Lien Hiep Quoc leo lai

thong ke phu n chet trong khi sinh con

 

Lien Hiep Quoc leo lai thong ke phu n chet trong khi sinh con.

Phong van ba Susan Yoshihara, giam oc nhom nghien cu cua Hoc vien Gia nh cong giao va Quyen con ngi Washington, ve viec Lien Hiep Quoc leo lai cac thong ke lien quan ti so phu n chet khi sinh con.

Roma (Avvenire 25-5-2010) - Trong so ra mi ay nguyet san y khoa "Lancet" cua Anh quoc a ang ket qua mot cuoc nghien cu cua cac chuyen vien thuoc cac ai hoc Washington Hoa Ky va Brisbane Australia, lien quan ti cac vu phu n chet v sinh con. Theo o so phu n b thiet mang v cac kho khan trong khi sinh con t 526,300 ngi hoi nam 1980 a giam xuong con 324,900 trong nam 2008. Tuy nhien ong Richard Horton, giam oc nguyet san Lancet, manh me to cao cac ap lc nham ngan chan nguyet san ang tai ket qua cac nghien cu noi tren. Ong Horton a khong neu danh tanh, nhng cho biet la ai dien cua to chc bao ve sc khoe n gii lo lang, v viec pho bien cac thanh cong noi tren co the gay thng ton cho cac vu au t trong lanh vc nay.

That ra, t nhieu nam nay cac to chc Lien Hiep Quoc van tiep tuc s dung cac thong ke sai lac, khong c cap nhat lien quan ti so phu n b chet trong khi sinh con, e chng minh cho s can thiet phai ra luat cho phep t do pha thai nh la phng the bao am an toan cho cac ba me. Tuy nhien, cac ket qua do nguyet san Lancet a ra phu nhan lap luan nay. S kien so t cua cac phu n sinh con giam manh la do cac yeu to khac nh so thu thai giam tai mot vai nc; li tc gia tang giup cai tien he thong dinh dng; viec san soc sc khoe gia tang; nen giao duc n gii c cai tien; co nhieu kha the tr giup y khoa chuyen nghiep hn nh so nhan vien y te gia tang, e tr giup n gii trong khi sinh con.

Cac nha nghien cu a phan tch so cac ba me chet khi sinh con tai 181 quoc gia trong thi gian t 1980 ti 2008, va x dung tat ca cac phng tien va c cau co c, e dng lai lch s cua tng quoc gia lien quan ti van e nay. Noi chung so phu n chet khi sinh con t 422 tren 100,000 vu sinh san lanh manh nam 1980 giam t 320 vao nam 1990 xuong 251 vao nam 2008.

Trong thi gian 1990-2008 quan ao Maldive at ket qua cao nhat, v so t giam 8.8%; trong khi tai Zimbabwe lai gia tang 5.5%. So t cua phu n sinh con te hai nhat tai cac quoc gia vung nam sa mac Sahara. Trong nam 2008 phan na so phu n sinh con b chet thuoc cac nc: An o, Nigeria, Pakistan, Afghanistan, Etiopia va Cong hoa dan chu Congo.

Tuy nhien, tai An o va Trung Quoc a co cac tien trien kha quan. Hoi nam 1980 tai An o c 100 ngan vu sinh th co 677 phu n b thiet mang, nhng nam 2008 ch con co 254 ngi. Tai Trung Quoc trong cung thi gian nay so phu n b chet giam t 165 xuong con 40.

Ket qua cuoc nghien cu cung cho thay moi nam co 60,000 phu n mang thai chet v benh AIDS hay SIDA tai mien ong va mien nam Phi chau. Trong ban nghien cu ang tren nguyet san y khoa Lancet ngi ta khong bao gi noi ti pha thai, va ay la ly do khien cho cuoc nghien cu a gay ra tranh luan tai cac quoc gia va to chc ung ho pha thai. Viec giam 3 phan 4 so t cua phu n sinh con gia cac nam 1990-2015 a la mot trong cac muc tieu phat trien cua Ngan nam mi c 191 quoc gia cua Lien Hiep Quoc ky nhan. Va cho ti nay con so na trieu phu n thiet mang hang nam khi sinh con a c dung e chng minh cho s can thiet phai ra luat cho phep pha thai trong khuon kho chng trnh "lam me an toan". Nhng cac ket qua cua nghien cu noi tren cho thay ay ch la ly do y thc he, ma khong da tren cac s kien hien nhien. Trai lai, viec cho t do pha thai co the khien cho so cac ba me phai chet gia tang. ay a la trng hp cua Hoa Ky, Canada va Na Uy: tai Hoa Ky gia cac nam 1990-2008 so cac ba me b chet khi sinh con tang t 12 len 17; trong khi tai Canada tang t 6 len 7 vu va tai Na Uy t 7 len 8 vu. Italia hien la quoc gia co so phu n chet khi sinh con thap nhat the gii: 14 vu nam 1980 giam xuong con 4 vu nam 2008.

Nam Phi la trng hp ien hnh cho thay luat cho phep pha thai khien cho so cac ba me b chet khi sinh con gia tang. Nam 1980 c 100 ngan phu n sinh con th co 208 ngi b chet. Nam 1990 con so nay giam xuong con 121. Nhng ke t khi Nam Phi du nhap luat cho phep t do pha thai, so phu n b chet tang len 155 vu trong nam 2000 va vot len 237 trong nam 2008. Trai lai, so phu n chet khi sinh con rat thap tai cac nc han che pha thai mot cach nghiem ngat hay hoan toan cam pha thai nh ben chau My Latinh.

Tai Sri Lanka, la mot trong cac nc co luat cho phep pha thai han che nhat the gii, ch co 30 phu n b chet tren 100 ngan vu sinh con. Tai ao Mauritius ben Phi chau trong cac nam 1990-2008 so phu n b chet khi sinh con a giam 4 lan va 20 lan thap hn Etiopia la mot quoc gia rat ngheo, nhng la ni chnh quyen a ra luat cho phep t do pha thai v b ap lc quoc te.

Van theo ket qua cuoc nghien cu noi tren, trong so cac nc mien Nam chau My Latinh Chile la quoc gia ghi nhan cac tien trien tch cc nhat, t 275 vu nam 1969 giam xuong con 187 vu nam 2000. Giao s Elard Koch thuoc phan khoa Y khoa ai hoc Chile, cho biet t thap nien 1960 chnh quyen Chile a thang tien he thong san soc sc khoe cho dan chung, bang cach au t cho lanh vc nay qua viec ao tao nhan vien y te, xay cat cac nha thng va trung tam san soc sc khoe cho dan, song song vi viec giao duc sc khoe.

Sau ay chung toi xin gi ti quy v va cac ban bai phong van ba Susan Yoshihara, Pho chu tch nhom nghien cu quoc te kiem Giam oc Hoc vien Gia nh cong giao va Quyen con ngi Washington, ve s kien Lien Hiep Quoc leo lai cac thong ke lien quan ti so phu n chet khi sinh con, nham benh vc cac ng loi chnh tr chong sinh san.

Trc khi gi hai chc vu noi tren ba Yoshihara a theo hoc tai ai hoc chien tranh hai quan Hoa Ky va day mon quyet nh an ninh quoc gia va tng quan quoc te tai ai hoc nay. Ba a gi chc ai ta ch huy cac n v thiet lap can c tac chien va cac n v tm kiem va cu ho trong Vnh Thai Bnh Dng va Vnh Ba T, kiem co van cho v ch huy Ham oi ai Tay Dng. Ba cung a tng lam viec cho van phong pho th Ky Thng Mai quoc te trong t cach nhan vien cua Toa Bach Oc. Ba tot nghiep ai hoc Hai quan Hoa Ky va au tien s ve tng quan quoc te tai ai hoc Tufts. Chong ba la ong Toshi ngi Nhat. Hai ngi co mot con gai va hien song tai Porstmouth, bang Rhode Island.

Tien s Susan Yoshihara chuyen nghien cu ve cac van e can thiep, nhan quyen va chu thuyet nhan ao trong lanh vc phap luat quoc te va chnh tr. Ba la tac gia cuon sach ta e "Lay ong chien tranh e kien tao hoa bnh: s can thiep cua Hoa Ky vao cac cuoc xung ot toan cau", cung nh nhieu bai viet lien quan ti cac van e ke tren, ac biet la viec bao ve quyen song cua cac thai nhi. Ba a manh me to cao cac Uy ban Lien Hiep Quoc xuyen tac leo lai cac thong ke lien quan ti so phu n b chet khi sinh con e benh vc cac ng loi chnh tr chong lai viec sinh san.

Hoi: Tha ba Yoshihara, giam oc nguyet san y khoa Lancet cho biet ong a b cac ap lc e khong cong bo ket qua nghien cuoc cu lien quan ti so phu n chet khi sinh con. Ai la ngi muon dau diem cac d kien nay trc d luan quoc te, tha ba?

ap: Nhieu ngi lam, bat au la cac to chc co vo pha thai thuoc "Lien hiep quoc te lam cha me co chng trnh" (International Planned Parenthood Federation) viet tat la IPPF. Lien hiep nay bao gom 40 to chc sc khoe tnh duc va sinh san tai Bac My, chau My Latinh va vung quan ao Caraibi.

The roi con co to chc pha thai "Marie Stopes International" va cac nhom khac na. Cac to chc nay moi nam nhan hang ty o la t cac c quan cua Lien HIep Quoc va cac hoi ngh quoc te d tru cho nam nay. Ngoai ra con co hoi ngh cua khoi G8 bao gom cac cng quoc kinh te the gii, vi cuoc tranh luan soi noi lien quan ti viec a e tai pha thai vao trong chng trnh ngh s. Hoa Ky va Anh quoc a gay ap lc rat manh tren chnh quyen cua thu tng Canada Harper e a pha thai vao trong chng noi ve "sc khoe cua ngi me". Ca cac uy ban khac nhau cua Lien Hiep Quoc cung co y duy tr cac d kien cu. Chang han nh Ngan quy Dan So cua Lien Hiep Quoc, tiep xuc chat che vi cac nhom pha thai e thang tien viec ban hanh luat cho phep pha thai va thc hanh pha thai tren toan the gii.

o a la kieu hoat ong cua to chc UNICEF, Ngan quy Nhi ong cua Lien Hiep Quoc, cung nh cua To chc sc khoe the gii OMS, va Ngan hang quoc te, e khang nh rang can phai ra luat cho phep pha thai, hay khien cho viec "pha thai c an toan" nh cac to chc nay thng noi, e giam so t vong cua cac ba me sinh con. Do o, tat ca cac to chc nay eu la thanh phan cua "Uy ban sc khoe cac ba me, S sinh va Tre em" cua Lien Hiep Quoc. Uy ban nay sap cong bo cac thong ke ve sc khoe cua cac ba me, nhng van dung cac d kien cu. V the ho co y khong e cho nguyet san y khoa Lancet cong bo cac nghien cu trc ban tng trnh cua ho.

Hoi: Tha ba, neu cac d kien cu cua Lien Hiep Quoc sai lam mot cach hien nhien nh vay, tai sao cac to chc quoc te lai nhan manh tren cac sai lam o t bao nhieu nam nay? Ho lam nh the e lam g?

ap: Nguon goc cac sai lam o la kieu tm hieu van e trong quan iem y thc he, hay khuynh hng co y chng minh s can thiet cua viec a ra luat cho phep pha thai. Viec nghien cu mi nay dung mot phng phap nghien cu ung an hn, va cac ket qua khac nhau mot cach rat y ngha. Ngoai ra ngi ta khong bao gi noi ti pha thai hay ke hoach hoa gia nh. Nhng ca trong cac ban tng trnh cua mnh cac uy ban cua Lien Hiep Quoc cung noi ti tnh cach khong ang tin cay cua cac d kien do chnh ho a ra. Th du ban tng trnh nam 2009 cua to chc UNICEF tha nhan rang co t nhat mot phan ba cac thong ke a ra ang b thao luan. Mac dau vay, to chc van tiep tuc dung cac thong ke o e thang tien viec ke hoach hoa gia nh. Cac gii hu trach Lien Hiep Quoc phai nhan ra viec s dung cac nguon tin khong ung an nay do cac chnh quyen cung cap.

Hoi: Tha ba Yoshihara, ba a nhieu lan to cao Lien Hiep Au chau va Hoa Ky gay ap lc tren cac to chc cua Lien Hiep Quoc nham hp thc hoa viec pha thai tren the gii, co ung vay khong?

ap: Vang, ung the. Lien Hiep Au chau ro rang ung ho viec ra luat cho phep pha thai, va cung dung cac thong ke sai lam cua Lien Hiep Quoc e lam ieu o. Trong hoi ngh cua to chc Sc khoe the gii OMS, la c quan quyet nh cac ng loi chnh tr cua Lien Hiep Quoc trong lanh vc nay, cac quoc gia tay au a bat au e ngh coi viec pha thai nh la mot phan cua "sc khoe cua ngi me", ngang hang vi viec cho t do pha thai trong nc ho. Con tai Hoa Ky th no tuy thuoc chnh quyen ng nhiem. Ho a e ngh luat pha thai vi tong thong Bill Clinton, gi ay chnh quyen cua tong thong Barack Obama xem ra muon theo uoi muc tieu nay mot cach con co he thong hn na, v a quyet nh bo ra ngan khoan 63 ty my kim cho viec san soc sc khoe toan dien, nhng a khien cho van e sc khoe sinh san tr thanh tang a goc cua ngan quy. Nh toi a noi, Hoa Ky va Lien Hiep Au chau ang gay ap lc rat manh tren Canada e a pha thai vao trong chng e cap ti sc khoe cua cac ba me trong hoi ngh thng nh ti ay cua khoi G8.

(Avvenire 25-5-2010)

 

Linh Tien Khai

(Radio Vatican)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page