Cac van e ngan i cua con ngi

 

Cac van e ngan i cua con ngi.

Paris (Avvenire 25-3-2011) - Phong van ong Jean Luc Marion, giao s triet hoc, ve cac van nan ngan i cua con ngi vo than cung nh khong vo than.

Trong hai ngay 24 - 25 thang 3 nam 2011, dien an oi thoai vi nhng ngi khong tin, do Hoi ong Toa Thanh Van Hoa e xng, a dien ra tai Paris thu o nc Phap. Dien an co ten goi la "Tien ng dan ngoai", lay lai hnh anh san ngoai cung cua en Th Gierusalem xa kia, danh cho ca nhng ngi khong phai la tn hu Do thai, nhng muon len en Th cau nguyen va th phng Giave Thien Chua cua dan Israel. c Hong Y Gianfranco Ravasi, Chu tch Hoi ong cho biet trong tng lai gan dien an se lan lt c to chc tai cac thanh pho khac cua Au chau nh: Tirana cua Albania, Firenze trung Italia, Stockholm Thuy ien, Praha cua Cong hoa Tiep va Barcelona cua Tay Ban Nha.

Ngay 24 thang 3 nam 2011 cuoc thao luan a dien ra tai tru s Unesco cua Lien Hiep Quoc vi s tham d cua nhieu nhan vat thuoc gii tr thc, gom cac triet gia, cac nha chnh tr, kinh te tai chanh, van hoa, nghe s va ton giao. Sang ngay 25 thang 3 nam 2011 tai Vien Phap Quoc a co cuoc thao luan ve luan ly ao c trong lanh vc kinh te, nen tang luan ly ao c cua luat phap va quan he gia tn ngng va van hoa. Ban toi a co le hoi tai quang trng trc nha th c Ba Paris vi s tham d cua hang chuc ngan ban tre. Trong s iep Video gi cac ban tre, c Thanh Cha Bien c XVI mi goi cac ban tre co tn ngng cung nh khong co tn ngng, dan than oi thoai vi nhau, va bac nhng nhp cau cam thong trong tinh than ton trong va than hu, ong thi giup tm lai con ng oi thoai tai Au chau. c Thanh Cha manh me khang nh rang van e Thien Chua khong phai la mot nguy hiem cho xa hoi, khong lam cho cuoc song con ngi b lam nguy. Van e Thien Chua khong the vang bong trong nhng van nan ln cua thi ai ngay nay.

Ngai ghi nhan rang ngay nay nhieu ngi nhan thc mnh khong thuoc mot ton giao nao, nhng van mong muon mot the gii mi me va t do hn, cong bang va lien i hn, an bnh va vui ti hn. Nhng ngi khong tn ngng goi hoi cac tn hu, nhat la oi buoc ho lam chng cho mot cuoc song phu hp vi nhng g ho tuyen xng, va phu nhan tat ca nhng lech lac ve ton giao khien cho ton giao tr nen vo nhan ao. Cac tn hu th muon noi vi nhng ngi ban cua mnh rang kho tang ni cac ban ang c chia se, goi hoi va suy t.

c Thanh Cha khch le cac ban tre kien tao cac nhp cau gia cac tn hu va nhng ngi khong tin, nam bat c may giup tm thay ni sau tham nhat cua lng tam nhng con ng oi thoai tien phong va sau xa, trong mot suy t vng chac va co ly luan. Ngi tre co biet bao nhieu ieu e noi vi nhau. V the ng khep kn lng tam trc nhng thach o va nhng van nan trc mat. Qua nhieu khi ly tr con ngi b khuat phuc bi ap lc va s quyen ru cua cua li loc, va b bat buoc phai nhn nhan li nhuan nh tieu chuan toi hau. Nhng moi ngi eu c mi goi can am bc theo chan ly, v o la con ng duy nhat dan a en cuoc song hanh phuc va sung man ch thc. c Thanh Cha xac tn rang cuoc gap g gia thc tai c tin va thc tai ly tr giup con ngi tm lai c chnh mnh.

Sau ay chung toi xin gi ti quy v va cac ban bai phong van ong Jean Luc Marion, giao s triet hoc, ve cac van nan ngan i cua con ngi, vo than cung nh khong vo than.

Giao s Jean Luc Marion sinh nam 1946, day mon Sieu hnh tai ai hoc Sorbonne Paris, va la ngi theo got cac triet gia Emmanuel Levinas va Paul Ricoeur. Nam 2008 ong c tuyen chon vao so cac thanh vien cua Han Lam Vien Phap, vi ghe so 4, tc ghe cua c co Hong Y Jean Marie Lustiger. Giao s Marion cung thuoc nhom thanh lap an ban tieng Phap cua nguyet san "Comunio" Hiep Thong. Lanh vc nghien cu cua giao s i t suy t ve gia tai cua Descartes cho ti nen than hoc kito. Trong cac nam qua giao s Marion cung a la thanh vien cua Han Lam Vien Lincei Italia.

Trong so cac tac pham noi tieng cua ong co cuon: "Thien Chua khong la". Hom 24 thang 3 nam 2011 giao s cung a tham d mot cuoc thao luan tai ai hoc Sorbonne, lien quan ti cuoc oi thoai vi cac ngi khong tn ngng.

Hoi: Tha giao s Marion, theo giao s, au la nhng ieu kien chnh cho mot cuoc oi thoai ch that va xay dng gia cac ngi tin va cac ngi khong tin?

ap: Quy tu cac ieu kien nay vi nhau se khong phai la ieu de dang, va cuoc gap g tai Paris co the c coi nh la mot iem khi hanh mi. e tr thanh ch that, trc het cuoc oi thoai nay phai a ra cac cau hoi chnh lien quan ti con ngi ngay nay. Noi cach khac, oi vi toi, chu y ti s khac biet cua cac cau tra li xem ra la ieu khong ch li, nh rat tiec ngi ta qua thng lam cho ti nay.

Hoi: Giao s ang ngh ti cac e tai nao?

ap: Chang han, s chong oi gia mot nen van minh xoay quanh s song va cac ieu ma ngi ta cho la tien bo van minh gan lien vi cai chet. Mot cach ac biet viec ton trong s song chong lai quyen tr t hay quyen tr giup truyen sinh. Nhng cung co biet bao nhieu mat tran khac na nh cac e tai cong ly hay phat trien. ieu nay cung co gia tr oi vi van e s hien hu cua Thien Chua hay cai chet c suy oan cua Thien Chua. Ngi ta khong at cau hoi nen tang lien quan ti s hien hu ma Thien Chua co the co trong the gii chung ta.

Hoi: Gia cac gia thiet khi hanh th cung co y ngha can trao ban cho t "ly tr", co ung the khong tha giao s?

ap: Chac chan roi, bi v mot cuoc oi thoai ch that s co ly, khi ngi ta noi cac t ma ca hai ben cung hieu mot cach tran ay. Nhat la khi hai ben cung gop phan vao viec tm kiem mot cai g chung. Nhng hien nay toi co cam tng rang khong co mot s ong y sau xa nao lien quan ti ieu ma ngi ta muon tm kiem. Can phai e y, bi v oi chieu cac cau tra li cho cac van nan ma thc s khong chung cho ca hai ben, th khong co li ch g ca.

Hoi: Tha giao s, giao s hng dan mot phan bo cua ai hoc Sorbonne, san sang tiep on "San cua dan ngoai". oi vi ai hoc noi tieng nay ay co phai la viec tr ve nguon hay khong?

ap: Vang, oi vi nhieu kha canh, no la mot cuoc tr ve nguon. Nhng se la mot sai lam, neu ngh rang cuoc thao luan lien quan ti cac van e gan lien vi Thien Chua, a b gian oan trong thi gian tai nhng ni cua nen van hoa cao cua Phap. V cac ly do lch s, ai hoc Sorbonne la ni hp kh chat, co le hn nhieu ni khac a c chon. Toi se noi rang ai hoc Sorbonne la mot ni cu the va thc te hn cua to chc Unesco, v no duy tr c mot s tru tng nao o, ong thi no cung rong m va cong khai hn la Hoc Vien Phap quoc, la ni mot loai than tnh ai hoc van con co gia tr. Nhng ma ngoai cac ni chon ra, th van e la pham chat cua cac cuoc thao luan.

Hoi: Thuyet thien quang luan thng c nh ngha nh la mot luc gay gap trong quan niem cua ly tnh. Giao s co tin rang suy t tr lai ve thi gian nay la ieu thch hp hay khong?

ap: Toi thu nhan rang xem ra no a luon luon la mot hieu lam ln. Toi khong tin rang thuyet thien quang luan a thc s tai nh ngha ly tnh tay phng. V vay se la mot sai lam, neu hng cuoc thao luan ve thuyet thien quang luan mot cach thai qua. Lien quan ti ly tnh, van e nong cot la viec chung ta muon s dung no mot cach t hay nhieu ci m, va t hay nhieu han che. V vay, phai suy t ve mc o ci m cua ly tnh o. Bnh thng, mot cach nong cot, no qua han hep. Hay ung hn co the noi rang ngon ng ky thuat va khoa hoc ngay nay s dung ly tnh mot cach qua han hep. Trai lai, ly tnh cua Descartes rat la rong m.

Hoi: Tha giao s, nhac ti Descartes xem ra co phai la gi y can phai quay ve ang sau hay khong?

ap: Khong, khong can phai quay ve ang sau, nhng can suy ngh mot cach linh ong va mem deo hn, va nh the mot cach manh me hn. T tng goi la hp ly tr cua khoa hoc va ky thuat a b gian lc thanh mot suy t triet e ve cac s vat. V the can phai hoc suy t tr lai ieu khong la mot s vat. Van e nen tang la o.

Hoi: a t lau co mot vai nha phe bnh ly tnh han hep nay to cao cac cam do cua khuynh hng chong than linh e benh vc con ngi, hay cac cam do t ngam ngha mnh mot cach benh hoan. Rieng giao s, th giao s ngh sao?

ap: Theo toi, Prometeo oi a va tri la mot gng mat quay quat, nhng van thong minh hn mot vai con ngi cua thi ai ngay nay rat nhieu. Nhng ngi nay con xac tn mot cach ngo nghe rang khoa hoc se cong hien hanh phuc cho chung ta. Co le la ieu ng an, khi so sanh ho vi Narcisio, la ngi say me ve ep cua chnh mnh thai qua nen khong ngng ngam ngha mnh trong nc en b chet chm; mien la ng quen rang tnh t yeu qua ang benh hoan cua s hieu biet khoa hoc co cac goc re co xa.

Hoi: Lien quan ti ieu nay, giao s co ngh rang chung ta ang tien ti mot thai o t phe bnh kiem thao hay khong?

ap: Cac cuoc khung hoang ky thuat, moi sinh, tai chanh t chung a ap at mot loai t phe bnh kiem thao roi. Toi hy vong rang chung ta se mau chong thong minh u e tiep nhan cac han hep trong s hieu biet cua chung ta. Nhng cac sai lam a khong luon luon co tac dung giao duc. Rieng ca nhan toi, th toi khong lac quan cung khong bi quan. Toi tm cach song kien nhan.

Hoi: Cuoc oi thoai vi nhng ngi khong tin khi hanh t Paris, la kinh thanh anh sang bieu tng cho Au chau. No co the tr thanh mot dip suy t ve cac goc re kito cua Au chau khong tha giao s?

ap: Toi hy vong rang cuoc thao luan t nhat co the dan en mot ieu hien nhien. Khong ung la Au chau a khc t can tnh kito cua mnh, bi v tren thc te o la ieu khong the lam c cho ti cho sau tham tan cung. Nhng co ung la viec khong chap nhan can tnh kito se khien cho Au chau ngay cang yeu kem hn.

(Avvenire 25-3-2011)

 

Linh Tien Khai

(Radio Vatican)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page