Khong co cac Giao Hoi Kito

Au Chau khong hien hu

 

Khong co cac Giao Hoi Kito, Au Chau khong hien hu.

Roma (Avvenire 23-11-2012; Vat. 3-12-2012) - Phong van triet gia Roger Scruton, ngi Anh.

Ke t nam 2008 ti nay cuoc khung hoang kinh te tai chanh a khien cho cuoc song cua moi dan toc toan the gii phai ieu ng. Rieng tai cac nc Tay Au co nen van hoa Kito nhieu ngi, ac biet la cac v lanh ao ton giao, xac tn rang no cung la cuoc khung hoang luan ly ao c va tinh than na. Trong so cac ngi xac tn ieu nay co nhieu triet gia, chang han nh triet gia Roger Scruton, ngi Anh.

Triet gia Roger Scruton sinh nam 1944, co khuynh hng bao thu, nhng la mot trong cac triet gia sang gia nhat cua Anh quoc hien nay. Ong cung la nha van va ngi sang tac nhac, tac gia cua hn 30 cuon sach, trong o co cac cuon nh "Nghe thuat va tng tng" (1974), "c muon tnh duc" (1986), "Ve ep cua Am nhac" (1997), "Triet ly chnh tr: cac ly le cua khuynh hng bao thu" (2006). Ong Scruton cung viet nhieu tieu thuyet va sang tac hai nhac kch.

Trong cac nam 1971-1992 triet gia Roger Scruton a la giao s My thuat tai ai hoc Birkbeck Luan on. T nam 1992 giao s cung day tai ai hoc Boston, Hoc vien au t My tai Washington va ai hoc St. Andrews. Nam 1982 giao s a thanh lap nguyet san Salisbury la nguyet san chnh tr bao thu, va a ieu khien suot 18 nam. Nam 1987 giao s cung thanh lap nha in Claridge, va thuoc ban giam oc Nguyet san My thuat Anh. ong thi ong cung la thanh vien Uy ban co van quoc te cua Trung tam canh tan Au chau. Triet gia Roger Scruton a nhan c nhieu giai thng v nhng no lc thanh lap cac "ai hoc ham tru va mang li ai hoc" tai cac quoc gia Trung Au hoi o con nam di s kiem soat cua Nha nc cong san Lien Xo.

Sau ay chung toi xin gi ti quy v va cac ban bai phong van triet gia ve e tai "Cac xa hoi Tay Au nay sinh t Kito giao". Giao s Scruton a la mot trong cac thuyet trnh vien cua Dien an ve e tai "Thien Chua", do D an van hoa cua Hoi ong Giam Muc Italia to chc hoi nam 2009.

Giao s a khong hien dien trong ai hoi lan th XI, trieu tap trong hai ngay 30 thang 11 va mung 1 thang 12 nam 2012 tai Trung tam Villa Aurora Roma. ien an co e tai la "Cac tien trnh toan cau hoa, c may oi vi cac tn hu cong giao Italia", nham tm hieu thach o ma c Thanh Cha Bien c XVI a a ra trong Thong iep "Bac ai trong Chan ly" khi viet: "Toan cau hoa la hien tng bao gom nhieu chieu kch va a tr, oi hoi c tiep nhan trong s khac biet va s hiep nhat cua tat ca moi chieu kch cua no, ke ca chieu kch than hoc. ieu nay se cho phep song va hng s toan cau hoa cua nhan loai trong cac t tng quan tnh, hiep thong va chia se". Tuy nhien, cuon sach giao s mi cho phat hanh ta e "Giao Hoi cua chung ta" cung la mot ong gop cho ai hoi nay, mac du t mot vien tng khong cong giao.

Hoi: Tha giao s Scruton, trong Au chau t the ky XVI cho ti nay Anh quoc la quoc gia noi bat trong cac tien trnh toan cau hoa. Nhng Anh giao a lai ra khoi tien trnh nay, va b tai lng nh chieu kch mot cach manh me bi cac thap nien qua, va hau nh b e bep bi cac thay oi. Theo giao s th tai sao vay? Co phai hnh thai "Giao Hoi cua Nha nc" a can kiet nhiem vu lch s cua mnh hay khong?

ap: Giao Hoi Anh giao dien ta mot s gian xep lch s, mot co gang giang hoa mot quan niem nong cot cong giao cua Kito giao xay nen tren B tch Thanh The, va viec vang phuc quyen bnh i. Quyen bnh tran the ay a nuoi dng va a c nuoi dng bi Nha Nc trong cac the ky xay dng e quoc Anh; va chung quanh Giao Hoi Anh giao a ln len mot nen van hoa giao thoa vi cac truyen thnong va cac le nghi theo kieu song cua ngi Anh. Mot Giao Hoi nh the la mot Giao Hoi rat de b thng tch mot cach khong the tranh c trc s tuc hoa cua quyen bnh tran the va s khang nh mot quan niem cua trat t chnh tr kieu chu ngha xa hoi t do. No cung de b thng ton v s suy oi cua quyen toi thng quoc gia va lap trng khong chac chan cua nen quan chu trong mot thi ai bnh ang nh thi ai ngay nay. Nhng Giao hoi Anh giao van la mot cai g hn la mot "Giao Hoi cua Nha Nc": no la mot Giao Hoi cong giao c cot buoc bang hai si day vi mot nen van hoa con song, nhng cung ang chet, va con noi vi tat ca nhng ngi chia se quan iem vi no.

Hoi: Tha giao s, trong cai kho khan cua Anh giao tat ca hay hau nh tat ca xem ra eu xoay quanh cac van e luan ly ao c tnh duc, nh s rong m cho hon nhan ong phai, hay cac van e tng t nh viec truyen chc Giam Muc cho n gii. Tai sao Thanh Kinh cung nh Truyen Thong lai khong the a ra mot iem ta chac chan oi vi cac van e nay?

ap: Van e o la mot phan cung do anh hng cua Hoa Ky, cac van e ve tnh duc va cac van e tng t a i en cho thong tr nen chnh tr cua cac nc noi tieng Anh. Cac Kito hu b bo buoc phai rut lui va tm cach len tieng trong moi moi trng, ni cac ngi ong tnh hay cac ngi theo phong trao n quyen oi hoi cac quyen li cua ho. S quan sat co tnh cach nhan chung hoc s ang hay la cac ton giao gan lien vi cac nghi thc chong qua, va v the coi tnh duc thuoc so cac li ch chnh, khong thay oi s kien chnh cac quyen bnh tran the hn la cac quyen bnh ton giao tm nh ngha ieu chung ta phai tin lien quan ti cac e tai nay.

Hoi: Cuon sach cua giao s c trnh bay nh la viec ca tung gia tai Anh giao: ieu c hieu ngam la can chu tran coi no nh la mot "loai lch s bao tang vien", hay no co the tiep tuc la mot gi hng oi vi xa hoi Anh quoc?

ap: ay khong phai la mot lch s bao tang vien. Trong sach toi noi ti mot lch s lien quan ti qua kh va y ngha cua no. Giao Hoi Anh giao la mot s hiep thong song ong va con quan trong oi vi rat nhieu ngi noi tieng Anh; va trong mot ngha nao o no con quan trong oi vi nhng ngi khong tin vao s iep cua no hn la oi vi nhng ngi tin. V trong o co s tiep noi kinh nghiem lch s cua mot quoc gia, he thong t phap rat quan trong cua no va nen van hoa ln lao cua no.

Hoi: Tha giao s, giao s biet ro nen van hoa au chau va nen van hoa cua Italia. Co mot bai hoc nao cua Anh quoc hay cua Anh giao ma cac Giao Hoi au chau khac co the hoc c trong tng quan vi cac tien trnh toan cau hoa va tuc hoa hay khong?

ap: Toi ngh rang tat ca cac Giao Hoi Au chau phai chuyen at s iep nay: o la khong co cac Giao Hoi Kito, th ai luc Au chau nay khong hien hu. Cac xa hoi cua chung ta a c tao dng nen bi cac Giao Hoi Kito. Tren moi bnh dien chung eu tuy thuoc mot mac khai cua ieu a c cac Giao Hoi thong truyen va no a co mot chieu kch b tch. Khc t ieu nay co ngha la loai bo moi hang rao oi vi s mat nang lc ang e doa ca Au chau na. Khang nh no co ngha la bat au tai kham pha ra cac ieu chung ta phai tranh au va phai bao ve cho khoi s thoi nat.

Hoi: Tha giao s, ngay con tre khi giao s theo Anh giao, th cai g a hap dan giao s nhat trong truyen thong Anh giao, va cai g van con hap dan giao s ngay nay?

ap: Toi a b hap dan nhat la bi s tong hp cua cac gia tr luan ly ao c va tinh than va cua s hien dien trc ban th cua mot cong oan an bnh vi chnh mnh va tiep xuc vi qua kh cua chnh mnh. Va o cung chnh la ieu van con tiep tuc hap an toi ngay nay.

(Avvenire 23-11-2012)

 

Linh Tien Khai

(Radio Vatican)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page