Toan van S iep hoa bnh nam 2014

cua c Thanh Cha Phanxico

 

Toan van S iep hoa bnh nam 2014 cua c Thanh Cha Phanxico.

Vatican (Vat. 14-12-2013) - Sang ngay 12 thang 12 nam 2013, S iep au tien cua c Thanh Cha Phanxico nhan ngay hoa bnh the gii lan th 47 a c cong bo ve e tai: "Tnh huynh e, nen tang va la con ng tien ti hoa bnh". c Hong Y Peter Turkson, Chu tch Hoi ong Toa Thanh Cong ly va Hoa bnh, a cung vi c Cha Tong th ky Mario Toso SDB, gii thieu S iep cua c Thanh Cha trong cuoc hop bao tai Phong Bao Ch Toa Thanh.

Sau ay la ban dch Viet ng toan van S iep hoa bnh nam 2014 cua c Thanh Cha Phanxico:

 

Tnh Huynh e, Nen Tang Va La Con ng Tien Ti Hoa Bnh

Trong s iep Ngay The Gii Hoa Bnh au tien cua mnh, toi c ao gi en moi ngi, ca nhan cung nh cac dan toc, c mong ve mot i song c o ay vi niem vui va hy vong. Trong trai tim cua moi ngi nam va ngi n luon thng trc mot noi khao khat ve mot i song sung man, bao gom khao khat khong the km nen c ve tnh huynh e von la ieu loi keo chung ta en vi ngi khac va giup chung ta oi x vi ho khong nh la ke thu hay ngi oi ch, nhng nh la anh ch em c on nhan va om ap.

V chung ta la mot hu the tng quan, tnh huynh e la mot pham chat thiet yeu cua con ngi. Mot y thc song ong ve moi tng quan nay giup chung ta nhn va oi x vi nhau nh la anh ch em ch thc. Khong co tnh huynh e th khong the xay dng mot xa hoi cong bnh va mot nen hoa bnh ben vng va vien man. Chung ta nen nh rang tnh huynh e cach chung c hoc biet tai gia nh, tren het la nh vao vai tro trach nhiem va s giup lan nhau gia cac thanh vien, ac biet la ngi cha va ngi me. Gia nh la nguon mach cua tnh huynh e, va nh the gia nh chnh la nen tang va la con ng au tien dan en hoa bnh, v n goi cua gia nh chnh la thong truyen tnh yeu cho the gii xung quanh.

Viec gia tang ve cac moi lien he noi ket vi nhau va truyen thong trong the gii hom nay khien chung ta y thc nhieu hn ve s hiep nhat va so phan chung cua cac quoc gia. Trong s nang ong cua lch s, trong s a dang cua cac nhom chung toc, xa hoi va van hoa, chung ta nhn thay nhng hat giong, la n goi hnh thanh mot cong oan gom nhng anh ch em biet on nhan va cham soc lan nhau. Nhng n goi nay van thng xuyen b khc t va l i trong mot the gii b ghi dau bi "s toan cau hoa dng dng", ieu lam cho chung ta dan quen vi s au kho cua ngi khac va khep mnh lai.

Tai nhieu ni tren the gii, nhng toi ac chong lai nhng quyen nen tang cua con ngi dng nh khong ket thuc, ac biet la quyen song va quyen t do ton giao. Nhng tham canh ve te nan buon ban ngi, ma trong o i song va noi tuyet vong cua ngi khac la mieng moi ngon cua nhng ke vo ao c, la mot v du ien hnh cho van e nay. Cung vi cac cuoc xung ot vu trang cong khai la cac cuoc chien tranh t nhn thay hn, nhng khong kem phan oc ac, o la cac cuoc chien trong cac lnh vc kinh te va tai chnh, chung pha huy cuoc song, pha huy gia nh cung nh doanh nghiep.

Toan cau hoa, nh c Thanh Cha Bien c 16 ch ra, lam cho chung ta tr thanh "hang xom" nhng khong giup chung ta tr thanh anh ch em cua nhau.[1] Nhieu tnh huong bat bnh ang, ngheo oi va bat cong khong ch la dau ch cua viec thieu tnh huynh e sau sac ma con la dau ch cua s vang mat mot nen van hoa lien i. Nhng y thc he mi, c ac trng bi s lan tran cua chu ngha ca nhan, viec t coi mnh la trung tam va chu ngha tieu thu vat chat, lam suy yeu i cac moi tng quan xa hoi va lam nay sinh nao trang "thai bo" dan en thai o xem thng va loai bo nhng ngi yeu uoi nhat va nhng ngi b xem la "vo dung". Trong cach nay, s ong ton tai cua con ngi ngay cang co xu hng tr thanh mot hanh vi "co qua co lai" (do ut des) ay thc dung va ch ky.

ong thi, ro rang la he thong ao c ng ai khong co kha nang tao ra nhng moi tng quan huynh e ch thc, v tnh huynh e nay khong muon tham chieu en mot v Cha chung la nen tang toi hau giup no ton tai.[2] Tnh huynh e ch thc gia con ngi gia thiet va oi hoi mot Tnh Phu t sieu vt. Neu at nen tang tren viec tha nhan tnh phu t nay, tnh huynh e nhan loai se c cung co: Moi ngi tr thanh mot "ban hu" e cham lo cho ngi khac.

"Em ngi au?" (St 4,9)

2. e hieu ay u hn ve n goi cua con ngi oi vi tnh huynh e, e nhan ra mot cach ro rang hn nhng can tr tren bc ng hien thc hoa n goi nay va e nhan ra nhng con ng nham vt qua nhng can tr ay, ieu quan trong nhat la chung ta hay e cho mnh hieu biet ke hoach cua Thien Chua, mot ke hoach c trnh bay trong mot cach thc troi vt trong Kinh Thanh.

Theo tng thuat Thanh Kinh ve sang tao, tat ca con ngi co nguon goc t mot cha me, Adam va Eve, oi ban c Thien Chua sang tao theo hnh anh Ngai va giong nh Ngai (xem St 1,26), t ho, Cain va A-ben c sinh ra. Trong lch s cua gia nh au tien nay, chung ta nhn thay nguon goc cua xa hoi va s tien trien cua cac moi tng quan gia cac ca nhan va dan toc.

A-ben la mot ngi chan cu, Cain la mot ngi trong trot. Can tnh sau sac cua ho va n goi cua ho chnh la anh em bat chap s a dang trong hoat ong va van hoa, trong cach thc ho tng quan vi Thien Chua va tao vat. Viec Cain a giet em mnh la A-ben cho thay mot tham kch cua s khc t triet e n goi lam anh em cua Cain. Cau chuyen cua ho (xem. St 4,1-16) ch ra nhiem vu kho khan ma moi ngi nam va n c mi goi, e song nh mot, moi ngi phai quan tam en ngi khac. Cain v khong the chap nhan viec Thien Chua yeu men A-ben hn, v A-ben a dang cho Ngai le vat tot nhat, - "c Chua oai nhn en A-ben va le vat cua ong, nhng Ca-in va le vat cua ong th Ngi khong oai nhn. Ca-in gian lam, sa sam net mat (St 4,4-5) - nen a giet A-ben v ghen t. Theo cach nay, ong t choi xem A-ben la anh em, co moi lien he ung an vi A-ben va song trong s hien dien cua Thien Chau bang cach on nhan trach nhiem cham soc va bao ve ngi khac. Khi Thien Chua hoi Cain "Em ngi au?" (St 4,9), Thien Chua muon Cain giai thch ieu ong a lam. Ong tra li: "Con khong biet. Con la ngi gi em con hay sao?". Sau o, sach Sang The noi cho chung ta biet, "Ong Cain i xa khuat mat c Chua" (4:16).

Chung ta t hoi au la ly do ch thc khien Cain xem thng moi tng quan huynh e va, ong thi, moi tng quan ho tng va huynh e noi ket ong vi em mnh la A-ben. Chnh Thien Chua a ket an va qu trach Cain v ong a thong ong vi s d: "toi loi ang nam phuc ca" (St 4,7). Nhng Cain a khc t, ong ong loa vi s d va quyet nh "xong en giet A-ben, em mnh." (St 4,8), nh the la ong xem thng ke hoach cua Thien Chua. Va nh the, ong a pha v li mi goi ban s cua mnh e tr nen con cai Thien Chua va song trong tnh huynh e.

Cau chuyen cua Cain va A-ben day cho chung ta biet rang chung ta co mot li mi goi huynh e, nhng no cung co the tr thanh tham kch khi phan boi lai li mi goi nay. ieu nay c chng thc bi nhng hanh ong ch ky hang ngay cua chung ta, chung la nguon goc cua qua nhieu chien tranh va bat cong: nhieu ngi nam va ngi n a chet di ban tay cua anh ch em mnh, nhng ngi khong co kha nang e nhan ra ni ngi khac nh chnh ho la, ngha la nh la nhng hu the c dng nen trong moi tng quan vi ngi khac, trong s hiep thong va trao ban.

"Tat ca anh em eu la anh em vi nhau" (Mt 23:8)

3. Mot cau hoi t nhien nay sinh la: Ngi nam va ngi n tren the gii nay co kha nang e ap tra mot cach tron ven khao khat tnh huynh e ma Thien Chua la Cha a at e trong ho khong? Ho se t mnh no lc bi chnh kha nang cua ho e vt qua s khac biet, ch ky va ghen ghet va on nhan nhng khac biet chnh ang ni anh ch em mnh khong?

Nh vao viec dien giai li cua c Gie-su, chung ta co the tom tat cau tra li ma Ngai a a ra: "Phan anh em, th ng e ai goi mnh la "rapbi", v anh em ch co mot Thay; con tat ca anh em eu la anh em vi nhau" (xem Mt 23,8-9). Nen tang cua tnh huynh e c da tren tnh phu t cua Thien Chua. Chung ta khong noi ve tnh phu t giong loai, ay m ho va bat toan trong lch s, nhng ung hn la mot tnh yeu cu the ay troi vt va ac biet cua Thien Chua danh cho moi ngi nam va n (xem Mt 6,25-30). V the, chnh tnh phu t ay lam nay sinh mot cach hieu qua tnh huynh e, bi v tnh yeu Thien Chua, mot khi c on nhan, tr thanh mot phng tien ln lao bien oi i song chung ta va cac moi tng quan cua chung ta vi ngi khac, giup chung ta m mnh ra vi tnh lien i va s chia se ch thc.

Trong mot cach cu the, tnh huynh e nhan loai c tai tao trong va qua c Gie-su Ki-to, qua cai chet va phuc sinh cua Ngi. Thanh gia chnh la iem nen tang cuoi cung ma con ngi khong the t mnh tai tao nen. c Gie-su Ki-to, ang a mac lay ban chat con ngi e cu o no, yeu men Chua Cha cho en chet tren Thap Gia (xem Pl 2,8), qua s phuc sinh cua mnh a bien chung ta thanh mot nhan loai mi, trong s hiep thong tron ven vi y muon cua Thien Chua, vi ke hoach cua Ngi, bao gom mot s hien thc hoa tron ven n goi lam huynh e.

T khi au, c Gie-su a on nhan ke hoach cua Cha, tha nhan tnh u viet cua no tren moi s. Nhng c Ki-to, khi t bo chnh mnh cho en chet v tnh yeu danh cho Cha, Ngai a tr thanh nguyen ly chung ket va mi me danh cho tat ca chung ta; trong Ngai, chung ta c mi goi e oi x vi nhau nh anh ch em, bi v chung ta la con cai cua cung mot Cha. Chnh Ngai la Giao c; ni Ngai, chung ta c hoa giai vi Thien Chua va vi nhau nh anh ch em. Cai chet cua c Gie-su tren Thap gia cung cham dt s chia cach gia moi ngi, gia dan cua Giao c va Dan Ngoai, nhng ngi cho en giay phut o khong con hy vong, v ho khong phai la mot phan cua Li ha. Nh chung ta oc thay trong th gi Tn hu E-phe-so, c Gie-su Ki-to la ang hoa giai moi ngi ni chnh Ngai. Ngai chnh la s bnh an, v Ngai lam hai ngi tr nen mot, pha v bc tng phan cach chia re ho, la s thu nghch gia ho. Ngai a tao nen ni chnh mnh mot dan, mot con ngi mi, mot nhan loai mi (xem 2,14-16).

Tat ca nhng ai on nhan i song cua c Ki-to va song ni Ngai biet rang Thien Chua la Cha va ho se trao ban tron ven than mnh cho Ngai, bang cach yeu men Ngai tren het moi s. Mot ngi a c hoa giai se nhan ra Thien Chua la Cha cua moi ngi, va ket qua la, ho c mi goi e song i song e huynh danh cho het moi ngi. Ni c Ki-to, ngi khac c chao on va c yeu thng nh ngi con trai hay con gai cua Thien Chua, nh mot ngi ch, mot ngi anh, ch khong phai nh ngi xa la, hay te hn la nh mot ke oi ch va tham ch la ke thu. Trong gia nh cua Thien Chua, ni moi ngi con trai va con gai co cung mot Cha, va v ho c thap nhap vao Chua Ki-to, nhng ngi con trai va con gai nay se trong Ngi Con, khong phai la "i song ang vt i". Tat ca ngi nam va n chung hng mot pham gia nh nhau va khong ai co the xam pham c. Moi ngi eu c Thien Chua yeu men. Moi ngi eu c cu chuoc bi mau cua c Ki-to, ang a chet tren Thap gia va a song lai v het thay chung ta. ay chnh la ly do tai sao khong ai co the tiep tuc dng dng trc so phan cua anh ch em mnh.

Tnh huynh e, nen tang va la con ng dan en hoa bnh

4. ieu nay muon noi rang, that de e nhan ra rang tnh huynh e chnh la nen tang va con ng dan en hoa bnh. Lien quan en van e nay, cac thong iep xa hoi ma cac v tien nhiem cua toi a viet tr nen hu ch. Co le ch can trch dan lai nhng nh ngha ve hoa bnh trong cac Thong iep Populorum Progressio cua c Thanh Cha Phaolo VI va Sollicitudo Rei Socialis cua c Thanh Cha Gioan Phaolo II th a kha ay u. Qua thong iep th nhat, chung ta biet rang s phat trien hoi nhat cua cac dan toc la mot danh xng mi cua nen hoa bnh.[3] T thong iep th hai, chung ta ket luan rang hoa bnh la thanh qua cua s lien i (Opus solidaritatis pax).[4]

c Phaolo VI a trnh bay rang, khong ch ca nhan ma cac quoc gia cung phai gap g nhau trong tnh huynh e. Ngai noi: "Trong tnh ban va trong s hieu biet lan nhau, trong s hiep thong thanh nay, chung ta cung phai... cung nhau lao tac e xay dng tng lai chung cho nhan loai".[5] Trc het, nhiem vu nay danh cho nhng ngi c u tuyen. Trach nhiem cua ho c cam re sau trong tnh huynh e nhan loai va mang tnh sieu vt, va c bieu lo trong ba cach: bon phan lien i, von oi hoi cac nc giau hn tr giup cac nc kem phat trien hn; bon phan cong bnh xa hoi, can to chc lai cac moi tng quan gia ke manh hn va ngi yeu the hn e co s cong bang hn; va bon phan c ai chung, bao gom s thang tien mot the gii nhan ban hn danh cho moi ngi, mot the gii ma ni ay moi ngi co mot ieu g o e trao va nhan, ma khong xem s thang tien cua ngi nay la s can tr cho s phat trien cua ngi khac.[6]

Vay, neu chung ta xem hoa bnh la thanh qua cua s lien i, chung ta khong the khong y thc rang tnh huynh e chnh la nguyen ly nen tang cua no. Hoa bnh, nh c Thanh Cha Gioan Phaolo II khang nh, la mot s thien khong the phan chia. No la mot s thien danh cho tat ca va no cung la mot s thien khong thuoc ve ai. Hoa bnh ch co the at c va c hng dung, nh la mot pham chat cao nhat cua i song va mot s phat trien ben vng cua nhan loai, neu tat ca moi ngi c hng dan bi tnh lien i nh "la mot quyet tam manh me va ben b trong viec dan than cho li ch chung".[7] ieu nay co ngha la ng e mnh c hng dan bi "ham ho li nhuan" hay "khao khat quyen lc". ieu can thiet la khao khat "t bo chnh mnh" v li ch cua ngi khac hn la khai thac ho, va "phuc vu ho" thay v ap bc ho v li ch cua ban than mnh. "Tha nhan" - cho dau la mot ngi hay mot quoc gia - khong c xem nh mot loai cong cu, vi kha nang lam viec hay sc manh the ly c khai thac vi chi ph re mat, va roi loai bo khi khong con hu dung, nhng la nh "ong loai cua chung ta", mot "tr ta."[8]

Tnh lien i Kito giao gia thiet rang tha nhan can c yeu men khong ch "la mot con ngi vi nhng quyen li va s bnh ang can ban oi vi moi ngi, ma con tr nen hnh anh song ong cua Thien Chua Cha, c mau c Kito cu chuoc va la oi tng hoat ong cua Chua Thanh Than",[9] nh biet bao nhieu anh ch em khac. c Thanh Cha Gioan Phaolo II lu y: "Luc o y thc ve tnh phu t chung cua Thien Chua, ve tnh huynh e cua moi ngi trong c Kito, 'nhng ngi con trong Chua Con', ve s hien dien va hoat ong ban s song cua Chua Thanh Than, em lai cho cai nhn cua chung ta ve the gii mot tieu chuan mi e giai thch no,"[10] e thay oi no.

Tnh huynh e, mot oi hoi cho cuoc chien chong oi ngheo

5. Trong Thong iep Bac ai trong Chan Ly, v tien nhiem cua toi a nhac nh the gii ve s thieu hut tnh huynh e gia cac dan toc va gia ngi nam va n la mot nguyen nhan quan trong cua ngheo oi.[11] Trong nhieu xa hoi, chung ta kinh nghiem ve mot s ngheo nan ve cac moi tng quan la ket qua cua viec thieu cac moi tng quan vng chac trong gia nh va xa hoi. Chung ta ban tam nhieu en cac kho khan, b gat ra ben le, co lap va cac chng phu thuoc benh ly ngay cang gia tang. Loai ngheo kho nay ch co the vt qua nh vao viec tai kham pha va ton trong cac moi tng quan huynh e trong trai tim cua cac gia nh va cong oan, thong qua s chia se niem vui va noi buon, nhng that bai cung nh thanh cong, von la mot phan cua i song con ngi.

Hn na, neu nh mot mat chung ta ang chng kien mot s giam sut trong ngheo kho thuan tuy, th mac khac, chung ta cung khong the khong nhan ra rang co mot s gia tang rat nghiem trong ve tnh trang ngheo oi tng oi, ngha la nhng bat cong gia nhng ngi va gia cac nhom cung chung song trong mot vung cu the hay trong mot boi canh van hoa lch s xac nh. Trong y ngha nay, cac chnh sach hieu qua can thang tien nguyen ly huynh e, nham am bao cho con ngi - nhng ngi bnh ang trong pham gia va trong cac quyen nen tang - co the tiep can en cac nguon von, cac dch vu, he thong giao duc, sc khoe va ky thuat e moi ngi co c hoi dien ta va hien thc hoa d an i song mnh va co the phat trien mot cach tron ven nh mot con ngi.

Mot ngi cung thay rat can co nhng chnh sach nham giam thieu mot s bat cong qua ln trong thu nhap. Chung ta ng quen rang Giao huan cua Giao hoi ve ieu c goi la khe c xa hoi, ma cho rang, nh thanh Toma Aquino noi, ieu hp luat va thc s can thiet la "ngi ta co quyen s hu",[12] trong nhng g lien quan en viec s dung cua mnh, "ho s hu chung khong giong nh tai san cua mnh nhng cung la tai san chung cho ngi khac, ngha la chung co the mang lai li ch cho ngi khac cung nh chnh ban than ho".[13]

Cuoi cung, co mot cach thc khac e thang tien tnh huynh e - va thc s anh bai s ngheo oi - ma cung la nen tang cua tat ca nhng ieu khac. No la s tach mnh ra cua nhng ngi chon mot li song n s va ch thc, cua nhng ngi ma, bang cach chia se tai san cua mnh, ho thc s ang co gang e kinh nghiem s hiep thong huynh e vi ngi khac. ay chnh la nen tang cho viec theo c Ki-to va tr nen Ki-to hu ch thc. ay khong ch la trng hp cua nhng ngi song i song thanh hien, nhng ngi tuyen khan li khan ngheo kho, nhng la cua biet bao nhieu gia nh va ngi dan ay trach nhiem, nhng ngi xac tn rang, chnh moi tng quan huynh e cua ho vi tha nhan mi hnh thanh nen s thien quy gia nhat.

Tai kham pha tnh huynh e trong nen kinh te

6. Cac cuoc khung hoang kinh te va tai chnh nghiem trong trong thi gian gan ay - ma nhan ra goc re cua chung chnh la con ngi dan lac xa Thien Chua va tha nhan, mot mat la do viec theo uoi nhng cua cai vat chat, va mat khac la do s ban cung hoa cac moi tng quan lien v va cong oan - a thuc ay con ngi tm kiem s thoa man, hanh phuc va an toan trong viec tieu thu va li loc t tat ca nhng g lien quan en cac nguyen ly cua mot nen kinh te vng manh. Vao nam 1979, c Thanh Cha Gioan Phaolo II a mi goi moi ngi lu y ti "mot loi nhan thc that s nguy hai la, trong khi s thong tr cua con ngi tren the gii s vat ang co nhng bc tien ln lao, th trong s thong tr cua mnh, con ngi ang dan anh mat nhng moi day thiet yeu va trong nhng cach the khac nhau, ban tnh nhan loai ang b le thuoc vao the gii va t mnh tr nen mot ieu phu thuoc va b s dung, va tham ch viec s dung nay khong c nhan thc mot cach ung an - thong qua toan the to chc i song cong oan, qua he thong san xuat va ap lc t cac phng tien truyen thong xa hoi."[14]

Cac cuoc khung hoang kinh te noi tiep nhau noi cho chung ta biet chung ta can suy ngh lai ve nhng khuon mau phat trien kinh te cua chung ta va tien ti mot s thay oi trong cach song. Cac cuoc khung hoang ngay nay, tham ch vi nhng hau qua nghiem trong cho i song con ngi, cung cung cap cho chung ta mot c hoi quy gia e tai kham pha cac nhan c khon ngoan, tiet o, cong bnh va can am. Cac nhan c nay co the giup chung ta vt qua nhng thi khac kho khan e tai kham pha moi day huynh e noi ket chung ta vi ngi khac, vi mot niem tin tng sau sac rang con ngi can va co kha nang at c ieu g ln hn la viec toi a hoa li ch ca nhan. Tren het, cac nhan c nay can thiet e xay dng va gi gn mot xa hoi hp vi pham gia con ngi.

Tnh huynh e dap tat chien tranh

7. Trong nam qua, nhieu anh ch em cua chung ta tiep tuc phai ganh chu kinh nghiem huy hoai cua chien tranh, gay nen mot vet thng sau va nghiem trong anh hng en tnh huynh e. Nhieu cuoc xung ot ang dien ra gia s th chung. Vi nhng anh ch em ang song trong nhng vung at ni o vu kh ap at khung bo va s huy diet, toi am bao s gan gui ca nhan toi va s gan gui cua toan the Giao hoi, s mang cua Giao hoi la mang tnh yeu cua Chua Ki-to en vi nhng nan nhan khong co kha nang t ve, b lang quen bi chien tranh thong qua li cau nguyen cho s hoa bnh, qua s phuc vu cho nhng ngi b thng tch, oi kem, di dan, nhng ngi phai thay oi ni va tat ca nhng ngi ang song trong s hai. Giao hoi cung se len tieng e giup cac v lanh ao lang nghe c tieng khoc than cua nhng ngi ang gap au kho va at mot dau cham het cho moi hnh thc cua han thu, lam dung va bao lc oi vi cac quyen nen tang cua con ngi.[15]

V ly do nay, toi manh me khuyen cao nhng ai gieo rac bao lc va cai chet bang sc manh cua vu kh: Trong con ngi ma hom nay ban ch thay n thuan la mot ke thu b anh ap, hay kham pha ra rang ho la anh ch em cua ban, va hay om ho vao vong tay ban! Hay t bo nhng con ng cua vu kh va i ra ngoai e gap g ngi khac trong oi thoai, tha th va hoa giai, e tai xay dng hoa bnh, tin tng va hy vong xung quanh ban! "T quan iem nay, ro rang la, oi vi cac dan toc tren the gii, xung ot vu trang luon luon la mot s phu nh co chu y oi vi s hoa hp quoc te, va tao ra s chia re sau sac va nhng vet thng sau oi hoi nhieu nam e cha lanh. Chien tranh la mot s khc t cu the trong viec theo uoi cac muc tieu kinh te va xa hoi to ln ma cong ong quoc te a e ra".[16]

Dau vay, bao lau van con lng vu kh rat ln ang lu hanh nh hien nay, nhng cai c mi co the luon c tm thay e bat au han thu. V ly do nay, chnh ban than toi cung nh cac v tien nhiem cua toi khan khoan mi goi han che s dung vu kh giet ngi hang loat va cac ben can giai tr quan b, bat au vi viec giai tr vu kh hat nhan va hoa hoc.

Tuy chung ta khong the khong nhan ra rang cac thoa thuan va cac luat le quoc te - la ieu can thiet va rat ang ao c - nhng t chung khong u e bao ve con ngi ra khoi nhng rui ro cua xung ot vu trang. Mot cuoc hoan cai con tim can thiet se cho phep moi ngi nhan ra ni ngi khac la ngi anh ngi ch can cham soc, va e cung lam viec vi nhau trong viec xay dng mot i song vien man cho moi ngi. Chnh tinh than nay a gi hng cho nhieu sang kien trong xa hoi dan s, bao gom cac to chc ton giao trong viec thang tien hoa bnh. Toi bay to hy vong rang cac cam ket hang ngay se tiep tuc m hoa ket trai va ap dung hieu qua trong luat phap quoc te ve quyen oi vi hoa bnh, nh la mot quyen c ban cua con ngi va ieu kien tien quyet can thiet cho tat ca cac quyen khac.

Tham nhung va toi ac co to chc e doa tnh huynh e

8. Chieu kch huynh e la ieu can thiet cho s hoan thien cua moi ngi nam va n. Nhng tham vong hp ly cua con ngi, ac biet ni nhng ngi tre, khong nen b can tr hay chong oi, ngi ta cung khong nen b cp i niem hy vong hien thc hoa nhng tham vong nay. Dau vay, tham vong khong c lan lon vi viec lam dung quyen lc. Trai lai, moi ngi can thng men nhau vi tnh huynh e (xem Rm 12,10). Trong nhng bat ong, la ieu khong the tranh khoi trong cuoc song, chung ta luon nh rang chung ta la anh ch em, va do o can khuyen nhu ngi khac va khuyen nhu nhau e khong xem tha nhan la ke thu hay mot ch thu can b loai tr.

Tnh huynh e tao ra bnh an cho xa hoi bi v no tao ra mot s quan bnh gia t do va cong bnh, gia trach nhiem ca nhan va lien i, gia li ch ca nhan va ch chung. Va v the, mot cong ong chnh tr can hoat ong trong mot cach thc ro rang va trach nhiem e ho tr cho ieu nay. Cac cong dan phai cam thay mnh la ngi ai bieu cua chnh quyen cong cong lien quan en t do cua mnh. Nhng li ch cua cac ben a chen vao gia cong dan va cac to chc va pha v moi quan he o, ieu nay a thuc ay tao ra mot bau kh xung ot lau dai.

Mot tnh huynh e ch thc vt qua s ch ky ca nhan, ieu von xung ot vi kha nang con ngi song trong t do va hoa hp vi nhau. S ch ky nh the phat trien ve mat xa hoi - cho dau no di nhieu hnh thc cua tham nhung, rat pho bien ngay nay, hay trong s huan luyen cua cac to chc toi ac, t nhng nhom nho en nhng nhom c to chc tren pham vi toan cau. Cac nhom nay pha v cac luat le va cong bnh, ung cham en trai tim cua pham gia con ngi. Cac to chc nay chong lai Thien Chua mot cach nghiem trong, ho lam ton thng ngi khac va lam hai en cong trnh sang tao, ieu nay cang nghiem trong hn khi chung co am ieu ton giao.

Toi cung ngh ve tham kch au long ve viec lam dung thuoc nham mang ve li nhuan ma xem thng cac luat luan ly va dan s. Toi ngh ve s tan pha cac nguon lc t nhien va s o nhiem van con tiep dien, va tham kch boc lot lao ong. Toi cung ngh en nan buon tien bat hp phap va s au c tai chnh, la ieu thng minh chng cho viec boc lot cung nh gay thiet hai cho toan the he thong kinh te xa hoi. Toi ngh ve te nan mai dam, moi ngay thu li t nhng nan nhan vo toi, ac biet la ngi tre, cp i tng lai cua ho. Toi ngh ve s kinh tm cua nan buon ngi, cac toi ac, va lam dung chong lai cac dan toc thieu so, noi kinh hoang cua tnh trang no le van con hien dien nhieu ni trong the gii hom nay; tham kch cua ngi di dan thng b xem nhe, ho la nhng nan nhan thng xuyen cua viec oi x bat cong va bat hp phap. Nh c Thanh Cha Gioan 23 a viet: "Con ngi khong the ton tai trong mot xa hoi ch da tren cac moi tng quan quyen lc. Thay v khch le s thanh tu va phat trien cua con ngi nh no nen lam, quyen lc thng can tr va han che t do cua con ngi".[17] Nhng con ngi co the hoan cai; ho se khong bao gi phai that vong v ho co the thay oi cuoc song cua mnh. Toi c mong ieu nay tr thanh mot s iep hy vong va tin tng cho moi ngi, ke ca nhng ai ang pham nhng toi ac tay tri, v Thien Chua khong muon toi nhan phai chet, nhng muon ho hoan cai va c song (xem Ed 18,23).

Trong boi canh rong ln cua cac moi lien he xa hoi, khi chung ta nhn vao toi ac va hnh phat, chung ta khong the giup g ngoai tr viec ngh ve nhng ieu kien thieu tnh thng trong cac nha tu, ni o, nhng ngi b giam gi thng b gian lc vao mot tnh trang khong giong ngi (subhuman status), vi pham en pham gia con ngi va cp khoi ho niem hy vong va khao khat phuc hoi. Giao hoi a dan than nhieu trong moi trng nay, hau nh la trong tham lang. Toi khch le moi ngi tiep tuc dan than, va hy vong rang nhng no lc c thc hien trong moi trng nay cua biet bao nhieu ngi nam va ngi n ay can am se dan c cac chnh quyen dan s ho tr trong s cong bang va chan that.

Tnh huynh e giup gi gn va nuoi dng t nhien

9. Gia nh nhan loai a on nhan mot qua tang chung t ang Sang Tao: o la t nhien. Quan iem Ki-to giao ve sang tao bao ham mot loi anh gia tch cc ve nhng can thiep hp ly vao t nhien neu nhng s can thiep nay em lai li ch va c thc thi vi tinh than trach nhiem, ngha la y thc ve "ng phap" c khac ghi trong t nhien va s dung mot cach khon ngoan cac nguon lc e mang lai li ch cho het thay moi ngi, trong s ton trong ve ep, cung ch va s hu ch cua moi hu the song va v tr cua no trong he sinh thai. Tom lai, t nhien c danh san cho chung ta va chung ta c mi goi e tr nen mot ngi quan ly ay trach nhiem tren no. Nhng qua thng xuyen, b thuc ay bi long tham va khao khat thong tr, s hu, s dung va khai thac; chung ta khong gn gi t nhien, chung ta cung khong ton trong hay xem t nhien nh mot qua tang nhng khong ma chung ta can phai cham soc va danh e phuc vu cho anh ch em mnh, ke ca the he tng lai.

Cu the, lnh vc nong nghiep la lnh vc san xuat quan trong nhat, vi n goi quan trong la nuoi dng va bao ve cac nguon lc t nhien e nuoi song con ngi. Trong lnh vc nay, noi ho then ve nan oi van tiep dien khien toi muon chia se vi anh ch em cau hoi nay: Chung ta ang s dung cac nguon lc cua trai at nay nh the nao? Cac xa hoi ng ai can phan tnh ve trat t u tien ma san pham hng en. No la mot nhiem vu thc s ap lc e s dung cac nguon lc tren trai at nay sao cho moi ngi c giai phong khoi nan oi. Cac sang kien va cac giai phap kha thi th rat nhieu, va khong ch gii han trong viec gia tang san pham. Ai cung biet rang san pham hien nay ang u dung, nhng mot t ngi tiep tuc chu au kho va chet v oi, va ay la mot ieu ang xau ho thc s. V vay, chung ta can tm kiem nhng con ng ma ngang qua o moi ngi co the hng c ch li t hoa trai cua at ai, khong ch e tranh s gia tang khoang cach gia ngi co nhieu hn va nhng ngi hai long vi nhng manh vun cua mnh, nhng tren het no la van e cong bnh, bnh ang va ton trong moi ngi. Lien quan en van e nay, toi c mong nhac nh moi ngi ve muc ch chung tat yeu cua tat ca tai san la mot trong nhng nguyen ly nen tang trong hoc thuyet xa hoi cua Giao hoi. Ton trong nguyen ly nay chnh la ieu kien thiet yeu giup ngi ta de dang hn trong viec tiep can vi nhng tai san thiet yeu va quan trong, la ieu moi ngi can va la quyen li cua moi ngi nam va ngi n.

Ket luan

10. Tnh huynh e can c kham pha, yeu men, kinh nghiem cong bo va lam chng. Nhng ch co tnh yeu, la mot qua tang t Thien Chua, mi co the giup chung ta on nhan va kinh nghiem mot cach tron ven tnh huynh e nay.

Chu ngha duy thc thiet yeu la ieu phu hp vi chnh tr va kinh te khong the c giam thieu en nhng b quyet ky thuat ay ly tng ma khong quan tam en chieu kch sieu viet cua con ngi. Khi thieu viec m ra vi Thien Chua, moi hoat ong cua con ngi tr nen ngheo nan va con ngi b gian lc thanh oi tng co the b khai thac. Ch khi cac the che chnh tr va kinh te m ra e chuyen ong trong mot khong gian rong ln c am bao bi ang duy nhat yeu men moi ngi nam va ngi n, khi ay chung mi co the at c mot trat t at nen tang tren tinh than c ai ch thc va tr nen nhng kh cu hu hieu trong viec phat trien hoi nhat va hoa bnh cua nhan loai.

Chung ta, nhng ngi Ki-to hu tin rang trong Giao hoi, chung ta la cac chi the cua mot than the duy nhat, ho tr nhau, bi v moi ngi c trao ban mot an sung theo tieu chuan qua tang cua c Ki-to, v li ch chung (xem Eph 4,7.25; 1 Cor 12,7). c Ki-to a en the gian e mang cho chung ta an sung than linh, ngha la kha nang chia se i song trong Ngai. ieu nay oi hoi mot s theu det mot c cau cac moi tng quang huynh e c anh dau bi moi tng quan ho tng, s tha th va s trao ban tron ven, theo chieu sau va chieu rong cua tnh yeu Thien Chua c trao ban cho con ngi ni ang Duy Nhat, a chu chet va song lai, e loi cuon moi ngi en vi Ngai: "Thay ban cho anh em mot ieu ran mi la anh em hay yeu thng nhau nh Thay a yeu thng anh em. iem nay, moi ngi se nhan biet anh em la mon e cua Thay: la anh em co long yeu thng nhau" (Ga 13, 34-35). ay chnh la mot tin tot lanh oi hoi moi ngi bc ve pha trc, thc thi long thng xot vo han, lang nghe nhng au kho cung nh hy vong cua ngi khac, ke ca nhng ngi xa toi, va bc i tren con ng ay oi hoi cua tnh yeu, mot tnh yeu biet trao ban va tieu ton chnh mnh mot cach t do cho li ch cua anh ch em chung ta.

c Ki-to om tron tat ca nhan loai va mong muon khong ai b h mat. "Qua vay, Thien Chua sai Con cua Ngi en the gian, khong phai e len an the gian, nhng la e the gian, nh Con cua ngi, ma c cu o" (Ga 3,17). Ngai lam ieu ay ma khong an ap hay cng bc bat c ai m canh ca trai tim va tam hon ra vi Ngai. "Anh em th khong nh the, trai lai, ai ln nhat trong anh em, th phai nen nh ngi phuc vu. Bi le, gia ngi ngoi an vi ke phuc vu, ai ln hn ai? Han la ngi ngoi an ch? The ma, Thay ay, Thay song gia anh em nh mot ngi phuc vu" (Lc 22, 26-27). Do o, moi hanh ong can c nhan ra bi thai o phuc vu con ngi, ac biet la nhng ngi xa nhat va khong c biet en. Phuc vu chnh la linh hon cua tnh huynh e, ieu xay dng hoa bnh.

Lay Me Maria, Me Chua Gie-su, xin giup chung con hieu va song moi ngay tnh huynh e xuat phat t trai tim Con Me, e chung con mang bnh an en vi moi ngi tren trai at than yeu cua chung con.

T Vatican, 8 thang 12 nam 2013

 

Nguyen Minh Trieu sj chuyen ng

(Radio Vatican)

 

[1] Xem Thong iep Caritas in veritate (29 thang 6 nam 2009), 19: AAS 101 (2009), 654-655.

[2] Xem TC Phanxico, Thong iep Lumen fidei (29 thang 6 2013), 54: AAS 105 (2013), 591-592.

[3] Xem TC Phaolo VI, Thong iep Populorum progressio (26 thang 3 nam 1967), 87: AAS 59 (1967), 299.

[4] Xem TC Gioan Phaolo II, Thong iep Sollicitudo rei socialis (30 thang 12 nam 1987), 39: AAS 80 (1988), 566-568.

[5] Thong iep Populorum progressio (26 thang 3 nam 1967), 43: AAS 59 (1967), 278-279).

[6] Xem ibid., 44: AAS 59 (1967), 279.

[7] Thong iep Sollicitudo rei socialis (30 thang 12 nam 1987), 38: AAS 80 (1988), 566.

[8] Ibid., 38-39: AAS 80 (1988), 566-567.

[9] Ibid., 40: AAS 80 (1988), 569.

[10] Ibid.

[11] Xem Thong iep Caritas in veritate (29 thang 5 nam 2009), 19: AAS 101 (2009), 654-655.

[12] Summa Theologiae II-II, q. 66, art. 2.

[13] Conc. Ecum. Vat. II, Cost. past. sulla Chiesa nel mondo contemporaneo Gaudium et spes, 69. Cfr Leone XIII, Lett. enc. Rerum novarum (15 maggio 1891), 19: ASS 23 (1890-1891), 651; Giovanni Paolo II, Lett. enc. Sollicitudo rei socialis (30 dicembre 1987), 42: AAS 80 (1988), 573-574; Pontificio Consiglio della Giustizia e della Pace, Compendio della Dottrina sociale della Chiesa, n. 178.

[14] Thong iep Redemptor hominis (4 thang 3 nam 1979), 16: AAS 61 (1979), 290.

[15] Uy ban Cong Ly va Hoa Bnh, Tom lc Giao Thuyet xa Hoi Cong Giao, so 159.

[16] TC Phanxico, Th gi Tong thong Putin, 4 thang 9 nam 2013: L'Osservatore Romano, 6 thang 9 nam 2013, trang 1.

[17] Thong iep Pacem in terris (11 thang 4 nam 1963), 17: AAS 55 (1963), 265.

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page