Bom dan chu no

trong vung Magreb

 

Bom dan chu no trong vung Magreb.

Ai cap (Vat. 4/02/2011) - T gan hai thang qua toan the gii a chng kien ngon la dan chu bng chay va lan nhanh trong vung Magreb, tc cac quoc gia A rap Bac Phi, va o ay trong vung Trung ong. T Tunisia ti Libang, t Ai Cap ti Giodania, t Algeria ti Yemen dan chung a o at xuong ng bieu tnh phan oi canh vat gia leo thang, nan that nghiep, gian tham hoi lo va chnh sach cai tr oc tai cua cac chnh quyen A rap. Ho oi hoi t do dan chu, canh tan at nc va cai tien an sinh xa hoi. Ngay mung 2 thang Gieng nam 2011 a co 2 trieu ngi dan Ai Cap tu tap nhau tai quang trng Tahrir cua thu o Cairo e yeu cau tong thong Hosni Mubarack t chc.

T khi xay ra cuoc noi day, cac vu ung o gia cac oan bieu tnh va canh sat, cung nh gia cac oan bieu tnh va cac nhom pho tong thong Mubarack hom mung 3 thang 2 nam 2011, a khien cho nhieu ngi chet, va hang tram ngi b thng. Nhieu nha bao quoc te cung b thng v trung a gach cua ca hai ben cung nh b bat va b hanh hung. Chnh quyen Hoa Ky va Lien Hiep Au chau keu goi tong thong Mubarack ton trong cac khat vong chnh ang cua nhan dan Ai Cap va mau chong ap ng cac oi hoi dan chu cua ho. Chnh quyen Hoa Ky va nhieu nc khac cung bat au hoi hng cac kieu dan cua mnh. Th Sau 4 thang 2 nam 2011 la ngay cac oan bieu tnh lai tu tap nhau tai quang trng Tahrir nhat quyet oi hoi ong Mubarack phai ra i.

Qua bom dan chu a no trong vung Magreb, tc cac nc A rap vung Bac Phi, ngay 17 thang 12 nam 2011 vi cai chet t thieu cua ong Mohammed Bouazzi, mot ngi dan song tai thanh pho Sidi Bouzid, co bang tien s, nhng phai ban hang rong bat hp phap v khong tm ra viec lam. Ong a t thieu e phan oi chnh quyen cua tong thong Zine el Abidine Ben Ali va cuoc song mac mo khong chu noi na. Cai chet the tham cua ong Bouazzi a la moi la cham ngoi cho cuoc vung day cua nhan dan Tunisia, bat au t thanh pho Sidi Bouzid. Trong mot thang lien tiep dan chung toan nc a xuong ng bieu tnh chong lai nan vat gia leo thang, ngheo oi that nghiep, gian tham hoi lo, va chnh sach cai tr oc tai cua nha nc Tunisia. Ngi dan a dung he thong lien mang Internet, Facebook va Twitter e huy ong nhau xuong ng bieu tnh oi hoi t do dan chu. Trc ap lc manh me cua toan dan, ngay 14 thang Gieng nam 2011 tong thong Ben Ali a phai tron sang A Rap Sau i t nan. Dan chung Tunisia tiep tuc oi hoi loai bo tat ca moi thanh phan cua chnh quyen cu va to chc cac cuoc bau c a ang.

Ngon la dan chu Tunisia lap tc lan sang Algeria va cac nc khac trong vung, cung vi hang chuc vu t thieu khac e phan oi cac chnh quyen A rap oc tai, oi hoi thay oi, dan chu va t do. Algeria co 35.4 trieu dan vi 10.2% that nghiep. T ngay 12 thang Gieng nam 2011 a co 8 vu t thieu. Cac oan bieu tnh a b lc lng an ninh an ap khong cho tien ve tru s Quoc hoi va a co rat nhieu ngi b thng trong. e giam bt lan song phan oi chnh quyen a ra lenh ha gia thc pham, lua, sa va ien.

La dan chu cung lan sang Libia, ni ai ta Muammar Gheddafi a cam quyen t 41 nam nay, va la ngi rat ung ho nguyen tong thong Ben Ali. Libia co 6.5 trieu dan vi 13% that nghiep. Tuy cac cuoc bieu tnh b cam, nhng cung co vai vu phan oi chnh quyen dien ra tai Al Bayda. Cho ti nay Maroc la quoc gia duy nhat trong vung Magreb cha ri vao tnh trang cang thang va hon loan nh Tunisia va Ai Cap, nh uy tn cua vua Mohammed VI, c a so nhan dan ung ho. Maroc co 32.3 trieu dan vi 10% that nghiep. Nhng cung a co cac vu bieu tnh on hoa phan oi s gian tham cua cac gii chc lanh ao vay quanh nha vua.

Lan song phan oi cuoc song at o va nan that nghiep cung lan sang Giordania, vi cac vu bieu tnh trong thu o Amman. Giordania la mot trong cac quoc gia tng oi on nh nhat vung Trung ong, co 6.5 trieu dan nhng co ti 14% khong co cong an viec lam. Tuy nhien theo cac nguon tin khong chnh thc th co ti 30% that nghiep. Dan chung yeu cau chnh quyen a ra cac bien phap hu hieu e giam nan that nghiep va gi gia th trng. Ho yeu cau thu tng Samir Rifai t chc v to ra bat lc. Ngay 1 thang 2 nam 2011 vua Abdullah a ch nh ong Marouf Bakhit lam tan thu tng, vi nhiem vu khan cap "cai to chnh tr, gia tang dan chu va bao am mot cuoc song an ninh va xng ang hn cho ngi dan Giordania".

La dan chu cung lan sang Yemen vi cac vu xuong ng bieu tnh phan oi cua dan chung tai Aden, va cac vu bieu tnh do sinh vien hoc sinh to chc trong thu o Sana'a. T nam 1978 ti 1990 mien bac Yemen nam di quyen cai tr cua tong thong Abdullah Saleh, sau o ong tiep tuc cai tr toan Yemen thong nhat. La dan chu cung lan sang Libang va Siria vi nhieu vu bieu tnh oi t do dan chu va cai cach.

Trong thong cao cong bo ngay mung 3 thang 2 nam 2011, sau khi ket thuc ai hoi thng nien tai Algeri, Hoi ong Giam Muc cac nc Tunisia, Algeria Maroc, Libia va vung Tay sa mac Sahara khang nh rang cac bien co ang lay ong Tunisia va Ai Cap "la cac oi hoi chnh ang t do va pham gia cho ngi dan". Cac v ac biet anh gia cao cac vu bieu tnh do cac the he tre to chc vi muc ch keu goi bai tr nan vat gia leo thang, that nghiep, tham o hoi lo, cai tien an sinh va t do dan chu cho cac dan toc toan vung.

Theo thong ke cua vien Gallup lien quan ti 22 quoc gia A rap, ngi tre t 15 ti 29 tuoi rat mong muon di c ra nc ngoai e co mot cuoc song tot ep hn. Tai Yemen, Maroc va Tunisia gii tre chiem 40-45% tong so dan. Trong khi tai cac nc vung Vnh ch co 6%.

The la qua gii tre Tunisia, bom dan chu a no trong cac nc Bac Phi va vung Trung ong. Cau mong ngon la dan chu do no thap len cung bng chay va lan nhanh sang nhieu quoc gia khac tai Phi chau, A chau va chau My Latinh e cho ngi dan cua cac ai luc nay co c cuoc song t do thnh vng, xng ang hn vi pham gia con ngi.

 

Linh Tien Khai

(Radio Vatican)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page