Cuoc oi thoai gia tn hu Kito

va ngi khong Kito

 

Cuoc oi thoai gia tn hu Kito va ngi khong Kito.

Roma (Avvenire 23-2-2011) - Mot so nhan nh cua ong Peter Berger, giao s xa hoi hoc, ve cuoc oi thoai gia tn hu Kito va cac ngi khong Kito.

Ngay 21-2-2011, 27 v ngoai tng cua cac nc thanh vien Lien Hiep Au chau a thong qua ngh quyet manh me len an nhng hanh vi bao lc va khung bo chong lai cac Kito hu va cac ni th phng cua ho, cung nh chong lai cac tn hu Hoi giao va cac cong ong ton giao khac. Lien Hiep Au chau cung len an s kien tai mot so mien tren the gii nan bat bao dung ton giao ang lan tran, va tai khang nh rang "t do ton giao la mot quyen ai ong lien quan ti tat ca moi ngi va can phai c bao ve tai bat c au. Moi ngi thuoc cac ton giao thieu so eu co quyen thc hanh ao cua mnh va t do lam viec th phng ca nhan hay cong oan, ma khong s tr thanh muc tieu cua cac bieu lo bat bao dung va cac tan kch.

Tuy tren the gii hien nay co 200 trieu Kito hu b bach hai va ky th trong cac nc co che o cong san vo than cung nh trong nhieu quoc gia A rap hoi giao va ca tai cac quoc gia tay au Kito na, nhng Kito giao khong ngng co vo va oi thoai vi moi ton giao khac. ay cung la ly do s hien hu cua Hoi ong Toa Thanh oi thoai lien ton. Dan than oi thoai vi cac ton giao khac va vi ca nhng ngi vo tn ngng a c e ra trong Cong ong Chung Vaticang II va a c cac v Giao Hoang ac biet la Gioan Phaolo II va Bien c XVI lien tuc ay manh.

Sau ay chung toi xin gi ti quy v va cac ban bai phong van ong Peter Berger, giao s xa hoi hoc, ve cuoc oi thoai gia tn hu Kito va cac ngi khong Kito.

Giao s Peter Berger sinh tai Vienne, thu o nc Ao, nam 1929 va di c sang Hoa Ky khi con nho tuoi. Hien nay ong la mot trong cac chuyen vien xa hoi ton giao hoc noi tieng nhat the gii. Giao s Berger a tng day cac mon ton giao, xa hoi hoc va than hoc tai ai hoc Boston t nam 1981, va a xuat ban nhieu khao luan c dch ra hang chuc th tieng tren the gii.

Trong so cac khao luan noi tieng nhat phai ke en cac bai nh: "Mot vinh quang trong qua kh xa xoi. Co c tin trong thi a nguyen", "Cac van e c tin. Mot tuyen xng nghi hoac cua Kito giao". Khao luan nen tang nhat ta e "Tieng sot soat cua cac thien than", trong o giao s Berger trnh bay s hieu biet mi ve "s thanh thieng trong xa hoi hien ai" chong lai thuyet tuc hoa.

Hoi: Tha giao s Berger, tai sao giao s lai cho rang a nguyen ton giao la mot c may rat ln oi vi Kito giao?

ap: a nguyen ton giao la mot c may rat ln oi vi Kito giao, v no at e Kito giao vao trong mot xa hoi giong xa hoi cua cac Tong o au tien, mot xa hoi phong phu cho viec loan bao c tin co the tr thanh mi me va loi cuon.

Hoi: Trong bai "Co phai My chau ton giao, con Au chau th i khong?", giao s a viet rang: "Chu thuyet thien quang luan Phap a bai giao s mot cach rat tan bao, va mot phan a chong lai Kito giao". Trong khi c Thanh Cha Bien c XVI a mi goi "ni rong ly tr", v coi ly tr la mot ong minh cua c tin, ch khong phai la ke thu. Giao s co nhan nh g ve lap trng nay cua Giao Hoi Cong Giao?

ap: Lien quan ti van e ly tr oi thoai vi nhng ngi xa la vi mot niem tin ton giao, theo toi thay, Giao Hoi Cong Giao co mot li the ln, nhng cung co nguy c ri vao mot bat li ln. Li the o la truyen thong lau dai ve triet ly duy ly. No c kn muc ra t cac Giao Phu, qua cac nha Kinh Vien cho ti ngay nay. Tat ca truyen thong nay a luon luon bao gom viec s dung ly tr trong moi duyet xet cua c tin. ay la mot tien trnh ch li cho cuoc oi thoai vi bat c ai c chuan b dan than trong mot dien van duy ly. ieu bat li, theo thien y toi, co the la iem nay: Giao Hoi bc vao trong moi cuoc oi thoai vi s t cao cho rang ch co mnh la chiem hu c tran ay mc o cua s that, trong khi tat ca moi ngi khac cung lam ch chiem hu c mot mc o thap kem hn. D nhien, ieu nay c nhan ra ro rang trong kieu Giao Hoi to ra nhan nhng vi nhng ngi khac. An du "San cua ngi ngoai giao", theo toi, minh hoa mot cach trc tiep iem bat li nay.

Hoi: Tai sao vay, tha giao s?

ap: "San cua dan ngoai" trong en th Gierusalem a la khu vc ben ngoai danh rieng cho nhng ngi khong c phep vao trong khu vc danh cho tn hu Do thai. Ngoai ra, lai con co mot khu vc ch danh rieng cho v t te. Noi cach khac, no dien ta bieu tng khong gian cua mot tnh trang thap kem. Toi khong co nghi ng nao oi vi ieu c Giao Hoang Bien c XVI a muon dien ta khi dung an du nay, ngha la ngi a muon m ra mot khong gian oi chieu thc thu. Mac du vay ieu nay co the khi day cam quan thap kem ni nhng ngi khong cong giao.

Hoi: Trong khao luan ta e "S lac loi cua con ngi tan tien", giao s noi ti cac dp thuan tien, ma thuyet da nguyen cong hien cho ton giao. Giao s ly luan rang vi viec anh mat i s kien c tin, tn hu tr thanh mot kha the phong phu hn cho ngay nay. Nh the, cac than hoc gia khong phai s hai thuyet a nguyen. Tai sao vay?

ap: Khuynh hng a nguyen, ngha la s ong hien hu cua nhieu quan iem khac nhau ve the gii va he thong gia tr ben trong xa hoi, theo toi, la mot hau qua khong the tranh c cua s tan tien. ieu nay bat buoc cac ca nhan phai co cac la chon, v khong co nh ngha nao ve thc tai co the c coi la a c chiem hu. Va ieu nay cung bat buoc cac c cau ton giao tr thanh cac hiep hoi t nguyen, trong trng hp ieu kien o co ong y hay khong vi s t nhan dien ton giao cua chung. Toi tin rang tien trnh nay, trong thc te, la d kien tch cc oi vi ton giao, bi v c tin c chap nhan mot cach co t do va y thc th tot hn la c tin c tuyen xng nh mot ieu ngau nhien t luc sinh ra.

Hoi: Vay th au la cac hau qua cua mot tien trnh nh the oi vi Kito giao tha giao s?

ap: S kien kha la lung: tnh trang tan tien nay a chung ta tr lai vi thi cac the ky au cua Kito giao, khi tuyen xng c tin Kito khong phai la ieu c coi nh la thu ac, ma la cai g mi me va gay ao lon. Toi khong thay tai sao chung ta lai phai than phien s kien trong mot tnh trang giong vi tnh trang thi thanh Phaolo Tong o, khi thanh nhan rao giang tai Athenes la thanh pho a nguyen thi o. Neu chu thyet a nguyen khong a ti cac phan ng bao lc chong lai thanh nhan hay khong a ti khuynh hng cc oan, th chung ta phai coi o la viec c cau hoa s t do ton giao. Tren lan song cua chu thuyet thien quang luan Giao Hoi Cong Giao t lau a chiem hu c mot quy che oc quyen ton giao trong nhieu quoc gia, va co trong tay mot bien minh than hoc cua quy che o (s lam lan khong co cac quyen), cung nh a khang c lai t tng thien quang luan ve t do ton giao, t nhat cho ti thi Cong ong Chung Vaticang II, khi lap trng nay c vnh vien sat nhap vao trong giao huan xa hoi cua Giao Hoi.

Hoi: Giao s khang nh rang luan thuyet cua s tuc hoa chu trng nhieu s tan tien hn va t ton giao hn, la sai lam, xet v "tieng sot xoat cua cac thien than" - e ke ra mot trong cac bai khao luan noi tieng cua giao s - ngha la s tr lai cua Thien Chua. The ma lai co nhieu nhan vat cua t tng i nh Christopher Hitchens, Richard Dawkins va cac ngi khac - lai cho rang s sinh ra cua ton giao la mot nguy c oi vi Tay Phng. Giao s co ong y nh the khong?

ap: Tuy theo loai ton giao ma chung ta tm thay trc mat. Khuynh hng ton giao qua khch chien au chac chan la mot ieu nguy hiem roi, xet v no chiem hu tiem lc dan a chung ta ti cho oc tai. Toi khong ngh rang Kito giao, trong bat c hnh thai pho bien nhat nao cua no tren the gii ngay nay, la mot e doa tng t nh khunh hng hoi cuong tn, bat c au tren the gii nay. Co mot trng hp co the nay sinh ben trong Chnh thong giao ong phng, chang han nh vi Chnh Thong giao la quoc giao tai Nga. Trai lai, khuynh hng hoi giao au tranh at e chung ta trc mot s e doa ln. The roi An giao cung co the tr thanh mot e doa.

Hoi: T mot quan iem xa hoi hoc, giao s cam thay nen khuyen Giao Hoi Cong Giao ieu g trong cuoc oi thoai vi nhng ngi khong tn ngng?

ap: Toi ngh rang khong co cong thc gii han nao cho cuoc oi thoai vi nhng ngi khong tin. Toi a a ra vai ch dan trong cuon sach mi xuat ban cua toi, viet chung vi ong Anton Zijderveld, ta e "Li chuc tung cua s nghi ng". Co mot gia thiet o la viec chap nhan tnh trang a nguyen hien ai cung nh viec phoi hp gia s trung thanh co ly luan oi vi c tin va s ton trong oi vi cac ngi khac.

Cac van nan va cac e tai chnh van nh the. Tat ca phat xuat t nhng cau hoi ma con ngi a luon luon at ra nh: co mot y ngha sieu viet oi vi ieu kien song cua con ngi hay khong, va lam sao chung ta co the at ti no? Ly tr khong chiem hu c kha the cong hien cho chung ta bat c cau tra li chung ket nao, nhng no co the giup chung ta trong viec tm kiem cau tra li. Toi cam thay rat gan gui vi mot cau noi cua ong Al-Ghazali, mot nha t tng hoi thuoc the ky XII, la ngi a tm a khuynh hng than b Sufi vao trong truyen thong triet ly hoi. Sau khi khang nh rang ly tr khong bao gi co the giai thch c trung tam cua kinh nghiem than b, ong noi rang khong v the ma chung ta khong s dung ly tr trong viec suy t ve kinh nghiem than b, bi v ly tr la cai thang cua Thien Chua tren trai at.

(Avvenire 23-2-2011)

 

Linh Tien Khai

(Radio Vatican)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page