Tam quan trong cua

s thien va cac nhan c

 

Tam quan trong cua s thien va cac nhan c.

Roma (Avvenire 27-2-2011) - Phong van ong Antonio Da Re, giao s luan ly ao c kiem triet gia, ve tam quan trong cua s thien va cac nhan c trong i song con ngi.

Trong thi gian qua ong Antonio Da Re, giao s luan ly ao c kiem triet gia thuoc ai hoc Padova Bac Italia, a cho xuat ban cuon sach mi ta e "Cac li cua luan ly ao c". Cuon sach tm hieu e tai s thien va cac nhan c trong cuoc song con ngi. Giao s Da Re cung la thanh vien cua Uy ban luan ly sinh hoc Italia, va la tac gia nhieu sach va cac bai khao luan co gia tr.

Trong so cac sach ong a xuat ban co cac cuon nh "Thuat chu giai cua Gadamer va triet ly thc hanh" (1982), "Luan ly ao c gia hanh phuc va bon phan. Cuoc thao luan hien nay ve triet ly thc hanh" (1987), "S tr lai cua luan ly ao c trong t tng hien ai" (1989), "S khon ngoan co the. Cac ly le va gii han cua luan ly ao c" (1994), "Gia cai cu va cai tan tien. Nicolai Hartmann va luan ly vat chat cua cac gia tr" (1996), "Triet ly luan ly. Lch s, ly thuyet, e tai" (2003), "Cac lo trnh cua luan ly ao c" (2007).

Giao s Da Re cung la ngi phoi hp viec xuat ban nhieu sach nh: "Nhan c, ban chat va tnh cach ieu le" (2004), "Luan ly ao c va cac hnh thc song" (2007). Ngoai ra, giao s cung la tac ga cua 33 khao luan co gia tr lien quan ti nhieu van e khac nhau nh: luan ly ao c va triet ly, tng quan gia hanh phuc va nhan c, gia t do va y ch, gia s thien va nhan c, y niem pham gia cuoc song con ngi, t tng van hoa va cuoc khung hoang lng tam luan ly trong xa hoi phc tap ngay nay, ly do va bon phan cua luan ly, ban chat va van hoa, nhan c gia tr va ly tr thc hanh, y niem ve thien ch chung, luan ly ao c ap dung, gia tr va xung khac gia tr trong luan ly ao c hien tng hoc, khat vong cuoc song tot lanh, viec tai kham pha ra cac nhan c trong nen luan ly ao c ngay nay vv...

Hoi: Tha giao s Da Re, ngay nay e cap ti nen luan ly ao c ngoai moi trng ai hoc cho ngi ta cam tng no am ch cac giai thoai vo luan cong cong khuay ong d luan, ma quen rang co mot nen luan ly t thi triet gia Platone cho ti ngay nay, luon luon mi goi tng ngi trong cac tap tuc va thoi quen trong cuoc song cua mnh. au la cac t cua luan ly ao c ma chung ta phai bat au anh gia tr lai?

ap: Toi xin chon hai t trong rat nhieu t khac ang c nhac ti va c ao sau trong sach: o la t s thien va nhan c. Toi thng noi vi cac sinh vien cua toi nh la mot khau hieu rang: t au tien cua luan ly ao c khong phai la bon phan, ieu le hay s bat buoc, nhng la s thien. T kinh nghiem au tien nen tang cua s thien, t khat vong co cuoc song tot lanh ngi ta co the tm thay s hieu biet thch ang ve ieu le bat buoc. ieu le bat buoc cung nam trong kinh nghiem luan ly ao c. T ien cac nhan c, do suy t hien ai e ngh tr lai, am ch cac ng net cua tnh tnh. Qua viec thc hanh va lap i lap lai chung tr thanh thoi quen. Cac thai o song o c goi la cac nhan c neu cac hanh ong tot, hay c goi la cac thoi xau, neu chung la cac hanh ong xau.

Qua e tai cac nhan c ngi ta loi keo s chu y tren tam quan trong cua viec san soc chnh mnh va san soc viec ao tao con ngi mnh. oi vi toi, ay la mot trong cac bon phan nen tang cua luan ly ao c.

Hoi: Chng au tien trong sach ta e "Hai bon phan cua luan ly". Giao s muon benh vc ieu g trong chng nay?

ap: Trong vien tng cua toi, luan ly ao c bao gom 2 bon phan nen tang: th nhat la viec phan tch phe bnh va suy t ve luan ly ao c, c hieu nh la tong the cung cach hanh x, kieu hanh ong, cac tap tuc, cac thoi quen.

Nhiem vu th hai lien quan ti viec san soc chnh mnh va viec ao tao luan ly ao c, c hieu nh tnh tnh cua chu the. Va luan ly ao c trong mot boi canh nh the lai cang c mi goi giai thch vi oc phe bnh hn na.

Hoi: Tha giao s, trong sach giao s a a ra mot th du rat cu the, hau nh la "chnh tr" o la viec quoc hoi Italia phe chuan cac bien phap "an ninh" hoi nam 2009, co ung the khong?

ap: Vang, trong dp o a co s oi chieu va ung o gia hai loai luan ly: loai luan ly nhan danh viec bao ve an ninh cong cong ap at tren cac bac s va bat buoc ho phai to cao cac ngi di c len lut yeu cau cac c cau y khoa san soc sc khoe cho ho, va loai luan ly ao c truyen thong hn bat nguon t thi Ippocrate, la ngi tn thac cho bac s mot s menh ai ong: o la cha tr cho bat c ai. Nh a biet, van ban cuoi cung cua luat c quoc hoi Italia phe chuan, a chu y ti cac y kien cua cac bac s va chuan chc khong bat buoc cac bac s phai to cao cac ngi di c len lut xin c san soc sc khoe. Ca khi ay la ieu khong the noi vi bat c nghe nghiep nao khac nh cac nhan vien xa hoi chang han.

ay la s oi chieu xung khac co tnh cach rat manh me gia cac loai luan ly ao c khac nhau. Theo thien y toi, luan ly ao c ay co nhiem vu cho thay s thch ang cua luan ly ao c ma Ippocrate a a ra cho cac bac s, ng trc th luan ly ao c muon bien cac bac s tr thanh canh sat, mac du co cac oi hoi co the hieu c la e bao ve an ninh.

Hoi: Nhng nhiem vu phan hoi cua luan ly ao c lai khong co nguy c qua yeu t va vo hieu, ca di anh sang cua bau kh toi te ma ngi ta ht th trong cuoc song cong cong tai Italia nay hay sao, tha giao s?

ap: That ra, s phan hoi cua luan ly ao c khong u. V the trong sach toi noi ti mot loai phan hoi hai mat, s phan hoi cua luan ly ao c va s phan hoi cua chu the. e van trong lanh vc th du lien quan ti luan ly ao c cua ong Ippocrate, no khong the tiep tuc ton tai, khi ch gii han trong viec tha nhan phap ly, mac du no la ieu ang ke, no can phai c lien tuc ho tr va nuoi dng bi cac y ngha va cac ly do ca nhan na. V the ieu nen tang la vai tro cua cac chu the rieng re, cua s phan hoi cua ho, cua kha nang lng nh ga tr cua ho, va nh the cua ca viec san soc chnh ho na.

Lien quan ti tnh cach thi s cua no, th that la ieu ang buon, khi chung ta thay trong cac tuan qua nhng chuyen lien quan ti thoi quen va cung cach song cua cac ngi co cac trach nhiem cao trong cuoc song cong cong. Ngoai ra chung ta cung lo au v mot loai dng dng nao o, mot thoi quen nao o va mot s that vong nao o noi len trong d luan cong cong. No minh chng cho mot s lac hng luan ly ao c va s can thiet tai xay dng nen luan ly ao c, e tranh nguy c cua mot cuoc suy sup luan ly.

Hoi: Tha giao s, xem ra cuoc thao luan han lam t t b thong tr bi loai phan tch kieu anglosaxon. Lam the nao e canh tan e ngh mot nen luan ly ao c kito c linh hng?

ap: Trong sach toi tm oi chieu vi truyen thong triet ly luan ly ao c cua luc a Au chau, trong o toi a c ao tao, nhng khong quen tam quan trong cua viec phan tch. Trong lanh vc phan tch nay, toi a tm cach anh gia cac nghien cu cua cac t tng gia nh ba Elizabeth Anscombe va ba Iris Murdoch. Ca hai la mon sinh cua hoc gia Wittgenstein, ngoai ra ca hai eu la cac tn hu kito. Chang han nh toi nhan manh tnh cach trung tam cua s chu y trong t tng cua ba Iris Murdoch, hau nh la muon noi rang cuoc song luan ly ao c oi hoi trc tien viec tinh luyen thai o san sang lang nghe va ch i oi vi thc tai va oi vi tha nhan. Trai lai, s ch ky, oi vi ba Murdoch, thuc ay con ngi khep kn trong chnh mnh, bi v no "khong chu y" ti thc tai va tha nhan. Nh the, hanh ong tuy thuoc ni kieu ngi ta nhn thc tai. Trong cac vien tng ly thuyet o ngi ta nhan ra s t tr cua luan ly ao c, ca khi s t tr nay, mot cach thuan tien, khong c coi nh la tuyet oi i na. Va ngi ta tha nhan tam quan trong cua chnh kinh nghiem c tin, la ieu phong phu tren bnh dien linh hng va cac ly do ca nhan. Trai lai, mot c tin "day i" trong mot ngha nao o nam bep tren cac lo lang ve ieu luat cua luan ly ao c, th se ket thuc vi viec khong ton trong s t tr, va te hai hn na, la e gay hai cho gia tr ngon s va chieu kch cuoi cung la cac ac thai cua luan ly ao c.

(Avvenire 27-2-2011)

 

Linh Tien Khai

(Radio Vatican)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page