Toan van S iep

Thng Hoi ong Giam Muc ky th 12

gi Cong oan Dan Chua

 

Prepared for Internet by Radio Veritas Asia, Philippines

 

Toan van S iep Thng Hoi ong Giam Muc ky th 12 gi Cong oan Dan Chua:

Men chuc anh ch em "bnh an cung nh bac ai va niem tin t Thien Chua Cha va Chua Giesu Kito. Nguyen xin an sung cung tat ca nhng ngi yeu men c Giesu Kito Chua chung ta bang mot tnh yeu khong h nat". Vi li chao nong nhiet va ay yeu thng nh the, thanh Phaolo a ket thuc Th ngai gi cho cac tn hu Kito thanh Epheso (6,23-24). Cung vi nhng li ay chung toi, cac ngh phu Thng Hoi ong Giam Muc, nhom khoa hop thng ky th 12 tai Roma, di s hng dan cua c Thanh Cha Bien c 16, m au s iep nay gi ti chan tri menh mong cua tat ca nhng ngi thuoc cac mien tren the gii ang theo Chua Kito nh nhng mon e cua Ngai va tiep tuc yeu men Chua bang tnh yeu khong h nat. Chung toi tai e ngh vi ho tieng noi va anh sang cua Li Chua, lap lai li mi goi xa kia: "Li nay rat gan vi ban, ni mieng va trong con tim cua ban, e ban mang ra thc hanh" (Dnl 30,14). Chnh Thien Chua se noi vi moi ngi: "Hi con ngi, tat ca nhng li Ta noi vi ngi, hay on nhan vao long va hay lang nghe bang tai" (Ed 3,10). Gi ay, chung toi e ngh vi tat ca mot cuoc hanh trnh thieng lieng qua 4 giai oan, t vnh cu vo cung cua Thien Chua, dan chung ta en tan gia c va doc theo neo ng thanh th cua chung ta".

 

Tieng noi cua Li: Mac Khai

1. " Thien Chua a noi vi cac ngi gia la hong: cac ngi nghe tieng noi, nhng cac ngi khong thay hnh dang nao, khong co g khac ngoai tieng noi !" (Dnl 4,12). Chnh Moise noi, khi gi lai kinh nghiem ma Israel a trai qua trong canh co oc cam go sa mac Sinai. Tai o, Chua t gii thieu khong phai nh mot anh hay hnh nhan, hoac tng giong nh con bo vang, nhng "nh mot am thanh cua li noi". o la mot tieng noi xuat hien ngay t au cong trnh tao dng khi man thinh lang cua h vo b xe toang: "T khi thuy... Thien Chua noi: Hay co anh sang! Va a co anh sang... T khi thuy a co Li... va Li la Thien Chua.. Tat ca c tao thanh nh Ngi va neu khong co Ngi th chang co g ang hien hu c tao thanh" (St 1,1.3; Ga 1,1.3). Tao vat khong nay sinh t cuoc chien gia cac than minh nh huyen thoai co xa cua mien Mesopotamie a day, nhng van vat c tao thanh t mot li noi chien thang h vo va tao nen s hu. Tac gia Thanh Vnh ca len: "T li noi cua Chua, tri c tao thanh, t hi th mieng Ngai tat ca ao binh cua Ngai... v Ngai a noi va moi s lien co, Ngai truyen va moi s hien hu" (Tv33,6.9). Va Thanh Phaolo ve sau lap lai: "Thien Chua ban s song cho ke chet va keu goi nhng s cha co i vao hien hu" (Rm 4,17). The la chung ta co c mac khai au tien "co tnh chat vu tru" lam cho toan the thu tao giong nh mot trang bao la m ra trc toan the nhan loai, va trong o ta co the oc c s iep cua ang Tao Hoa: "Tri xanh tng thuat vinh quang Thien Chua, khong trung loan bao viec tay Ngai lam. Ngay qua mach bao cho ngay ti, em nay ke lai vi em kia. Chang mot li le, chang nghe thay am thanh, ma tieng vang a doi khap hoan cau va thong iep loan i ti chan tri goc bien" (Tv 19,2-5).

 

2. Nhng Li Chua cung ni can coi cua lch s loai ngi. Ngi nam va ngi n la "hnh anh giong Thien Chua" (St 1,27) va v the ho mang trong mnh dau vet Thien Chua, ho co the oi thoai vi ang Tao Hoa va cung co the xa la va choi bo Ngai do toi loi. Bay gi, Li Chua cu vt va xet x, thau nhap vao cac te bao lch s vi nhng thang tram va cac bien co: "Ta a thay, Ta a thay lam than cua dan Ta Ai Cap. Ta a nghe tieng keu cua ho... phai, ta biet nhng lo au cua ho. Ta xuong e giai thoat ho khoi tay ngi Ai Cap va a ho t mien at nay tien ve mot mien at xanh ti va rong ln" (Xh 3,7-8). V the co s hien dien cua Chua trong nhng bien co cua loai ngi, cac bien co nay, qua hoat ong cua v Chua Te lch s, c ghi vao trong mot y nh cu o cao ca hn, e "moi ngi c cu thoat va nhan biet chan ly" (1 Tm 2,4).

 

3. V vay Li Chua, hieu nang, sang tao va cu o la nguon goc cua van vat va lch s, cong trnh sang tao va cu chuoc. Chua en gap nhan loai va tuyen bo: "Ta a noi va ta a lam!" (Ed 37,14). Nhng con mot giai oan na ma tieng noi cua Chua vt qua: o la giai oan li c viet ra, Graphe hoac Graphai, cac Sach Thanh, nh Tan c noi vi chung ta ieu o. Ong Moise a t nh nui Sinai i xuong "tay cam hai bia a ghi chng t, nhng tam bia c viet hai mat. Nhng tam bia o la cong trnh cua Thien Chua, ch viet la but tch cua Thien Chua" (Xh 32, 15-16). Va chnh Moise truyen cho Israel phai gi gn va viet lai nhng "bia chng t ay": "Ngi hay viet tren a tat ca nhng li cua luat nay, bang ch that ro rang" (Dnl 27,8).

"Kinh Thanh la 'chng t' cua Li Chua di hnh thc ch viet, la van kien tng niem theo qui luat, lch s va van chng, lam chng bien co mac khai sang tao va cu o. V the, Li Chua i trc va i xa hn Kinh Thanh, Kinh Thanh cung c Thien Chua linh hng, va cha ng Li Chua hieu nang (cf 2 Tm 3,16). Chnh v the, c tin cua chung ta khong co trong tam la cuon Kinh Thanh ma thoi, nhng la lch s cu o va mot nhan vat la Chua Giesu Kito, Li Thien Chua nhap the lam ngi va la lch s. V the, ngi oc Kinh Thanh luon luon can co s hien dien cua Chua Thanh Linh, ang dan en chan ly toan ven (Ga 16,13). ay chnh la ai Truyen Thong, la s hien dien hu hieu cua Thanh Than chan ly trong Giao Hoi, la ngi gi gn Kinh Thanh, c Huan Quyen Giao Hoi giai thch chnh Vi Truyen thong, ta i en s hieu biet, giai thch, thong truyen va lam chng ve Li Chua. Chnh thanh Phaolo, khi cong bo kinh Tin Knh au tien cua Kito giao, a xac nhan mnh "truyen lai" ieu a nhan c t Truyen Thong (1 Cr 15,3-5).

 

II. Khuon mat cua Li Chua: c Giesu Kito

4. Trong nguyen ng Hy Lap, ch co 3 t can ban: Logos sarx egheneto , "Ngoi Li/Li nhap the". ay khong nhng la cao iem trong Li Ta Tin Mng theo thanh Gioan (1,14), mot bao vat qu gia ve phng dien thi phu va than hoc, nhng con la trong tam cua c tin Kito. Li vnh cu va than linh i vao khong gian vao thi gian, nhan lay mot khuon mat va can cc pham nhan, en o ta co the en gan va trc tiep xin Ngai, nh nhom ngi Hy Lap hien dien thanh Jerusalem: "Chung toi muon thay c Giesu" (Ga 12,20-21). Nhng li noi nao khong co mot khuon mat th bat toan, v khong thc hien ay u cuoc gap g, nh ong Giop a nhac nh vao cuoi hanh trnh tm kiem bi tham cua ong: "Con a nhan biet Ngai qua ieu Ngai noi, gi ay mat con trong thay Ngai" (42,5).

Chua Kito la "Li ni Thien Chua va la Thien Chua", la "hnh anh Thien Chua vo hnh, c sinh ra trc moi loai thu tao" (Cl 1,15); nhng Ngai cung la c Giesu thanh Nazareth bc i tren nhng neo ng trong mot tnh ngoai bien cua e quoc Roma, Ngai dung ngon ng a phng, bieu lo nhng sac thai cua mot dan toc, dan Do thai, va nen van hoa cua dan toc nay. V the, Chua Giesu Kito ch thc la mot con ngi mong manh va hay chet, la lch s va nhan tnh, nhng cung la vinh quang, la than tnh, mau nhiem: Ngai la ang a mac khai cho chung ta Thien Chua ma cha ai c thay (Ga 1,18). Con Thien Chua tiep tuc nh the ca trong thi hai c an tang trong mo va s song lai cua Ngai la chng c sinh ong va hu hieu ve s kien ay.

 

5. Truyen thong Kito giao thng at song song Li Chua nhap the lam ngi vi chnh Li Chua tr thanh sach. o la ieu c noi en trong kinh Tin Knh khi ta tuyen xng rang Con Thien Chua "nhap the lam ngi do hoat ong cua Chua Thanh Linh trong long c Trinh N Maria", nhng ca khi ta tuyen xng niem tin ni "Chua Thanh Linh, ang a noi qua cac ngon s". Cong ong chung Vatican 2 a on nhan truyen thong co knh theo o "Mnh cua Chua Con la Kinh Thanh c thong truyen cho chung ta" - nh thanh Ambrosio a qua quyet (In Lucam VI, 33) va minh bach tuyen bo rang: "Li Chua, c bieu lo qua ngon ng ngi tran, a tr nen giong ngon ng loai ngi, cung nh Ngoi Li vnh cu cua Chua Cha, sau khi nhan lay nhng yeu uoi cua ban tnh con ngi, a tr nen giong loai ngi" (DV 13).

Thc vay, Kinh Thanh cung la "xac the", la "ch" c dien ta trong nhng ngon ng ac thu, qua nhng hnh thc van chng va lch s, trong nhng y niem gan lien vi mot nen van hoa co xa, bao ton ky c ve nhng bien co nhieu khi bi tham, cac trang Kinh Thanh nhieu khi ay nhng vet mau va bao lc, trong Kinh Thanh vang doi tieng ci cua nhan loai va nhng dong nc mat chay dai, cung nh kinh nguyen cua nhng ke bat hanh c troi len va niem vui cua nhng ke yeu nhau. Do chieu kch "the xac" nay Kinh Thanh can co s phan tch lch s va van chng, theo nhieu phng phap va loi e cap van e khac nhau ma khoa chu giai Kinh Thanh cung cap. Moi oc gia Kinh Thanh, du la ngi n s nhat, eu phai co kien thc tng ng ve Ban Van thanh, va can nh rang Li Chua mang hnh thc nhng li cu the, c giai thch va thch ng e co the c nhan loai nghe va hieu. ay chnh la mot cong viec can thiet: neu khong e y ti ieu o, ngi ta co the ri vao thai o ch hieu Kinh Thanh theo ngha ch (fondamentalisme), thai o nay, trong thc te, choi bo s nhap the cua Li Chua trong lch s va khong nhn nhan rang Li c dien ta trong Kinh Thanh theo ngon ng loai ngi, va phai c giai oan, nghien cu va hieu, va thai o nh the cung co tnh khong biet rang s linh hng cua Chua khong xoa bo can tnh lch s va nhan cach rieng cua cac tac gia nhan tran. Nhng Kinh Thanh cung la Li vnh cu than linh va v the, Kinh Thanh oi hoi mot s hieu biet khac, c Thanh Linh ban cho, Ngai la ang bieu lo chieu kch sieu viet cua Li Chua, hien dien trong nhng li nhan tran.

 

6. o chnh la s can thiet cua "Truyen thong sinh ong cua toan the Giao Hoi" (DV 12) va cua c tin e hieu Kinh Thanh mot cach thong nhat va tron ven. Neu ta ch dng lai "ch viet", th Kinh Thanh ch la mot van kien trang trong cua qua kh, mot chng t cao qu ve mat luan ly ao c va van hoa. ang khac, neu loai bo s nhap the, th ngi ta co the ri vao s lam lac duy ngha en (fondamentalistico) hoac mot thai o duy linh hay duy tam ly m ho. V vay, kien thc ve chu giai phai lien ket chat che vi truyen thong linh ao va than hoc e s hiep nhat gia chieu knh than linh va nhan tran cua Chua Giesu Kito va cua Kinh Thanh khong b pha v.

Trong s hoa hp c phuc hoi nh the, khuon mat cua Chua Kito se chieu sang tron ven va giup chung ta kham pha mot s hiep nhat khac, o la s hiep nhat sau xa va tham thuy hn cua Bo Kinh Thanh, gom 73 cuon, nhng c thap nhap vao mot "So Bo" duy nhat, mot cuoc oi thoai duy nhat gia Thien Chua va loai ngi, trong mot y nh cu o duy nhat. "Sau khi a noi vi cac To Phu va Ngon S xa kia, nhieu lan va di nhieu hnh thc, trong nhng ngay sau het nay, Thien Chua a noi vi chung ta qua Con cua Ngai" (Dt 1,1-2). Nh the, Chua Kito chieu ngc anh sang cua Ngai vao toan the lch s cu o trc o va cho thay s hoa hp, y ngha va ng hng cua lch s ay.

Ngai la dau an, "Alpha va Omera" (Kh 1,8) cua cuoc oi thoai gia Thien Chua va moi loai thu tao, c keo dai trong thi gian va c chng thc trong Kinh Thanh. Chnh di anh sang cua dau an cuoi cung ay ma nhng li cua Moise va cac Ngon S at c "y ngha tron ven", nh chnh Chua Giesu a noi, trong mot buoi chieu mua xuan, khi Ngai i t Jerusalem en lang Emmaus, oi thoai vi Cleophas va ban ong, va Ngai giai thch cho ho "nhng g noi ve Ngai trong toan the Kinh Thanh" (Lc 24,27). S d nh the v trong tam cua mac khai, co Li Chua tr thanh khuon mat, muc ch toi hau cua kien thc Kinh Thanh khong phai " trong mot quyet nh luan ly ao c hay mot y tng ln, nhng la cuoc gap g vi mot bien co, vi mot Ngi, mang lai cho cuoc song mot chan tri mi va qua o mot hng i quyet nh " (Deus caritas est, 1).

 

Can nha cua Li Chua: Giao Hoi

Nh s khon ngoan cua Thien Chua trong Cu c a xay nha trong thanh th cua nhng ngi nam n va at nha ay tren 7 cot (cf Cn 9,1), cung vay Li Chua co nha trong Tan c: chnh Giao Hoi co khuon mau trong cong ong me Jerusalem, Giao Hoi c xay dng tren Phero va cac Tong o, va ngay nay qua cac Giam Muc hiep thong vi ang Ke V thanh Phero, tiep tuc la ngi bao ton, loan bao va giai thch Li Chua (cf LG 13). Thanh Luca, trong Tong o Cong Vu (2,42), a phac hoa cau truc Giao Hoi da tren 4 cot tru ly tng, ngay nay van con c cac cong oan Giao Hoi, vi nhng hnh thc khac nhau, lam chng: "Ho chuyen can lang nghe li day cua cac Tong o, trung thanh vi niem hiep thong huynh e, be banh va cau nguyen".

 

7. Trc tien la didache, giao huan Tong o, tc la viec rao giang Li Chua. Thanh Phaolo nhan nhu chung ta rang "c tin en t viec lang nghe va lang nghe ay la nghe Li Chua" (Rm 10,17). T Giao Hoi nay sinh tieng noi cua ngi cong bo trnh bay cho tat ca moi ngi "Kerygma", tc la s loan bao tien khi va c ban ma chnh Chua Giesu a loan bao khi Ngai mi bat au s vu cong khai: "Thi gi a man, va nc Chua gan ke; anh ch em hay hoan cai va tin vao Tin Mng" (Mc 1,15). Cac tong o loan bao s khai mac Nc Thien Chua va o la s can thiep quyet nh cua Chua trong lch s nhan loai, cac v cong bo cai chet va s song lai cua Chua Kito: "Khong co n cu o ni ngi nao khac: thc vay, di bau tri nay, khong co danh xng nao khac c ban cho loai ngi trong o co thiet nh rang chung ta c cu thoat" (Cv 4,12). Kito hu lam chng ve niem hy vong nay "mot cach du dang, ton trong va vi lng tam ngay chnh", nhng cung san sang chu lien luy va b ao lon v cn loc cua thai o t choi va bach hai, vi y thc rang "chang tha chu au kho khi lam ieu thien hn la lam ieu ac" 1 Pr 3,16-17).

Roi trong Giao Hoi, cung vang len li huan giao: viec huan giao nay nham ao sau ni Kito hu, "mau nhiem Chua Kito di anh sang Li Chua e toan the con ngi c anh sang ay chieu toa" (Gioan Phaolo 2, Catechesi tradendae, 20). Nhng tot nh cua viec rao giang la ni bai giang ma ngay nay oi vi nhieu tn hu Kito, o la luc quan trong chu yeu e gap g vi Li Chua. Trong viec giang, tha tac vien cung phai tr thanh ngon s. Thc vay, v giang thuyet phai co ngon ng ro rang, quyet liet va co chat lng, khong nhng "loan bao mot cach the gia nhng cong trnh ky dieu cua Thien Chua trong lch s cu o" (SC 35), nhng cong trnh c trnh bay trc tien qua viec oc mot cach ro rang va sinh ong ban van Kinh Thanh ma phung vu e ngh, nhng cung phai thi s hoa nhng cong trnh ay trong thi ai thnh gia ang song va lam nay sinh ni tam hon ho cau hoi ve s hoan cai va s dan than quyet liet: "Chung toi phai lam g ay?" (Cv 2,37).

V vay, viec loan bao, huan giao va giang thuyet oi phai oc, hieu, dien ngha va giai thch, mot s can d cua tam tr trong o. Trong viec giang thuyet co hai chuyen ong. Chuyen ong th nhat, ta i ngc ti can coi cua cac oan Sach Thanh, cac bien co, nhng cau noi tao nen lch s cu o, e hieu chung trong y ngha va s iep cua chung. Chuyen ong th hai ta i xuong hien tai, ti cuoc song thc te cua ngi nghe va oc, luon luon di di anh sang cua Chua Kito von la si day rang ngi nham thong nhat toan the Kinh Thanh. o la ieu ma chnh Chua Giesu a lam - nh a noi - trong hanh trnh t Jerusalem en Emmaus, khi thap tung hai mon e cua Ngai. o cung la ieu ma sau nay Thay Pho Te Philiphe a lam tren ng t Jerusalem en Gaza, khi Thay bat chuyen vi mot quan chc ngi Ethiopie: "Ong co hieu ieu ong ang oc khong?." va ong ap: "Lam sao toi co the hieu neu khong co ai ch dan cho toi?" (Cv 8,30-31). Va muc ch nham ti la gap g tron ven vi Chua Kito trong b tch. Va o la cot tru th hai nang Giao Hoi la nha cua Li Chua".

 

8. Cot tru nay la viec Be Banh. Canh tng Emmaus (cf Lc 24,13-35) mot lan na lai la tam gng va dien lai ieu xay ra hang ngay trong cac thanh ng cua chung ta: tiep noi bai giang cua Chua Giesu ve Moise va cac ngon s, la viec Be Banh Thanh The tai ban an. o chnh la luc oi thoai than tnh cua Thien Chua vi dan cua Ngai, la hanh vi giao c mi c ky ket trong mau Chua Kito (cf Lc 22,20), la cong trnh tot nh cua Ngoi Li, ang hien mnh lam lng thc trong than the chu hien te, la nguon mach va la tot nh i song va s mang cua Giao Hoi. Trnh thuat Tin Mng ve ba Tiec Ly, tng niem hy te cua Chua Kito, khi c cong bo trong Thanh Le, trong li cau xin Chua Thanh Linh tr thanh bien co va b tch. Chnh v the, Cong ong chung Vatican 2 a tuyen bo trong mot oan rat xuc tch rang: "Giao Hoi luon ton knh Kinh Thanh nh a ton knh chnh Mnh Chua Kito, Giao Hoi khong bao gi bo qua, nhat la trong phung vu thanh, ma khong nuoi dng mnh bang Banh S Song ni ban tiec Li Chua cung nh bang Mnh Chua Kito va trao ban cho cac tn hu" (DV 21). V vay, can phai a tr lai v tr trung tam i song Kito giao "phung vu Li Chua va phung vu Thanh The, von c lien ket chat che vi nhau en o hop thanh mot hanh vi th phng duy nhat " (SC 56).

 

9. Cot tru th ba cua toa nha thieng lieng Giao Hoi, nha cua Li Chua, la kinh nguyen c det bang "cac ca vnh, thanh ca va nhng bai ca tinh than" (Cl 3,16) nh thanh Phaolo a noi. Phung vu cac gi kinh d nhien chiem cho ng u tien, v la kinh nguyen tuyet hao cua Giao Hoi, nham phan nhp ngay va mua trong nam Kito giao, cung cap lng thc thieng lieng hang ngay cho cac tn hu, nhat la vi bo thanh vnh. Ben canh phung vu nay va cac buoi c hanh chung Li Chua, tuyen thong con du nhap "lectio divina", tc la viec oc va cau nguyen trong Thanh Linh, co kha nang m ra cho tn hu kho tang Li Chua, va cung tao nen cuoc gap g vi Chua Kito la Li Chua hang song.

Phng phap nay bat au bang viec oc (lectio) oan Kinh Thanh, gi len mot cau hoi ve viec hieu biet chnh xac noi dung ch thc cua van ban: oan Kinh Thanh nay t no noi len ieu g the? Tiep en la suy niem (meditatio) trong o cau hoi la: oan Kinh Thanh nay noi g vi chung ta? Va sau o la cau nguyen (oratio), viec lam nay gia thiet mot cau hoi khac: chung ta noi g vi Chua e ap lai Li Ngai? va cuoi cung la chiem niem (contemplatio) trong o chung ta on nhan nh hong an cua Chua chnh cai nhn cua Ngai khi nhan xet ve thc tai va chung ta t hoi: Chua ang yeu cau chung ta phai hoan cai tam tr va cuoc song nh the nao?

ng trc ngi oc va cau nguyen vi Li Chua co tam gng ly tng cua Me Maria, Me cua Chua, Me "a gi tat ca nhng ieu ay va suy niem trong long" (Lc 2,19;cf 2,51), ngha la - nh nguyen ban tieng Hy lap ch ro - tm thay mot mau chot sau am lien ket cac bien co, cac hanh ong va s viec trong ke hoach rong ln cua Thien Chua, tuy rang be ngoai chung co ve ri rac khong lien he vi nhau. Hoac tn hu khi oc Kinh Thanh cung co the ngh en thai o cua ba Maria, em ba Marta, ngoi di chan Chua va lang nghe li ngai, khong e cho nhng giao ong ben ngoai hoan toan xam chiem tron tam hon, danh khong gian t do cho "phan tot hn" khong b tc oat mat (cf Lc 10, 38-42).

 

10. Va cot tru cuoi cung nang Giao Hoi, nha cua Li Chua, la "koinonia, s hiep thong huynh e, mot danh xng khac cua t agape, ngha la tnh yeu Kito. Nh Chua Giesu nhac nh, e tr thanh anh ch em cua Ngai, th can phai la "nhng ngi lang nghe Li Chua va mang ra thc hanh" (Lc 8,21). Lang nghe ch thc chnh la vang li va hanh ong, la lam cho cong ly va tnh thng nay sinh trong cuoc song, la lam chng ta trong cuoc song va trong xa hoi theo ng hng tieng goi cua cac ngon s, lien tuc noi ket Li Chua vi cuoc song, niem tin va s ngay chnh, viec phung t va s dan than xa hoi. o la ieu Chua Giesu a nhieu lan lap lai, t li nhan nhu noi tieng trong Bai Giang tren nui: "Khong phai ke noi rang: Lay Chua, Lay Chua! ma c vao nc tri, nhng la nhng ngi thi hanh y Cha Thay tren tri" (Mt 7,21). Trong cau noi nay dng nh vang am Li Chua a c ngon s Isaia trnh bay: "Dan nay ch en gan Ta bang li noi, cau khan Ta bang moi mieng, nhng long chung xa Ta" (29,13). Li canh giac nay cung noi ve cac Giao oan khi ho khong trung thanh lang nghe Li Chua trong tinh than vang phuc. V the, Li Chua phai hien hien va co the oc c tren khuon mat, va trong oi tay cua tn hu, nh thanh Gregorio Ca a gi y khi thay ni thanh Bien c va cac v nhan khac cua Chua nh nhng chung nhan ve s hiep thong vi Thien Chua va vi anh em, Li Chua c bien thanh cuoc song. Ngi cong chnh va trung thanh khong phai ch "giai thch" Kinh Thanh, nhng con "trien khai" Kinh Thanh trc moi ngi nh mot thc tai sinh ong va c thc hanh. Chnh v the "viva lectio, vita bonorum", i song cua nhng ngi tot lanh la mot bai oc/bai hoc sinh ong ve Li Chua. Thanh Gioan Kim Khau a nhan xet rang cac tong o xuong nui Galilea, ni ma trc o cac v a gap Chua Phuc sinh, cac v khong mang theo bia a c viet ch tren o nh trng hp ong Moise: t luc o chnh cuoc song cua cac tong o a tr thanh sach Tin Mng song ong.

Trong nha cua Li Chua, chung ta cung gap cac anh ch em cua cac Giao Hoi khac va cac cong ong Giao Hoi , tuy van con chia cach, nhng van cung lien ket vi chung ta trong viec knh men Li Chua la nguyen ly va la nguon mach cua s hiep nhat au tien va thc s, cho du s hiep nhat nay khong toan ven. Moi lien he nay phai luon luon c cung co qua cac ban dch Kinh Thanh cung, pho bien Sach Thanh, cau nguyen ai ket vi Kinh Thanh, oi thoai ve chu giai, nghien cu va oi chieu cac giai thch khac nhau ve Kinh Thanh, trao oi cac gia tr hien hu trong cac truyen thong linh ao khac nhau, loan bao va lam chng ta chung ve Li Chua trong mot the gii b tuc hoa".

 

Nhng neo ng cua Li Chua: viec truyen giao

"T Sion Thanh Luat ban xuong va t Jerusalem Li Chua phan truyen" (Is 2,3). Li Chua c nhan cach hoa "i ra" khoi nha mnh, ra khoi en th va tien bc doc theo nhng neo ng the gii e gap cuoc ai l hanh ma cac dan toc tren trai at a khi xng hau tm kiem chan ly, cong ly va hoa bnh. Thc vay, ca ni cac thanh th hien ai b tuc hoa, ni cac quang trng va ng pho, ni ma dng nh thai o bat tn va dng dng ang hien tr, ni ma s ac dng nh lt thang s thien, tao cho ngi ta co cam tng thanh Babilone chien thang Jerusalem, van co mot khao khat tham kn, mot niem hy vong manh nha, mot noi ren xiet mong ch. Nh ta oc thay trong sach ngon s Amos, "Nay ay se en ngay Ta gi oi khat en trong x, khong phai oi cm banh, cung chang phai la khat nc, nhng la oi khat nghe Li Chua" (8,11). S mang truyen giang Tin Mng cua Giao Hoi muon ap ng s oi khat ay.

Ca Chua Kito phuc sinh cung keu goi cac tong o ang do d hay ra khoi bien cng chan tri c bao boc cua ho: "Cac con hay ra i va lam cho muon dan tr thanh mon e... giang day ho tuan gi tat ca nhng g Thay a truyen cho cac con" (Mt 28,19-20). Kinh Thanh ay nhng li mi goi "ng im tieng", hay "gao len", hay "loan bao Li Chua du gap thi thuan tien hay khong thuan tien", hay tr thanh nhng ngi lnh canh pha tan im lang cua s dng dng lanh am. Nhng neo ng m ra trc chung ta gi ay khong phai ch la nhng con ng tren o thanh Phaolo hoac nhng nha truyen giao au tien a i qua, hoac sau cac v, la tat ca nhng nha tha sai tm en vi dan ngoai nhng vung at xa xam.

 

11. Gi ay, viec truyen thong trai rong mot mang li bao trum toan the a cau va li mi goi cua Chua Kito nay co mot y ngha mi: "ieu ma Thay noi vi cac con trong bong toi hay noi trong anh sang, va ieu cac con nghe r tai hay rao giang tren mai nha" (Mt 10,27). Chac chan, Li Kinh Thanh phai duy tr s hien hien au tien va pho bien qua van ban c in an, vi nhng ban dch c thc hien theo nhng ngon ng khac nhau tren trai at. Nhng tieng noi cua Li Chua cung phai vang doi qua ai phat thanh, cac mang Internet, cac kenh truyen ba trc tuyen, cac a CD, DVD, cac Podcast, vv; Li Chua phai xuat hien tren cac man anh truyen hnh, ien anh, tren bao ch, trong cac bien co van hoa va xa hoi.

Hnh thc truyen thong mi me nay, so vi truyen thong theo truyen thong, co nhng qui luat rieng e dien ta va v the, can phai trang b, khong nhng ve mat ky thuat, nhng ca ve mat van hoa cho cong trnh nay. Trong mot thi ai b hnh anh thong tr, hnh anh c trnh bay ac biet qua phng tien troi vt trong nganh truyen thong la truyen hnh, kieu mau c Chua Kito u tien s dung van con ay y ngha va gi y. Ngai dung cac bieu tng, ke chuyen, v du, kinh nghiem thng nhat, du ngon: "Chua noi vi ho ve nhieu ieu bang du ngon... va Ngai khong noi g vi dan chung ma khong dung du ngon" (Mt 13,3.34). Khi loan bao nc Thien Chua, Chua Giesu khong bao gi lt tren au nhng ngi oi thoai vi mot th ngon ng m ho, tru tng va xa la, nhng Ngai chinh phuc ho ngay t phan at ni ho at chan len, e hng dan ho, t cuoc song thng nhat en mac khai nc tri. V the, canh tng ma thanh Gioan gi lai that la y ngha: "Mot so ngi muon bat Chua Giesu, nhng khong ai dam ra tay bat Ngai. Lnh canh tr ve gap cac trng te va ngi Biet Phai; nhng ngi nay noi vi ho: Tai sao cac ngi khong ieu han ve ay? Lnh canh ap: "Cha he co ai noi nh ong ay!" (7,44-46).

 

12. Chua Kito tien bc doc theo nhng con ng trong thanh th chung ta va dng lai trc ngng cua nha chung ta: "Nay ay, Ta ng ca va go. Neu co ai nghe tieng Ta va m ca, th Ta se vao, dung ba toi vi ngi ay va ngi ay vi Ta" (Kh 3,20). Gia nh , vi nhng niem vui va tham kch trong 4 bc tng gia c, la mot khong gian c ban ma Li Chua phai i vao. Kinh Thanh rai rac nhng mau chuyen ln nho ve gia nh va tac gia Thanh Vnh mo ta mot cach linh hoat khung canh thanh than mot ngi cha ngoi tai ban an, vi ngi v, giong nh cay nho sai trai, va cac con cai, nh nhng "nganh oliu" (Tv 128). Chnh Kito giao nguyen thuy a c hanh phung vu trong i song thng nhat cua mot gia c, cung nh Israel uy thac cho gia nh viec c hanh le Vt Qua (cf Xh 12,21-27). S thong truyen Li Chua dien ra qua he thong gia nh, trong o cha me tr thanh "nhng ngi au tien thong truyen c tin" (LG 11). Va tac gia Thanh Vnh cung nhac nh rang "ieu ma chung toi a nghe va a biet, va cha ong chung toi a ke lai cho chung toi, chung toi khong giau diem con cai chung toi, nhng ke lai cho the he mai sau nhng hoat ong vinh hien va quyen nang cua Chua va nhng ky cong Chua a lam.. va sau nay chung se ke lai cho con chau cua chung" (Tv 78,3-4.6).

V the, moi nha can co cuon Kinh Thanh rieng, gn gi can than va xng ang, oc va cau nguyen vi Kinh Thanh; gia nh phai e ra nhng hnh thc va kieu mau giao duc cau nguyen, huan giao, hoc hoi ve viec s dung Kinh Thanh, e "cac thanh nien thieu n, ngi gia cung vi tre em" (Tv 148,12) lang nghe, hieu, chuc tung va song Li Chua. ac biet cac the he tre, tre em va ngi tre, phai c giao duc thch hp va chuyen biet e giup ho cam thay s thu hut cua hnh anh Chua Kito, m rong ca tr thong minh va tam hon ho, ke ca bang nhng cuoc gap g va chng ta chan thc cua ngi ln, anh hng tch cc cua ban hu va s thap tung rong ln cua cong ong Giao Hoi.

 

13. Chua Giesu, trong du ngon ve ngi gieo giong, nhac nh chung ta rang co nhng tha at kho can, nhieu soi a, b nhng bui gai bop nghet (cf Mt 13,3-7). Ai tien bc tren nhng neo ng the gii cung kham pha thay nhng ho trung, nhng au kho va ngheo oi , tui nhuc va ap bc, nan b gat ra ngoai le va lam than, benh tat the ly va tam ly, co n. Nhieu khi nhng soi a tren ng b am mau v chien tranh va bao lc, ni cac dinh th quyen lc nan tham nhung quyen vi bat cong. Vang len tieng keu cua nhng ngi b bach hai v trung thanh vi lng tam va niem tin cua ho. Co nhng ngi b chao ao v cuoc khung hoang hien sinh hoac co mot tam hon vang bong hng i mang lai y ngha va gia tr cho chnh cuoc song. Giong nh "nhng bong i qua, nh mot hi th tan lui" (Tv 39,7), nhieu ngi cam thay b e nang v s im lang cua Thien Chua, v Ngai dng nh vang bong va dng dng: "Lay Chua, Chua tiep tuc quen con cho en bao gi? Chua che giau ton nhan vi con cho en bao gi?" (Tv 13,2). Va sau cung la mau nhiem s chet xuat hien trc mat moi ngi.

Tieng th than khap ni v au kho nh the i t at len ti tri cao khong ngng c Kinh Thanh dien ta, Kinh Thanh e ngh mot c tin co chieu kch lch s va nhap the. Ch can ngh en nhng trang ay bao lc va ap bc, tieng keu ai oan va lien ly cua Ong Giop, nhng li cau khan thiet tha trong Thanh vnh, cuoc khung hoang tinh te trong noi tam phu ngap tam hon Qohelet, nhng li to giac manh me cua cac ngon s chong lai cac bat cong xa hoi. ang khac, toi loi can coi b quyet liet len an, khong chut giam khinh, toi loi xuat hien vi tat ca quyen lc tan pha cua no ngay t au nhan loai trong mot van ban nen tang cua sach Sang The (c.3). Thc vay, "mau nhiem s ac" hien dien va hanh ong trong lch s, nhng no b Li Chua vach tran, trong c Kito, Thien Chua bao am chien thang cua s thien tren s ac.

Nhng trong Kinh Thanh, hnh anh troi vt nhat chnh la Chua Kito, Ngai khai mac s vu cong khai vi mo li loan bao hy vong cho nhng ngi rot cung tren trai at: "Thanh Than Chua ng xuong tren toi; v the Ngai a xc dau thanh hien toi va sai toi i mang tin mng cho ngi ngheo kho, cong bo s giai thoat cho cac tu nhan va ngi mu c thay; tra t do cho nhng ngi b ap bc, cong bo nam hong an cua Chua" (Lc 4,18-19). oi tay cua Chua bao lan at tren nhng than the benh hoan hoac b nhiem benh, li Ngai cong bo cong ly, trao ban hy vong cho ngi bat hanh, ban n tha th cho ke toi loi. Sau cung, chnh Ngai ha mnh xuong mc o tot cung, "t bo moi vinh quang, mac lay than phan toi t, tr nen giong pham nhan... Ngai c x nh mot ngi thng va cang ha mnh hn na, vang phuc cho en chet va chet tren thap gia" (Pl 2,7-8).

V the, Ngai cam thay s chet ("Lay Cha, neu co the, xin cat chen nay xa con!), cam thay co n va b bo ri, va b ban hu phan boi, i sau vao trong toi tam cua au n d dan nhat ve the ly vi cuoc ong anh, va tham ch ca trong tam toi do s im lang cua Chua Cha ("Lay Chua cua con, Lay Chua con, sao Chua bo con ?") va i ti tan vc tham cua moi ngi, vc tham cua cai chet ("Ngai keu ln tieng roi tat th"). Qua thc ngi ta co the ap dung cho Ngai nh ngha ma ngon s Isaia a anh cho Ngi Toi T Chua: "Ngi cua au kho, quen thuoc vi kho au" (53,3). Nhng chnh trong luc cung cc ay, Ngai khong ngng la Con Thien Chua: trong tnh lien i yeu thng va vi s hy sinh ban than, Ngai at trong s gii han va trong s ac cua nhan loai mot hat giong thien tnh, hay mot nguyen ly giai thoat va cu o; qua s hien than cho chung ta, qua s cu chuoc, Ngai chieu sang au kho va chet choc ma Ngai a chap nhan va song, va cung m ra cho ca chung ta bnh binh cua s song lai. V the, Kito hu co s mang loan bao Li Chua hy vong, bang cach chia se vi ngi ngheo va ngi au kho, bang chng ta c tin trong Nc s that va s song, thanh thien va an phuc, cong ly, tnh thng va hoa bnh, qua s gan gui yeu thng khong xet oan va ket an, nhng nang , soi sang, an ui va tha th, theo Li Chua Kito: "Hay en cung toi hi anh em la nhng ngi met moi va b ap bc, toi se bo dng cho" (Mt 11,28).

 

14. Tren nhng neo ng the gii, Li Chua tao cho cac tn hu Kito mot cuoc gap g khan trng vi dan toc Do thai , ma chung ta co lien he mat thiet v cung nhn nhan va yeu men Kinh Thanh Cu c va v t Israel "Chua Kito en theo xac the" (Rm 9,5). Tat ca cac trang Sach Thanh Do thai chieu sang mau nhiem Thien Chua va con ngi, bieu lo cac kho tang suy t va luan ly, vach ro hanh trnh dai cua lch s cu o cho en khi vien man, manh me chieu sang cuoc nhap the cua Li Chua trong nhng bien co con ngi. Nhng trang Sach Thanh ay cho chung ta hieu tron ven hnh anh Chua Kito, Ngai a tuyen bo "toi en khong phai e huy bo Luat va cac Ngon S, nhng e hoan tat" (Mt 5,17). Cac trang ay la con ng oi thoai vi dan tuyen a "c Thien Chua nhan lam con, c vinh quang, giao c, le luat, viec phung t va li ha" (Rm 9,4), va phong phu hoa s giai thch cua chung ta ve Kinh Thanh vi nhng nguon mach phong phu cua truyen thong chu giai Do thai.

" Phuc cho ngi Ai Cap dan Ta, ngi Assiri cong trnh cua tay Ta va Israel gia san cua Ta" (Is 19,25). V the Chua m rong ao choang bao boc cua phuc lanh Ngai tren moi dan toc tren trai at, Chua muon rang "Moi ngi c cu o va nhan biet chan ly" (1 Tm2,4). Ca cac tn hu Kito chung ta, doc theo nhng con ng cua the gii, cung c mi goi i vao cuoc oi thoai, trong niem ton trong, vi nhng ngi nam n thuoc cac ton giao khac ma khong ri vao chu trng ton giao hon hp lan lon va lam suy giam can tnh tinh than cua mnh. Ho la nhng ngi lang nghe va trung thanh thc hanh nhng ch dan trong Sach Thanh lien he, bat au t Hoi giao la ton giao on nhan nhieu nhan vat, bieu tng va e tai Kinh Thanh vao trong truyen thong cua ho, va neu cho chung ta chng ta mot c tin chan thanh ni Thien Chua duy nhat, t bi va thng xot, la ang Sang Tao moi loai va la Tham Phan cua nhan loai.

Ngoai ra, Kito hu tm c nhng hoa hp chung vi cac truyen thong ton giao ln t ong phng; qua cac Sach Thanh cua ho, ho day chung ta s ton trong s song, s chiem niem, thinh lang, n s, t bo, nh trong Phat giao. Hoac nh trong An giao, co s ca ngi y thc thanh thieng, hy sinh, hanh hng, chay tnh, nhng bieu tng thanh thieng. Hoac, trong Khong giao, ho day s khon ngoan va cac gia tr gia nh va xa hoi. Ca oi vi cac ton giao co truyen vi cac gia tr tinh than cua ho c bieu lo qua cac nghi le va qua cac nen van hoa truyen khau, chung ta cung muon bay to moi quan tam than tnh va oi thoai vi ho trong niem ton trong, Va ca nhng ngi khong tin Thien Chua, nhng ang co gang "thc hanh cong ly, yeu men ieu tot lanh, tien bc trong s khiem ton" (Mi 6,8), chung ta phai cong tac vi ho e at ti mot the gii cong bang va an bnh hn, va trong cuoc oi thoai, lam chng ta chan thanh ve Li Chua, ang co the to lo cho ho nhng chan tri mi me va cao ca hn cua chan ly va tnh thng.

 

15. Trong Th gi cac nghe s (1999), c Gioan Phaolo 2 nhac nh rang "Kinh Thanh a tr thanh mot th"Bo t ien menh mong" (Paul Claudel) va mot th "ban o anh tng" (Marc Chagall) ma van hoa va nghe thuat Kito kn muc t o" (n.5). Van hao Goethe xac tn rang sach Tin Mng la "tieng me cua Au Chau". Nh ngi ta van thng noi, Kinh Thanh la "Bo luat ln nhat" cua van hoa hoan cau: cac nghe s a "cham" but ve vao trong bo mau t ay, c trang iem bang bao nhieu cau chuyen, bieu tng, hnh anh trong cac trang Kinh Thanh; cac nhac s a lay hng t cac van ban thanh, nhat la cac thanh vnh, e tao nen cac ban hp xng cua ho; cac van s, qua bao the ky, a lay lai cac trnh thuat co xa e bien thanh cac du ngon hien sinh; cac thi s a t hoi ve mau nhiem tinh than, ve vo bien, s ac, tnh yeu, s chat va s song, thng lay hng th van t cac trang Kinh Thanh; cac nha t tng, khoa hoc gia va ngay ca xa hoi nhieu khi cung tham chieu cac quan niem tinh than va luan ly ao c cua Li Chua, cho du la e oi nghch (v du chung ta ngh ti Mi Gii Ran). Ca khi hnh anh hoac y tng hien dien trong Kinh Thanh b bop meo, ngi ta van nhan thc rang hnh anh hay y tng ay la ieu khong the thieu c va chung tao nen nen van minh chung ta.

Chnh v the, Kinh Thanh la ieu can thiet khong nhng oi vi cac tn hu, nhng ca vi tat ca moi ngi e tai kham pha y ngha ch thc cua cac thanh ng van hoa va nhat la tm lai chnh can tnh lch s, van minh, nhan ban va tinh than cua chung ta. Kinh Thanh cung day chung ta via pulchritudinis, con ng tham my, e hieu va at ti Thien Chua (nh Thanh vnh th 47,8 mi goi chung ta: "Hay hat mng Thien Chua bang nghe thuat!"). Chnh ni Kinh Thanh co can coi s cao ca cua chung ta va qua o chung ta co the t gii thieu vi mot gia san cao qu cho cac nen van minh va van hoa khac, khong mang mac cam t ti nao. V the, Knh Thanh phai c moi ngi nhan biet va nghien cu, di kha canh ve ep va s phong phu nhan ban va van hoa.

Tuy nhien, Li Chua "khong b xieng xch" vao mot nen van hoa nao, noi theo hnh anh ay y ngha cua thanh Phaolo (2 Tm 2,9); trai lai, Kinh Thanh khao khat vt len cac bien gii va chnh Thanh Tong o la ngi ac biet thc hien s Hoi nhap van hoa s iep Kinh Thanh vao cac nen van hoa mi. o chnh la ieu ma Giao Hoi ngay nay c mi goi thc hien qua mot tien trnh te nh nhng can thiet a c giao huan cua GH Bien c 16 ay manh. Giao Hoi phai lam cho Li Chua thau nhap vao cac nen hoa khac nhau va bieu lo Li Chua theo cac ngon ng, y niem, bieu tng va truyen thong ton giao cua ho. Nhng Giao Hoi luon luon phai co kha nang bao ton ban chat chan thc noi dung cua Kinh Thanh, canh chng va kiem soat nhng nguy c i lech ng.

V the, Giao Hoi phai lam cho cac gia tr ma Li Chua cong hien cho cac nen van hoa khac, c chieu sang rang ngi, e cac nen van hoa nay c thanh tay va tr nen phong phu. Nh c Gioan Phaolo 2 a noi vi hang Giam Muc Kenya trong cuoc vieng tham tai Phi chau hoi nam 1980, "S hoi nhap van hoa se thc s phan anh viec nhap the cua Ngoi Li, khi mot nen van hoa c bien oi va tai sinh nh Tin Mng, tao nen nhng kieu dien ta oc ao ve s song, ve viec c hanh va t tng Kito, trong chnh truyen thong cua mnh".

 

Ket Luan

" Tieng noi ma toi a nghe t tri noi vi toi: "Hay cam lay cuon sach c tay thien than m ra...". Va thien than noi vi toi: "Hay cam lay va an ngau nghien; no se lam cho ruot ngi ay cay ang, nhng mieng ngi se ngot nh mat ong". Toi cam lay cuon sach nho t tay thien than va an ngau nghien; trong mieng toi cam thay ngot nh mat, nhng sau khi toi nuot vao, toi cam thay trong ruot tat ca s cay ang" (Kh 10,8-11).

"Anh ch em than men tren toan the gii, ca chung ta cung hay on nhan li mi goi ay; chung ta hay en gan ban tiec Li Chua, e nuoi song mnh "khong nhng bang banh nhng con bang nhng g t mieng Thien Chua phan ra" (Dnl 8,3; Mt 4,4). Nh mot v nhan cua nen van hoa Kito giao a qua quyet, Kinh Thanh "co nhng oan thch hp e cung co moi hoan canh nhan loai va nhng oan thch hp e gay s hai" (B. Pascal, T Tng, n.532, Ed. Brunschvicg). Thc vay, Li Chua "ngot hn mat ong, hn mat ong nguyen chat" (Tv 19,11), va la "en soi bc chan va anh sang soi ng i" (Tv 119,105). Nhng cung nh "la hong va nh cai bua ap v tang a" (Gr 23,29). Li Chua nh ma ti goi at ai, lam cho at ph nhieu va lam nay mam, nh the lam cho ca s kho can cua cac sa mac tinh than chung ta c tro bong (cf Is 55,10-11). Nhng Li Chua cung "sinh ong, hu hieu, sac ben hn gm hai li; thau tan ni phan cach trong linh hon va tinh than, en tan xng tuy va phan biet nhng tnh cam va t tng cua con tim" (Dt 4,12).

Chung toi than ai ngh en cac hoc gia, cac giao ly vien va nhng ngi phuc vu Li Chua, e bay to vi ho long biet n nong nhiet va chan thanh v s vu qu gia va quan trong cua ho. Chung toi cung ngo li vi cac anh ch em ang b bach hai hoac b sat hai v Li Chua va v chng ta cua ho cho Chua Giesu (Kh 6,9): vi t cach la chng nhan va t ao, ho ke cho chung ta "sc manh cua Li Chua" (Rm 1,16), la nguon coi c tin, c cay va long yeu men cua ho oi vi Thien Chua va con ngi.

Vay chung ta hay kien tao s thinh lang e lang nghe Li Chua mot cach hu hieu va bao ton s thinh lang sau khi lang nghe, e Li Chua tiep tuc lai, song va noi vi anh ch em. Hay lam cho Li Chua vang doi vao au moi ngay cua anh ch em, e Thien Chua la li au tien va hay e cho Li Chua vang am trong anh ch em vao buoi toi e Li Chua la li noi cuoi cung." Anh ch em than men, "tat ca nhng ngi ang vi chung toi chao chao tham anh ch em. Xin anh ch em chao tham tat ca nhng ngi yeu men chung toi trong c tin. Xin an sung cung tat ca anh ch em" (Tt 3,15).

 

G. Tran c Anh OP chuyen y

(Radio Vatican)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page