Cac chng nhan can am

bao ve pham gia va quyen

cua ngi t nan tai Mehico

 

Cac chng nhan can am bao ve pham gia va quyen cua ngi t nan tai Mehico.

Mehico (RG 23-03-2014; Vat. 12-05-2014) - T nhieu thap nien qua Mehico la tram dng chan cua dan ngheo cac nc chau My Latinh tm ng qua Hoa Ky. So ngi nay la ca mot ao binh ngay cang gia tang, ma khong ai biet chnh xac la bao nhieu, v a khong bao gi co cac thong ke chnh thc. Va ngi ta cung chang bao gi ngh en chuyen lam thong ke. Rat thng khi nhng con ngi khon kho nay khong biet va khong y thc c cac hiem nguy luon rnh ch ho tren con ng tm thoat canh ban cung i tm mot chan tri song tot ep hn.

Doc con ng i tm cuoc song mi nay co cac bang ang toi pham, buon ban ma tuy, buon ngi, buon c phan ngi, khai thac tnh duc, buon ban mai dam va khai thac lao ong. Tren con ng i tm at ha Hoa Ky hang ngan ngi dan cac nc Chau My La tinh, nam gii, phu n, ngi tre va tre em a tr thanh nan nhan cua cac to chc toi pham nay. Chung bat coc e oi tien chuoc, hay oi cac so tien khong lo e a ho t at nc que hng ho sang Hoa Ky. Hang nam so tien lam an c tren mang song va da tht cua nhng ngi di c nay len ti 50 trieu my kim. Moi thanh phan tham d eu kiem chac c t nhieu t am di c beo b o, ke ca cac gii chc chnh quyen Mehico ong loa vi cac to chc toi pham. Va con so cac nan nhan b chet hay mat tch len ti hang ngan hay hang chuc ngan, khong ai biet ro c, va cung khong the cung cap con so chnh xac.

Tuy nhien, ben canh cac anh ch em khon kho nay cung co nhng ngi can am ng au vi cac e doa, ke ca cai chet, e benh vc pham gia cung nh cac quyen li cua ho va tr giup ho. Cach thc thong thng nhat la cac nha tro va trung tam tiep on. Cac anh ch em nay cung biet cac nguy hiem ch on mnh, nhng khong co g co the ngan can ho tr giup tha nhan.

Ngay mung 1 thang 4 nam 2014, noi gng c Thanh Cha Phanxico vieng tham ngi t nan tai ao Lampedusa, cac Giam Muc Hoa Ky a hanh hng ti Nogales trong bang Arizona giap gii vi Mehico, e dang thanh le tng niem tat ca cac nan nhan di c b chet t nam 1998 en nay, va e nhan manh s can thiet cai to he thong di c tai Hoa Ky.

Nogales la vung b cat lam hai bi bc tng bien gii gia Hoa Ky va Mehico. Mot phan cua vung nay nam ben Arizona, phan kia nam trong vung Sonora cua Mehico. Chnh t ay moi ngay co hang chuc ngi Mehico tm cach len lut sang Hoa Ky. Thanh le nham tng niem hn 6,000 ngi di c Honduras, El Salvador, Guatemala va Mehico a chet trong sa mac v muon vt bien qua Hoa Ky e tron chay cuoc song ngheo kho va bao lc tren que hng ho. Cac Giam Muc Hoa Ky a manh me to cao s th oi vi te nan nay. Cac v khang nh rang khong biet ti noi kho au va cac ngi di c b chet la mot s xau ho cho ca nc.

Buoi le tng niem nay nham muc ch loi keo s chu y cua moi ngi oi vi cac hau qua nhan ban cua mot he thong di c suy sup nh he thong hien nay cua Hoa Ky, cung nh nhan manh s kien can phai thong qua d luat cai to ve di c cua tong thong Obama, cho phep hp thc hoa khoang 11 trieu ngi di c bat hp phap hien ang song tren at Hoa Ky. Luat nay van b ngan chan bi phe chong oi thuoc ang Cong hoa trong Quoc hoi, va Hoi ong Giam Muc Hoa Ky a hn mot lan bay to lap trng.

Lan song di c van tiep tuc, v cac anh ch em en t Chau My Latinh tron chay cac tnh trang bao lc tot o, va oi vi ho cac bao lc ma ho gap phai tai Mehico cung nh cac nguy hiem tm thay trong viec vt qua bc tng bien gii khong la g ca. Ho khong co ly do nao e tr lai ang sau. Trong rat nhieu trng hp, ben canh tnh trang bao lc la canh ngheo nan tuyet oi, nhat la oi vi nhng ngi en t Honduras, la nc co mot tnh trang kinh te ngay cang toi te ac biet sau vu ao chanh.

Tai Nogales cung nh tai nhieu ni khac moi ngay ngi ta eu tm thay t thi cua cac ngi di c, va cang ngay cang co nhieu tre em v thanh nien. Con so cac tre em v thanh nien di c khong co ngi ln i kem cung ngay cang gia tang trong vung bien gii. Con so nay ang gia tang tai mien bac Mehico va cac em en t cac nc Trung My Latinh. Nghiem trong hn na la s kien cac em en mot mnh khong co cac tay buon ngi dan dat. Cac em i tng nhom ba bon em va mi ch co 9-10 tuoi cho ti 16-17 tuoi. Va ng nhien la tren ng i cac em tm thay cac hiem nguy y nh cac hiem nguy cua ngi ln vay, ngha la b bat coc, b tra tan, oi vi cac be gai th co nguy c b lot vao trong mang li khai thac tnh duc. The roi con cac co tre em b bat lai trong cac trai c thanh lap cho muc ch nay, trong khi cha me cac em b gi tra ve nc. Va the la cac em b tach ri khoi gia nh, va gia nh cac em khong biet cac em au va nhng g xay ra cho cac em.

Ba Valentina Valfre, thuoc to chc phi chnh quyen "Soleterre", la to chc i tien phong trong viec benh vc cac quyen cua ngi di c ben Mehico cho biet, hang nam co 400,000 ngi thuoc nhieu nc chau My Latinh vt bien gii Mehico e sang Hoa Ky. Them vao o la hang chuc ngan ngi Mehico i tm mot cuoc song tot ep hn ben My. Co nhieu yeu to khien cho cac chuyen vien lo ngai cho an ninh cua ho: trc het la hoat ong cua cac to chc toi pham. Cang ngay chung cang bat coc ngi di c mot cach chp nhoang, trong mot ngay hoac nhieu ngay, co khi la t 50 ti 70 ngi.

Trong cac lan b bat coc nh the, ho phai chu moi vi pham: cac phu n b ham hiep, nam gii b tra tan va chung tm cach lam tien, bang cach bat buoc ho goi ien thoai cho than nhan gi tien chuoc e c tra t do. ieu te hai nhat la co s ong loa cua chnh quyen a phng, bat au t chnh nhng nhan vien cua van phong di c, cho ti cac canh sat va cac binh s co trach nhiem trong cac vu bat coc, v ho ong y va an chia vi cac to chc toi pham. Cac nhan vien nay bao cho cac nhom toi pham biet s hien dien cua ngi di c e chung co the bat coc ho.

Trong so nhng ngi lieu mnh benh vc va tr giup ngi di c co tu huynh Tomas Gonzales Castillo, dong Phanxico. Thay hoat ong trong vung Tenosique gan bien gii Guatemala va c goi la "Thay Bao to". ay la mot trong nhng vung nguy hiem nhat va la tram dng chan au tien tai Mehico oi vi cac anh ch em thuoc cac nc nam va trung chau My Latinh hng ti Hoa Ky. ay la mot lo trnh do to chc "Zetas" kiem soat. T nhieu nam nay thay Tomas a manh me to cao cac vu bat coc, tong tien, buon ngi va a b doa giet nhieu lan, nhng thay van tiep tuc tr giup cac anh ch em di c.

Thay cho biet con so ngi di c khong giam bt, trai lai con gia tang trong toan vung. Hien nay co nhieu ngi ti t cac nc vung Trung chau My Latinh nh Honduras va El Salvador. Ho xin t nan ben Mehico, v tnh hnh bao lc rat manh tren que hng cua ho. Co cac tre em trai gai va ngi tre ra i mot mnh, va con so tre v thanh nien gia tang rat nhieu. Co ca cac phu n na. Va ng nhien ho la cac nan nhan de b thng tch nhat cua bao lc tai Mehico. Mot phu n co the b ham hiep nhieu lan trong suot lo trnh di c. Neu la tre em v thanh nien nhat la be gai, th co the tr thanh nan nhan cua nan buon ngi va b bat lam viec, hay tr thanh no le tnh duc hay b khai thac cho bat c cong viec nao khac.

N tu Leticia Gutierrez, dong Scalabrini, cung a tr thanh iem tham chieu cho cac ngi di c va la ngi benh vc cac quyen cua ho. Ch a dan than xay c 66 ni tru an mi cho ho. Moi co gang cua ch eu nham tao ra va cung co mot mang li cua nhng ngi benh vc cac quyen con ngi, cua ngi di c ben Mehico. Theo ch co giai phap cho van e nay. Trc het cac chnh quyen phai ng au vi van e cua ngi di c trong cach the khac nhau. Neu co mot s di chuyen hang hoa t do trong thng mai, th cung co mot s di chuyen t do oi vi con ngi. ieu nay co the c v cac ngi di c phai bo que hng do ngheo oi, ban cung va t c may phat trien oi vi tng lai. Cac chnh quyen phai lo lang cho van e di c mot cach khac nhau. Khong the tiep tuc giet ngi di c c va mang tren vai ganh nang lng tam lien quan ti cai chet cua ho ngay cang nhieu hn. Moi ngay eu co ngi chet v chnh sach han che nhan ngi di c.

Hien nay co s an ap trong cac ng loi chnh tr lien quan ti di c tren bnh dien toan cau. Chung ta trong thay ieu nay ben Au chau, tai Hoa Ky. Chang han co hai ieu kien cua viec cai to di c ben Hoa Ky: th nhat la ni rong bc tng an ninh do chnh phu Hoa Ky xay doc bien gii gia Mehico va Hoa Ky; th hai gia tang hang ngan canh sat bien phong. Nhng ay la mot s thut lui. Can co mot giai phap toan dien ro rang. Ch Leticia cho biet a b cac to chc toi pham e doa giet nhieu lan, giong nh thay Tomas. Nhng ngi bao ve quyen cua cac anh ch em di c khong phai la cac anh hung hay sieu nhan, ma ch la ngi bnh thng thc te a quyet nh hien dang i mnh cho viec benh vc nhng nan nhan yeu uoi can c tr giup, v trong thay ni ho Chua Giesu au kho va e khong phan boi nhan loai. Do o ho tien ti va muon hien mang song cho cac anh ch em di c. Ch noi: d nhien o la viec kho khan va chung toi cung s hai, v la ngi. Co met nhoc, khoc than, nc mat va mau, nhng chung toi phai tien ti v Chua Kito va v tnh bac ai. Chung toi tien ti v muon s cong bang. Chung toi muon truy na nhng ke ang gay ra thiet hai trong chnh quyen va nhng ke cho phep cac bat cong va kho au nay xay ra.

Khi nhn thay ngi khac b am sat chung toi khong e ban khoanh tay lam ng. Tat ca nhng ngi dan than benh vc va che ch cac ngi di c hanh ong v c tin va tnh huynh e. Chung toi khong the e cho cac anh ch em di c b giet va e cho mnh b bt mieng. Chung toi khong the tiep tuc chu ng ho giet nhan loai ni cac anh ch em di c nay.

(RG 23-3-2014)

 

Linh Tien Khai

(Radio Vatican)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page