Cai chet t ao

cua 7 tu s Trapist Tibhirine

 

Cai chet t ao cua 7 tu s Trapist Tibhirine.

Algeria (Avvenire 27-2-2011) - Phong van an s Jean Pierre Schumacher ve cai chet cua 7 tu s dong Trapist Tibhirine ben Algeria (1/2).

Ngay 22 thang 10 nam 2010 cuon phim ta e "Cac ngi cua Thien Chua" ke lai cuoc song va cai chet t ao cua 7 tu s dong Trapist cua tu vien Tibhirine, ben Algeria, a c trnh chieu trong cac rap xine Au chau. Cuon phim do nha ao dien Xavier Beauvois thc hien va a thang giai Cesar, la mot loai giai Oscar phim anh Phap, tai ai hoi ien anh Cannes, v a la cuon phim thu vao nhieu tien li nhat trong nam 2010. Tien ong cuon phim mat 100 trieu Euros, nhng cac buoi trnh chieu a thu vao c 229 trieu Euros.

Cach ay 15 nam tc hoi nam 1996, cac nhom hoi giao Algeria, viet tat la GIA, a bat coc 7 tu s cua tu vien Tibhirine va chat au cac v. a ch co hai tu s thoat nan, trong o co thay Jean Pierre Schumacher.

Sau ay chung toi xin gi ti quy v va cac ban phan au bai phong van thay Jean Pierre Schumacher, con song sot ve bien co nay va cuon phim noi tren. Thay Sshumacher hien song tai tu vien c Ba Atlas trong tnh Midelt, ben nc Maroc.

Hoi: Tha thay Jean Pierre, thay co thch cuon phim "Cac ngi cua Thien Chua" khong?

ap: Cuon phim a anh ong toi rat nhieu. Toi a cam ong, v c nhn lai nhng g chung toi a cung chung song vi nhau. Nhng nhat la toi a cam nhan c mot s tran ay, ch khong phai noi buon. Toi thay cuon phim rat la hay, v s iep no nhan gi la that, ca khi ao dien a khong luon luon chnh xac vi nhng ieu a xay ra. Nhng khong sao ca, v mot hnh ve th noi nhieu hn la nhng g ngi ta trong thay... No giong nh bai thanh ca gregorien. Tac gia a at vao o mot s iep, va ai hat th con cam nhan no nhieu hn na. Trong ngha o th cuon phim nay la mot hnh ve thanh cong va la mot kiet tac.

Hoi: Vay thay khong co g e phe bnh hay sao?

ap: Toi a nghe co ngi phe bnh vai tro cua Cha Christian de Cherge Be tren tu vien. Nhieu ngi cho rang cha buon qua. Nhng theo toi nh the la c. Nhieu ngi khac cho rang cha khac kho qua, v ho khong thay cha ci bao gi. Nhng ma no hp vi hoan canh nghiem trong ma chung toi a trai qua. Toi kham phuc thai o biet lang nghe cua cha oi vi cac tu s khac, ac biet trong nhng luc kho khan. Cha khong ap at, nhng lang nghe va rat ton trong cac anh em khac. Cha luon luon rong m cho Thien Chua, e cho Thien Chua lam viec va co phan ng ung an trc cac anh em khac. Trong toan cuon phim ngi ta trong thay thai o rong m o. ay la cung cach song cua mot an s.

Hoi: Thay co cau nguyen vi cac anh em a b sat hai khong? Nh la an s thay song s thanh cong cua cuon phim nh the nao? Va tai sao ban au thay a chong lai viec thc hien cuon phim nay?

ap: Sang nao toi cung danh ra mot luc e ngh ti cac anh em a b sat hai. Ho khong b lang quen, va tat ca ho eu hien dien. Chung toi tiep tuc song, va cuon phim khch le n goi cua chung toi. Chung toi ngac nhien ve s thanh cong cua cuon phim. Tuy nhien, s kien c ngi ta biet ti khien cho toi cam thay b quay ray mot chut... V lam an s la e song an dat. Chung toi a khong muon nhan cuon phim va cung khong muon no c quay tai Maroc, v co nguy c b nghi ng la chu trng chieu du tn o. Ly do la v co nhieu tu s a i rat lau ma cha c phep nhap canh. Do o, phai rat than trong. Chung toi a pho thac cho thanh y Chua. Nhng chung toi a khong c hoi y kien. Toan quay phim a biet lap trng cua chung toi va ly do cua s than trong nay, va ho to ra rat knh trong.

Hoi: Thay a en song trong an vien Tibhirine t khi nao, va cuoc song tai ay ra sao?

ap: Toi se khong bao gi quen c ngay 19 thang 9 nam 1964, khi chung toi en an vien vi chiec xe Hai Ma Lc. Va toi nh mai hnh anh mot tre em ci la ra on chung toi. Toi rat hanh phuc. T can phong nho cua toi trong an vien, toi trong thay san trong, vn va ngoi lang xa. Va toi t nhu ay se la canh ma toi se ngam nhn cho ti cuoi i. V trong tim toi, toi muon song suot i tai ay. Toi a ay 32 nam t 1964 cho ti bien co cac an s b bat coc nam 1996.

Thi gian ban au co kho khan. Cong oan thieu on nh va o a la thi gian rat kho. ang khac nc Algeria mi cung ang thanh hnh. Cac tiep xuc vi dan chung gap kho khan, v ngi dan a phng khc t ngi Phap. Ngi ta cam thay ho ngan cach nay trong cac dp le kito hay hoi giao. Khong co iem gap g gia hai ben. Chung toi a phai chien au e tap yeu thng nhau. Tram y te do thay Luc ieu hanh a rat la quan trong. Moi ngay thay san soc ti 80 ngi. The roi cha Christian de Cherge a c bau lam Be tren an vien nam 1984. Chung toi can co mot ngi biet noi tieng A Rap nh cha va hieu biet tng tan nen van hoa hoi. T o tr i chung toi a tr thanh mot cong oan that s, on nh hn. Chung toi song hau nh t lap. Va o a la mot iem li, v chung toi co the a ra nhieu sang kien trong tng quan gia cac tn hu hoi va tn hu kito.

Hoi: Cha Christian de Cherge a co vai tro nao?

ap: Vi ngai a co tien trnh hoc hieu ve Hoi giao. Cha a hoc hoi rat nhieu ve Kinh Coran.

Ban sang cha giang giai Kinh Thanh vi mot cuon Thanh Kinh tieng A rap. oi khi cha suy niem vi Kinh Coran. Cha tm cach giup chung toi ln len. Chung toi a co cac tng quan vi Hoi giao, nhng khong phai tren bnh dien tr thc. Cha Christan de Cherge rat hieu biet moi trng hoi giao va tinh than tu c hoi sufit. Mot so an s cho rang cong oan can phai duy tr s quan bnh, ch khong the b nh hng bi Hoi giao. a xay ra cac va cham. Nhng cac cang thang a c vt thang vi viec thanh lap mot nhom trao oi va chia se vi cac ngi hoi suft, ma chung toi goi vi t A rap la nhom "ribat". Chung toi a hieu rang viec thao luan ve cac tn ieu gay chia re, v no la ieu khong the lam c. Khi o chung toi noi ve con ng tien ti vi Thien Chua. Va chung toi cau nguyen trong thinh lang, moi ngi vi li cau cua rieng mnh. Cac buoi hop hai nam mot lan ay b gian oan vao nam 1993, khi tnh hnh tr nen rat nguy hiem. Nhng s hieu biet nhau a khien cho chung toi tr thanh anh em vi nhau mot cach sau am.

Hoi: The nhng iem gap g a la cai chet, co ung the khong tha thay?

ap: ieu ma chung toi a song tai Tibhirine ngay t au vi nhau a la mot hoat ong cua n thanh. V trung thanh vi n goi cua chung toi chung toi a la chon kien tr, du biet rat ro ieu g co the xay ra cho chung toi. Chua a gi chung toi en ay, nen chung toi khong t nhiem, ca khi chung quanh chung toi cac ngi bao lc tm cach e cho chung toi ra i, ca chnh quyen cung lam nh the. Nhng chung toi co Chua la Thay va chung toi dan than vi Ngi. The roi, chung toi cung muon trung thanh vi nhng ngi song chung quanh chung toi va khong bo ri ho. Ho cung b e doa nh chung toi vay. Ho phai song gia hai lan an: lan an cua quan oi chnh phu va lan an cua cac nhom khung bo pha hoai. Quyet nh khong bo ri ho a c chung toi a ra hoi nam 1993. Va ca trong trng hp chung toi co b phan tan i na, th chung toi se gap lai nhau Fez, ben Maroc, e tai khi hanh va thiet lap an vien trong mot quoc gia A rap khac.

Hoi: Thay song bien co cac tu s Tibhirine b bat coc va sat hai nh la mot that bai hay nh la viec chu toan s menh?

ap: Sau khi cac tu s b bat coc, toi va cha Amnedee b bat buoc phai i ve thu o Algeri vi canh sat. Chung toi a cau nguyen cho cac anh em b bat coc, xin Chua ban cho ho sc manh va n thanh e ho i ti cung. Chung toi a ch i mot s can thiep t nc Phap hay mot s can thiep cua giao quyen e cho cac tu s c tra t do. Nhng chung toi a nghe tin cac v b sat hai ngay 21 thang 5 nam 1996. Khi chung toi ang hat kinh chieu th co mot thay tre tuoi chay vao nha nguyen quy xuong at va that vong keu len "Tat ca moi tu s a b giet het roi". Chieu hom o, khi ra chen bat ben canh nhau, toi noi vi thay ay rang can phai song bien co nay nh la mot cai g rat ep, mot cach rat cao ca. Phai xng ang vi bien co o.

Va thanh le chung ta se dang cho cac anh em nay se khong phai vi le phuc mau en, nhng la mau o. Chung toi a thay cac v chu cai chet o that s nh cac v t ao. Va t ao a la ieu ma chung toi chuan b t rat lau trc trong cuoc song cua chung toi. Trong cac nam ma chung toi cung song trong nguy hiem vi nhau, chung toi tat ca a san sang. Nhng ieu nay a khong loai tr c s s hai.

Hoi: Cac cha cac thay a bat au s hai t khi nao?

ap: Ngay t nam 1993 lc lng vu trang hoi Algeri a ti an vien vao chieu ngay le Giang Sinh. Cong oan hoi o a c cung co rat manh trong s hiep nhat sau xa. Nguy hiem hien dien tai khap moi ni va co the xay ra bat c luc nao, ban em cung nh ban ngay. Chung toi a b chan ong rat nhieu, va trong luc o chung toi a trong thay vc tham.

Hoi: a khong co s thanh than, ca khi cac cha cac thay a chon lai hay sao?

ap: Khong. a khong bao gi co. Ban chieu khi hat kinh toi, hau nh co mot cai vung cua s nguy hiem up xuong tren an vien. Ban em co the xay ra bat c g. Va chung toi hoi nhau em nay se xay ra s g?

Chung toi khong ch i b giet, nhng chung toi biet ieu o co the xay ra bat c luc nao. Rat may la chung toi co mot cong oan va cuoc song tiep tuc nh the, moi ngi mot viec: mot thay nau bep, mot thay lam vn, ngi khac la quan ly. Cong viec giup chung toi quen, nhng c vao ban chieu va khi luc em ve la chung toi lai t hoi khong biet ieu g co the xay ra. Khong ai noi len ieu o, nhng moi ngi eu ngh nh vay.

 

Algeria (Avvenire 27-2-2011) - Phong van an s Jean Pierre Schumacher, ve cai chet cua 7 tu s Trapist tai Tibhirine ben Algeria cach ay 15 nam (2/2).

Cach ay 15 nam ngay 21 thang 5 nam 1996 bay an s dong Trapist cua an vien Tibhirine ben Algeria a b bat coc va b sat hai. a ch co hai tu s thoat chet, trong o co cha Amedee va thay Jean Pierre Schumacher, v Nhom Hoi vo trang Algerie tng trong tu vien ch co tng ay ngi. Cuoc song va cai chet cua cha Christian de Cherge Be tren an vien va 6 tu s khac a c ao dien Xavier Beauvois quay thanh phim ta e "Cac ngi cua Thien Chua". Cuon phim a c giai thng ien anh Cesar la mot loai Oscar ien anh cua Phap, va a la phim em lai nhieu tien li nhat nam 2010. Chi ph ong phim la 100 trieu Euros, nhng khi trnh chieu a thu c 229 trieu Euros.

Sau ay chung toi xin gi ti quy v va cac ban phan hai cua bai phong van thay Jean Pierre Schumacher ve cai chet cua 7 an s Tibhirine.

Hoi: Tha thay Schumacher, chuyen g a xay ra vao chieu ngay 7 tu s b bat coc tai an vien Tibhirine ben Algeria?

ap: Vao chieu hom o toi trong phong gi ca an vien. Vao khoang mot gi em toi thc giac, v nghe tieng noi on ao trc ca chnh, v toan bac coc a vao ben trong. Toi lai gan ca so va nhn thay mot ngi trong bon ho i thang lai phong cua thay Luc. Nhng ay la ieu bat thng, v khi ho muon tm bac s, th ho goi ca ben ngoai. Va toi nghe tieng cha Christian hoi: "Ai la trng nhom?" Toi t nhu cha a thay ho trc toi va a m ca cho ho e cho ho nhng g ho muon. Chng 15 phut sau toi nghe tieng canh ca quay ra ng ong lai va toi ngh la nhom ngi o a i. Mot chut sau o cha Amedee go ca phong va noi vi toi: "Cac tu s a b ho bat coc roi". Chac la ho a i ra ca pha sau tu vien, bi neu khong th toi a trong thay cac v.

Hoi: Khi ay thay cam thay g?

ap: Cau hoi toi at ra ngay luc o la neu toi a nghe va trong thay cac tu s i ra th toi se lam g? lai hay chay theo va cung i vi ho? Toi van cha co cau tra li. Neu a xay ra nh the th that khong de ma quyet nh. Nhng toi a co cam tng la mnh se chay theo.

Cha Amedee noi vi toi rang ho se khong giet cac tu s au, bi v neu muon ho a co the lam ngay lap tc. Ban em rat kho di chuyen tren nui va bi v co mot tram kiem soat tren oi gan o. Ngoai ra, tu huynh Luc a 82 tuoi va mot tu huynh khac va mi c thong tim 6 lan nha thng ve. i bo vi nhng ngi nh the chac chan la khong de dang. Chung toi a ngh la ho dung cac v cho mot chuyen g o. Trong khi ch i chung toi cam thay mnh hoan toan co n. The la cong oan tan ra. Chung toi a hy vong la nhom bat coc mau chong tra t do cho cac tu s, bi v neu ho khong tr ve th cuoc song an vien coi nh cham dt.

Hoi: Cac ke bat coc co phai thuoc nhom hoi vu trang Algeria GIA hay khong?

ap: Ngi gi cong an vien a ke cho toi nghe rang trc het ho a gap ong va noi rang ho muon gap bac s, lay c la ho co hai ngi b thng nang. Ong ta tra li rang cac tu s cam ong ta khong c canh cong an vien ban em. Va ay la ieu that, e tranh cac van e cho gia nh ong ta va cho chnh ong, trong trng hp xay ra chuyen khong may, nh co vu tan cong an vien chang han... Nhng nhom ngi o a nan n. Khi o ong gac cong mi ra khoi mha san trc e en an vien, nhng ong ung mot nhom a ben trong san roi. Khi en trc ca ln ong gap mot toan khac na a bat gi cha Christian. Khi o cha Christian mi hoi ai la ngi ch huy. Mot trong nhng ke bat coc ch vao ngi am au va noi: "ong nay la ngi ch huy, hay vang li ong ta". Mot ngi khac hoi ong gac cong: "Ho la 7 ngi phai khong?" Ong gac cong tra li: "Ong noi ung". Nhng that ra chung toi la 9 ngi tat ca. Chac chnh nh the ma toi va cha Amede a khong b bat. V sau khi bat 7 v ho khong luc soat toan an vien na.

Hoi: Nhng rieng thay, th thay ngh sao? o a la quan oi hay lc lng GIA?

ap: Chung toi ch biet ieu a xay ra cho an vien. Con lai chung toi cung thac mac nh tat ca moi ngi. Cuoc ieu tra van tiep tuc. Ngi canh cong an vien a ke vi toi rang khi ho i xuong, th mot ngi trong bon noi vi mot ngi khac: "Hay i tm mot cai day, no se thay ai la to chc GIA, bi v ho muon cat co ong ta, nhng ong a thoat c.

Hoi: Sau nhieu nam nh vay ma ngi ta a khong tm ra ly do cua vu bat coc hay sao tha thay?

ap: Khong ai thay ro ly do. Trong mot thong cao pho bien tren ai phat thanh Medi I, lc lng GIA a a ra ly do nh sau: "Ngi dan theo ao, khi tiep xuc vi cac tu s nay, bi v ho co cac lien lac va a ra khoi an vien, ma ang ly ra ho a khong c phep lam nh vay. Ho ang chet. Chung toi co quyen x t ho". ay la mot trong cac ly do. Chnh nhng ngi hoi cuong tn a noi ieu o. Sau o co cac ly do khac a c them vao, nhng la cac gia thuyet, trong khi ch i phan quyet cua tham phan ieu tra vu bat coc va sat hai cac tu s.

Hoi: Thay a song cai b an nay nh the nao?

ap: Chung toi muon biet ai a giet cac an s, va xac ho a c chon cat au. Chung toi muon biet ieu o, nhng moi s ay eu ban bnh. No khong thay oi g oi vi cai chet cua cac ngi anh em cua chung toi. Cac v a chet v cac ly do ma cac v a la chon lai. Cac v a san sang hien mang song cho viec nay.

Hoi: Co the hy vong coi cai chet cua cac v la cai chet t ao khong? tha thay Schumacher?

ap: Mot vai ngi a lam, nhng ay khong phai la tam tnh cua chung toi. Chung toi a khong c mong nh vay, va chung toi cung khong song tai o cho ieu nay. Chung toi a trong ban tay cua Thien Chua. Chnh v the ma khi song tnh trang tam hon o, cac anh em cua chung toi a chet. Toi phai tha nhan va noi rang chung toi a khong b chan ong mot cach thai qua. D nhien, bien co nay e lai dau vet, no gay ra au n... Nhng ngi ta biet tai sao. Chung toi tat ca a san sang cho ieu nay! Cuoc song ch la mot cuoc vt qua, trong mot cach the nay hay cach the khac no cham dt. Sau o chung ta i en vi Chua.

Hoi: Cuon phim cua nha ao dien Xavier Beauvois a c linh hng bi s hy sinh cua cac tu s, co the la men hoa giai gia cac tn hu kito va cac tn hu hoi khong, tha thay?

ap: Chac chan roi. Gng cua cac tu s, trong tng quan cua ho vi ngi hoi giao, cho thay ngi ta co the tr thanh anh em that s vi nhau, mot cach sau am, ch khong phai ch la ieu hi ht be ngoai. Mot cach sau am trc mat Thien Chua. Mot vai ngi a song ieu nay. Va ay khong phai la chuyen hiem. Khi cac tn hu kito trong thay ho, ho nhan ra rang cac tn hu hoi cung la ngi nh cac ngi khac. Mot vai ngi rat tot: ngi ta nhan ra cac gia tr cua s tiep on, lch thiep, va an can. Cung nh cac gia tr cua s hiep nhat vi Thien Chua, cua li cau nguyen hang ngay. Cac tn hu hoi co cac tng quan vi Thien Chua oi khi rat gay ngac nhien, va ho la cac gng mau ch that oi vi cac tn hu kito chung ta. Co mot ngi hoi ban cua cha Christian, a hy sinh mang song cho cha, noi vi cha rang: ngi kito khong biet cau nguyen... Ho co long bac ai, ho rat co tinh than phuc vu, nhng cha khong thay ho cau nguyen bao gi. Nhieu tn hu kito co the hieu c anh ta.

Hoi: Thay co cam thay s thu ghet hay cay ang sau vu sat hai 7 tu s cua an vien Tibhirine khong? Va thay giai thch thai o oi nghch cua vai ngi hoi oi vi cac kito hu nh the nao?

ap: Khong. Toi khong co cac tam tnh ay. Cac thai o cng coi ay en t nhng ngi hoi cuong tn. Con cac ngi hoi ch thc th noi: chung toi khong phai nh vay. Ho xau ho v nhng g a xay ra cho 7 tu s cua an vien. o khong phai la ton giao. ang khac, ngi ta a khong biet chung toi u. Ngi ta nhan thc chung toi qua nhng ke bao lc va ieu nay tao ra mot khuynh hng co cum trong nhng ngi giong nhau va s hai cac giao tiep. Giai phap cho van e o la phai vun trong tnh ban, ca khi co nguy c b la i na.

Hoi: B la sao?

ap: Vang. Co ngi noi ti s trao oi hai chieu, nhng ngi ta thay t hay khong thay g xay ra ca: tai cac nc tay au cac tn hu hoi c phep xay en th, trong khi tai cac nc hoi giao cac kito hu khong c phep xay nha th...

Hoi: Ngi ta hay to cao cac kito hu la "khu kh" trc ngi hoi. Thay co ong y khong?

ap: ay khong phai la van e. Chung toi gap nguy c v trung thanh vi c tin. Phuc Am co viet: "Cac con hay yeu thng nhau nh Thay a yeu thng cac con". Rat thng khi chung ta b thiet thoi. Can phai nh ieu o. Nhng cung xay ra la co phan ng. Va khi xay ra nh vay, th o la tng tac hai chieu, va viec tha nhan nhau co the dan i xa lam.

(Avvenire 27-2-2011)

 

Linh Tien Khai

(Radio Vatican)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page