Cac vu bieu tnh nh cong

cua gii cong nhan mo vang

va mo bach kim tai Nam Phi

 

Cac vu bieu tnh nh cong cua gii cong nhan mo vang va mo bach kim tai Nam Phi.

Roma (RG 25-10-2012; Vat. 30/10/2012) - Phong van Linh Muc Fabio Baldan, dong Comboni.

T gan ba thang qua tnh hnh Nam Phi cang thang v cac cuoc bieu tnh nh cong cua 100.000 cong nhan cac ham mo oi tang lng. Ngay 17-8-2012 canh sat a no sung vao oan cong nhan bieu tnh trc mo bach kim Marikana khien cho 36 cong nhan thiet mang va 67 ngi b thng, theo con so do canh sat cong bo. Tong thong Jacob Zuma a en tham hien trng va ra lenh ieu tra vu tham sat nay. Lc lng canh sat tuyen bo rang ho phai no sung e t ve trc oan cong nhan tay cam gay goc va dao bua e doa ho.

Vu tham sat a gay chan ong d luan the gii v no c quay phim trc tiep va tung tren lien mang Internet va Youtube.

ay la vu tham sat tram trong nhat ke t thi che o ky th chung toc tai Nam Phi. Cho en nay so cong nhan thiet mang a len ti 50 va so ngi b thng la 90. Cac cuoc bieu tnh nh cong lan rong khap ni va lien quan ti 100,000 nhan cong.

Trong cac ngay va qua 23,500 cong nhan a b sa thai v cac cuoc bieu tnh nh cong noi tren. Ngay 24 thang 10 nam 2012 cong ty a quoc Gold Fields cung loan bao se thai 8,500 nhan cong trong ngha nay. Ngay 25 thang 10 nam 2012 cung la ngay het han toi hau th ma cong ty san xuat vang Harmony Gold a a ra cho 5,400 cong nhan cua mnh bat ho phai tr lai lam viec.

Cac cong nhan hang Amblats cung oi c hng tang lng 22% nh cac ong nghiep tai Marikana.

Ngay 24 thang 10 nam 2012 canh sat cung a bat gi 8 cong nhan b coi la thu pham sat hai 10 ngi trong cuoc bieu tnh phan oi tai mo Lonmin Marikana hoi thang 8 va qua. Cac cuoc ung o xay ra gia cac ngi bieu tnh va cac cong nhan khong bieu tnh i lam viec.

Cac vu bieu tnh nh cong cua gii cong nhan ham mo a khien cho nen kinh te Nam Phi b khung hoang nang.

Sau ay chung toi xin gi ti quy v va cac ban mot so nhan nh cua Linh Muc Fabio Baldan, dong Comboni ve cac vu nh cong bieu tnh cua cac cong nhan mo vang va mo bach kim tai Nam Phi. Cha Baldan a lam viec truyen giao t nhieu nam qua trong giao phan Witbank vung Mpumalanga ben Nam Phi. Bai phong van cha qua ien thoai a do phong vien Massimo Manichetti thuoc chng trnh Y ng ai Vaticang thc hien ngay 25 thang 10 nam 2012.

Hoi: Tha Cha Baldan, au la cac ly do khien cho cac cong nhan mo vang va mo bach kim Nam Phi ong loat bieu tnh o at en xay ra tham canh tan sat nh vay?

ap: Tren bnh dien nhan ban ma noi, mot ang, noi chung, cac cong nhan ham mo c tra lng cao hn cac cong nhan khac mot chut, nhng van e o la rat nhieu ngi khong gan cac ham mo ni ho lam viec. V the ho phai vat va mat thi gi di chuyen ti lui t cac vung xa xoi, co khi ca hang tram cay so. Do o e tiet kiem va danh dum them mot chut tien bac, ho song chui ruc chong chat chung quanh cac khu vc ham mo. Tnh trang nay dan a ti canh xuong cap nhan ban tram trong va tao ra cac vung co cac cang thang ln. Va trong luc nay oi khi ho b khai thac ve mat chnh tr khien cho cac bao lc bung no.

Hoi: The th ai la ngi ang khai thac tnh hnh toi te nay tha cha?

ap: Trong luc nay th tnh trang toi te nay b cac ang phai chnh tr khai thac. Chung ta ang trong giai oan chuyen tiep manh, bi v vao thang 12 ti ay se co hoi ngh cua ang Quoc ai, va ngi ta ch xem tong thong Zuma co c tai c hay khong, hay la se co mot thay oi. The roi con co cac tranh chap noi bo, ke ca tren bnh dien an ninh va canh sat, la lc lng a gay ra tnh trang the tham nay va cac tai ng xay ra tai Marikana va bay gi la cac van e trong cac mo khac nhau.

Hoi: Ngi ta cung noi ti cac xung khac gia cac nghiep oan vi nhau, co ung the khong tha cha?

ap: ieu ang xay ra hien nay o la ong tong th ky to chc cua tat ca cac nghiep oan, goi tat la COSATU, cung thuoc lien minh cua chnh quyen, tham gia vao cac cuoc thng thuyet. Ong a i noi lai vi mot nhom th mo nh cong, va ket qua la ho cung xua uoi ong. Tnh hnh thc s cang thang. Cung co cac nghiep oan khac khong theo ang phai chnh tr nao het. Va hien nay ho c s ung ho cua a so cac cong nhan ham mo. Hien nay Hiep hoi COSATU va cac nghiep oan, va Hiep hoi gii phu mo NUM, ang tm cach tai lap s kiem soat, nhng co cac cang thang rat ln. Cung khong nen quen rang tai Maribana cac cang thang au tien a xay ra gia cac dai ien cua cac nghiep oan vi nhau.

Hoi: Tuy nhien, quyet nh cua cac cong ty a quoc sa thai hn 23,500 cong nhan lai khong phai la mot con so khong lo sao tha cha?

ap: Chac chan la con so cong nhan b sa thai con nhieu hn na. a so cac cong nhan nay thuoc hai nhom cua mo vang va mo bach kim. Cung co cong nhan cua cac mo khac na ang theo gng cac cong nhan cua hai mo nay. Van e o la cac cuoc nh cong b coi la khong c phep. Trong cac thang qua a co cac cuoc thng thuyet gia cac cong ty ham mo a quoc va cac nghiep oan, va ngi ta a i ti mot s thoa thuan nao o. Bnh thng th cac thoa thuan keo dai hai ba nam, va d kien hang nam tang mot so lng nao o.

Hoi: Tha cha, the th tai sao a co thoa thuan roi, ma lai xay ra cac cuoc bieu tnh cua gii cong nhan, sau khi co cac bien co xay ra Marikana?

ap: Bi v ket qua cu the Marikana la sau vu tham sat, cac cong nhan a c tang lng trung bnh la 22%. ay la ieu cha tng xay ra. S kien nay a lam nay sinh ra mot loat cac vu bieu tnh nh cong khac. Gi ay co mot vai nhom c li loc, nhng mot vai nhom khac lai khong c g ca. Trong cac ngay qua cac cuoc thng thuyet a c tai lap, nhng khong cong khai, va s kien nay a khien cho gii cong nhan cac ham mo co cac lap trng cng ran hn khien cho cac cong ty a quoc a quyet nh sa thai 23,500 ngi.

Hoi: Nhng cong nhan nay co b sa thai vnh vien khong tha cha?

ap: Trong mot vai trng hp viec sa thai a c gian xep la 24 gi, va nhieu cong nhan a nhng bo va chac chan la ho se lai co viec lam tr lai. Nhng co mot so ong gap nguy hiem, v ho chnh thc b sa thai mot cach hp le.

Hoi: Cha co the cho biet lng cua cong nhan mo vang va mo bach kim khong?

ap: Trong cac mo vang va mo kim cng co nhieu tien li hn, khi mot cong nhan mi bat au lam viec th lng thang vao khoang 5 hay 6 ngan Rand, tc khoang 5, 6 tram Euros. Cac cong nhan a yeu cau tang lng len 12,500 Rand, tc khoang 1,250 Euros.

Hoi: Vay gia ca trung bnh cua cuoc song, va lng trung bnh cua cong nhan tai Nam Phi hien nay la bao nhieu?

ap: Kho ma co the thiet nh c. Lng toi thieu cua mot cong nhan lam viec trong cac nong trai la khoang 1,500, 1,600 Rand, tng ng vi 150 Euros. ay cung la lng thang cua nhng ngi lam viec trong gia nh, khi ho nhan c ong lng toi thieu. Nhng cung co rat nhieu trng hp ong lng thap hn. Nam Phi hien la mot quoc gia ni co s chenh lenh rat ln gia ngi giau va ngi ngheo, va ieu nay la mot van e ma chnh quyen xem ra khong muon giai quyet mot cach nghiem chnh.

Hoi: Tha cha, tai sao nam Phi lai ang song giai oan chuyen tiep chnh tr?

ap: Co van e cua viec chuyen tiep, va cung co van e rat ln la viec phe bnh ch trch chnh quyen, v cac dch vu xa hoi ang tr thanh toi te hn. Ngoai cac vu bieu tnh cua cac cong nhan ham mo con co hang tram hnh thc phan oi khac cua cac nhom dan s, cua cac cong oan, bi v nan gian tham hoi lo va cac van e khac ngan can nhp song bnh thng cua ngi dan. Th du, co ca mot vung trong o cac trng hoc cho ti nay gan het nam hoc roi ma van khong nhan c cac sach giao khoa. The roi co cac van e ln lien quan ti lanh vc y te... V the cac cang thang i xa hn cac phan oi cua gii cong nhan ham mo.

(RG 25-10-2012)

 

Linh Tien Khai

(Radio Vatican)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page