Giao huan xa hoi cong giao

la thuoc giai oc

cho cuoc khung hoang kinh te tai chanh

tren the gii hien nay

 

Giao huan xa hoi cong giao la thuoc giai oc cho cuoc khung hoang kinh te tai chanh tren the gii hien nay.

Roma (Avvenire 28-11-2012; Vat. 14-12-2012) - Phong van giao s Robert Skidelsky, giao s Kinh te chnh tr ngi Anh.

Hoi thang 11 nam 2012 ong Robert Skidelsky, giao s Kinh te chnh tr tai ai hoc Warwick, a cung con trai la ong Edward Skidelsky, giao s Triet ly tai ai hoc Exeter ben Anh quoc, cho phat hanh cuon sach ta e "Bao nhieu la u? Tnh yeu tien bac va trng hp cua cuoc song tot lanh". Cuon sach la mot phan tch phe bnh thang thng, khong thng tiec che o t ban ang thong tr the gii hien nay, trong o ch co nen kinh te xa hoi mi oi au noi e kiem soat long tham vo ay cua ban tnh con ngi. Theo giao s Robert Skidelsky, giao huan xa hoi cong giao la thuoc giai oc cho cuoc khung hoang kinh te tai chanh va cac s d cua che o t ban hien nay.

Giao s Robert Jacob Alexander Skidelsky sinh nam 1939 la ngi Anh goc Nga. Cha theo Do thai giao me theo Kito giao. Gia nh ong a tng song ben Trung quoc va khi chien tranh bung no gia Anh quoc va Nhat Ban nam 1941, gia nh ong b nhot tu tai Man Chau. Sau o c ho tra t do trong cuoc trao oi tu binh gia hai ben. Nam 1947 ong Skidelsky lai sang Trung quoc va cung cha me song tai Thien Tan. Sau o ho sang song tai Hong Kong, trc khi Cong san tien chiem thanh pho Thien Tan.

Trong cac nam 1953-1958 ong Skidelsky theo hoc tai ai hoc Brighton, tiep en tai ai hoc Jesus Oxford, roi lam viec nh sinh vien nghien cu tai ai hoc Nuffield. Nam 1970 ong la giao s s hoc tai Cao hoc nghien cu quoc te thuoc ai hoc John Hopkins. Trong cac nam 1976-1978 ong la giao s S, Triet hoc va Nghien cu au chau tai trng Ky thuat a khoa Luan on, va nam 1978 ong c ch nh la giao s khoa Nghien cu quoc te tai ai hoc Warwick, roi nam 1990 la giao s Kinh te chnh tr. Ong cung la giao s tai Hoc vien chnh tr toan cau thuoc ai hoc Metropolitan Luan on. Nam 1994 ong c bau lam thanh vien Vien Han Lam Anh quoc.

Giao s Skidelsky la tac gia 3 cuon sach tieu s cua ly thuyet gia John Maynard Keynes, va hang chuc sach khac, chang han nh: "Cac chnh tr gia va s suy sup" (1967); "Cac trng tan tien cua Anh quoc" (1969); "Li loc va am anh" (1993); "The gii sau chu ngha cong san: Mot cuoc tranh luan trong thi ai chung ta" (1995). Giao s Skidelsky a nhan c nhieu giai thng, trong so co giai thng lch s "Wolfson" nam 1992 cho cuon sach th hai "Nha kinh te nh v Cu tinh" noi ve cuoc i cua kinh te gia Keynes; giai thng "Duff Copper" nam 2000 cho cuon th ba tieu s kinh te gia Keynes "Chien au cho Anh quoc"; va vai giai thng khac trong o co giai thng "Lionel Gelber" 2002 ve cac tng quan quoc te.

Sau ay chung toi xin gi ti quy v va cac ban bai phong van ong ve giao huan xa hoi cong giao nh lieu thuoc giai oc cho cuoc khung hoang kinh te tai chanh va cac s d do che o t ban gay ra cho con ngi ngay nay.

Hoi: Tha giao s, trong cuon sach ta e "Bao nhieu la u? Tnh yeu tien bac va trng hp cua cuoc song tot lanh", giao s cho rang che o t ban a tr thanh mot cuoc chay ua ien loan v tien bac, ma khong co cac phanh luan ly nao ham no ca, co ung the khong?

ap: Vang, ung vay. Ong Keynes a ngh rang, e t no, che o t ban se bao am cho tat ca moi ngi co mot mc song an ninh kinh te. Bi v mot khi a at ti mot mc giau co nao o, th ngi ta se khong muon g hn na; va luc o ho se danh thi gi cuoc song cho cac sinh hoat vui thu. Nhng ong Keynes a khong tnh ti chuyen he thong t ban ngay cang bao am cho con ngi co cac hang hoa co chat lng tot hn, va con ngi muon co chung, bi v ban chat la ngi chung ta c cau tao nh vay. Nh the cai thoa thuan cua ong Keynes vi he thong kinh te ma trong o chung ta song, thoa thuan theo kieu Faust thoa thuan ban linh hon cho quy, lai tr thanh mot Frankenstein, mot cuoc chay ua ien loan, trong o nhng ngi giau nhat lam viec rat nhieu gi e mua nhng th ma ho khong can en, va nhng ngi ngheo trai lai phai song vat va kho khan.

Hoi: Tha giao s, co phai giao s cho rang giao huan xa hoi cong giao la mot trong so t quan iem luan ly co the giup ra khoi tnh trang khung hoang tren the gii hien nay hay khong?

ap: Vang, thuoc giai oc duy nhat cho s theo uoi s giau sang mu quang nay la mot quan iem luan ly cua con ngi, at ra cho no cac gii han va cac dau hieu ma mot cuoc song tot lanh co c, trong o tien bac ch quan trong, neu no giup chung ta song tot ep hn. Quan iem luan ly nay trong qua kh a c bao am bi ton giao. Chung toi cho rang trong thi ai chung ta niem tin song con mot cach tot ep nhat la niem tin cua Cong Giao, va chung toi danh mot phan cuon sach cho cac Thong iep xa hoi cua cac Giao Hoang, bat au t Thong iep "Tan s" cua c Giao Hoang Leo XIII. Giao thuyet xa hoi cua Giao Hoi cong giao la s phe bnh khong mac xt chu ngha t ban va th trng t do, bi v no t choi cac khac biet cua s giau co va viec khai thac boc lot con ngi, nhng khong khc t tai san rieng. T tng xa hoi cong giao rat quan trong trong boi canh nay, bi v no phe bnh va tan cong chu ngha mac xt cung nh chu ngha t ban. Ngoai ra, no rat nghi ng oi vi Nha nc. No tin ni cac c cau trung gian gia Nha nc va ngi dan, ma Giao Hoi cong giao la mot th du rat quan trong, nhng khong phai la duy nhat.

That la rat hay, y tng gia nh phai t u tren bnh dien kinh te, ma khong tuy thuoc ni t ban. V the ngi ta yeu cau tai phan chia tai san hn la huy bo tai san. Giao Hoi tin lanh, nhat la trong kieu My, khi t gii thieu nh la ton giao cua s cu roi, a thang tien th trng va a anh mat i kha canh xa hoi.

Hoi: Khi e cap ti "cuoc song tot ep", hay ieu ma chung ta can co e song hanh phuc, giao s a liet ke ra mot danh sach bao gom: sc khoe, an ninh, s ton trong, ban v tnh, s hoa hp vi thien nhien, tnh bang hu, thu vui va nhng ieu, ma cac chnh quyen ngay nay con rat xa trong viec thang tien cac gia tr o. Tai sao vay?

ap: Viec t do hoa th trng va cac ng loi chnh tr cua tong thong Ronald Reagan va cua ba Margaret Thatcher a lam suy yeu s an toan cua cho lam viec, va s bao am rang mot khi a at mot tuoi nao o, th ngi ta co the da vao lng hu tr e song. Ong Keynes th lai ngh rang, trong khi cac xa hoi cua chung ta ngay cang tr thanh giau co hn, th con ngi se co nhieu thi gi hn danh cho cac thu vui hay cac sinh hoat giai tr hay cac li ch khac. That ra th ieu nay a khong xay ra. Trai lai, a gia tang ap lc bat con ngi phai luon luon lam viec vat va hn, ca khi ho giau hn trc nhieu.

Hoi: Tha giao s, khi giao s gii thieu lieu thuoc e anh bai chu ngha t ban, giao s noi ti ong lng toi thieu, giam ap lc tieu thu va kiem soat viec quang cao. Giao s co trong thay cac kieu, trong o cac t tng nay tr thanh cu the khong?

ap: ieu nay th tuy theo tng quoc gia. a co cac kiem soat tren bnh dien quang cao. Chang han tai Anh quoc, khong con co the quang cao thuoc la tren truyen bnh na. Bat c cai g b coi la co hai cho xa hoi Anh cua chung toi eu b han che, va chung toi ngh rang co the trai rong t tng cua s nguy hai nay ra cho cac tieu thu qua ang. Co mot ieu rat nguy hai, th du nh an nhieu qua khien cho ngi ta b map ph; can phai han che quang cao vai loai thc pham, hay bao ong cho dan chung biet la chung nguy hiem cho sc khoe.

Hoi: Giao s co ngh rang ton giao co nguy c bien mat khoi xa hoi cua chung ta ngay nay hay khong?

ap: Co rat nhieu lc lng bai ton giao trong xa hoi tan tien ngay nay. Trc het la co gii tr thc vo than, chu trng bat kha ngo hay khong the biet c cac s that sieu nhien, hoac chong oi ton giao, a so trong the ky XX, nhat la tai Anh quoc va Hoa Ky. Co rat t nha th hn trong cac thanh pho, nen van hoa thanh th khong tiep on ton giao. Nhng khong co cai g trong tat ca nhng th o dan a ti mot s suy oi khong the tranh c cua ton giao.

Ngi ta khong biet bau kh tr thc cua 50 nam na se nh the nao. Co the se co mot s hoi sinh. Nhng khong can phai la ngi ao c e tran quy tam quan trong cua niem tin, bi v no cung cap cho chung ta mot trong t dung cu giup kiem soat cac ban nang toi te nhat cua chung ta. Cung khong can phai la tn hu cong giao mi co the chia se giao thuyet xa hoi cua Giao Hoi cong giao, bi v cac tien e cua no khong chuyen biet thuoc Kito giao, nhng phat xuat t quyen t nhien cua con ngi.

(Avvenire 28-11-2012)

 

Linh Tien Khai

(Radio Vatican)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page