Tnh hnh bach hai

cac kito hu tai Nigeria

 

 

Tnh hnh bach hai cac kito hu tai Nigeria.

Roma (Avvenire 1-05-2012; Vat. 7-05-2012) - Phong van c Cha Ignatius Kaigama, Giam Muc Jos.

Trong hai ngay 29 va 30 thang 4 nam 2012 to chc Boko Haram a lai m cac vu tan cong cac kito hu tai hai tnh mien bac Nigeria la Kano va Maiduguri.

Vu khung bo tai Kano a khien cho 17 ngi chet, ang khi ho tham d mot le nghi phung vu trong nha nguyen ai hoc. Vu th hai xay ra tai Maiduguri khien cho bon tn hu va mot muc s b thiet mang. Ho b ban trong mot nha th bi mot toan ngi vu trang chac chan thuoc to chc Boko Haram. Trong cung ngay 30 thang 4 nam 2012 bo tai chanh tai Jalingo, thu phu tieu bang Taraba, cung b at bom khien cho 11 ngi chet. Muc tieu cuoc khung bo chac han la e giet v ch huy canh sat co van phong lam viec gan tru s bo tai chanh.

Bao lc cung a khong buong tha cho mien nam Nigeria, v vao cuoi tuan trc a co 3 nha bao b thiet mang trong mot tai nan lu thong, khi cac nha bao co mat trong oan xe i theo xe cua ong Adams Oshiomhole, thong oc bang Edo. Ong Oshimhole a yeu cau ieu tra tai nan nay, v ong cho rang ay la mot hanh ong nham mu sat ong. Hom 30 thang 4 nam 2012 ngi ta cung nhan c tin cha Nwila Gbinu, linh muc cong giao, a b mot nhom ngi vu trang bat coc tai Onne, trong bang Rivers mien nam Nigeria.

Mat khac, trong thu o Nairobi cua Kenya trong ngay Chua Nhat 29 thang 4 nam 2012, mot linh muc a b chet va 10 tn hu b thng, v cac ngi khung bo a nem mot trai lu an vao trong nha th.

Bnh luan ve cac bien co nay c Hong Y Tarcisio Bertone, Quoc Vu Khanh Toa Thanh, a bay to au lo oi vi cac vu tan kch cac kito hu ngay cang gia tang va noi: "Chung ta ang song trong s bat khoan nhng gia tang, mot s bat khoan nhng oi khi tan bao oi vi cac kito hu. Chung toi lo au, bi v cac tn hu kito song tai cac vung bien gii cua trai at nay la mot yeu to cua s quan bnh, hoa giai, hiep nhat ch khong phai cua s xung khac. That la lung khi co mot cuoc au tranh cua s bat khoan nhng va gay han manh me nh vay oi vi cac tn hu kito, la nhng ngi gop phan vao s hoa giai, hoa bnh, cong bang va lien i".

Linh Muc Federico Lombardi, giam oc Phong Bao ch Toa Thanh, a nh ngha cac vu tan kch nay la cac hanh ong khung bo "kinh hoang va ghe tm. Chung la cac hanh ong ang b len an vi tat ca s cng quyet nhat". Cha cung keu goi dan chung a phng thuoc moi tn ngng ng nhng bo cam do ri vao vong luan quan cua thu han sat nhan khong loi thoat.

c Hong Y Angelo Bagnasco, Chu tch Hoi ong Giam Muc Italia th noi: "Rat tiec la viec bach hai ton giao khong phai la mot s kien mi la. Nhng ngi ta a hy vong no la ieu thuoc qua kh, tuy nhien tai mot vai vung tren the gii lai khong phai la nh vay". c Hong Y khang nh rang: "Kieu phan ng cua cac tn hu kito la dau ch cua s manh me, cua niem hy vong, ch khong phai la s co cum vao trong chnh mnh va y muon bao thu. Va ay la mot bai hoc ln cho chung ta la ngi tay phng va au chau". Trong khi o c Hong Y Angelo Scola, Tong Giam Muc Milano, th nhan manh rang: "Viec bach hai cac tn hu kito va moi cuoc bach hai ton giao eu la nhng ieu khong the chap nhan c, khong phai ch tren bnh dien ton giao, ma nhat la v ly do viec bao am va benh vc cong ly va t do. Chung ta tin tng ni lap trng manh me cua cac gii chc chnh quyen dan s quoc gia va quoc te".

Tong thong Goodluck Jonathan cung a manh me len an cac ke sat nhan toi bai, va ha lam tat ca nhng g co the e cham dt tnh trang nghiem trong nay.

That ra co nhieu ly do giai thch cac vu bach hai tn hu kito tai Nigeria. Mot trong nhng ly do o la quan niem sai lac cua cac nhom hoi cuong tn. Ho cho rang cac kito hu ai dien cho Tay Phng va cac gia tr cua no t viec e cao s khoan nhng cho ti thang tien s thoat ly cua n gii, t viec phat huy giao duc cho ti thai o ton trong ngi khac cung nh viec oi thoai lien ton.

Ly do th hai la v to chc Al Qaeda mo coi lanh tu Osama Bin Laden va ang gap nhieu kho khan tai Irak va Afghanistan, nen trong cac nam qua a chon Phi chau lam ni chinh phuc. Tai Somalia th co nhom khung bo hoi Al Shabaab, trong khi tai Nigeria co nhom Boko Haram, va tai Mali co cac nhom khung bo hoi lien he vi to chc Al Qaeda trong vung Magreb hoi.

Ly do th ba co tnh cach kinh te v Nigeria co mo dau hoa va la quoc gia san xuat nhieu dau hoa nhat Phi chau. Nhng phan ln cac mo dau nam tai mien nam, la vung co a so dan theo Kito giao. Do o cac nhom hoi muon tieu diet cac kito hu e co the lam chu cac mo dau hoa nay.

Ly do sau cung la y thc he cua nhom hoi cuong tn Boko Haram. Boko Haram co ngha la "giao duc tay phng la mot toi". Ngi thanh lap phong trao nay la Imam Mohammed Yusuf. Phong trao Boko Haram chu trng ap at luat Sharia cua Hoi giao tren tat ca 36 tieu bang cua Nigeria.

Tong thong Napolitano cua Italia a manh me len an cac vu sat hai kito hu noi tren, va nhan manh rang Italia se tiep tuc len tieng e bao ve cac nhom thieu so ton giao. Chnh quyen Italia cung yeu cau a viec bao ve t do ton giao vao trong thong cao chung ket cua hoi ngh thng nh cua khoi G8 tai Washington.

Ngoai trng Italia ong Giulio Terzi a yeu cau Lien Hiep Quoc va Lien hiep Au chau hanh ong va khong bo ri cac kito hu Nigeria. Phai thao luan van e nay khap ni tren the gii. Va ai thinh lang la ke ong loa.

Sau ay chung toi xin gi ti quy v va cac ban vai nhan nh cua c Cha Ignatius Kaigama, Giam Muc giao phan Jos, ve tnh hnh bach hai cac kito hu tai Nigeria.

Hoi: Tha c Cha Kaigama, cac cuoc tan kch va sat hai cac kito hu tai mien bac Nigeria chang nhng khong thuyen giam, ma xem ra ngay cang gia tang, co ung the khong?

ap: That ra khong phai ch co cac kito-hu la nan nhan cua cac tan kch bach hai, ma la toan dan Nigeria. Bao lc khong phan biet ai ca, va cung co biet bao nhieu ngi hoi giao b giet chet. Tat ca chung toi eu au kho v nan khung bo pha hoai. Ho tan cong Giao Hoi v theo to chc Boko Haram, Giao Hoi ai dien cho nen van hoa tay phng ma ho muon nho tan goc re. V the Giao Hoi la mot bieu tng bao gom hai mat, va ro rang la khi tan kch Giao Hoi th ho tao c tieng vang rong ln, v moi ngi eu e cap en.

Hoi: Lam the nao e song trong mot tnh hnh nguy hiem bat ng nh the, khi biet rang viec lui ti cac ni th t co the nguy hai ti tnh mang, v khong biet ngi ta se nem bom luc nao, tha c Cha?

ap: Ngi dan luon song trong s hai. Nhng toi co the minh xac rang c tin cua dan chung lai cang manh me hn. Toi thay co rat nhieu kito hu tuy co nguy hiem nhng ho tm moi cach e tu tap nhau va cau nguyen. Ngi ta co the tan cong chung toi tren bnh dien vat ly, nhng khong the lay mat i sc manh c tin cua chung toi.

Hoi: Cuong tn, ngu dot. S thu han chong lai dan chung vo toi khong c bao ve nay phat xuat t au, tha c Cha?

ap: Cac ca nhan nay cho rang khi chong lai cac kito hu va Tay Phng ho xac tn rang ho thanh tay Hoi giao. Ho tng tng ra mot nc Nigeria tinh tuyen. Nhng cung cach hanh x cua ho la mot s cuong tn, khong nh hng, vo ly, khong t tng. Ho khong hanh ong nh con ngi.

Hoi: c Cha thay co the oi thoai vi ho khong?

ap: Lam sao ma oi thoai vi nhng ngi vo hnh c? Chung toi ch trong thay ho, khi ho a chet, v b giet bi chnh cac vu khung bo cua ho. D nhien la ang sau ho co bong cua nhng ngi a phng va ngi nc ngoai. Co nhng ngi to chc va leo lai ho vi tham vong hoi giao hoa Phi chau. Nhng c tin, ton giao khong phai la mot van e chinh phuc ve mat a ly. Ho se c li loc g, khi chung toi tat ca eu b bat buoc tr thanh tn hu hoi?

Hoi: Tha c Cha, theo c Cha th phai lam g e chan ng bao lc tai Nigeria?

ap: Chnh quyen lien bang co cac dung cu e can thiep. Nhiem vu cua chung toi, cac ngi lanh ao ton giao, la cau nguyen, noi chuyen vi dan chung va rao giang hoa bnh. Co biet bao nhieu tn hu hoi tot lanh, cung nh co cac imam va cac sceich muon ieu thien ch khong muon ieu ac. Chung toi biet la co mot so rat t ngi trong chung toi song trong s d. Bon phan cua chung toi la lam nhng g co the e thuyet phuc, lam cho ho biet rang ton giao khong phai la mot khau sung giet ngi, nhng la thien ch cho hoa bnh va thnh vng.

(Avvenire 1-5-2012)

 

Linh Tien Khai

(Radio Vatican)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page