhien ro net hn v ngai danh gan 2/3 cuoc vieng tham cho no. Tren chuyen may bay tr ve Roma, chnh c Phanxico nhn nhan rang bai dien van quan trong nhat cua ngai trong chuyen tong du nay la bai dien van noi ve viec hp nhat gia hai Giao Hoi Chnh Thong va Cong Giao.

Phng thc cua c Phanxico trong van e nay, nh moi ngi biet, c tom lc trong cong thc a c lu truyen rong rai trong gii bao ch: "c Gioan Phaolo II day ta nen lam g; c Benecto XVI day ta tai sao nen lam ieu o; con c Phanxico day ta: lam ieu o i". Chnh v the, trong cuoc vieng tham Tho Nh Ky, ngai bao lien he vi Giao Hoi Chnh Thong ang tien trien , tuy nhien "c i may than hoc gia at thoa hiep, th ngay ay se chang bao gi ti!".

Ngai cho hay: ngoai ai ket tam linh ra, con co "ai ket mau" na, tc cac Kito hu t ao ngay nay: "cac v t ao cua chung ta ang ln tieng noi rang chung ta la mot. ay chnh la ai ket bang mau. Ta phai bc theo con ng nay mot cach can am".

Ve ai ket s that, Ngai cho rang trong Buoi Phung Vu Thanh vi Thng Phu ai Ket, ro rang ngi Chnh Thong Giao chap nhan quyen toi thng (primacy) cua Giam Muc Roma. Tuy nhien, theo ngai, "ta nen tiep tuc vi li yeu cau cua c Gioan Phaolo II, khi ngai noi rang: hay giup ngai tm ra th toi thng ma quy v san sang chap nhan".

Nha bao Andrea Gagliarducci lu y ti mot th ai ket mi ma ong goi la ai ket nhan quyen, c ca c Phanxico va TP Bactolomeo nhan manh trong chuyen tong du lan nay. Va do o, hai cuoc tong du ti hai c che au nao cua Au Chau va ti Tho Nh Ky co tng quan mat thiet vi nhau.

Nha bao Allen th chu y ti th "ai ket" noi bo, tc gia cac nghi le Cong Giao khac nhau tai Trung ong va nhat la tai Tho Nh Ky, ni tong so ngi Cong Giao ch vao khoang tren di 60,000 ngi, nhng thuoc u th nghi le khac nhau. Th ai ket nay xem ra khong kem khan thiet chut nao so vi ai ket ngoai bo, tc vi cac Giao Hoi ch em, oi khi con ro net hn. V theo ong, "mot ngi The Phan Tin Lanh va mot ngi Cong Giao bao thu co khi cam thay co nhieu iem chung vi nhau hn la cac thanh vien khac trong chnh Giao Hoi rieng cua ho". Cung the, mot Kito hu Chnh Thong pho moi sinh ("green") co the thay mnh gan gui vi ngi Methodist co cung khuynh hng hn la vi mot an s Chnh Thong cc bao thu tren Nui Athos!

Thanh th, trong ngay th hai cua chuyen tong du, khi gap g ngi Cong Giao Tho Nh Ky tai Nha Th Chua Thanh Than Istanbul, c Phanxico noi nhieu ti hp nhat trong a dang. Buoi le nay qui tu ngi Cong Giao theo nghi le Syria, Acmeni, Cane va La Tinh. Cac lien he gia cac nghi le va Giao Hoi Cong Giao nay tai Trung ong co tieng la phan re xa nay. S cang thang nay xuat hien ngay trong luc chuan b cho Thanh Le th Bay va qua: tranh luan ve so ve mi, ve viec ai ngoi hang au.

c Giao Hoang bao ho: "Ch co Chua Thanh Than mi co kha nang khi day s a dang, tnh a nguyen, ma ong thi van em en hp nhat". Cay rieng vao sc mnh, ta ch bien a dang thanh chia re, va bien hp nhat thanh oc dang.

Ngai cung khuyen ho ra khoi nao trang e phong, phong thu, co thu trong cac y niem va sc manh cua mnh, ngan can mnh khong hieu ngi khac, khong m long mnh ra oi thoai vi ho.

Tuy nhien, ai ket ngoai bo van la nh cao cua chuyen tong du ma hnh anh se c nhac ti mai han nhien la luc c Phanxico xin Thng Phu Bactolomeo chuc lanh cho mnh. Ngai t ong cui au xuong that sau gan nh ung ti Thng Phu, buoc Thng Phu "phai" hanh ong theo yeu cau ay khiem ton va thanh khan cua ngai. Va Thng Phu a lam dau thanh gia len au c Phanxico va hon no.

Ve th ai ket nay, Allen nhan manh mot kha canh khac, cho thay phng thc "lam i" cua c Phanxico: ngai khong noi ti tran chien chung chong chu ngha the tuc, nhat la nen luan ly tnh duc qua long leo, ma e cap ti "Tin Mng xa hoi" (Social Gospel), sau khi noi ti viec hiep thong tron ven, mot hiep thong khong he co ngha ben nay tung phuc ben kia hay hoa nhap vao ben kia. Tin Mng xa hoi nay c ngai khai trien vi ba y niem nen tang: bao ve ngi ngheo, cham dt chien tranh va hoa giai tranh chap, giup ngi tre t bo duy vat va chap nhan chu ngha nhan ban chan chnh.

Allen cho rang c Phanxico khong co cong thc phu thuy nao e xoa tan cac tr ngai hien van con ton tai gia Chnh Thong Giao va Cong Giao, nen ngai nhan manh nhieu en viec t t bnh thng hoa tinh than than hu gia ngi Cong Giao va cac Kito hu anh em, qua trien vong hp tac trong nhieu d an xa hoi, van hoa va nhan ao.

 

Vu Van An

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page