Cuoc tan sat hang giao s kito

di thi Staline

 

Cuoc tan sat hang giao s kito di thi Staline.

Roma (Avvenire 2-3-2011) - Phong van ong Nicolas Werth, giao s s hoc ngi Phap, ve cuoc tan sat hang giao s kito di thi Stalin.

Ngay mung 3 thang 3 nam 2011, ong Nicolas Werth, giao s s hoc ngi Phap, a cho xuat ban bang tieng Y khao luan ta e "Ke thu cua nhan dan. Giao nghiem cua mot cuoc tan sat tap the" do nha xuat ban Mulino an hanh.

Cuon sach la ket qua cac nghien cu dai trong cac van kho lien xo. No khien chung ta nh lai cuon sach do ong Stephane Courtois ieu hp, xuat ban nam 1998 ta e "Cuon sach en cua che o cong san: toi pham, kinh hoang, an ap". No la mot tong hp cac khao luan cua nhieu nha tr thc va nghien cu Phap ve cac toi pham tay nh cua cac che o cong san, trong o co giao s Nicolas Werth, tac gia chng noi ve Lien Bang Xo Viet. Che o cong san khat mau lien xo a tan sat 100 trieu ngi tren the gii, trong o co hang chuc ngan gii chc ton giao gom cac giam muc, linh muc, va tu s nam n cua Giao Hoi Cong Giao va Giao Hoi Chnh Thong. Ch noi Giao Hoi Chnh Thong Nga a co 110,700 giao s b sat hai.

Giao s Nicoas Werth nam nay 61 tuoi, la mot trong nhng chuyen vien quoc te noi tieng nghien cu s tan bao chnh tr trong the gii So viet. Hien nay ong la thanh vien cua Trung Tam Nghien Cu Lch S Paris. Giao s a tng day mon lch s Lien Xo tai cac ai hoc Minsk, New York, Matscva va Thng Hai. Ngoai ra giao s cung a la tham tan van hoa tai Matscva trong cac nam co chnh sach Perestroika. Ong Nicolas Werth a la tac gia cua nhieu sach nh: "La ngi cong san tai Lien Xo di thi Staline" (1981), "Cuoc song thng ngay cua cac nong dan Nga t thi Cach Mang cho ti che o tap the 1917-1939" (1984), "Cac vu x an cua Matscva" (1987). Bang tieng Y ong cung a cho xuat ban cac cuon nh "1917 nc Nga vung len" (1989), "Lch s nc Nga the ky XX" (2000), "Hon ao cua nhng ke an tht ngi" (2006).

Hoi: Tha giao s Werth, co the noi ti cuoc diet chung di thi Staline trong cac nam 1937-1938 hay khong?

ap: Cac vu tan sat cua "Noi kinh hoang ln" di thi Staline trong hai nam 1937-1938 co le khong la mot cuoc diet chung theo nh ngha cua Lien Hiep Quoc, mot phan cung v cac ap lc cua chnh quyen Lien Bang So Viet. Nhng co the noi ti mot cuoc diet chung oi vi hang giao s.

Hoi: Tha giao s, giao s a chon kieu e cap nao e ieu tra ve giai oan tot nh cua cac an ap do nha oc tai Staline chu mu?

ap: Nhieu nghien cu ve thi gian 1937-1938 a neu bat cac cuoc thanh trng ben trong ang cong san lien xo. Rieng ca nhan toi, toi a la chon tap trung vao gng mat dau an nhat cua "Noi kinh hoang ln", hay cac cuoc truy lung b mat hang loat. ay la mot chien dch xa hoi rat rong ln quy mo, va c theo uoi mot cach rat tap trung. Trong gan 16 thang a co 1.5 trieu ngi b bat, va a co 800,000 ngi b x t.

Hoi: Viec m cac van kho lien quan ti cuoc diet chung hang giao s tai Lien Xo a co tnh cach nh oat ti mc nao tha giao s?

ap: Nhat la no a cho phep hieu biet rang ay la mot tien trnh thanh loc toan xa hoi Nga, ch khong phai ch thanh loc vai giai tang u tu ma thoi. No dien ta iem tot nh triet e cac bien phap a bat au t thi Lenin. Can phai thanh loc the gii so viet khoi bat c ngi chong oi thc thu hay trong tiem nang nao oi vi t tng duy nhat va oi vi xa hoi mi toan ven.

Hoi: Giao s a dng lai tren so phan cua mot cong nhan hoa xa say ru b x t bi he thong khung bo cua nha nc cong san lien xo. ay co phai la mot trng hp gng mau khong tha giao s?

ap: Vang. ung the, bi v no minh hoa cho thay muc ch chnh cua cai may an ap a mau chong tr thanh viec lam het moi cach e at ti mc o bat gi, a c xac nh cho cac vung. V the canh sat thng va cong an nham bat hau nh la tnh c nhng ngi au tien rui ro phai ri vao tay ho. Can phai tm ra cac ngi co toi bang moi gia. Nh the, mot trng hp say sa quay ray trong vai ngay co the bien thanh mot toi khung bo b bat qua tang.

Hoi: Tha giao s, ai la ngi a ra cac quyet nh bo rap lung bat va sat hai nay?

ap: Stalin a quyet nh phat ong chien dch thanh trng nay, trong khi cac con so la do gii lanh ao cac mien cung cap, da tren cac ca nhan b nghi ng. iem cha khoa la sc nang ong ac oc do Staline va Ezov, ke cam au lc lng canh sat chnh tr, khi xng. Nhieu gii chc lanh ao a phng a tm cach i trc cac oi hoi cua cap tren, v s rang ho co nguy c b bat gi trong trng hp khong hoi u cac ket qua nh trung ng oi hoi.

Hoi: Cac gii chc a phng thng thay oi con so thc s. Ho lam nh the vi muc ch g vay tha giao s?

ap: Rat tiec la cac thay oi con so o khong e cu song, ca khi co nhng trng hp le te b bo d. Nhng noi chung cac vu lung bat ket cuc vt qua ch tieu d kien, ch khong ngc lai. Cac sa oi lien quan ti nguon goc xa hoi cua cac ngi b bat, nham khien cho chung rap khuon vi cac oi hoi cua trung ng.

Hoi: oi vi nha nc cong san lien xo, au la cac muc tieu c chieu co nhieu nhat, tha giao s?

ap: Trc het la hang giao s. 90% giao s a b bat gi va x t. The roi can phai ke ra ca cac cu thanh vien cua ang cach mang xa hoi, tc la cac ngi theo Trotsky, oi thu chnh cua cac ngi Bolxevch. Ngoai ra, cung co rat nhieu tay can pham thong thng hay nhng ngi song ngoai le xa hoi, thng b coi la "khong xa hoi", mot loai ngi giong nh ngi du muc b c quoc xa loai tr. Roi con co nhng ngi goi la "ngi cua qua kh", nhng ke con sot lai cua cac hang ngi u tu thi nga hoang, cac cong nhan vien hay cac cu s quan, tat ca eu a b lap danh sach. Nam trong muc tieu nay cung co cac "kulaki" tc cac nong dan chong lai chnh sach tap the hoa ruong at. Thng th ho b i ay. Ngoai ra, con co viec thanh loc chung toc chong lai cong oan nhng ngi nc ngoai na, chang han nh ngi Ba Lan, nhat la trong nhng vung bien gii. Khi nhac lai cac bien co chien tranh hien dien tai Au chau, Staline a thanh cong trong viec trnh bay cac thanh phan nay nh la co kha nang lam thanh mot oi ngu th nam gom cac ke thu, cac tay gian iep va ngi bat phuc tung.

Hoi: Co the noi rang nha nc cong san lien xo a co am mu tieu diet hoan toan hang giao s, hay khong tha giao s?

ap: ung la nh the. Co nhieu van ban khac nhau chng minh cho thay y muon nay cua nha nc muon loai tr hang giao s, va giai quyet van e mot lan cho tat ca. Cung chnh v the phai mau thuan ghi nhan rang cac nam sau e nh the chien, vi chien tranh tuyen truyen yeu nc, Staline se tm li dung 10% gii giao s con lai e loi keo ho vao trong quy ao cua mnh.

Hoi: Tha giao s, viec triet e an ap hang giao s a gia tang nh the nao?

ap: Stalin a rat b anh ong bi ket qua cua cuoc kiem ke dan so hoi nam 1937, theo o co ti 57% ngi dan Lien Xo tuyen xng mnh la ngi co c tin. Khong the noi rang Giao Hoi dien ta mot nguy hiem trc tiep oi vi che o. Nhng Stalin nhan thc rang hn bao gi het, Giao Hoi la mot c cau to chc t tr oi vi cac luan ly cua trung ng lanh ao.

Hoi: Nc Nga ngay nay co muon nhac lai qua kh tan sat hang giao s nay hay khong tha giao s?

ap: Khong the noi la co mot cai vung bang ch che kn c qua kh nay, nhng ong thi ngi ta cung tron tranh, khong noi ve e tai nay. Trong cac sach giao khoa trng hoc ngi ta khong neu bat cac trang s en toi nay. Noi chung, che o oc tai cua Stalin c anh gia mot cach tch cc va nh la mot giai oan quan trong cua viec tan tien hoa nc Nga. Va ngi ta co khuynh hng quen i gia tra qua mac mo cua viec tan tien hoa o.

(Avvenire 2-3-2011)

 

Linh Tien Khai

(Radio Vatican)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page