Cac gia tr tinh than va ton giao

trong cuoc song con ngi

 

Cac gia tr tinh than va ton giao trong cuoc song con ngi.

Roma (Avvenire 15-5-2012; RG 16-5-2012; Vat. 21-5-2012) - Phong van triet gia Francesco Torralba Rosello, ngi Tay Ban Nha.

Ngay 17 thang 5 nam 2012 ai hoi "San cua dan ngoai" oi thoai vi nhng ngi khong tin ve e tai "Nghe thuat, ve ep va s sieu viet" a khai dien tai Barcelona ben Tay Ban Nha. ai hoi a do Hoi ong Toa Thanh Van Hoa to chc vi s tham d cua hang tram nghe s va chuyen gia thuoc nhieu bo mon khac nhau, ke ca cac triet gia va chnh tr gia.

Trong so cac tham d vien co triet gia Francesco Torralba Rosello, ngi Tay Ban Nha, giao s ai hoc Ramon Lluli Barcelona. Giao s thuyet trnh ve e tai "Con ng t ve ep ti tnh yeu". Giao s sinh nam 1967 tai Barcelona, theo hoc tai ai hoc Barcelona va Kopenhagen, co bang tien s tret hoc va than hoc. Giao s la tac gia cua hang chuc cuon sach c oc gia a thch, trong o co cac cuon nh: "Cac gng mat cua s thinh lang"; "Mot tram gia tr e song" (2001); "Kham pha y ngha thc tai" (2000); "Gia tr va y ngha hoat ong giao duc" (2001); "Luan ly ao c cua viec san soc" (2001); "Co the co mot the gii mi khong?" (2003); "au la pham gia con ngi?" (2004); "Cha me va con cai" (2003); "La th cua mot a con cha co ten" (2005); "Y ngha dan tr toan cau giai thch cho cac con toi" (2005); "Nghe thuat biet lang nghe" (2006); Loat sach ve cac e tai: S tha th, tnh ban, s thanh than, long trac an (2008); "Hoa bnh, dan than" (2011); "Nhn thang mat cai chet" (2008); "Bnh tnh trong mot the gii khong bnh tnh" (2009); "S thong minh tinh than" (2010) c Giesu Kito" (2011); "Tnh yeu en t ben trong" (2011); "Vi Thien Chua hay la khong Thien Chua" (2012). Hai cuon sach mi c xuat ban tai Tay Ban Nha la "Cai luan ly cua qua tang" va "Cuoc song tinh than trong xa hoi vi tnh". Sau ay chung toi xin gi ti quy v bai phong van giao s ve ai hoi nay.

Hoi: Tha giao s Rosello, tai sao Barcelona lai c chon lam ni to chc ai hoi "Nghe thuat, ve ep va s sieu viet"?

ap: Toi tin rang ay la mot s la chno tot, ac biet bi v Barcelona la vung at cua s oi thoai, mot vung at chung song gia cac hnh thai tinh than tu c khac nhau, va nhat la no dien ta s oi thoai t bao the ky nay gia nhng ngi tin va ngi khong tin, nhat la bi v oi tng cua cong viec lam, ve ep la mot iem gap g chung gia nhng ngi tin va nhng ngi khong tin, mot tu iem gap g thc s, ni con ngi co the suy t ve cai noi ket hai cong oan, nhat la no lien ket con ngi lai vi nhau, mot cach oc lap vi dieu ho tin.

Hoi: Nh the, chung ta co the noi rang ve ep ven m cho thay Thien Chua hay khong, tha giao s?

ap: Ve ep la vien tng cua nhng ngi tin ni Thien Chua. oi vi rieng toi, th toi thay "ve ep cua s t nhien, ve ep cua nghe thuat, ve ep cua am nhac" a la mot bieu lo, mot mac khai ve ep cua Thien Chua roi. Nhng trong vien tng "i" cua nhng ngi khong tin, th ve ep la mot li mi goi hng ti sieu viet, hng ti mau nhiem, hng ti suy t. No nh mot bieu tng khien chung ta ngh ti ieu chung ta la, au la y ngha cua cuoc song, au la nen tang cuoi cung cua chung ta. ieu nay khong co ngha la chung ta trc tiep en vi Thien Chua, nhng toi cung tin rang nhng ngi khong tin trong thay ni ve ep mot con ng dan a ti mau nhiem, t nhat la mau nhiem ve the gii.

Hoi: Theo giao s, au la ngon ng ma ngay nay tn hu phai dung, neu muon gap g nhng ngi khong tin?

ap: Ngon ng ma tn hu dung phai la mot th ngon ng ro rang, mot th ngon ng khong ky thuat, co the en vi tat ca moi ngi. Ngon ng ky thuat hay ngon ng ben trong giao hoi la mot th ngon ng thng khong hieu noi oi vi nhng ngi khac. No la mot th ngon ng co mot truyen thong, mot sc manh bieu tng, mot gia tai tch tu trong bao the ky, c lam bi biet bao nhieu y niem khac nhau, ma ngi ta thng khong biet, ngi ta khong biet cac van ban kinh thanh, va thc te la ngi ta "mu ch bieu tng", mot ngi mu khong the oc hieu c y ngha cua no. V the ngon ng phai rat ro rang. No phai la th ngon ng i t cac ieu nong cot nhat cua c tin, ngha la s iep thc s phan anh nong cot cua kinh Tin Knh. Toi ngh rang o la s iep cua Chua Giesu. Ngon ng cua Chua Giesu la mot th ngon ng cho tat ca moi ngi. Nhat la trong viec giang day cua Ngi, Chua Giesu a noi qua cac du ngon, cac bieu tng, bang cach tm ti vi tat ca moi ngi qua cac hnh anh, ke ca nhng ngi khong c hoc hanh, khong biet oc biet viet. Ngon ng ma tn hu dung phai la th ngon ng nh vay, mot th ngon ng thch hp vi con ngi ngay nay.

Hoi: Tha giao s, trong cac cuon sach cua mnh giao s hay chu y ti cac e tai cuoc song tinh than rong m cho tat ca moi ngi nh: s thinh lang, xa hoi vi tnh, qua tang vv... ay la mot kieu nghien cu rat gan vi tinh than oi thoai vi nhng ngi khong tin cua to chc "San cua dan ngoai". Tai sao vay?

ap: Viec nghien cu triet hoc cua toi co gang rong m va co the tham nhap oi vi moi ngi. Toi cho rang nhiem vu triet gia la thang tien t tng va suy t ve cac van nan cua con ngi ma moi mot ngi eu at ra, vt ngoai cac xac tn tinh than cua mnh. Nhiem vu cua toi la ngoai bien gii la ni sang tao, ni co the chia se va oi thoai. Theo toi moi ngi eu co mot chieu kch tinh than co the c sap xep va phat trien theo nhieu cach khac nhau, tuy theo cac boi canh va tieu s.

Hoi: The th co cai g chung cho cac tn hu va cac nha nhan van?

ap: Cam giac nuoi tiec, c mong hanh phuc, s can thiet oi chieu va noi s hai la cac kinh nghiem hang ngay cua tat ca moi ngi, khien cho chung ta tr thanh anh em vi nhau trong cuoc song. Toi ngh ton giao la tng quan vt cao hn chnh mnh, gan lien con ngi vi mot thc tai khac, ma chung ta goi la mau nhiem tuyet oi.

Hoi: Trong cuon sach noi ve s thinh lang giao s a trch dan nha t tng Ludwig Wittgenstein nhieu lan, tai sao vay?

ap: Wittgenstein la mot t tng gia tinh than rat sau sac. Ch can oc cac sach tieu s cua ong hoi trc e nhat the chien va cuon "Khao luan luan ly triet hoc" th biet. Ong cho thay cac hen hep cua ngon ng khoa hoc, va hieu rang thinh lang la thai o tot nhat ng trc mau nhiem cua thc tai. Toi thay thai o than trong va chu y nay oi vi nhng g vt cao hn ly le khoa hoc rat la hay. Hoc gia Wittgenstein tha nhan rang khong the la "khoa hoc" ve y ngha cuoc song, nhng ti lt no, cau hoi ve y ngha cuoc song lai nghiem trong va loi cuon xuc ong nhat ma mot ngi co the a ra.

Hoi: Nh the con ngi ton giao co the kham pha ra "mot cai g hn na" ni mot ngi khong co no, tha giao s?

ap: Chac chan roi. Trong oi thoai tn hu kham pha ra nhieu yeu to rat hay. Trc het ho nhan ra rang cac ngi khong tin lam thanh mot the gii rat khac nhau. Co nhng ngi th , nhng cung co nhng ngi ri xa, co nhng ngi chu trng vo ngo nhng van tm kiem hieu biet, nhng cung co nhng ngi ay uat han, rat hay ch trch ton giao v cac ly do tieu s. Trong cuoc oi thoai vi nhng ngi khong tin, tn hu b bat buoc dien ta ieu nong cot va tinh tuyen nhat cua long tin. Ngoai ra, can phai lam ieu o mot cach rat ro rang va khiem ton, vi cac t vng i, v o la cach duy nhat tm ra mot moi trng c chia se.

Hoi: Tha giao s Rosello, Barcelona la mot trong cac vung b tuc hoa nhat Au chau. Lam the nao e khien cho Tin Mng ang c tin cay tren bnh dien van hoa?

ap: Toi ngh can phai tm ra cac e tai hien sinh va ly le thc tien, ma khong quen cac ly do co ly s, e tr thanh tn hu kito. Viec thuyet phuc la ieu rat quan trong, nhng e tai tot nhat la ch cho thay rang Kito giao la mot e ngh oi vi niem hanh phuc cua the gii, mot s thong truyen s song, nh triet gia Kirkegaard a noi: mot trnh thuat y ngha khi c thap nhap vao con ngi, tr thanh suoi nguon cua s an bnh thanh than, va trao ban. Tn hu kito ang tin cay, khi song ti vui ieu mnh a kinh nghiem, khi cho the gii thay cuoc gap g ca nhan vi Thien Chua va vi v ma thanh Agostino goi la "V Thay noi tam", bien thanh suoi nguon bnh an cho linh hon, va em lai hoa bnh cho the gii.

Hoi: "S t do ch that nhat la long biet n", giao s a viet trong cuon sach ve "mon qua". Ngay nay xem ra la ieu ngc lai. au la cac th du cu the cua s t do nay tha giao s?

ap: S t do c tm thay trong viec giai phong khoi cai toi, bang cach song di suoi nguon cua long tot, hien dien trong ni sau tham cua tng ngi. No co ngha la nop mnh cho tha nhan, ma khong tnh toan cung khong hy vong g ca. S trao ban chnh mnh thc la con ng cua niem hanh phuc. Hanh phuc khong he tai cho chiem hu, cung khong he tai hoat ong tap trung vao chnh mnh va thc hien cac c mong cua rieng mnh: o la s phong ang ch khong phai t do. T do la ngi song ma khong co cac thanh kien, va mau san, khong b thuc ay bi tnh toan li loc, nhng bi s trao ban, trao ban ln hn la tnh yeu thng chia se. Chua Giesu la mau mc s t do cua con ngi toi, nhng ca thanh Phanxico thanh Assisi, thanh Massimiliano Kolbe va thanh Edith Stein na la nhng ngi a song theo vien tng trao ban tan hien nhng khong nay.

(Avvenire 15-5-2012; RG 16-5-2012)

 

Linh Tien Khai

(Radio Vatican)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page