Bai giang Thanh Le khai mac Nam Thanh

mng 400 nam Dong Ten en Viet Nam

 

Bai giang Thanh Le khai mac Nam Thanh mng 400 nam Dong Ten en Viet Nam.

Saigon, Viet Nam (TGP Saigon 18-01-2014) - Bai giang cua c giam muc Cosma Hoang Van at, S.J. trong Thanh Le khai mac Nam Thanh mng 400 nam Dong Ten en Viet Nam tai Vng cung thanh ng c Me Vo Nhiem Nguyen Toi Sai Gon ngay 18 thang 01 nam 2014.

* * *

Tr thanh kh cu trong tay Chua

(Gn 3,10-4,11; 1Tm 2,1-8; Mt 28,16-20)

 

Knh tha c Tong giam muc chu s va toan the cong oan,

Ngay 18.1.1615, ba anh em Dong Ten la cha Phanxico Buzomi, ngi Y, mot linh muc ngi Bo ao Nha va mot tu huynh ngi Bo ao Nha, at chan len Ca Han, nay la a Nang: o la mot moc quan trong hang au trong lch s Hoi Thanh tai Viet Nam. Hom nay chung ta hop nhau ay m au mot nam Dong Ten ta n Chua va xin Chua ban n e trung thanh va can am tiep bc cac bac tien nhan. T Vng cung thanh ng c Me Vo Nhiem Nguyen Toi nay, xin gi li chuc mng en giao phan a Nang va giao x Hoi An hom nay cung ky niem bien co co the noi la ngay khai sinh giao phan va giao x.

Trc ngay 18 thang 1 nam 1615, a co nhng ngi en rao giang Tin Mng Viet Nam. Thanh Gia c khac tren a Cu Lao Cham nam 1523 la dau hieu au tien cua Kito giao tren quen hng chung ta. Cac tha sai dong Phanxico va aminh cung en truyen giao ang Trong (tc Mien Nam) va ang Ngoai (tc Mien Bac), nhng ket qua cu the khong thay lch s ghi nhan.

Ban au cac v tha sai Dong Ten ch muon en giup cac tn hu Cong giao Nhat Ban phai tron en Hoi An e tranh cuoc bach hai khoc liet trong nc. Chang bao lau, cac ngai thay tam hon ngi Viet Nam rat gan vi Tin Mng, nen nhan ra Viet Nam la manh at tot e gieo Li Chua. Dp le Phuc Sinh nam ay, cac ngai a on nhan 10 tn hu au tien. T Hoi An, cac ngai m rong hanh ong truyen giao en Bnh nh roi ien Ban. That la lung! Trong boi canh chay loan, Tin Mng a en vi dong giong Con Rong Chau Tien. Nhieu bac tien boi cua chung ta a m long on nhan va Tin Mng a tham dan vao dong mau Viet moi ngay mot sau hn.

Thay Viet Nam ung la manh at mau m, t tru s tai Macao, Dong Ten tiep tuc gi cac tha sai khac en, trong o v noi tieng nhat la cha Alexandre de Rhodes ma ngay nay chung ta quen goi la cha ac Lo. Sau mot thi gian vat va hoc tieng Viet, ngai a co the giao tiep va giang day cho dan chung. Ngay le thanh Giuse 19 thang 3 nam 1627, ngai cung vi mot tha sai khac at chan len Ca Bang Thanh Hoa, roi Ke Ch, tc la Ha Noi, chnh thc khi au cong cuoc truyen giao Mien Bac, luc ay goi la ang Ngoai. Nh thong thao ngon ng va phong tuc, nhat la nh gng sang ve i tu va long bac ai, ngai a mau chong on nhan ong ao ngi xin hoc ao va gia nhap ao.

Ha Noi, cha ac Lo khi s hai viec rat y ngha. Trc het la quyen Phep Giang Tam Ngay, quyen giao ly Cong giao au tien bang tieng Viet, va cung la quyen sach au tien c viet bang ch Quoc Ng. That ra ch Quoc Ng a c cac tha sai va cac thay giang Viet Nam khi s t trc. Nhng viec mot quyen sach c in bang ch Quoc Ng cho thay cach viet nay a co the coi nh hoan chnh. Th en la ngai a quy tu mot so ngi co hoc va nhiet thanh lap nen Hoi Thay Giang. To chc nay a to ra rat hieu qua trong hoat ong truyen giao, ngay ca khi khong co cac linh muc. Vi quyen Phep Giang Tam Ngay va Hoi Thay Giang, co the noi la Hoi Thanh a thc s nhap the trong xa hoi Viet Nam: nh xa thanh Phaolo noi "Do Thai vi ngi Do Thai, Hy Lap vi ngi Hy Lap", th vi cha ac Lo, chung ta co the noi ao Chua a tr nen Viet Nam vi ngi Viet Nam.

Cong cuoc truyen giao luon luon la mot viec kho khan. oi vi vua quan cung nh dan chung Viet Nam, ao Chua la ieu hoan toan mi la. Nhng hieu lam va ngay ca nhng vu cao la ieu hau nh khong the tranh c. Xa hoi Viet Nam thi bay gi quen vi tam cng ngu thng, quen vi con vua th lai lam vua, con sai chua lai quet la a, nen kho long chap nhan nhng ieu mi me nh moi ngi eu bnh ang, lai phai thng yeu nhau nh anh ch em mot nha; vua quan chang nhng khong c ap bc boc lot dan ma phai phuc vu dan nh ay t. Cha ac Lo cho biet vao Tuan Thanh nam 1628, ngai ra chan cho giao dan trong thanh le chieu th nam tai Ha Noi, moi ngi eu kinh ngac. Ngi Viet Nam mau chong goi Cong giao la ao "thng nhau".

Du vay, cac cuoc bach hai le te lien tiep dien ra va a co nhieu ngi hy sinh mang song v c tin. V noi tieng nhat chnh la chan phc thay giang Anre Phu Yen,v t ao tien khi cua Viet Nam, m au cho nhng trang s hao hung cua Giao Hoi Viet Nam, trong o co 16 anh em Dong Ten, ke ca cac tha sai va ngi Viet Nam. Sau na the ky, cac tha sai Dong Ten a ra toi cho hn 100 ngan ngi ang Ngoai va chng 50 ngan ngi ang Trong, trc khi Toa Thanh thiet lap hai giao phan tien khi ang Trong va ang Ngoai. ay la khi au cho mot Giao Hoi c coi la phat trien nhat khu vc ong A.

Li Chua trong thanh le khai mac Nam Thanh hom nay cho chung ta mot xac tn quan trong: viec loan bao Tin Mng xuat phat t trai tim yeu thng cua Thien Chua mong muon cho con ngi c cu o va hanh phuc i i. Chua Giesu noi vi cac tong o: Hay i giang day muon dan# Tai sao? Thanh Phaolo tra li: "Thien Chua muon cho moi ngi c cu o va nhan biet chan ly." Truyen ong Giona vi thanh Ninive va cay thau dau cho thay long con ngi nho be, trong khi trai tim Thien Chua that cao ca.

Trong 400 nam qua, noi cho ung th Dong Ten ch ong gop mot phan be nho trong lch s Hoi Thanh tai Viet Nam. Bao nhieu tha sai khac, bao nhieu dong tu khac, bao nhieu tam hon quang ai va can am khac a gop phan het sc quan trong vao cong cuoc loan bao Tin Mng va xay dng Hoi Thanh tai Viet Nam. ac biet chung ta khong quen c hn 100 ngan tn hu thuoc u moi thanh phan a lay chnh mang song mnh lam chng cho Chua, trong o 117 v a c ton vinh len bac hien thanh.

Sau khi b giai the nam 1773, Dong Ten vang bong Viet Nam trong 150 nam. Hien nay, sau hn 50 nam tr lai mien at than yeu Viet Nam, Dong Ten han hanh tiep tuc ong gop phan nho be vi mot Giao Hoi ay sc song. au la c nguyen cua Dong Ten xa cung nh nay? Xin phep c dung mot truyen e minh hoa.

Tren rng co muon van loai cay, nhng co the chia lam 3 loai chnh. Loai th nhat gom nhng cay khong c m cung khong phan au. Loai th hai gom nhng cay co c m nhng khong phan au. Loai th ba gom nhng cay va co c m va biet phan au. Trong loai ba nay co 3 cay con. Cay th nhat c m va phan au e tr thanh mot cay go quy, co the dung lam trap cho vua chua va hang quy toc ng vang bac chau bau. Cay th hai c m va phan au tr thanh mot cay that to va chac, co the ong thuyen cho vua vt ai dng. Cay th ba c m va phan au thanh mot cay cao, ai nhn len ngon th thay tri va ai treo len en ngon th cung len en tri.

Mot tieu phu len rng on cui: ong chang phan biet cay loai nay vi cay loai kia, em tat ca ve ban cho ai tra gia hp ly. Cay con th nhat ri vao tay mot nha nong: thay v lam trap ng vang bac chau bau th ong ong c mot cai mang cho bo an co. Cay con th hai ri vao tay mot ngi ong thuyen: thay v lam thuyen cho vua vt ai dng, ong ong c mot cai thuyen anh ca. Cay con th ba cong queo va su s ri vao tay mot ba noi tr: ba chat ong cui i ngay cho vao bep. That la ang that vong cho ca ba.

Nhng khi Chua Giesu sinh ra, c Me a at Chua trong mang co: o chnh la cay con th nhat. Khi Chua Giesu i rao giang, Chua a mn thuyen cua thanh Phero: o chnh la cay con th hai. Khi lnh Roma tm go lam thap gia ong inh Chua, ho a lay chnh cay con th ba trong ong cui cua ba noi tr. Qua that ai nhn len cay thap gia cua Chua th thay tri cao va Chua Giesu noi: Khi c a len cao, toi se keo moi ngi len vi toi.

Ngoai Thien Chua, nhng c m cua con ngi se tr thanh ao vong. Vi Thien Chua, nhng c m cua con ngi tr thanh hien thc hn chnh con ngi mong i. o chnh la ieu thanh Inha ch mong ni con cai cua Dong Ten: tr thanh kh cu trong tay Chua e Chua thc hien ke hoach cu o ky dieu cho con ngi.

Li mi goi cua Chua Giesu van tiep tuc vang len trong long chung ta hom nay: Hay len ng! Hay lam cho muon dan tr thanh mon e cua Thay. Hay lam cho ca at nc Viet Nam nay nhan biet ang la ng, s that va s song. Hom nay khi au tuan le cau nguyen cho Hoi Thanh c hiep nhat, xin Chua cho tat ca chung ta luon mot long vi Hoi Thanh nh c nguyen cua thanh Inha trong Linh Thao. Chung ta cung va on nhan tong huan Niem Vui Phuc Am cua c Thanh Cha Phanxico, xin cho chung ta cung vi ca Hoi Thanh cam nghiem sau xa niem vui c lam nhng mon e tha sai e tiep bc Chua Giesu, cac tong o, cac nha truyen giao a em Tin Mng en cho que hng than yeu cua chung ta.

Hay at cuoc i bnh thng cua chung ta trong tay Thien Chua tnh yeu va Ngai se thc hien qua chung ta nhng ieu chnh con ngi khong dam m c. Xin Thanh Inha va cac thanh Dong Ten phu ho chung ta. Amen.

 

Gm Cosma Hoang Van at, S.J.

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page