Ky niem 60 nam di c t nan cong san

va cong lao cua cac v cha gia

 

 

Ky niem 60 nam di c t nan cong san va cong lao cua cac v cha gia.

Saigon, Viet Nam (VietCatholic News 20-07-2014) - Cac v cha gia la danh xng va ay long knh trong va dat dao tnh cam thng men, biet n cua ong bao di c Cong Giao t nan Cong San 1954 danh cho cac v linh muc co cong dan dat ho i m x. Mac du la the, nhng trong bai nay, chung toi xin gac sang mot ben kha canh ton giao, ch thuan ng tren phng dien i, phng dien dan s e anh gia cong lao cua cac v cha gia trong cong cuoc di c 1954 ma chung toi coi nh la mot cuoc di dan v ai, a dan i t Bac vo Nam e khai khai khan at ai, tao dng i song am no, an c lac nghiep cho hang tram ngan ong bao vao thi k ac biet cua at nc sau Hiep nh Geneve chia oi lanh tho nam 1954.


Cuoc di c t nan Cong San nam 1954 a a vao Mien Nam gan mot trieu ong bao mien Bac.


Chung toi viet bai nay v gia nh chung toi cung trong oan lu dan ay. Luc o tuy tuoi con nho, song chung toi van con nh tnh canh ong bao di c a phai trai qua tai cac trai nh c luc ban au ay kho khan. Chung toi a nhn thay vai tro lanh ao cua cac v linh muc can thiet nh the nao trong viec on nh cuoc song mi cho ong bao. Sau nay ln len i ra ngoai xa hoi, moi khi co dp tr ve mot trai nh c nam xa, chung toi eu kinh ngac ve kha nang thay hnh lot xac mau chong va tot ep trong i song moi ngi. Cong cuoc nh c a thanh cong tot ep, chang nhng la n ch cho chnh nhng lu dan ma con la phuc li xet ve nhieu mat cho at nc na.

Nhieu sach bao a noi ve cuoc di c v ai nam 1954, nhng cha co tac gia nao e cap ti cong lao cua hang tram v linh muc a gop sc ang ke vao s thanh cong tot ep cho cong cuoc nay. Hom nay nhan la thi iem k niem viec thanh lap cac trai nh c c ung mot na the k, chung toi cam thay can phai noi len tnh cam biet n oi vi cac v cha gia bang cach tuyen dng cong lao cua cac v. Cac v linh muc nam xa ay hau het a ra ngi thien co, ch mot so rat t con sot lai nay a len bac ai tho. Tuy la cham tre song van hn la khong bao gi.

Cuoc di c t nan Cong San nam 1954 a a vao Mien Nam gan mot trieu ong bao mien Bac. Trong so nay, co khoang 200 ngan quan nhan, cong chc va dan cac thanh th, a cung cap cho Mien Nam (Viet Nam Cong Hoa) nhieu ngi co tai nang, hoc thc, ong gop xuat sac tren cac lanh vc: chnh tr, hanh chanh, an ninh, quan s, van hoa, giao duc, van hoc, nghe thuat, kinh te, thng mai, khoa hoc k thuat, v. v.. Nhng thanh phan u tu nay khong phai la oi tng cua bai nay. ay chung toi ch noi ti khoi a so ong bao di c thuoc thanh phan th thuyen va nong dan Cong Giao. Ho la nhng ngi bnh dan, la nong dan cha bao gi ra khoi luy tre lang, nay v nan Cong San ma phai ri bo ni chon nhau cat ron, tron chay vao Mien Nam xa xoi, tng lai khong biet se ra sao. Ho mi la thanh phan can co ngi lanh ao, hng dan trong cuoc song mi. Ngi hng dan, lanh ao ho chnh la cac v linh muc c sai ti.

Trong tnh hnh roi loan luc o, moi ngi, moi gia nh tron thoat Cong San mot cach khac nhau. Ch co rat t trng hp v linh muc ra i cung giao dan, a so la nhng cuoc vt thoat ca nhan, khong co to chc. Gia nh chung toi tron khoi lang bang 3 t khac nhau. Cuoi cung chung toi c gap lai nhau tai trng trung hoc Dung Lac canh nha th ln Ha Noi, trc khi c to chc i may bay Dakota vao Sai Gon. Khong biet v linh muc chnh x cua chung toi ra i cach nao, ch biet chac la ong a phai b mat vt thoat, bi khi Cong San ve lang, chung toi con thay ong mac bo quan ao mau nau, hang ngay cuoc at ngoai vn, mat luc nao cung am chieu lo lang. Canh ong linh muc cuoc at chung toi cha tng thay xay ra trc o.

Luc ban au, hang tram linh muc di c thuoc 10 giao phan mien Bac va Bac Trung phan song tap trung vi nhau tai nhng a iem rieng cua tng giao phan di c. en khi cac trai inh c c thanh lap, cac linh muc lan lt c giao quyen gi i theo vi giao dan. ong bao Cong Giao chiem ti 80% tong so dan di c va a so ho la nhng nong dan, mot so t la ng phu, cho nen hau het cac trai nh c cung tr thanh cac x ao, ho co khuynh hng chon lam nghe cu va rat nhieu ni, nhng ngi ong hng lai tm ve vi nhau. Do o ma co cac a danh nh Ha Noi, Ha ong, Hai Dng, Tan Ha, Bac Ha, Lang Sn, Bui Chu, Tan Bui, Bui Mon, Phat Diem, Tan Phat, Bui Phat, Thanh Hoa, Tan Thanh, Tan Sa Chau, Ke Sat, Xa oai, Phuc Nhac, Ninh Phat, Kim Thng, Bach Lam, Ngoc ong, v.v.

Theo luat le thu trc, cac linh muc Cong Giao c huan luyen k lng qua 7 nam Trung hoc (Tieu chung vien), roi t nhat la 2 nam Triet hoc, 1 nam i th va 4 nam Than hoc, trc khi co the tr thanh linh muc. Do o, va v niem tin ton giao cua giao dan vao thien chc linh muc, va v cac linh muc, noi chung, co kien thc cao hn giao dan cho nen giao dan rat knh trong cac linh muc. Gap thi buoi quoc bien, trong luc nong dan Cong Giao di c t nan Cong San ang lam canh biet x, hoang mang, lac long th cac linh muc c sai ti vi ho t khac tr thanh ngi lanh ao ho ca ve tinh than lan vat chat.

Ve tinh than, hang ngay, sm toi, cac linh muc cung vi bon ao tu hop e kinh sach, le hat, giang giai, em en nguon an ui vo bien, niem tin knh tuyet oi vao tnh thng cua Chua Nhan Lanh, giup cho tn hu cam nhan ay u ngh lc hau co the vt qua moi au thng th thach. Chung toi a tng tham d thanh le ngoai tri tai mot vai trai nh c, v canh chan t chan rao trai cha kp dng len mot ni th phng, du la bang cay la tho s. Chnh trong canh thieu thon vat chat ay, dng nh lai thay giau co hn, sung man hn ve tin tng, sot men.


Ngi me Viet Nam tay be tay bong di c vao nam t nan cong san.


Luc ban au nay, v linh muc khong phai ch cham lo phan tinh than cho ong bao ma con ong vai tro lanh ao phan i lo i song vat chat cho ong bao trai nh c na, bi v ong la ngi hieu biet luat le thu tuc hn, co uy tn hn. trai nh c nao chung toi cung thay chnh v linh muc, cung vi vai ba giao dan than tn, tng oi co trnh o va long chung hn, a on ao, i i ve ve, lo tiep nhan va phan phat nhng o vien tr nh quan ao, thc pham, may may, nong cu, v.v.. Co mot so trai nh c v mot l do nao o xet thay khong thch hp cho cuoc song mi cua ong bao, v linh muc a 'nho' toan trai ra i tm mot ni sinh song thuan tien hn. Cong viec nay that s kho khan, nhng cac v linh muc ay a lam c, chang han nh linh muc Pham Ba Nha a a ong bao t oc Vang, Chau oc ve tai nh c tai An Hiep, Ben Tre; linh muc Nguyen Duyen Mau a ong bao t Ho on, Tay Ninh ve tai nh c tai Ninh Phat, Long Khanh, v. v.. Tai mot so trai, Phu Tong Uy Di C a lam nha san cho ong bao, cach xep at trang trai do Phu Tong Uy quy hoach co lp lang th t. Nhng nhieu trai, nha ca do ong bao t lam lay vi s tr cap t Phu Tong Uy. Trong nhng trng hp nay, v linh muc cung nhng ngi phu ta a cung nhau ve phac s o toan trai, sap xep v tr thanh ng, trng hoc, nha x, tram y te, ch, ng xa, cac day nha cua ong bao, ngha trang, v.v.. a co nha th bao gi cung co trng hoc ke ben. Nhieu ni con co trng trung hoc e nhat cap va e nh cap (cap ba ngay nay) na. Nh vay, ch sau khoang 10 nam, cac trai nh c a cung cap cho quoc gia rat nhieu sinh vien, ha s quan, s quan, cong chc, giao chc, v.v.. Cung do v tr ac biet cua mot v lanh ao va tinh than va vat chat, ma linh muc co the ong gop tch cc, hu hieu vao viec giao duc thanh thieu nien trong trai, gop phan gi gn an ninh trat t. Nhng toi pham nh trom cap, vo luan, au a, v.v., la toi thieu. a co mot thi, v linh muc con ong c ca vai tro cua mot v tham phan hoa giai cho nhng cap v chong bat hoa, bat trung, nhng vu tranh chap nha ca, at ai, v.v..

Ngay nay ai xuoi Mien Hau Giang - Rach Gia, tat phai i qua vung nh c Cai San tru mat bat ngat, se thay lang mac, kinh rach, ruong nng va cac c s van hoa giao duc co lp lang, ngoan muc. Cac bo lao ke lai trc khi ong bao di c ti ay khai pha t nam 1956, toan vung nay ch la co lac cao ngut au va muoi mong th day ac nh trau. Neu co ai len x hoa ao qua quoc lo 1, tiep noi qua quoc lo so 20, se chng kien cac th tran nho sam uat moc len nh nam, nha ca an kn doc hai ben ng, dan chung ong vui tap nap. Co ai ng trc nam 1955, vung Ho Nai ch la vung at bac mau, hoang vu va kho choi; con vung Gia Kiem, Doc M, Tuc Trng, La Nga, Phng Lam ch la rng tre gia va may gai ra ti tan le ng; quoc lo 20 hoan toan mat an ninh, xe co khong the lu thong c. Roi con nhng c Lap, nhng Ban Me Thuot, nhng Bnh Gia, nhng Bao Loc...

Song du the nao, cuoi cung linh muc van ch la ngi co nhiem vu chuyen biet lo phan thieng lien ton giao ch khong co nhiem vu phan i. Cac v ra ganh vac giup ong bao di c, v gap hoan canh ac biet ngoai le. Cho nen ti ngay 10 thang 4 nam 1956, giam muc Pham Ngoc Chi, phu trach Uy Ban Ho Tr nh C Cong Giao, a yeu cau cac linh muc chuyen giao moi viec thuoc hanh chanh cho dan chung e tr ve thuan tuy lo viec ao. T nay, cac linh muc co chang ch con la v co van giup chnh quyen xa, ap a phng ma thoi.

Tr len, chung ta a thay cuoc di c t nan Cong San nam 1954 cua gan mot trieu ong bao Mien Bac va Bac Trung phan chang nhng co y ngha chnh tr, quan s quan trong ma con la mot cuoc di dan khong lo gop phan phat trien quoc gia. Cuoc di c ay a c chnh phu va quoc te giup tch cc, a ti thanh cong tot ep. T ban tay trang, vay ma cac trai nh c a mau chong on nh cuoc song.

Rieng ve cac trai nh c ma hau het la cua ong bao Cong Giao th cac v linh muc a gop cong to ln xay dng ca ve mat tinh than lan vat chat. Cac v ay, nha nc khong mat cong ao tao, huan luyen, nhng a tr thanh mot th 'can bo' ay kha nang, giup vao cong tac co tam voc quoc gia, xem ra con cach ac lc hn la cac can bo nha nc th thiet.

Ngi ta het sc cam ong chng kien le tang cua moi v cha gia, tat ca ong bao trong trai nh c xa, khong biet tuoi tac, co gia nh gom ca ba the he, eu cht khan tang e to long knh trong, nh n v an nhan co cong khai sang. Nhieu ni ong bao an tang v cha gia ngay canh giao ng e hang ngay khi ti giao ng, ong bao nh con c nhn thay, nh la ngai van con ay, cha i xa!

c mong cac trai nh c xa thu thap lai nhng tai lieu, hnh anh, nhng con so thong ke trong lch s thanh lap trai; thau thap tieu s va ieu van cua cha gia khai sang e lu truyen cho con chau hoac la tap trung ve tang tr tai mot trung tam Cong Giao nao o e tr thanh tai lieu lch s.

Cuoc i dau be. Sau mi nam troi mau nh bong cau vut qua song. Nam theo me di c vao Nam chung toi la cau be 9 tuoi the ma nay a va gan 7 bo! Hoi tng lai cuoc di c, oi vi so phan moi ca nhan, moi gia nh, viec ra i hay lai, co the co cai hay cai d, nhng noi chung cai hay la vt troi. Song oi vi quoc gia, cuoc di c ay hoan toan la mot cuoc di dan ch em lai li ch to ln ma thoi. Cac v cha gia a ong gop tch cc, lam cho cuoc di c ay thanh cong tot ep, tc la a ong gop ac lc vao cuoc di dan phat trien quoc gia.

 

Tham khao:

* Van Phong Tong Th Ky Hoi ong Giam Muc Viet Nam. Giao Hoi Cong Giao Viet Nam Nien Giam 2004. Nha xb Ton giao. Ha Noi, 2004.

* Trng Cao ang S Pham Thanh pho Saigon & Cuc o ac Va Ban o Nha Nc. Viet Nam Tap Ban o Hanh Chnh Va Du Lch. 1989.

* Phan Phat Huon. Viet Nam Giao S. Quyen II. Cu The Tung Th. Sai Gon, Viet Nam. 1962.

* oan Them. Hai Mi Nam Qua 1945 - 1964 Viec Tng Ngay. Xuan Thu.

* oan Them. 1969 Viec Tng Ngay. Xuan Thu.

* Lam Thanh Liem & Gustave D. Meillon. T Saigon Ti Thanh pho Saigon. Nam A.

* o Hu Nghiem. Giao Hoi Va Cac ong Bao Thieu So Viet Nam. nh Hng 26.

* Ton That Trnh. Khao Luan ve Cong Cuoc Phat Trien Vung Hau Giang Viet Nam. nh Hng. So 45.

 

Tran Vinh

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page