Nan oi tren the gii

 

Nan oi tren the gii.

New York (Avvenire 15 & 22-9-2010) - Ngay 14 thang 9 nam 2010 ong Jacques Diouf, giam oc to chc Lng Nong Quoc Te cua Lien Hiep Quoc viet tat la FAO, a cong bo ban tng trnh 2010 lien quan ti nan oi tren the gii. Theo o so vi nam ngoai 2009 nan oi a giam c 9.6%, ngha la so ngi oi a giam c 98 trieu tren tong so 1 ty 20 trieu. ay la lan au tien ke t 15 nam qua, so ngi oi giam bt tren the gii. Tuy nhien, tren trai at nay van con co 925 trieu ngi oi, trong o co 578 trieu tai A chau, 239 trieu tai Phi chau, 53 trieu tai chau My Latinh va quan ao Caraibi, 37 trieu tai vung Trung ong, va 19 trieu tai cac nc phat trien. Nh the so ngi oi giam 12% tai A chau, 9.8% tai Phi chau, 12% tai tai Trung ong, nhng lai gia tang 26% tai cac quoc gia phat trien.

Cung hien dien trong buoi gii thieu ban tng trnh tai tru s Lng Nong Quoc Te cua Lien Hiep Quoc Roma, co ba Josette Sheeran giam oc ieu hanh to chc Lng Thc The Gii cua Lien Hiep Quoc va ba Yukiko Omura, pho giam oc Ngan quy phat trien nong nghep quoc te cua Lien Hiep Quoc. Ba Omura noi: "Ngi oi tren the gii khong phai la cac con so, nhng la cac ban v con ngi ang chien au e nuoi nang con cai cua ho, la nhng ngi tre ang tm cach xay dng tng lai. Co s kien tr treu la a so cac ngi tre o lai song trong cac vung que cua cac quoc gia ang phat trien. Ngha la 70% song vi li tc moi ngay di mot my kim. Hau nh co 1 ty ngi oi, trong o 4 phan 5 la cac nong dan. Va chnh trong cac vung que ngheo o cha khoa giup giai quyet van e la phan ng lai cac thay oi cua th trng. o la au may th nhat cua viec phat trien".

Ong Jacques Diouf, giam oc to chc Lng Nong Quoc Te, khang nh rang moi nam can phai au t 45 ty my kim vao lanh vc nong nghiep e co the ng au vi nan oi tren the gii. Co the co ngi cho rang so tien nay nhieu qua, nhng no chang la g oi vi 1,250 ty my kim cho cac chi ph quan s hang nam. Trong hoi ngh thng nh ve thc pham nam 1996 cac quoc gia thanh vien a cng quyet giam 400 trieu, tc phan na so ngi oi tren the gii noi trong nam 2015.

Trong so cac muc tieu e ra cho ngan nam mi co viec giam so ngi ban cung t 1.8 ty nam 1990 xuong 1.4 ty trong nam 2015, tc giam 22%. Ngoai ra gia tang so tre em c cap sach en trng tieu hoc t 70% nam 1990 len 80% tc tang 10%. Ngoai ra con co cac muc tieu khac nh giam 10% so ngi oi, thang tien bnh ang gia hai phai nam n, cai tien tnh trang sc khoe cua cac ba me, bao am kha nang chu ng cua moi sinh, giam so t cua tre em, va loai tr benh Sida va cac th benh tat khac.

Nhng tren thc te, da tren cac ket qua nho nhoi at c trong hoi ngh thng nh trieu tap trong cac ngay t 20 ti 22 thang 9 nam 2010 moi ngi eu nhan thay cong ong quoc te a khong at c cac muc tieu cua ngan nam th ba nh trnh bay tren ay.

Ban tng trnh nam 2010 noi tren cua to chc Lng Nong Quoc Te cung cho biet 2 phan 3 tong so ngi oi song trong 7 quoc gia la Bangladesh, Cong hoa dan chu Congo, Etiopia, Indonesia, Pakistan va trong hai cng quoc kinh te ang len la Trung Quoc va An o. ng ham en toi nhat la tham canh cua cac quoc gia mien nam sa mac Sahara, trong o mot phan 3 tong so dan b oi, va ngi ta khong co mot vien tng sang sua nao.

Cac tien trien trong tran chien chong nan ngheo oi khong ong eu, nhng thay oi tuy theo nc. Trong hai nam 2005-2007 tai vung Phi chau nam sa mac Sahara, Congo, Ghana, Mali, va Nigeria a at muc tieu au tien cua Ngan nam mi, trong khi Etiopia va cac nc khac gan at c muc tieu nay. Tuy nhien, so ngi thieu dinh dng tai Cong hoa dan chu Congo lai gia tang 69%. Tai A chau Armenia, Myanmar va Viet Nam a at muc tieu th nhat cua Ngan nam mi, trong khi Trung Quoc ch gan at muc tieu. Ben Chau My Latinh va quan ao Caraibi th co Guyanna, Giammaica, va Nicaragua at muc tieu th nhat cua Ngan nam mi, trong khi Brasil gan at c.

Hoi ngh thng nh trieu tap trong cac ngay 20-22 thang 9 nam 2010 tai New York nham muc ch gia tang van toc cho con ng tien ti cac muc tieu a e ra cho Ngan nam mi. Va chien dch do ong Diouf phat ong hoi thang 5 nam nay a quyen gop c 500,000 ch ky nham thnh cau cac chnh quyen tren toan the gii coi cuoc chien chong nan oi nh u tien tuyet oi so mot.

Trong cuoc hop bao gii thieu ban tng trnh ngay 14 thang 9 nam 2010 ong Diouf cung cho biet c moi 6 giay th co 1 tre em b chet v cac van e gan lien vi tnh trang thieu dinh dng. V the nan oi la mot ieu gay vap pham co chieu kch rong ln tren the gii, va la ieu khong the chap nhan c. S kien gia ca thc pham gia tang gan ay co the ngan can mot cach nghiem trong cac no lc at cac muc tieu cua Ngan nam mi.

Ngoai ra con co s kien 20 ty my kim do cac cng quoc kinh te ha hen trong hoi ngh thng nh cua khoi G8 tai L'Aquila van ch nam tren giay t, ma cha co ong gop nao. Trong hoi ngh thng nh tai Pittsburg khoi G8 a tang len 22 ty my kim. Nhng li ha van ch la li ha. Cho ti nay a ch co ngan quy 425 trieu my kim trong Ngan hang the gii. So tien nay a c dung e tr giup cap thi cac nc Bangladesh, Pakistan, Rwanda, Sierra Leone va Togo. Va so tien noi tren rat xa oi vi 22 ty my kim c ha hen.

oi vi ong Jeremy Hobbs, giam oc to chc Oxfam, la lien hiep quy tu 14 to chc phi chnh quyen vi 3,000 nhan vien hoat ong tai hn 100 quoc gia tren the gii, s giam thieu tuy thuoc ni s ong phoi hp thuan tien hn la tuy thuoc cac ng loi chnh tr hu hieu. Mot cuoc khung hoang thc pham khac se co the bung no bat c luc nao, neu cac chnh quyen khong ng au vi cac ly do gay ra hien tng nay nh: gia ca thc pham gia tang, t au t cho lanh vc nong nghiep t nhieu thap nien qua, cac thay oi kh hau vv... oi vi to chc Oxfam can phai co 37.5 ty my kim mi co the giam phan na so ngi oi tren the gii. Ba Elisa Bacciotti, giam oc Oxfam phan bo Italia, cho biet can phai gia tang s tr giup cho nong nghiep khoang 3.4 ty my kim. Trong nam 2008 Italia a ch ong gop 162 trieu my kim, tc ch bang 1 phan 4 ngan khoan ong gop cua Phap. e co ngan khoan cho cac tr giup nay ma khong e nang tren ngan sach quoc gia, can phai anh thue cac vu di chuyen tai chanh co the giup thu vao 650 ty my kim.

Nan oi tiep tuc la mot tham canh khien cho hang nam tren the gii co 9 trieu ngi chet, ngha la moi thang co 700,000 ngi, moi tuan co 170,000 ngi va moi ngay co 24,000 ngi chet v khong co g e an.

Co nhieu ly do giai thch tham canh nan oi tren the gii. Trc tien la s kien chnh quyen cua cac nc ang tren ng phat trien o ngan quy cho viec mua sam kh gii va trang b quan trang quan dung, nhng danh rat t tien cho viec phat trien nong nghiep va thang tien giao duc, y te va an sinh. ien hnh nhat la trng hp cua chnh quyen cong san Bac Han. Trong khi co ti 7 trieu ngi tren tong so 23 trieu dan Bac Han phai oi, th nha nc cong san lien tuc phung ph hang tram ty my kim het nam nay sang nam khac e che tao cac hoa tien co au an nguyen t, hau e doa Nam Han, Nhat Ban, cac quoc gia khac trong vung va ging oai vi the gii. Ong Jean Pierre de Margerie, nhan vien cap cao Chng trnh thc pham the gii cua Lien Hiep Quoc, cho biet nam ngoai 2009 ga thc pham tai thu o Bnh Nhng a gia tang gap oi va cao nhat ke t nam 2004 en nay. Nam 2007 gia mot kg gao la 700-900 ong Won, nay vot len 2,000 ong Won. Trong khi mot k tht heo gia 5,500 Won, mot k khoai tay gia 5,000 Won, va moi qua trng ga gia 200 Won. Nhu yeu pham a tr thanh xa x oi vi ai a so dan Bac Han. Ngay nay, phai e ra mot phan ba tien lng mi mua c u gao an trong may ngay. Gia ca thc pham mac mo khien cho ngi dan Bac Han b oi trien mien va lam moi cho benh tat.

Khi phan tch cac thong ke cua nha nc Bac Han, to chc Lng Nong Quoc Te nhan thay trong nam 2007 Bac Han a ch san xuat c 3 trieu tan ngu coc gom gao, bap, lua mach va khoai tay. Them vao o cac tran lut hoi nam ngoai a khien cho mua mang b that thu, giam mat 25% tong lng lua va 33% tong lng bap. Tuy tnh hnh kinh te va nong nghiep toi te nh the nhng Nha nc Bnh Nhng a khong bao gi e ra mot ng loi chnh tr thc pham da tren kha the cua at ai; trai lai, van dng dng t ac tuyen bo s oc lap cua mnh, nhng con song c la nh cac tr giup cua Nam Han va Trung Quoc. Trong khi mot phan t dan chung chet oi, chnh quyen cong san Bnh Nhng van me sang theo uoi d an xay he thong ng ham, noi lien cac bc tng ky niem hai lanh tu, ong thi se c dung lam cac ham tru khi xay ra chien tranh nguyen t.

Trong hai nam qua s kien gia thc pham leo thang a gay ra cac vu bao ong phan oi cua dan chung tai 30 quoc gia tren the gii. Tuy nhien Bac Han khong phai quoc gia duy nhat doc o tien bac cho viec che tao vu kh.

ay cung la ng loi chnh tr cua gii lanh ao nhieu nc ngheo Phi chau, A chau va chau My Latinh, don ngan quy quoc gia cho viec mua sam kh gii cua cac nc ky nghe giau, khien cho cai vong luan quan chien tranh, ngheo oi, cham tien, benh tat va dot nat c the xoay nat tng lai hang ty ngi tren the gii.

Hien tng toan cau hoa th trng khien cho cac nc ky nghe giau quyet bao ve cac san pham cua mnh va tm kiem th trng nc ngoai, nhng lai cam van san pham cua cac nc ngheo. Ben canh o con cam do dung ngu coc e che xang sinh hoc, ngha la e cho ngi dan phai oi va nhng ngu coc cho cac th may moc va xe hi. Neu cuoc chien ngay mai la nc uong, th cuoc chien hom nay la thc pham. ay la ly do khien cho Trung Quoc tm at canh tac ben Brasil, Lao, Kazakistan, Tanzania, cong hoa dan chu Congo; An o tm at canh tac ben Uruguay, Paraguay va vai nc Phi chau khac; Nam Han tm at canh tac mien Nam Sudan va Siberia; Ai Cap tm at canh tac ben Ucraine vv... Tat ca lam nay sinh ra phong trao thc dan mi la thc dan thc pham, keo theo nhieu he luy kho lng trong tng lai.

(Avvenire 15&22-9-2010)

 

Linh Tien Khai

(Radio Vatican)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page