Tnh hnh chnh tr xa hoi

va ton giao Libia

 

Tnh hnh chnh tr xa hoi va ton giao Libia.

Libia (Avvenire 23-2-2011) - Mot so nhan nh cua c Cha Giovanni Innocenzo Martinelli, dong Phanxico, Giam Quan Tong Toa Tripoli, ve tnh hnh chnh tr, xa hoi va ton giao tai Libia.

Ngay 15 thang 2 nam 2011, noi gng Tunisia va Ai Cap, ngi dan Libi cung a manh me vung len oi t do dan chu va cac ieu kien song xng ang hn vi pham gia con ngi. Cac cuoc xuong ng bieu tnh a bat au tai Benghazi va lan nhanh trong nhieu thanh pho toan nc dan a Libia ti tnh trang hoan toan hon loan. Tnh en ngay 24 thang 2 nam 2011 toan man ong bac Libia, tc vung Cirenaica gom cac thanh pho ln nh Bengazi, Tobruk, Ajdabiya eu nam trong tay cac lc lng oi lap.

Quan oi va canh sat trong vung a bien mat. Ho vt bo quan phuc, chay tron. Cac thng dan vu trang, a so la ngi tre, chia nhau nhiem vu hng dan lu thong va bao am an ninh cho thanh pho. Cung co tin cuoc noi loan a lan sang cac thanh pho pha tay nh Misurata, Sabratha va Zawiya. Tai Al Baida nhieu binh s trung thanh vi ai ta Gheddafi a b x ban.

Xem ra hien nay ai ta Muammar Gheddafi ch con kiem soat c thu o Tripoli, nh cac lc lng anh thue gom ngi Nigeria, Sudan va mot so sac dan khac. Cac toan lnh anh thue nay tm cach ni rong vong ai an ninh, e ngan chan cac oan bieu tnh t cac thanh pho khac keo ve thu o. Tuy nhien, hon loan cung xay ra tai Tripoli, ac biet la tai quang trng Xanh va mot vai khu pho ni ngi dan ung ho cuoc cach mang dan chu. Cac oan bieu tnh a tan cong va ot tru s quoc hoi, dinh cua chnh quyen va nhieu c s khac nh ai phat thanh truyen hnh quoc gia cung nh nhieu hang quan. Nhieu binh s cung nhap oan vi ngi bieu tnh.

ai ta Muammar Gheddafi a ra lenh cho quan oi va cac lc lng an ninh ban vao cac oan bieu tnh khien cho rat nhieu thng dan thiet mang.

Tuy khong ai biet mc o chnh xac, nhng cac tin t thu o Tripoli cho biet so ngi chet tren toan nc vao khoang 10,000 va co 50,000 ngi b thng. Bai bien thu o Tripoli a tr thanh ngha trang khong lo chon cat cac ngi chet.

Ngay 22 thang 2 nam 2011 Ong Saif Al Islam, con cua ai ta Gheddafi a tm cach ngan chan lan song noi loan, bang cach xuat hien tren ai truyen hnh quoc gia va tuyen bo rang ong hieu biet cac ly do cua nhng ngi bieu tnh. Ong ha hen cac cuoc cai to, soan thao mot ban Hien Phap mi, ong thi cung manh me to cao am mu cua cac lc lng nc ngoai muon lat o chnh quyen. Neu khong cham dt bieu tnh, th se co nguy c noi chien. Nhng chnh quyen se chien au cho ti vien an cuoi cung.

Ngay hom sau 23 thang 2 nam 2011 ai ta Gheddafi a xuat hien tren ai truyen hnh keu goi quan oi va canh sat nghien nat cac oan ngi noi loan va lay lai quyen kiem soat trong nc. Ong noi cho en nay chnh quyen cha dung vo lc, nhng viec tra ua se giong nh tai Thien An Mon. Ong mi goi dan chung bieu tnh ung ho ong, va tuyen bo thanh lap cac uy ban bao ve gia tr xa hoi, gom 1 trieu ngi tre Libi tham nhuan Kinh Coran.

ai ta Gheddafi cung to cao cac phng tien truyen thong A rap muon huy hoai hnh anh cua Libia trc cong oan the gii. Ong cho rang cac ngi tre bieu tnh la nhng ngi nghien ngap ma tuy, b cac ke benh hoan va cac to chc mat vu nc ngoai leo lai va tra tien e gay roi loan. Ong cung to cao Hoa Ky va Italia cung cap kh gii cho cac lc lng oi lap. Ngay 25 thang 2 nam 2011 ong tai xuat hien tai quang trng Xanh va keu goi moi ngi hien dien ung ho ong va cung chien au e e bep cac lc lng noi loan. Ong tuyen bo se kien tr cho ti chet. Trong khi o co tin cac tnh mien tay Libia a lot vao tay lc lng oi lap. Cac bo lac A rap Libia a hoan toan bo ri ong va thanh lap vung t tr tach ri khoi Libia. Trc tnh hnh roi loan khong con kiem soat c na, 14 v ai s Libia cac nc ngoai, ke ca ai s canh Lien Hiep Quoc, a t nhiem.

Tnh hnh hon loan a khien cho lan song di c gia tang: hang chuc ngan ngi tm cach vt qua bien gii Tunisia va Ai Cap, cung nh tm cach tron sang Au chau, qua nga ao Lampedusa cua Italia. Ch trong vong 5 ngay a co hn 5,000 ngi en Lampedusa. Hang ENIL cua Italia cung a ong ca, v khong the tiep tuc hoat ong, mac du Italia nhap cang ti 20% dau tho va 18% hi ot cua Libia. Italia a mau man hoi hng cac kieu dan cua mnh.

Trong khi cac toa ai s nc ngoai lo cho kieu dan cua mnh hoi hng bang u moi phng tien, ke ca cau khong van quan s. Phi trng quoc te Tripoli ay ac ngi tm cach ri Libia. Chnh quyen Trung Quoc cung tm cach di chuyen 15 tren 33 ngan cong nhan lam viec tai ay. Trong so cac cong nhan A chau cung co 22,000 ngi Philippines va hang ngan ngi Viet Nam.

Cuoc khung hoang tai Libia khien cho gia dau tho tang vot va th trng chng khoan quoc te cung b anh hng. Cac nc Tay Au buon ban lam an vi Libia nh Italia, Phap va c lo s cac hau qua tieu cc v the a rat cham chap va lng khng khong mau le phan ng nh Hoa Ky. Tong thong Barack Obama a ky sac lenh "ong lanh" moi tai san va tien bac cua ai ta Gheddafi ben Hoa Ky.

Linh Muc Nandino Capovilla, phoi hp vien toan quoc to chc Hoa Bnh Chua Kito Italia, a manh me to cao ba nc Italia, Phap va c ban kh gii cho chnh quyen Libia, va gi ay cac kh gii o c ai ta Gheddafi dung e tan sat dan chung.

Sau ay chung toi xin gi ti quy v va cac ban mot so nhan nh cua c Cha Giovanni Innocenzo Martinelli, dong Phanxico, Giam Quan Tong Toa Tripoli, ve tnh hnh chnh tr, xa hoi va ton giao tai Libia.

c Cha Martinelli chao i tai Libia cach ay 69 nam, va t nam 1985 en nay la Giam Quan Tong Toa Tripoli, thu o Libia. Ngay 22 thang 2 nam 2011 c Cha a tra li cuoc phong van cua phong vien nhat bao Tng Lai cua Hoi ong Giam Muc Italia va cua phong vien Amadeo cua chng trnh Y ng ai Vaticang, ma chung toi xin tong hp sau ay.

Hoi: Tha c Cha Martinelli, ke t khi ngi dan Libia vung len i hoi dan chu cho ti nay a co hang ngan ngi b quan oi va cac toan lnh anh thue ban chet. a co t nhat 2 thanh pho nam trong tay cua cac lc lng bieu tnh, trong o co thanh pho Bengasi la ni dan chung a bat au noi day oi hoi dan chu va cac ieu kien song xng ang hn vi pham ga con ngi. Tnh hnh Libia hien nay ra sao?

ap: Libia khong phai la mot quoc gia ngheo nh Ai Cap hay Tunisia. Nhng ngi dan co cac oi hoi chnh ang cua ho. Chung la cac oi hoi nen tang cua gii tre la co nha , co cong an viec lam, ong lng xng ang hn vv... Tat ca eu la nhng oi hoi rat chnh ang. Khac vi cac quoc gia khac, Libia la mot nc kha gia nen co kha nang e ap ng cac nhu cau can ban nay cua dan chung. Va ay co le la ly do khien cho ngi tre Libia phan uat noi day, bi v ho thay at nc co kha nang ma lai khong tr giup ho. Tuy nhien, s kien gii tre oi dien vi cac van e nay bang bao lc va ot pha, khong phai la con ng ung an!

Hoi: Giao Hoi a song tnh hnh cang thang nay ra sao tha c Cha?

ap: Lien quan ti Giao Hoi, noi chung khong co cac van e ac biet. Cac ni th phng va cong oan tu s tai Bengasi, tnh hnh yen on. Chung toi c cac ban be Libi tr giup. Chung toi a lien lac c vi hai cong oan n tu lam viec trong cac nha thng Beida. Cac n tu a phai lam viec rat nhieu v a co rat nhieu ngi b chet va b thng. Cac ch lam viec rat tan tuy trong nhng hoan canh rat kho khan. Gii chc y te va dan chung rat gan gui cac ch v tinh than hy sinh o.

Ben canh cac linh muc tu s cung co nhieu giao dan na. Chang han co rat nhieu phu n Philippines lam viec trong cac nha thng va nhieu vung khac, ke ca nhng vung heo lanh nhat trong sa mac. Nhng ho lam viec vi long hang say nhan danh c tin va tnh huynh e.

Cac linh muc tu s chung toi eu muon tiep tuc lai ay e phuc vu nhan dan Libia cho ti khi nao con co the. Chung toi cau mong co s hoa giai e nhan dan Libi at c cac ieu kien an sinh chnh ang nh ho oi hoi.

Hoi: The con tnh hnh chung trong vung Cirenaica, tc vung ong bac Libia, th ra sao tha c Cha?

ap: Ong Seif Al Islam, con cua ong Gheddafi a to ra ung ho mot hnh thc oc lap cho vung nay, nhng ngi ta khong ro ong muon noi g. S kien la chung toi a xin chnh quyen tr giup Giao Hoi va cac cong oan tu s, nhng c tra li la canh sat khong the can thiep. Khi o chung toi quay sang cac ngi ban cua Hiep Hoi Tieng Goi Hoi Giao va to chc Na Vanh Trang o, va ho a bao am tr giup chung toi trong chieu hng nay.

Hoi: Co tn hu Cong giao trong vung nay khong tha c Cha?

ap: Co nhieu tn hu Cong giao, goc Philippines, va cac nc Phi chau khac. Cac anh ch em Philippines lam viec vi cac hang xng ngoai quoc, nhng bay gi cac hang xng nay a ong ca va xin ho ri Libia.

Hoi: The con c Cha Sylvester Carmel Magro, Giam Muc Bengasi th ra sao tha c Cha?

ap: Ban ngay th ngai trong nha th, trong khi ban em th ngai vao ngu trong mot khu vc cua nha thng, v ly do an ninh.

Hoi: Tha c Cha, lan song bieu tnh phan oi chnh quyen Libia, oi hoi dan chu va thay oi cung a lan ti thu o Tripoli. Tnh hnh thu o hien nay ra sao?

ap: Hien nay tnh hnh xem ra kha yen tnh. Ngay 22 thang 2 (nam 2011) va qua a co cac vu bieu tnh va ot pha. Sang 23 thang 2 (nam 2011) toi a ra ngoai va i dang thanh le cho hai cong oan n tu cach ay t cay so. Chung toi a i qua vai tram kiem soat, ni binh s sau khi hoi giay t a e chung toi i qua.

Hoi: Tha c Cha bao ch cho biet a co hang chuc ngan ngi b chet, co ung the khong?

ap: Can e y ti nhng g cac hang thong tan viet. Chang han nh toi a nghe noi ben Tunisia ho a nghe tin la nha th chnh toa ni chung toi ang song a b bo hom va phi trng thu o Tripoli a b ot chay. Nhng khong ung nh the. Cam n Chua nha th cung nh cac linh muc tu s nam n cho ti nay a khong gap phai van e g ca.

Hoi: c Cha ngh g ve tat ca nhng ieu ang xay ra tai Libia cung nh trong cac quoc gia Bac Phi va Ban ao A rap hien nay?

ap: Toi tin rang ay la mot cuoc khung hoang toan dien. Co cac ngi tre khong the xay dng tng lai v khong kiem ra cong an viec lam, v the ho bc boi va tr thanh hieu chien. Toi cung ngh rang ieu quan trong la phai lang nghe ho va tm cach thoa man cac oi hoi va nhu cau nen tang cua ho, muon co cuoc song on nh.

Hoi: c Cha co nhan thay nguy c cua khuynh hng hoi cuong tn trong cac bieu tnh phan oi nay khong?

ap: Nguy c nay hien dien thc s. Toi tin rang noi s hai ln nhat hien nay co the la ieu o. Neu cac oi hoi nay cua ngi dan b leo lai bi cac khuynh hng cuong tn th khi o moi s se tr thanh kho khan hn.

(Avvenire 23-2-2011)

 

Linh Tien Khai

(Radio Vatican)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page